Rekabet Kurumu - Karar Sayı 20-35/ 453-200

1/16

Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2020-5-011 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 20-35/ 453-200
Karar Tarihi : 24.07.2020
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Arslan NARİN (İkinci Başkan),
Üyeler : Şükran KODALAK, Ahmet ALGAN,
Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN
B. RAPORTÖRLER: Eren YALDIZLI, Osman AYAR, Aykut KARAGÖZ
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Gizlilik talebi bulunmaktadır.
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN LAR : - Batıbeton Sanayii A.Ş.
Ankara Cad. No:335 Bornova/İzmir
- Betontaş Hazır Beton San. ve Tic. Ltd. Şti.
Cumhuriyet Mah. Akeller Cad. No:58 Söke/Aydın
- Önsa Gayrimenkul İnşaat Beton Maden Nakliye San. ve Tic.
Ltd. Şti.
Yenikent Mah. Hisartepe Mevkii Km. Evl. No:34/1 Söke/Aydın
- Canatanlar İnşaat Akaryakıt Tarım Ürünleri Turizm San. ve Tic.
Ltd. Şti.
Karaçay Mah. Devletyolu Üzeri Dış Kapı No:31 Nazilli/Aydın
- Çimbeton Hazırbeton ve Prefabrik Yapı Elemanları San. ve Tic.
A.Ş.
Kemalpaşa Cad. No:19 Işıkkent Bornova/İzmir
- Mendeş İnşaat Nak. Harf. Taah. Tic. Ltd. Şti.
İstiklal Mah. Kenan Evren Cad. Kümeevler No:15
İncirliova/Aydın
(1) E. DOSYA KONUSU: Aydın ilinin Kuşadası ve Söke ilçelerine hazır beton satışı
gerçekleştiren hazır beton üreticilerinin birlikte fiyat belirlemek ve pazar
paylaşımı yapmak suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettikleri
iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle;
- Aydın ilinin Kuşadası ve Söke ilçelerine hazır beton satışı yapan hazır beton
üreticilerinin 20.02.2020 tarihinden itibaren aralarında yaptıkları anlaşma
uyarınca hazır betonun fiyatını birlikte belirledikleri, yapacakları işleri ortak bir
havuzda toplayarak pazar paylaşımı yaptıkları,
- Her perşembe toplanarak yapılacak hazır beton işlerini metreküp hacmine göre
paylaştıkları,
- Yapılan toplantılara Batı Beton Sanayii A.Ş. (BATIBETON) adına (…..)’ün,
Betontaş Hazır Beton San. ve Tic. Ltd. Şti. (BETONTAŞ) adına (…..)’ın,
Canatanlar İnşaat Akaryakıt Tarım Ürünleri Turizm San. ve Tic. Ltd. Şti.
(CANATANLAR) adına (…..)’ın, Mendeş İnşaat Nak. Harf. Taah. Tic. Ltd. Şti.
(MENDEŞ) adına (…..)’in, Önsa Gayrimenkul İnşaat Beton Maden Nakliye San.
20-35/453-200
2/16

ve Tic. Ltd. Şti. (ÖNSA) adına (…..) isimli bir yetkilinin, Çimbeton Hazırbeton ve
Prefabrik Yapı Elemanları San. ve Tic. A.Ş. (ÇİMBETON) adına (…..) isimli bir
yetkilinin katıldığı
ifade edilmektedir. Ayrıca 11.03.2020 tarihinde başvuru sahibi ile gerçekleştirilen
telefon görüşmesinde;
- (…..),
- Müşterilerin, herhangi bir hazır beton üreticisi/bayisinden hazır beton almak
istediklerinde uygulanan sıra sistemi nedeniyle başka bir hazır beton
üreticisi/bayisine yönlendirilebildiği,
- Hazır beton firmalarının çimento ve diğer girdi fiyatlarında önemli bir artış
olmamasına rağmen aralarında anlaşarak hazır beton fiyatlarını 150-160 TL
seviyesinden 220-230 TL seviyesine çıkardıkları,
- BATIBETON’un, dikey bütünleşik yapıda bulunduğu Batısöke Söke Çimento
Sanayii T.A.Ş.’nin (BATISÖKE) çimento fiyatlarını arttırabilmesini sağlamak
adına bu anlaşmaya öncülük ettiğinin düşünüldüğü
belirtilerek konunun 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkındaki Kanun (4054 sayılı
Kanun) kapsamında incelenmesi talep edilmektedir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 10.03.2020 tarih ve 2496 sayı ile
giren, Cumhurbaşkanlığı İletişim Merkezi’ne 3071 sayılı Dilekçe Hakkının
Kullanılmasına Dair Kanun kapsamında yapılan gizlilik talepli başvuru, ilgisi nedeniyle
Ticaret Bakanlığı tarafından Kurumumuza yönlendirilmiştir. Söz konusu başvuruya
ilişkin olarak hazırlanan 25.03.2020 tarih ve 2020-5-011/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu
Rekabet Kurulunun (Kurul) 09.04.2020 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 20-19/258-
M sayı ile önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
(4) İlgili karar uyarınca düzenlenen 14.07.2020 tarih ve 2020-5-011/ÖA sayılı rapor
görüşülerek karara bağlanmıştır.
(5) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; önaraştırma konusu iddialarla ilgili olarak
4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı
ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Hakkında İnceleme Yürütülen Teşebbüsler
I.1.1. Batı Beton Sanayii A.Ş. (BATIBETON)
(6) BATIBETON, Batıçim Batı Anadolu Çimento Sanayii A.Ş. (BATIÇİM) bünyesinde 1986
yılında İzmir Bornova’da hazır beton üretimine başlamıştır. BATIBETON’un
sermayesinin tamamı BATIÇİM’e aittir. BATIBETON’un Bornova’da (…..) m³/ay,
Çeşme’de (…..) m³/ay, Çiğli’de (…..) m³/ay, Gaziemir’de (…..) m³/ay, Germiyan’da
(…..) m³/ay, Kemalpaşa’da (…..) m³/ay, Söke’de (…..) m³/ay, Tire’de (…..) m³/ay,
Torbalı’da (…..) m³/ay, Urla’da (…..) m³/ay üretim kapasiteli hazır beton tesisi
bulunmakta olup toplam üretim kapasitesi (…..) m³/ay’dır.
I.1.2. Betontaş Hazır Beton San. ve Tic. Ltd. Şti. (BETONTAŞ)
(7) Taşyakan Grup bünyesinde yer alan BETONTAŞ’ın Söke, Ortaklar, Seferihisar ve
Bornova’da hazır beton tesisleri bulunmakta olup tesislerin her birinin (…..) m³/ay
üretim kapasitesi bulunmaktadır.
20-35/453-200
3/16

I.1.3. Canatanlar İnşaat Akaryakıt Tarım Ürünleri Turizm Sanayi ve Ticaret Ltd.
Şti. (CANATANLAR)
(8) Canatanlar Grup bünyesinde faaliyet göstermekte olan CANATANLAR, Söke hazır
beton santralinde (…..) m³/ay, Umurlu hazır beton santralinde (…..) m³/ay, Atça hazır
beton santralinde (…..) m³/ay olmak üzere toplam (…..) m³/ay hazır beton üretim
kapasitesine sahiptir.
I.1.4. Çimbeton Hazırbeton ve Prefabrik Yapı Elemanları Sanayi ve Ticaret A.Ş.
(ÇİMBETON)
(9) ÇİMBETON, bağlı olduğu Çimentaş Grup tarafından 1985 yılında hazır beton üretimi,
satışı ve dağıtımı amacıyla kurulmuş halka açık bir şirkettir. ÇİMBETON hisseleri
18.12.1997’den itibaren Borsa İstanbul’da işlem görmektedir. Teşebbüsün Işıkkent
tesisinde (…..) m³/ay, Koyundere tesisinde (…..) m³/ay, Urla tesisinde (…..) m³/ay,
Torbalı tesisinde (…..) m³/ay, Çeşme tesisinde (…..) m³/ay, Zeytindağ tesisinde (…..)
m³/ay, Kuşadası tesisinde (…..) m³/ay, Nazilli tesisinde (…..) m³/ay, Özbek tesisinde
(…..) m³/ay olmak üzere toplam (…..) m³/ay üretim kapasitesi bulunmaktadır.
I.1.5. Mendeş İnşaat Nak. Harf. Taah. Tic. Ltd. Şti. (MENDEŞ)
(10) MENDEŞ, Mendeş Şirketler Grubunun bir parçasıdır. İlgili grup ilk hazır beton tesisini
1995’te Muş’ta kurmuştur. 2007 yılında Aydın’da, 2013 yılında İzmir Gaziemir’de, 2014
yılında Kuşadası’nda hazır beton tesislerini faaliyete geçirmiştir.
I.1.6. Önsa Gayrimenkul İnşaat Beton Maden Nakliye San. ve Tic. Ltd. Şti. (ÖNSA)
(11) 07.01.2015 tarihinde kurulan ÖNSA Aydın ili Söke ilçesinde faaliyet göstermektedir.
ÖNSA (…..) m³/ay üretim kapasitesine sahiptir.
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. İlgili Ürün Pazarı
(12) Hazır beton; belirli oranlarda çimento, agrega (çakıl), su ve birtakım katkı malzemelerin
mikserle karıştırılması yöntemiyle elde edilen bir inşaat malzemesi olup inşaatların
temel yapı malzemelerinin başında gelmektedir. Hazır beton türleri kullanım amaçları
ve dayanıklılıkları bakımından C14, C16, C18, C20, C25 ve C30 gibi alt kategorilere
ayrılabilse de alt ürün grupları arasında yüksek oranda arz ikamesi bulunmaktadır.
İnşaat sektöründe en çok kullanılan hazır beton türleri C20, C25 ve C30’dur. Beton
türleri arasında yüksek arz ikamesinin bulunması, inceleme konusu iddiaların spesifik
bir beton türü üzerinde yoğunlaşmaması gibi nedenlerle ilgili ürün pazarını “hazır beton
pazarı” olarak tanımlamak mümkündür.
(13) Mevcut dosya bakımından incelenen teşebbüslerin satışını gerçekleştirdiği beton
türlerinin kümülatif olarak yüzdesel dağılımına aşağıdaki grafikte yer verilmektedir:








20-35/453-200
4/16

Grafik 1: Tüm Satışlarda Beton Türlerinin Dağılımı (%)

Kaynak: Teşebbüslerden elde edilen bilgiler
(14) Grafik 1 incelendiğinde incelenen teşebbüslerin toplam beton satışı içerisinde en çok
satışı gerçekleştirilen beton türünün %44’lük oran ile C30 olduğu, ardından %29’luk
oran ile C25 beton türünün geldiği görülmektedir.
(15) İlgili ürün pazarı her ne kadar “hazır beton pazarı” olarak belirlense de mevcut dosya
kapsamında yapılan değerlendirme ve analizler en çok satışı yapılan ve toplam
satışların yaklaşık %75’ini oluşturan C25 ve C30 beton türlerine ilişkindir.
I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
(16) Hazır beton, üretildikten sonra yaklaşık 1-2 saat içerisinde tüketilmesi gereken, bu
nedenle stoklanamayan ve üretildiği tesisten belli bir mesafeden daha uzak bölgelere
taşınması hem teknik hem de ekonomik açıdan mümkün olmayan bir üründür. Söz
edilen bu özellikleri ve yüksek taşıma maliyetleri nedeniyle, hazır beton, üretildiği
santralden yaklaşık olarak azami 50-55 km uzaklığa kadar taşınabilmektedir. Ancak
bu mesafe yol, iklim ve doğal koşullara göre değişebilmektedir. Bu noktada belirleyici
olan unsur, hazır betonun üretimi sonrasında geçen süredir. Hazır betonun tesiste
transmiksere yüklenmesi, tesisten transmikser ile inşaat alanına ulaştırılması, müşteri
tarafından teslim alınması ve pompa aracılığıyla kalıba yerleştirilmesi süreçlerinde
geçen zamanın kritik eşik süresinin altında tutulması, hazır betondaki kıvam ve
işlenebilirlik kayıplarının önüne geçilebilmesi açısından önem arz etmektedir.
(17) Kurulun çeşitli kararlarında, tesisten itibaren 50 km çapında bir daire belirlenerek
coğrafi pazar tespit edilmiş ve genel olarak ilgili coğrafi pazar il, merkez ilçeler ya da
belirli ilçeler bazında belirlenmiştir1.
(18) Dosya mevcudu bilgilerden, hakkında önaraştırma yapılan teşebbüslerin
hinterlandının 50 km’lik mesafe esasına göre Kuzey’de İzmir ilinin Bergama ilçesine,
Batı’da İzmir ilinin Çeşme ilçesine, Güney’de Aydın ilinin Kuşadası, Söke ve Nazilli
ilçelerine, Doğu’da ise Manisa ilinin Turgutlu ilçesine kadar ulaştığı anlaşılmaktadır.
(19) Bunun yanında incelenen teşebbüslerin yaptığı satışların illere göre dağılımına
aşağıdaki grafikte yer verilmektedir.






1 17.09.2013 tarih, 13-54/755-315 sayılı; 16.04.2014 tarih, 14-15/268-112 sayılı; 03.09.2014 tarih, 14-
30/616-268 sayılı; 21.12.2017 tarih, 17-42/667-295 sayılı; 05.07.2018 tarih, 18-22/383-188 sayılı Kurul
kararları.
0,00
10,00
20,00
30,00
40,00
50,00
C 16 C 20 C25 C 30 C 35 C 40 Diğer
20-35/453-200
5/16

Grafik 2: İncelenen Teşebbüslerin Satışlarının İllere Göre Dağılımı (01.01.2019 – 31.05.2020)


(…..TİCARİ SIR……)


Kaynak: Teşebbüslerden elde edilen bilgiler
(20) Grafik 2 incelendiğinde satışların büyük bir bölümünün İzmir iline yapıldığı, bunu Aydın
ilinin takip ettiği görülmektedir.
(21) Öte yandan İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’un 20. paragrafında; dosya
özelindeki iddianın belirli bir coğrafi pazar tanımı yapılmasını gerektirmediği ve bu
yönde yapılacak bir tanımlamanın dosyada ulaşılacak sonuca herhangi bir etkisinin
olmayacağı durumlarda kesin bir ilgili coğrafi pazar tanımı yapılmayabileceği
belirtilmektedir. Bu çerçevede, mevcut dosya açısından ilgili coğrafi pazar tanımı
yapılmasının gerekli olmadığı değerlendirilmektedir. Bununla birlikte, inceleme konusu
eylemlerin özellikle Aydın ilinin Kuşadası ve Söke ilçelerinde gerçekleştirildiği iddia
edildiğinden analizlerde Aydın ili özelinde yoğunlaşılmıştır.
I.3. Dosya Kapsamında Yapılan İnceleme ve Tespitler
I.3.1. Yerinde İncelemeler ve Görüşmelerde Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(22) Yürütülen önaraştırma kapsamında 18.06.2020 tarihinde CANATANLAR, BETONTAŞ
ve BATIBETON’da, 19.06.2020 tarihinde MENDEŞ, ÖNSA ve ÇİMBETON’da yerinde
incelemeler yapılmıştır. Yapılan yerinde incelemelerde ve müşterilerle yapılan
görüşmelerde dosya konusu iddiaları destekleyecek veya dosya konusu iddialarla
ilişkilendirilebilecek herhangi bir belge ve ifadeye ulaşılmamıştır.
I.3.2. Teşebbüslerden Gelen Bilgiler Çerçevesinde Yapılan Tespitler
(23) Dosya konusu şikâyet, Aydın ilinin Kuşadası ve Söke ilçelerine hazır beton satışı
gerçekleştiren hazır beton üreticilerinin aralarında yaptığı rekabeti kısıtlayıcı
anlaşmalar doğrultusunda 20.02.2020 tarihinden itibaren fiyat tespiti ve pazar
paylaşımı yapmak suretiyle 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettiklerine yöneliktir. İddiaların
doğruluğunun tespiti amacıyla teşebbüslerden 01.01.2019-31.05.2020 tarih aralığında
gerçekleştirdikleri hazır beton satış miktarları, satış fiyatları, satış yaptıkları müşterilerin
unvanları, müşterilerin bulundukları bölgeler ve maliyetlere ilişkin çeşitli bilgi ve
belgeler talep edilmiş, gelen bilgiler ilgili pazarın tespitinde yapılan değerlendirmeler
çerçevesinde analize tabi tutulmuştur. İhlal iddiaları belirli bir hazır beton türü özelinde
sınırlandırılmadığı için fiyat ve maliyet gibi iktisadi göstergeler hem tüm beton türleri
hem de tüm beton türleri içerisinde toplam satışın yaklaşık %75’ine tekabül eden C25
ve C30 beton türleri açısından ele alınmıştır.
(24) İddiaların, spesifik bir tarihte yapılan anlaşma neticesinde hazır beton fiyatının
rakiplerce tespit edildiğine ilişkin olması nedeniyle teşebbüslerden elde edilen bilgiler
öncelikle fiyatın bahse konu tarihten öncesi ve sonrasına dair seyri bakımından analiz
edilmiştir. Aşağıda yer verilen grafikte önaraştırma taraflarının 2019 ve 2020 yıllarında
satışını gerçekleştirdikleri tüm hazır beton türleri için aylık kırılımlı ağırlıklı ortalama
fiyat seyrine yer verilmektedir:



20-35/453-200
6/16

Grafik 3: Tüm Beton Türleri Ağırlıklı Ortalama Fiyatları (TL/m³)


(…..TİCARİ SIR……)


Kaynak: Teşebbüslerden elde edilen bilgiler
(25) Yukarıda yer verilen Grafik 3’te 01.01.2019-01.08.2019 tarihleri arasında teşebbüslerin
ağırlıklı ortalama fiyatlarının yatay bir seyir izlemekle birlikte birbirlerinden farklı
düzeylerde seyrettiği görülmektedir. Söz konusu tarih aralığında fiyatların 150-200
TL/m³ arasında değişmekte olduğu, en düşük fiyat ortalamasına MENDEŞ’in, en
yüksek fiyat ortalamasına ÇİMBETON’un sahip olduğu görülmektedir. 2019 yılı
Ağustos ayından itibaren MENDEŞ’in ortalama fiyatları daha da düşerken
ÇİMBETON’un ortalama fiyatları ise artış göstermektedir. Bu dönemde diğer üç
teşebbüsün ortalama fiyatları ise yatay seyretmektedir. Anlaşma yapıldığı iddia olunan
2020 yılının Şubat ayından itibaren teşebbüslerin fiyat grafiğine bakıldığında ise
ağırlıklı ortalama fiyat seyirlerinin birbirinden farklılaştığı görülmektedir. 2020 yılının
başında faaliyete başlayan ÖNSA fiyatlarını arttırırken ÇİMBETON’un fiyatları düşüş
göstermiş, MENDEŞ’in fiyatları bir miktar artış gösterdikten sonra azalarak eski
seviyesine dönmüş, diğer üç teşebbüsün fiyatları yine yatay bir seyir izlemiştir.
01.01.2019-31.05.2020 döneminde hazır beton fiyatları; ÇİMBETON’un (…..) TL/m³,
MENDEŞ’in (…..) TL/m³, BETONTAŞ’ın (…..) TL/m³, BATIBETON’un (…..) TL/m³,
ÖNSA’nın (…..) TL/m³, CANATANLAR’ın ise (…..) TL/m³ aralığında değişmektedir.
(26) Önaraştırmanın tarafı olan teşebbüslerin aynı tarihler itibarıyla en çok satış
gerçekleştirdikleri İzmir iline ve iddiaların yoğunlaştığı Aydın iline yaptıkları tüm beton
türündeki satışlarının ağırlıklı fiyat ortalamasına ise aşağıdaki grafiklerde yer
verilmektedir.
Grafik 4: Tüm Beton Türleri İzmir Ağırlıklı Ortalama Fiyatları (TL/m³)


(…..TİCARİ SIR……)


Kaynak: Teşebbüslerden elde edilen bilgiler
Grafik 5: Tüm Beton Türleri Aydın Ağırlıklı Ortalama Fiyatları (TL/m³)


(…..TİCARİ SIR……)


Kaynak: Teşebbüslerden elde edilen bilgiler
(27) Grafik 4 ve Grafik 5’te önaraştırma tarafı teşebbüslerin İzmir ve Aydın illerindeki
ortalama ağırlıklı fiyatlarına yer verilmiştir. İller özelindeki grafikler incelendiğinde de
teşebbüslerin ortalama fiyatlarının birbirinden farklı düzeylerde seyrettiği
görülmektedir. Grafik 4’ten İzmir ilinde 2019 Eylül ayından itibaren fiyatların oldukça
farklılaştığı, ÇİMBETON’un ortalama fiyatlarını (…..) TL/m³ seviyesinden (…..) TL/m³
seviyesine yükseltirken CANATANLAR’ın (…..) TL/m³ seviyesinden (…..) TL/m³
seviyesine çektiği görülmektedir. Diğer teşebbüslerin fiyatları ise nispeten yatay
seyretmektedir. Aydın ili özelinde uygulanan ortalama fiyatların seyrini gösteren Grafik
5 incelendiğinde de Grafik 4’teki duruma benzer şekilde teşebbüslerin ortalama
20-35/453-200
7/16

fiyatlarının farklı düzeylerde seyrettiği, anlaşma yapıldığı iddia olunan 20 Şubat 2020
tarihinde ortalama fiyatlardaki farklılığın devam ettiği, pazara yeni giriş yapan
ÖNSA’nın fiyatlarını istikrarlı bir biçimde arttırdığı, diğer teşebbüslerin fiyatlarında o
nispette bir artış meydana gelmediği, ÇİMBETON’un ise ortalama fiyatlarında düşüş
yaşandığı gözlenmektedir.
(28) İncelemenin konusunu oluşturan rekabeti kısıtlayıcı eylemlerin özellikle
gerçekleştirildiği iddia edilen Aydın ilinin Kuşadası ve Söke ilçelerine yapılan ve
teşebbüslerin hazır beton satışlarının büyük bir bölümünü oluşturan C25 ve C30 beton
türlerinin ağırlıklı ortalama fiyatlarına aşağıdaki grafiklerde yer verilmektedir.
Grafik 6: C25 Beton Türü Aydın İli Söke İlçesi Ağırlıklı Ortalama Fiyatları (TL/m³)


(…..TİCARİ SIR……)


Kaynak: Teşebbüslerden elde edilen bilgiler
Grafik 7:C30 Beton Türü Ayın İli Söke İlçesi Ağırlıklı Ortalama Fiyatları (TL/m³)


(…..TİCARİ SIR……)


Kaynak: Teşebbüslerden elde edilen bilgiler
(29) Yukarıda yer verilen Grafik 6’da görüldüğü üzere 2019 yılı içerisinde teşebbüslerin C25
beton türündeki ortalama fiyatları dalgalı bir görünüm sergilemektedir. 2020 yılı
başlarında ise ortalama fiyatların artış eğiliminde olduğu görülmektedir. Bununla
birlikte ÖNSA’nın rakiplerine oranla daha yüksek bir fiyat ortalamasına sahip olduğu,
BATIBETON, BETONTAŞ ve CANATANLAR’ın ortalama fiyatlarının benzer bir eğilim
göstermekle beraber birbirinden farklılaştığı, MENDEŞ’in ise 2020 yılının ilk aylarında
satışının olmadığı görülmektedir. 01.01.2019-31.05.2020 tarihleri arasında
BATIBETON’un C25 beton türündeki ortalama fiyatları (…..) TL/m³, CANATANLAR’ın
ortalama fiyatları (…..) TL/m³, BETONTAŞ’ın ortalama fiyatları (…..) TL/m³,
MENDEŞ’in ortalama fiyatları (…..) TL/m³, ÖNSA’nın ortalama fiyatları ise (…..) TL/m³
arasında değişmektedir. ÇİMBETON’un ise Söke ilçesine satışı bulunmamaktadır.
(30) Grafik 7 incelendiğinde ise Aydın ili Söke ilçesinde C30 beton türünde BATIBETON’un
ortalama fiyatlarının (…..) TL/m³, MENDEŞ’in ortalama fiyatlarının (…..) TL/m³,
ÖNSA’nın ortalama fiyatlarının (…..) TL/m³, CANATANLAR’ın ortalama fiyatlarının
(…..) TL/m³, BETONTAŞ’ın ortalama fiyatlarının (…..) TL/m³ arasında değiştiği
görülmektedir. ÇİMBETON’un ise Söke’ye satışı bulunmamaktadır. 2020 yılının ilk
aylarında teşebbüslerin C30 beton türündeki ortalama fiyatlarının birbirine
yakınlaşmakla birlikte farklı eğilimlere sahip olduğu, BATIBETON’un ortalama fiyatları
artarken CANATANLAR, BETONTAŞ ve MENDEŞ’in ortalama fiyatlarının yatay
seyrettiği, ÖNSA’nın ortalama fiyatlarının ise rakip teşebbüslerin ortalama fiyatlarının
üzerinde kaldığı görülmektedir.




20-35/453-200
8/16

Grafik 8: C25 Beton Türü Aydın İli Kuşadası İlçesi Ağırlıklı Ortalama Fiyatları (TL/m³)


(…..TİCARİ SIR……)


Kaynak: Teşebbüslerden elde edilen bilgiler
Grafik 9: C30 Beton Türü Aydın İli Kuşadası İlçesi Ağırlıklı Ortalama Fiyatları (TL/m³)


(…..TİCARİ SIR……)


Kaynak: Teşebbüslerden elde edilen bilgiler
(31) Yukarıda Grafik 8 ve Grafik 9 incelendiğinde Aydın ili Kuşadası ilçesinde Söke ilçesine
nazaran fiyatların yatay bir seyir izlediği ve önaraştırma tarafı ÇİMBETON ile
BETONTAŞ’ın bu ilçeye satışlarının olmadığı görülmektedir. ÖNSA’nın ortalama
fiyatları Kuşadası ilçesinde de diğer teşebbüslerin üzerinde seyretmekte olup ortalama
fiyatları C25 ve C30 beton türlerinde sırasıyla (…..) TL/m³ ve (…..) TL/m³ arasında
değişmektedir. BATIBETON’un ortalama fiyatları C25 ve C30 özelinde sırasıyla (…..)
TL/m³ ve (…..) TL/m³, MENDEŞ’in ortalama fiyatları (…..) TL/m³ ve (…..) TL/m³,
CANATANLAR’ın ortalama fiyatları ise (…..) TL/m³ ve (…..) TL/m³ arasında
değişmektedir.
(32) Fiyat seyrinde meydana gelen dalgalanmaların maliyetle ilişkilendirilip
ilişkilendirilemeyeceğini görmek maksadıyla aşağıda yer alan grafikler hazırlanmıştır.
Grafiklerde C25 ve C30 beton türü özelinde ağırlıklı fiyat ortalamasına ve maliyetlere2
yer verilmektedir.
Grafik 10: C25 Türünde Ağırlıklı Ortalama Fiyat ve Maliyet (TL/m³)


(…..TİCARİ SIR……)


Kaynak: Teşebbüslerden elde edilen bilgiler
Grafik 11: C30 Türünde Ağırlıklı Ortalama Fiyat ve Maliyet (TL/m³)


(…..TİCARİ SIR……)


Kaynak: Teşebbüslerden elde edilen bilgiler
(33) Yukarıda yer verilen Grafik 10 ve Grafik 11’de önaraştırma tarafı teşebbüslerin C25 ve
C30 beton türü özelinde fiyat ve maliyet bilgileri verilmektedir. Grafiklerden görüleceği
üzere teşebbüslerin maliyet yapıları hem birbirine göre farklı bir yapı arz etmekte hem
de kendi içinde aylara göre farklılaşmaktadır. Tüm teşebbüslerin ortalama maliyetleri
aylara göre farklılaşmakla birlikte, 2019 yılı içerisinde iki beton türünde de en belirgin
ortalama maliyet artışını CANATANLAR’ın yaşadığı gözlenmektedir. Önaraştırma

2 Önaraştırma tarafı teşebbüslerin en yüksek kapasiteye sahip tesislerinin ortalama maliyetleri esas
alınmıştır.
20-35/453-200
9/16

tarafı diğer teşebbüslerin ise maliyetlerinde bu ölçüde bir değişim yaşanmamıştır.
Anlaşma yapıldığı iddia edilen tarih olan 2020 yılı Şubat ayı ve takip eden aylara
bakıldığında ise teşebbüslerin dalgalı fiyat seyrinin devam ettiği, fiyat ve maliyetlerde
benzeşmenin olmadığı görülmektedir.
(34) Aydın ilinin Kuşadası ve Söke ilçelerinde C25 ve C30 türü betonun yıllık ağırlıklı
ortalama fiyat ve maliyetinde meydana gelen yüzdesel değişimlere aşağıdaki
tablolarda yer verilmiştir:
Tablo 1: Söke İlçesi C25 ve C30 Türü Ağırlıklı Ortalama Fiyatta Meydana Gelen Değişimler
ORTALAMA FİYAT
2019 (TL/m³) 2020 (TL/m³) (Ocak-Mayıs) DEĞİŞİM ORANI (%)
BATIBETON (…..) (…..) (…..)
BETONTAŞ (…..) (…..) (…..)
CANATANLAR (…..) (…..) (…..)
MENDEŞ (…..) (…..) (…..)
ÖNSA (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüslerden elde edilen bilgiler
Tablo 2: Söke İlçesi C25 ve C30 Türü Ağırlıklı Ortalama Maliyette Meydana Gelen Değişimler
ORTALAMA MALİYET
2019 (TL/m³) 2020 (TL/m³) (Ocak-Mayıs) DEĞİŞİM ORANI (%)
BATIBETON (…..) (…..) (…..)
BETONTAŞ (…..) (…..) (…..)
CANATANLAR (…..) (…..) (…..)
MENDEŞ (…..) (…..) (…..)
ÖNSA (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüslerden elde edilen bilgiler
(35) Yukarıda yer verilen Tablo 1 ve Tablo 2 birlikte ele alındığında Aydın ili Söke ilçesinde
2020 yılında 2019 yılına göre BATIBETON’un ortalama fiyatları %(…..) artarken
ortalama maliyetlerinin %(…..) azaldığı, BETONTAŞ’ın ortalama fiyatları %(…..)
artarken ortalama maliyetlerinin de %(…..) arttığı, CANATANLAR’ın ortalama
fiyatlarının %(…..) artarken ortalama maliyetlerinin %(…..) azaldığı, MENDEŞ’in
ortalama fiyatları %(…..) artarken ortalama maliyetlerinin %(…..) arttığı görülmektedir.
Tablo 3: Kuşadası İlçesi C25 ve C30 Türü Ağırlıklı Ortalama Fiyatta Meydana Gelen Değişimler
ORTALAMA FİYAT
2019 (TL/m³) 2020 (TL/m³) (Ocak-Mayıs) DEĞİŞİM ORANI (%)
BATIBETON (…..) (…..) (…..)
CANATANLAR (…..) (…..) (…..)
MENDEŞ (…..) (…..) (…..)
ÖNSA (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüslerden elde edilen bilgiler


20-35/453-200
10/16

Tablo 4: Kuşadası İlçesi C25 ve C30 Türü Ağırlıklı Ortalama Maliyette Meydana Gelen Değişimler
ORTALAMA MALİYET
2019 (TL/m³) 2020 (TL/m³) (Ocak-Mayıs) DEĞİŞİM ORANI (%)
BATIBETON (…..) (…..) (…..)
CANATANLAR (…..) (…..) (…..)
MENDEŞ (…..) (…..) (…..)
ÖNSA (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüslerden elde edilen bilgiler
(36) Yukarıda yer verilen ve Kuşadası ilçesinde satışı gerçekleştirilen C25 ve C30 türü hazır
betonun yıllık fiyat ve maliyet değişimini gösteren Tablo 3 ve Tablo 4 birlikte
incelendiğinde ise 2020 yılında 2019 yılına göre BATIBETON’un ortalama fiyatları
%(…..) azalırken ortalama maliyetlerinin %(…..) azaldığı, CANATANLAR’ın ortalama
fiyatlarının %(…..) artarken ortalama maliyetlerinin %(…..) azaldığı, MENDEŞ’in
ortalama fiyatları %(…..) artarken ortalama maliyetlerinin %(…..) arttığı görülmektedir.
(37) Fiyat seyrinde meydana gelen dalgalanmaların hazır betona olan talepteki değişimlerle
ilişkilendirilip ilişkilendirilemeyeceğini görmek maksadıyla aşağıdaki grafik
hazırlanmıştır. Grafikte, incelenen teşebbüslerin tüm beton türlerine olan talep, satış
yapılan tüm iller bakımından, diğer bir deyişle İzmir ili, Aydın ili ve Aydın ilinin Kuşadası
ve Söke ilçeleri olmak üzere incelenmiştir.
Grafik 12: Tüm Hazır Beton Türlerinde Hazır Beton Talebi (m³)

Kaynak: Teşebbüslerden elde edilen bilgiler
(38) Grafik 12’den talebin 2019 yılı içerisinde oldukça dalgalı bir görünüm sergilediği, 2019
yılının sonlarından itibaren bir ölçüde toparlandığı, 2020 yılının başından itibaren
toplam talebin belirgin ölçüde azalışa geçtiği görülmektedir.
(39) Dosya konusu iddialar özellikle rakipler arasında fiyat tespitine yönelik olsa da dosya
kapsamında bütünlük sağlaması adına teşebbüslerin müşteri paylaşımı ve sıra sistemi
uyguladıklarına yönelik iddialar da incelenmiştir.
(40) Teşebbüslerin, yapacakları işleri ortak bir havuzda toplayarak sıra sistemi uyguladıkları
ve pazar paylaşımı yaptıklarına yönelik iddiaların test edilebilmesi için teşebbüslerden
gelen müşteri listeleri doğrultusunda yıllar itibarıyla birden fazla hazır beton
üreticisinden ürün tedarik eden müşteri sayıları incelenmiştir. Aydın ilinde 2019 yılının
ilk beş ayından yalnızca iki müşteri birden fazla hazır beton üreticisinden ürün tedarik
etmiştir. Bunun yanında hiçbir müşteri üç ve daha fazla hazır beton üreticisinden ürün
tedarik etmemiştir. 2020 yılının ilk beş ayı incelendiğinde ise iki üreticiden hazır beton
0
20000
40000
60000
80000
100000
120000
140000
160000
180000
Sa
tı
ş
M
ik
ta
rı
(
m
3
)
Toplam İzmir Aydın Söke+Kuşadası
20-35/453-200
11/16

satın alan müşteri sayısının bire düştüğü görülmüştür. İddialar kapsamında daha
detaylı tespitte bulunmak adına Aydın ilinin Kuşadası ve Söke ilçelerinde birden daha
fazla üreticiden ürün tedarik eden müşteri sayısı incelenmiştir. Aydın ilinin Kuşadası ve
Söke ilçelerinde 2019 yılının ilk beş ayında iki üreticiden hazır beton tedarik eden
müşteri sayısının bir olduğu, üç ve daha üzerinde kaynaktan hazır beton tedarik eden
müşteri bulunmadığı görülmüştür. Bunun yanında 2020 yılının ilk beş aylık döneminde
ise hiçbir müşterinin birden daha fazla hazır beton üreticisinden ürün temin etmediği
tespit edilmiştir.
(41) Bunun yanı sıra Aydın ilinin ilçelerine yönelik satış miktarlarına ilişkin bilgilere dönemler
itibarıyla yer verilmesi, pazar paylaşımı iddialarına ışık tutması bakımından yerinde
olacaktır.

20-35/453-200
12/16

Tablo 5: Teşebbüslerin Aydın İlinin İlçelerine Yaptıkları Toplam Hazır Beton Satış Miktarları (m³) (2019 yılı ilk 6 ay, 2019 yılı ikinci 6 ay, 2020 yılı ilk 5 ay)



BATIBETON BETONTAŞ CANATANLAR ÇİMBETON MENDEŞ ÖNSA
2019
1. Dönem
2019
2.
Dönem
2020
Ocak-
Mayıs
2019
1.
Dönem
2019
2.
Dönem
2020
Ocak-
Mayıs
2019
1.
Dönem
2019
2.
Dönem
2020
Ocak-
Mayıs
2019
1. Dönem
2019
2.
Dönem
2020
Ocak-
Mayıs
2019
1. Dönem
2019
2.
Dönem
2020
Ocak-
Mayıs
2020
Ocak-
Mayıs
BOZDOĞAN (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
BUHARKENT (…..)
ÇİNE (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
DİDİM (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
EFELER (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
GERMENCİK (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
İNCİRLİOVA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
KARPUZLU (…..) (…..)
KOÇARLI (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
KÖŞK (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
KUŞADASI (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
KUYUCAK (…..) (…..) (…..) (…..)
NAZİLLİ (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
SÖKE (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
SULTANHİSAR (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
YENİPAZAR (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Genel Toplam (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüslerden elde edilen bilgiler kullanılarak Raportörler tarafından yapılan hesaplamalar.

13/16

20-35/ 453-200
(42) Önaraştırma tarafı teşebbüslerin 2019 yılı ile 2020 yılının ilk beş ayında Aydın ilinde
yer alan ilçeler özelinde yaptıkları satış miktarlarına yer verilen Tablo 5 incelendiğinde,
satış miktarlarının birbirinden farklı seyrettiği görülmektedir. Özellikle anlaşma
yapıldığı iddia edilen 2020 yılı Şubat ayını kapsayan dönem olan 2020 yılının ilk beş
ayına bakıldığında BATIBETON’un (…..) m³, BETONTAŞ’ın (…..) m³,
CANATALANLAR’ın (…..) m³, ÇİMBETON’un (…..) m³, MENDEŞ’in (…..) m³,
ÖNSA’nın (…..) m³ toplam hazır beton satışının olduğu anlaşılmaktadır. Şikâyet
başvurusunda teşebbüsler arası anlaşmanın geçerli olduğu iddia olunan Söke ve
Kuşadası ilçelerine bakıldığında da 2020 yılının ilk beş ayında Söke özelinde
BATIBETON’un (…..) m³, BETONTAŞ’ın (…..) m³, CANATANLAR’ın (…..) m³,
MENDEŞ’in (…..) m³, ÖNSA’nın (…..) m³ hazır beton satışı yaptıkları, ÇİMBETON’un
satışının olmadığı görülmektedir. Öte yandan Kuşadası’nda, BATIBETON (…..) m³,
CANATANLAR (…..) m³, MENDEŞ (…..) m³ ve ÖNSA (…..) m³ hazır beton satışı
yapmış olup ÇİMBETON ve BETONTAŞ’ın satışı bulunmamaktadır.
I.4. Değerlendirme
(43) Dosya konusu iddialar, Aydın ilinin Kuşadası ve Söke ilçelerine hazır beton satışı
gerçekleştiren hazır beton üreticilerinin hazır beton fiyatını birlikte belirledikleri ve
pazarı paylaştıkları hususlarına yöneliktir.
(44) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi uyarınca; “belirli bir mal veya hizmet piyasasında
doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacı
taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek olan teşebbüsler arası anlaşmalar,
uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri” yasaklanmaktadır.
Anılan maddenin temel amacı rekabetin gereği olarak her bir teşebbüsün kendi ticari
politikalarını ve piyasadaki faaliyetlerini tek başına, bağımsız olarak belirlemesidir.
Rekabeti bozucu nitelikteki anlaşmaların varlığı halinde, teşebbüslerin bağımsız
davranışlarının yerini anlaşma taraflarının ortak çıkarlarına hizmet eden koordineli
davranışlar almaktadır. Söz konusu koordineli davranışlar, piyasa ekonomisinin
sağlıklı işleyişini engelleyerek toplumsal refahın anlaşma taraflarının lehine el
değiştirmesine yol açmaktadır.
(45) Bu nedenle, teşebbüsler arasında pazar paylaşımı da dâhil olmak üzere her türlü
piyasa kaynaklarının ve unsurlarının paylaşılması ya da kontrolü, serbest piyasa
koşullarına göre arz ve talebin denge noktasında oluşması gereken fiyatın rakiplerin
suni müdahaleleri ile tespit edilmesi yönündeki anlaşma, uyumlu eylem ve teşebbüs
birliği kararları 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi çerçevesinde yasaklanmıştır.
(46) Teşebbüslerde gerçekleştirilen yerinde incelemelerde, başvuru konusu iddiayı
destekleyecek nitelikte herhangi bir bilgi veya belgeye ulaşılmamıştır. Bunun yanında
somut olay çerçevesinde pazarda faaliyet gösteren diğer paydaşlarla yapılan
görüşmelerde iddiaları destekler nitelikte herhangi bir ifadeyle karşılaşılmamıştır.
(47) Teşebbüslerin davranışları, pazarın yapısı, fiyat, maliyet ve satış miktarlarına ilişkin
yukarıda yer verilen bilgiler çerçevesinde ele alındığında ise, öncelikle Grafik 2’den
görüldüğü üzere rekabeti kısıtlayıcı eylemlerin icra edildiği iddia edilen Aydın ilinde
önaraştırmaya taraf olan altı teşebbüsten birisi olan ÇİMBETON’un sadece Nazilli
ilçesinde bir müşteriye hazır beton satışının bulunduğu, Söke ve Kuşadası ilçelerine
ise hiçbir beton türünde satışının olmadığı görülmektedir. Bu durum, inceleme konusu
iddiaların gerçekleştiği iddia edilen 20.02.2020 tarihinden öncesi ve sonrasında da
mevcudiyetini korumaktadır.
20-35/453-200
14/16

(48) Rakip teşebbüsler tarafından birlikte belirlenmesi halinde fiyatların ilgili pazarda
benzeşmesi beklenmektedir. Ancak, somut olay çerçevesinde, fiyat tespitine ilişkin
iddialar bağlamında Grafik 3 incelendiğinde, 2019 yılının başından aynı yılın Eylül
ayına kadar teşebbüslerin tüm illerdeki ve tüm beton türlerindeki ağırlıklı ortalama
fiyatlarının 150-200 TL/m³ bandında stabil olarak seyrettiği, Eylül ayından itibaren ise
fiyatların 150-250 TL/m³ aralığında dalgalanmaya başladığı ve fiyatlardaki farklılığın
belirginleştiği görülmektedir. Grafik 4 ve 5 incelendiğinde benzer durumun İzmir ve
Aydın illeri özelinde de söz konusu olduğu, diğer bir ifadeyle 2019 yılının Eylül ayından
itibaren fiyat farklılığının bu illerde de belirginleştiği görülmektedir.
(49) Bunun yanında ihlal iddialarının özellikle yoğunlaştığı Aydın ilinin Söke ve Kuşadası
ilçelerinde ve hazır betonun en çok talep gören iki türü olan C25 ve C30 türü betonlar
özelinde hazırlanan ağırlıklı ortalama fiyat seyirlerine Grafik 6 ila Grafik 9 arasında yer
verilmektedir. Anılan grafiklerin incelenmesinden her iki ilçede ve her iki beton türünde
2019 yılı boyunca fiyatların durağan seyrettiği, 2020 yılının başından itibaren fiyatların
yukarı yönlü kırıldığı tespit edilmektedir. Ancak fiyatlarda meydana gelen bu artış her
bir teşebbüs özelinde farklı miktar ve oranlarda meydana gelmiştir.
(50) Her ne kadar fiyatlardaki artış miktarı veya artış oranında teşebbüsler arasında
benzerlik görülmese de fiyatların yukarı yönlü kırılım gösterdiği zamanların birbirine
yakın seyretmesinden dolayı hazır beton fiyatı ile maliyeti arasındaki ilişki de
incelenmiştir. Zira teşebbüslerin fiyatları birlikte belirlemeleri halinde hazır beton
fiyatlarının maliyetlerden bağımsız ve belirgin bir şekilde artış göstermesi muhtemeldir.
Bu doğrultuda C25 beton türü özelinde hazırlanan Grafik 10 ve C30 beton türü özelinde
hazırlanan Grafik 11’de yer alan veriler incelendiğinde, incelenen dönemlerde
teşebbüslerin fiyatlarının genel itibarıyla dalgalı bir seyir izlediği, fiyat hareketlerinin
maliyetlerdeki değişime benzer veya yakın dönemlere rast geldiği görülmektedir.
Bunun yanında 2020 yılının Ocak ayında faaliyetlerine başlayan ÖNSA’nın diğer
teşebbüslerden hem fiyat hem maliyet noktasında oldukça ayrıştığı anlaşılmaktadır.
İhlalin başlangıç tarihi olduğu iddia edilen 20.02.2020 tarihini takip eden dönem
açısından bakıldığında ise iddiaların aksine teşebbüsler arasında fiyat farklılığının
daha belirgin bir hal aldığı, bu tarihten sonra hem C25 hem C30 türü beton türünde
fiyatların 145-265 TL/m³ gibi geniş bir aralıkta dalgalandığı anlaşılmaktadır.
(51) İhlal konusu eylemlerin spesifik olarak icra edildiği iddia edilen Aydın ilinin Kuşadası
ve Söke ilçelerinde C25 ve C30 türündeki betonun yıllık ağırlıklı ortalama fiyatı ve yıllık
ağırlıklı ortalama maliyeti Tablo 1 ila Tablo 4 arasında incelenmiştir. Anılan tablolarda
ulaşılan veriler incelendiğinde teşebbüslerin her iki ilçede ve her iki beton türü özelinde
yıllık ağırlıklı ortalama fiyatlarının birbirinden farklı olduğu, bunun yanında yıllık
fiyatlardaki değişim oranlarının da birbirinden farklı seyrettiği anlaşılmaktadır. Benzer
bir şekilde yıllık ortalama maliyetlerin de her teşebbüs özelinde farklılık arz ettiği, bazı
teşebbüslerin yıllık bazda maliyetlerinde azalma görülürken, bazılarında farklı
oranlarda artış olduğu görülmektedir.
(52) Bir ürün veya hizmete ilişkin fiyatın ortaya çıkmasında belirleyici iktisadi
parametrelerden birisi de o mal veya hizmete olan taleptir. Serbest piyasa koşullarında
bir mal veya hizmete olan talepteki artışın o mal veya hizmetin fiyatında artış meydana
getirmesi beklenmektedir. Ancak rekabetin kısıtlandığı pazarlarda mal veya hizmete
olan talepten bağımsız, ürünün fiyatında suni artışlar görülebilmektedir. Bu bakış
açısıyla değerlendirme yapabilmek için Grafik 12 incelendiğinde, hazır betona olan
20-35/453-200
15/16

talebin3 aylar itibarıyla ciddi değişiklikler gösterebildiği, önaraştırmaya taraf
teşebbüslerin satış yaptığı tüm illerden gelen toplam talebin zaman zaman ani düşüşler
ve ani çıkışlar gösterdiği, benzer talep değişimlerinin İzmir ili özelinde, Aydın ili
özelinde ve Kuşadası ve Söke ilçeleri özelinde de meydana geldiği anlaşılmaktadır.
Talepte meydana gelen söz konusu ani iniş ve çıkışlar yukarıda yer verilen ağırlıklı
ortalama fiyat grafikleriyle (Grafik 3 - Grafik 9) bir bütün olarak değerlendirildiğinde,
talepteki ani değişimlere rağmen teşebbüslerin ağırlıklı ortalama satış fiyatlarının
görece stabil seyrettiği anlaşılmaktadır.
(53) Önaraştırma tarafı teşebbüslerin fiyat maliyet grafiklerine ilişkin yukarıda yer verilen
değerlendirmeler çerçevesinde, teşebbüslerin maliyetlerinin seyrine ve fiyatlamalarına
ilişkin bilgilerin hazır beton fiyatını birlikte belirledikleri iddiasını desteklemediği
sonucuna ulaşılmıştır.
(54) Dosya kapsamında incelenen bir diğer iddia; yapılacak işlerin ortak bir havuzda
toplanarak sıra sistemi uygulandığı ve pazarın paylaşıldığı şeklindedir. Anılan iddiaya
ilişkin olarak teşebbüslerin hazır beton satışı gerçekleştirdikleri müşteriler incelenmiş,
Aydın ilinde 2019 yılının ilk beş ayında yalnızca iki müşterinin iki hazır beton
üreticisinden ürün tedarik ettiği, üç veya daha fazla hazır beton üreticisinden ürün
tedarik eden müşterinin bulunmadığı görülmüştür. Rekabeti kısıtlayıcı anlaşmanın
gerçekleştiği iddia edilen tarihi de içine alan 2020 yılının ilk beş aylık dönemi
incelendiğinde ise iki tedarikçiden hazır beton alan müşteri sayısının bire düştüğü, üç
veya daha fazla tedarikçiden ürün satın alan müşterinin bulunmadığı görülmüştür.
Aydın ilinin Kuşadası ve Söke ilçeleri açısından da 2019 yılının ilk beş ayında yalnızca
bir müşterinin iki hazır beton üreticisinden ürün tedarik ettiği, üç veya daha fazla
üreticiden ürün tedarik eden müşteri olmadığı anlaşılmış, 2020 yılının ilk beş aylık
dönemine bakıldığında ise her müşterinin tek bir kaynaktan ürün tedarik ettiği tespit
edilmiştir.
(55) Rakipler arasında pazarın paylaşılmış ve sıra sistemi uygulanmış olması halinde bir
müşterinin, düşük olasılıklar dâhilinde aksi mümkün olsa da, her talebini farklı bir
tedarikçiden karşılamak durumunda kalacağı beklenebilecektir. Ancak dosya
kapsamında yapılan incelemelerde hazır beton müşterileri açısından tedarikçi
değiştirmenin pek sık karşılanan bir durum olmadığı, müşterilerin çok büyük bir oranda
aynı beton tedarikçisi ile devam ettikleri görülmüştür. Nitekim Kurulun hazır beton
pazarına yönelik 29.03.2018 tarih ve 18-09/170-84 sayılı kararında da söz konusu
durum tespit edilmiştir. Mezkûr kararda hazır beton müşterilerinin büyük bir
çoğunluğunun yıl içerisinde tedarikçi değiştirmedikleri, tedarikçi değiştiren müşteri
sayısının sınırlı olduğu ifade edilmiştir. Söz konusu durumun inşaat sektöründe
oldukça yaygın olan “bağlantı” müessesesinden ileri geldiği değerlendirilmektedir. Bu
müessese sayesinde müşteri, projenin (veya yılın) başlangıcında bağlantı sağlayarak
projenin (veya sağlayıcı ile mutabık kalınan sürenin) sonuna kadar ilgili ürün veya
hizmeti belirlenen fiyat üzerinden tedarik edebilmektedir. Bu nedenlerle hazır beton
müşterilerinin yıl içerisinde tedarikçi değiştirmekten imtina ettiği değerlendirilmektedir.
(56) Öte yandan Tablo 5, pazar paylaşımı iddialarına yönelik olarak hazırlanmış olup,
önaraştırmanın tarafı olan teşebbüslerin Aydın ilinin tüm ilçelerine yaptığı satışları
2019 yılının ilk altı ayı, 2019 yılının ikinci altı ayı ve 2020 yılının ilk beş ayı olarak üç
periyot halinde göstermektedir. İlgili tabloda yer verilen veriler incelendiğinde ihlalin
gerçekleştiği iddia edilen Kuşadası ve Söke ilçelerinde ÇİMBETON’un hiçbir satışının

3 Hazır beton, doğası gereği stoklanamayan, hatta üretiminden itibaren yaklaşık iki saat içerisinde
tüketilmesi gereken bir ürün olduğundan bu ürünün satış miktarı ürüne olan talebi gösterebilmektedir.
20-35/453-200
16/16

olmadığı görülmektedir. Rekabeti kısıtlayıcı bir anlaşma bağlamında pazarın
paylaşıldığı piyasalarda, anlaşmanın tarafı olan teşebbüslerin benzer, en azından
birbirine yakın miktarda beton satışı yapması beklenmektedir. Ne var ki incelenen üç
periyot boyunca teşebbüslerin Kuşadası ve Söke ilçelerine yaptığı satışlar büyük
ölçüde farklılık göstermektedir. Örneğin, 2020 yılının ilk beş aylık döneminde
BATIBETON Kuşadası ilçesine (…..) m³ beton satışı yaparken CANATANLAR (…..)
m³, MENDEŞ (…..) m³, ÖNSA (…..) m³ beton satışı yapmıştır. Bunun yanında aynı
dönemde BATIBETON Söke ilçesine (…..) m³ beton satışı yaparken BETONTAŞ (…..)
m³, CANATANLAR (…..) m³, MENDEŞ (…..) m³, ÖNSA (…..) m³ beton satışı
gerçekleştirmiştir.
(57) Dolayısıyla gerek önaraştırmaya taraf teşebbüslerin müşterilerinin tedarikçi sayısının
incelenen dönem boyunca artış göstermemesi, gerek teşebbüslerin Kuşadası ve Söke
ilçelerine satışını yaptıkları hazır beton miktarının büyük ölçüde farklılık göstermesi,
sıra sistemi uygulamak ve müşteri paylaşımı yapmak suretiyle pazarın paylaşıldığına
yönelik iddiaları desteklememektedir.
(58) Sonuç olarak, yapılan yerinde incelemeler, görüşmeler, pazarın yapısı, fiyat, maliyet
ve satış miktarlarına ilişkin analizler çerçevesinde Aydın ilinin Kuşadası ve Söke
ilçelerine hazır beton satışı yapan teşebbüslerin hazır beton fiyatını birlikte belirlemek
ve pazar paylaşımı yapmak suretiyle 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettiklerine yönelik olarak
herhangi bir bilgi, belge veya bulguya ulaşılamamıştır. Bu çerçevede, söz konusu
teşebbüsler hakkında soruşturma açılmasına gerek olmadığı kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
(59) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma açılmamasına, gerekçeli kararın
tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak
üzere OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.


Full & Egal Universal Law Academy