Rekabet Kurumu - Karar Sayı 20-35/467-206

Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2020-1-028 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 20-35/467-206
Karar Tarihi : 24.07.2020
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Arslan NARİN (İkinci Başkan)
Üyeler : Şükran KODALAK, Ahmet ALGAN,
Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN
B. RAPORTÖRLER: Mehmet Mete BAŞBUĞ, Hande GÖÇMEN,
Melisa AĞYÜZ, Alican ŞENTÜRK
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Gizlilik talebi bulunmaktadır.
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILANLAR : - CK Boğaziçi Elektrik Perakende Satış A.Ş.
Hürriyet Mah. Dr. Cemil Bengü Cad. No:1 Kâğıthane/İstanbul
- Boğaziçi Elektrik Dağıtım A.Ş.
Hürriyet Mah. Abide-i Hürriyet Cad. No:168 Kâğıthane/İstanbul
- CK Enerji Ortaklığı Toptan Elektrik Satış A.Ş.
Eti Mah. Celal Bayar Bulv. No:78/229 YHT Garı Çankaya/Ankara
- Hipar Adi Ortaklığı Ticari İşletmesi
Kocatepe Mah. Abdulhakhamit Cad. No:21 Beyoğlu/İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: CK Boğaziçi Elektrik Perakende Satış A.Ş. ve Boğaziçi
Elektrik Dağıtım A.Ş.’nin, CK Enerji Ortaklığı Toptan Elektrik Satış A.Ş. ve Hipar
Adi Ortaklığı Ticari İşletmesi lehine dışlayıcı ve ayrımcı faaliyetler uygulamak
suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesini ihlal ettiği iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle;Tarife/enerji danışmanlığı hizmetinde
rekabetin temel belirleyicisinin müşterinin tüketim verisi olduğu, söz konusu verilerin CK
Boğaziçi Elektrik Perakende Satış A.Ş. (CK Boğaziçi) vasıtasıyla dikey bütünleşik şirketi
olan CK Enerji Ortaklığı Toptan Elektrik Satış A.Ş.’ye (CK ENO) aktarıldığı ve CK
ENO’nun CK Boğaziçi’den gelen bilgiler doğrultusunda müşterilerine spesifik teklifler
sunabildiği, bu durumun bilgi asimetrisi yaratarak, şikayetçiyi CK Boğaziçi karşısında
dezavantajlı konuma düşürdüğü,
- CK ENO tarafından sunulan tarife danışmanlığı hizmetinin CK Boğaziçi personeli
tarafından müşterilere anlatıldığı, dolayısıyla tarife danışmanlığı hizmetinin
perakende satış hizmeti olarak algılandığı,
- Şikâyetçi, müşteri bilgilerine ancak müşteri ile anlaşma sağladıktan sonra
erişebilirken, CK ENO’nun pazardaki müşteri bilgilerine hâkim durumda olan CK
Boğaziçi aracılığıyla erişebildiği,
- Enerji danışmanlığı hizmetinin CK ENO’dan alınması durumunda Elektrik
Piyasası Tüketici Hizmetleri Yönetmeliği (Tüketici Yönetmeliği) çerçevesinde
alınan güvence bedelinin CK Boğaziçi tarafından müşteriden tahsil edilmediği
veya çok düşük bedelle tahsil edildiği, bununla birlikte müşteriye elektriğinin
kesilebileceği bilgisi verilerek müşterinin CK ENO’ya yönlendirildiği,
20-35/467-206
2/55


- Elektrik satışı esnasında tedarik şirketlerinin iki fatura bedeli teminat tutarı talep
ettikleri, bu noktada süzme sayaç1 üzerinden elektrik kullanan abonelerin
(alışveriş merkezi yönetimleri gibi) kiracıları için teminat vermekte zorlandıkları ve
CK Boğaziçi’nin bu durumun farkında olarak kendileri ile Tarife Danışmanlığı
Sözleşmesi imzalanması halinde teminat tutarını azalttığı gibi hiç bedel almadan
da tedarik sürecini tamamlayabildiği,
- Trafo, enerji nakil hattı çekilmesi, kanal kazılması vb. gibi abonelerin enerji
alabilmesi için gerekli yatırımlara ilişkin olarak, elektrik dağıtım şirketinin bütçesi
olmadığı bazı durumlarda, enerji talebinde bulunan işletmelere yatırımın
yapılmasını bekleme veya yatırımın abone tarafından karşılanması seçeneklerinin
sunulabildiği, beş yılı bulabilen bu gibi durumlarda abonenin elektrik dağıtım
şirketini beklemeden yatırımı üstlenebildiği, abonenin üstlendiği yatırımın
ödenmesini talep etmesi durumunda iade sürecinin zorlaştırılarak Boğaziçi
Elektrik Dağıtım A.Ş’nin (BEDAŞ) de ortağı olduğu Hipar Adi Ortaklığı Ticari
İşletmesi (HİPAR) şirketine yönlendirildiği ve HİPAR’ın fahiş fiyatlar karşılığında
kolayca iade alabildiği,
- Aynı sürecin HİPAR gibi danışmanlık veren benzer şirketler tarafından
üstlenilmesi halinde ise bu sürecin geciktirildiği,
- Alacağını temin etmek için HİPAR ile çalışmak zorunda olduğunu anlayan
abonenin HİPAR ile sözleşme imzalayarak alacağının oldukça altında bir rakam
karşılığında bu alacağını HİPAR’a devrettiği, daha sonra HİPAR’ın bu yatırım
tutarını BEDAŞ’tan tahsil ettiği, BEDAŞ’ın da bu bedeli kendisine Enerji Piyasası
Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından tanınan yatırım bütçesinden kaynak
transferi şeklinde gerçekleştirdiği,
- Bu yöntem ile BEDAŞ’ın, dağıtım pazarında kendisine tanınan yetkiyi enerji
danışmanlığı pazarında kötüye kullanmak suretiyle rakiplerini dışlayıcı
faaliyetlerde bulunduğu,
- Enerji müsaadesi2 ya da enerji talebi için başvuru yapıldığında, müşteriye hemen
yakınındaki bir bağlantı noktası yerine daha uzaktaki bir bağlantı noktasının
gösterildiği, bunun da abone için ekstra maliyet oluşturduğu, daha yakından
bağlantı isteyen abonenin ise HİPAR’a yönlendirildiği
iddia edilmektedir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 11.03.2020 tarih ve 2573
sayı ile giren başvuru üzerine düzenlenen 28.04.2020 tarih ve 2020-1-028/İİ sayılı İlk
İnceleme Raporu 07.05.2020 tarihli Rekabet Kurulu (Kurul) toplantısında görüşülmüş ve
20-23/303-M sayı ile önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. İlgili Kurul kararı üzerine
hazırlanan 14.07.2020 tarih, 2020-1-028/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek
karara bağlanmıştır.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; CK Boğaziçi ve BEDAŞ’ın, CK ENO ve HİPAR
lehine dışlayıcı ve ayrımcı faaliyetler uygulamak suretiyle 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 6. maddesini ihlal etmek suretiyle
hâkim durumlarını kötüye kullandığına ilişkin herhangi bir bulguya ulaşılmadığından

1 Süzme enerji sayaçları fabrikalar, siteler, oteller, büyük iş merkezleri, yat limanları (marina) vb.. gibi
tüketim noktalarının dağınık olduğu ve dahili tüketimlerin izlenmesi gereken yerlerde kullanılmak üzere
dizayn edilmişlerdir.
2 Herhangi bir yapı, tesis için veya geçici süreli ihtiyaç için (şantiye, panayır, fuar vb.) talep edilen enerjinin
bağlantı noktasının, kablo/iletken kesit ve standartlarının tayin ve tespitidir.
20-35/467-206
3/55


anılan teşebbüsler hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma
açılmasına yer olmadığı ve şikâyetin reddedilmesi gerektiği ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(5) Önaraştırma çerçevesinde CK Boğaziçi, BEDAŞ, CK ENO ve HİPAR’da yerinde
inceleme gerçekleştirilmiştir. Ayrıca ENF Enerji Danışmanlık Teknoloji ve Ticaret Ltd. Şti.
(ENF), EVD Enerji Yönetimi ve Danışmanlık Hizmetleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. (EVD),
BEST Enerji Yönetimi ve Danışmanlık Hizmetleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. (BEST), (…..),
AZA Enerji Danışmanlık Ltd. Şti. (AZA), Macroen Enerji ve Enerji Danışmanlığı Ticaret
Ltd. Şti. (MACROEN), Abonevip Enerji A.Ş. (ABONEVİP), Endamer Enerji Danışmanlık
Ltd. Şti. (ENDAMER), VP Enerji Danışmanlık Ltd. Şti. (VP) ve Özpekel Elektrik İnşaat ve
Ticaret Ltd. Şti.‘den (ÖZPEKEL) bilgi talebinde bulunulmuş, buna ilişkin cevabi yazılar
çeşitli tarihlerde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
(6) Başvuru kapsamında CK Boğaziçi’nin tehdit ve zorlamasına maruz kaldıkları iddia edilen
(…..) yetkilisi (…..) yetkilisi (…..) ve (…..) yetkilisi (…..) ile görüşmeler yapılmıştır.
I.1. Hakkında İnceleme Yapılan Teşebbüsler
I.1.1. CK Boğaziçi Elektrik Perakende Satış A.Ş. (CK Boğaziçi)
(7) Türkiye elektrik piyasasının serbestleşme süreci içerisinde hem elektriğin dağıtımını hem
de elektriğin perakende satışını bünyesinde dikey bütünleşik olarak bulunduran dağıtım
şirketleri yasal ayrıştırmaya tabi tutularak, dağıtım ve perakende hizmetlerini
ayrıştırmışlardır. Bu durumda, CK Boğaziçi BEDAŞ’tan ayrışarak İstanbul ili Avrupa
yakasında elektriğin perakende satışı pazarında faaliyet gösterme amacı ile 01.07.2013
tarihinde kurulmuş olup İstanbul ili Avrupa yakasında görevli tedarik şirketi3 (GTŞ)
unvanına sahip olmuştur ve bölgesindeki yaklaşık 4.5 milyon aboneye4 hizmet
vermektedir. CK Boğaziçi temel olarak perakende elektrik satışı, elektrik kapasite satışı
gerçekleştirme ve organize toptan elektrik piyasalarında iş ve işlem yapma faaliyetleri ile
iştigal etmektedir. CK Boğaziçi ayrıca bölge sınırlaması olmaksızın serbest tüketici
niteliğini haiz olan tüketicilerle ikili anlaşma yaparak elektrik enerjisi satışı da
gerçekleştirebilmektedir. CK Boğaziçi’nin (…..)5 aittir.
I.1.2. Boğaziçi Elektrik Dağıtım A.Ş. (BEDAŞ)
(8) 1970 yılından itibaren İstanbul ve çevresine elektrik enerjisi sağlayan BEDAŞ,
özelleştirme sürecinin tamamlanmasıyla birlikte 2013 yılından bu yana özel bir teşebbüs
olarak hizmet vermektedir. Türkiye’deki 21 elektrik dağıtım şirketinden biri olan BEDAŞ’ın
yaklaşık 5,2 milyon abonesi bulunmakta olup dağıtım bölgesi İstanbul ili Avrupa
yakasındadır. Bu kapsamda; elektrik dağıtım şebekesinin yönetilmesi, genişleme ve
yenileme yatırımlarının yapılması, teknik ve teknik olmayan kayba ilişkin enerjinin
azaltılması, enerji verimliliği konularında Ar-Ge yapılması ve danışmanlık hizmeti
verilmesi faaliyetlerinde bulunmaktadır.
(9) BEDAŞ’ın (…..) aittir.


3 Görevli tedarik şirketi, dağıtım ve perakende satış faaliyetlerinin hukuki ayrıştırması kapsamında kurulan
veya son kaynak tedariki yükümlüsü olarak EPDK tarafından yetkilendirilen tedarik şirketidir. Görevli
tedarik şirketi yıllık elektrik enerjisi tüketimi 1.400 kWh‘ın altında olan veya yıllık tüketimi belirtilen sınırın
üstünde olup elektriğini ikili anlaşma ile almak istemeyen tüketicilere elektrik sağlamakla yükümlü şirkettir.
4 (Erişim tarihi: 29.06.2020)
5 (…..).
20-35/467-206
4/55


I.1.3. CK Enerji Ortaklığı Toptan Elektrik Satış A.Ş. (CK ENO)
(10) CK ENO bir tedarik şirketi olarak elektrik enerjisi ve/veya kapasitesinin toptan satışı,
doğrudan serbest tüketicilere satışı, elektrik enerjisi ve/veya kapasite taleplerini
karşılamak için yurt içinden kapasite kiralama ve kiraya verme, elektrik enerjisi ve/veya
kapasitesinin ihracat/ithalatı ve ayrıca elektrik piyasasına yönelik olarak danışmanlık
hizmeti verme faaliyetleri ile iştigal etmektedir.
(11) CK ENO’ya ait hisselerin (…..), geri kalan (…..) ise (…..) sahip bulunmaktadır.
I.1.4. Hipar Adi Ortaklığı Ticari İşletmesi (HİPAR)
(12) HİPAR, (…..) ile (…..) tarafından 08.01.2019 tarihinde kurulmuştur. HİPAR ve ortakları,
dağıtım şebekelerinin alçak gerilim/orta gerilim elektrik tesis yapımı, bakımı ve onarımı
ve ayrıca elektrik üretim santralleri, demiryolu, havalimanı, metro, liman ve AVM gibi
tesislerin elektrik taahhüt işlerinin yapımı alanlarında faaliyet göstermektedir.
I.2. Sektöre İlişkin Bilgiler
(13) Elektrik endüstrisindeki değer zincirinde üretim, iletim, dağıtım, toptan/perakende satış
halkaları bulunmaktadır. Serbestleşme süreci ile birlikte üretim, toptan/perakende satış
aşamaları rekabete açılmıştır.
(14) Üretim, iletim, dağıtım ve toptan/perakende satış faaliyetlerinin birbirinden ayrıştırılması
elektrik sektöründe serbest rekabetin sağlanması bakımından önem arz etmektedir. Aksi
takdirde şebekeye hâkim olan teşebbüsün üretim ya da perakende satış alanında
rekabet içerisinde olduğu diğer teşebbüslerin şebekeye erişimini çeşitli yollarla
engelleyebileceği ve rekabeti kısıtlayabileceği endişesi oluşacaktır. Dikey ayrıştırma adı
verilen mekanizma ile dağıtım ve iletim şebekelerine tüm oyuncuların ayrım olmaksızın
erişebilmesi ile üretim, iletim, dağıtım ve toptan/perakende satış faaliyetlerini sürdüren
teşebbüsler arasında çapraz sübvansiyonun önlenmesi amaçlanmaktadır.
(15) Bu kapsamda EPDK tarafından alınan 12.09.2012 tarih ve 4019 sayılı karar
doğrultusunda dağıtım lisansına sahip tüzel kişilerin dağıtım ve perakende satış
faaliyetlerinin ayrı tüzel kişilikler altında yürütülmesi için hukuki ayrıştırma öngörülmüştür.
(16) Üretim aşaması rekabete açık konumda olduğundan, birden çok üreticinin çeşitli enerji
kaynaklarını kullanarak elektrik enerjisi üretmesi ve bu enerjiyi serbest tüketicilere veya
tedarikçi firmalara satabilmesi mümkündür. Elektrik enerjisine aracılık eden toptan satış
şirketleri, perakende satış şirketleri ve ürettiği fazla elektriği satabilme kabiliyetine sahip
otoprodüktör6 lisansı sahibi tüzel kişilerin tedarikçi firmalar olarak belirtilebilmesi
mümkündür.
(17) İletim aşaması, elektriğin iletim hatları kullanılmak suretiyle dağıtım şebekesine veya
doğrudan iletim hattına bağlı olan nihai kullanıcılara ulaştırılmasıdır. 6446 sayılı Elektrik
Piyasası Kanunu’nun (6446 sayılı Kanun) 8. maddesine göre, Türkiye Elektrik İletim A.Ş.
(TEİAŞ) münhasıran iletim faaliyetini yürütmekle görevlendirilmiştir. İletim sadece
elektriğin nakliyesi işleminden ibaret olmayıp elektrik arz endüstrisinin kilit noktasıdır.
(18) Dağıtım aşaması ise, elektriğin belli bir gerilim noktasının altına düşürüldükten sonra
tüketiciye ulaşmasını sağlayan aşamadır. Dağıtım aşaması da tıpkı iletim aşaması gibi
doğal tekel niteliğine sahiptir. Türkiye’de dağıtım faaliyetleri 21 bölgeye ayrılmıştır ve her
bir bölgede tek bir dağıtım şirketi tarafından dağıtım faaliyeti gerçekleştirilmektedir.

6 Bir sanayi tesisi ile entegre olarak çalışan, buhar, sıcak gaz gibi çıktıları proseste kullanılan veya sanayi
atıklarını, yan ürünlerini elektrik üretiminde kullanarak aynı zamanda sanayi tesisinin elektrik enerjisi
ihtiyacını karşılayan tesislerdir.
20-35/467-206
5/55


(19) Dağıtım şirketleri gider ve gelirler anlamında EPDK tarafından yayımlanan birtakım
düzenlemelere tabi olmakla beraber dağıtım şirketlerince, şebeke işletimine ilişkin gerekli
olan maliyetlerin makul metodolojiler dahilinde tarife yolu ile tüketicilerden tahsil
edilmesine imkân tanınmıştır. Dağıtım şirketlerinin tabi olduğu bu düzenlemeler
çerçevesinde; işbu dosya özelinde "danışmanlık" ifadesi içeren tek gelir kaynağı;
EPDK'nın yayınlamış olduğu Dağıtım Sistemi Gelirinin Düzenlenmesi Hakkında Tebliğ’in
(Dağıtım Sistemi Tebliği) (EK-1) 25(1)(f) bendinde yer alan;
"Diğer gelirlerin kapsamı
Madde 25 — (1) Dağıtım şirketleri tarafından dağıtım sisteminin kullanımına
ilişkin bedeller dışında kullanıcılara tahakkuk ettirilen bedeller kapsamında
toplanan gelirler ile üçüncü taraflara sunulan hizmetlerden elde edilen gelirler
aşağıdaki şekilde sınıflandırılır:
f) Danışmanlık geliri.
(2) Dağıtım şirketleri; bu Tebliğ kapsamında sayılan bedeller haricinde
kullanıcılara, hiçbir bedel uygulayamaz.
(4) Birinci fıkranın (a), (ç), (e), (f), (i) ve (k) bentlerinde yer alan gelirlerin %75’i
ile (h) bendinde yer alan gelirlerin %20'si gelir farkı hesaplamaları kapsamı
dışında tutulur. Diğer bentlerde yer alan gelirler, tümüyle gelir farkı
hesaplamalarında dikkate alınır.”
hükmü kapsamındaki proje danışmanlık hizmeti olup uygulamalar anılan mevzuat
çerçevesinde yapılmaktadır.
(20) Dağıtım faaliyetlerine ilişkin değinilmesi gereken diğer bir husus ise bağlantı
başvurusudur. Enerji Piyasası Bağlantı ve Sistem Kullanım Yönetmeliği'nin (Bağlantı ve
Sistem Yönetmeliği) "Bağlantı Başvurusu" başlıklı 10. maddesinde;
“1) Tüketim tesisleri için dağıtım sistemine bağlantısı istenen kullanım yerinin
maliki, kullanım yeri üzerinde tasarruf sahibi bulunan gerçek ve tüzel kişiler veya
bunların yetkilendirdiği gerçek veya tüzel kişiler bağlanmayı talep ettikleri tarihi
belirterek bulundukları dağıtım bölgesindeki dağıtım şirketine müracaat eder…
(3) Kullanım amacıyla sınırlı bir süre için, dağıtım sistemine geçici bağlantı
yaparak elektrik enerjisi temin etmek isteyen gerçek veya tüzel kişiler, elektrik
projesini ve kullanım amacının gerektirdiği izin belgesini ibraz etmek kaydıyla
başvuruda bulunur.”
hükmü yer almakta olup, bağlantı başvurusu yapmak isteyen kullanıcılar bu hüküm
kapsamında ilgili dağıtım şirketine başvuruda bulunmaktadır.
(21) Bağlantı ve Sistem Yönetmeliği’nin 10(A)(2) maddesi kapsamında dağıtım şirketi
şebekedeki mevcut durumu ve talebi dikkate alarak, kendisine gelen başvuruları
değerlendirmektedir. Meskûn mahal kapsamında yapılan başvurular ilişkin olarak
Bağlantı ve Sistem Yönetmeliği’nin 10(A)(5)(a) maddesinde;
“Tüketici niteliğindeki başvuru sahibinin bağlantı talebi aşağıdaki şartlar dâhilinde
karşılanır:
a) Meskûn mahal içinde bulunan kullanım yerlerine yönelik bağlantı taleplerinin,
bağlantı anlaşmasının imzalandığı tarihten itibaren;
20-35/467-206
6/55


1) Sadece AG7 bağlantı hattının gerekli olduğu durumlarda 2 (iki) ay,
2) Mevcut AG şebekesinde kapasite artışı veya ilave tesis yapılması gereken
durumlar ile mevcut dağıtım transformatörü tesisinde güç artışı yapılması
gereken durumlarda 4 (dört) ay,
3) Yeni bir dağıtım transformatörü veya dağıtım merkezi yapılması gereken
durumlarda 6 (altı) ay,
4) Sadece OG8 bağlantı hattının gerekli olduğu durumlarda 4 (dört) ay,
5) OG bağlantı hattı dışında, 2 (iki) km’ye kadar OG şebeke tesis edilmesi
gereken durumlarda 6 ay,
6) OG bağlantı hattı dışında, 2 (iki) km’den daha uzun OG şebeke tesis edilmesi
gereken durumlarda 18 (on sekiz) ay
içinde karşılanması esastır.”
hükümleri bulunmaktadır. İlgili dağıtım şirketi yukarıda yer verilen hükümlerde bulunan
süreler çerçevesinde işlem yapmak durumundadır. Ancak hayatın olağan akışında ilgili
başvurunun sonuçlandırılmasını öngörülen süreler dâhilinde bitirilmesini olanaksız
kılacak dış etmenler (belediye başvuruları, kazı ruhsat alınması gibi) ortaya
çıkabilmektedir. Bu kapsamda mevzuatta öngörülen süreler ile müşterilerin ihtiyaçları
örtüşmeyebilmektedir. Bu durumda müşteriler Bağlantı ve Sistem Yönetmeliği’nin
10(A)(4)(c) maddesi uyarınca ihtiyacı olan yatırımı kendisi yapabilir ve sonrasında EPDK
tarafından belirlenen Kullanıcı Tarafından Dağıtım Varlıklarının Tesis Edilme Metodolojisi
(Tesis Metodolojisi) kapsamında bu yatırımın geri ödemesini alabilmektedir. Söz konusu
maddeyle başvuru sahibi, dağıtım şirketinin kendi planlaması bağlamında tesisi yapması
için belirttiği süreyi kabul etmek ya da projenin aciliyeti, finansal durum ve benzeri
etmenler kapsamında tesisi Bağlantı ve Sistem Yönetmeliği’nin 21. maddesi kapsamında
kendi yapma ya da finanse etme arasında tercihte bulunabilmektedir.
(22) BEDAŞ tarafından gönderilen cevabi yazıda, tüketicinin ihtiyaç duyduğu tesisi dağıtım
şirketinden talep etmesi veya kendisinin yapmasını tercih etmesi durumlarının ikisinde
de, projelerin Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş.’ye (TEDAŞ) sunulması ve projenin TEDAŞ
tarafından onaylanması gerektiği, benzer şekilde tesis inşasının bitmesiyle ilgili olarak,
iki durumda da, nihai geçici kabulün TEDAŞ'ın başkanlığındaki kabul heyeti tarafından
yapıldığı, başka bir deyişle, sürecin başlaması ve bitişinin tamamen TEDAŞ uhdesinde
olduğu ifade edilmiştir.
(23) Geri ödemeye ilişkin süreçte ise; geçici kabul tarihinden başlamak üzere, 12 ay içinde
ilgili dağıtım şirketi tarafından yatırımı yapan başvuru sahibine 23.09.2014 tarih, 29128
sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Tesis Metodolojisi'nde yer alan hükümler
kapsamında yatırıma ilişkin ödemeler yapılmaktadır.
(24) 6446 sayılı Kanun, toptan ve perakende satış faaliyetlerini tek tanımda toplamıştır. Buna
göre, tedarik lisansı sahibi şirketler ile üretim şirketleri toptan ve perakende satış
faaliyetlerini gerçekleştirebilmektedir. Yukarıda ifade edildiği üzere ayrıştırma sonrası
dönem ile birlikte elektriğin perakende satışı, dağıtım şirketleri yerine GTŞ’ler aracılığıyla
gerçekleştirilir.

7Bağlantı ve Sistem Yönetmeliğinin 3. maddesinin 1. fıkrasının (v) bendine göre AG, “Etkin şiddeti 1000
Volt ve altındaki gerilim seviyesini” ifade etmektedir.
8 Bağlantı ve Sistem Yönetmeliğinin 3. maddesinin 1. fıkrasının (çç) bendine göre OG, “Etkin şiddeti 1000
Voltun üstünden 36 kV’a kadar olan (36 kV dahil) gerilim seviyesini” ifade etmektedir.
20-35/467-206
7/55


(25) Perakende satış faaliyetlerine ilişkin değinilmesi gereken diğer bir husus ise güvence
bedelidir. 6446 sayılı Kanun çerçevesinde EPDK tarafından yayımlanan Tüketici
Yönetmeliği güvence bedeline ilişkin olarak; güvence bedelinin hesaplanması, talep
edilmesi, güncellenmesi ve iade edilmesi süreçlerini düzenlemektedir.
(26) Tüketici Yönetmeliği’nin 25., 26. ve 28. maddelerinde perakende satış sözleşmesinden
doğan güvence bedellerinin hangi hallerde hangi tüketicilerden talep edileceği ve nasıl
hesaplanması gerektiği konuları detaylıca ifade edilmiş olup buna göre tüketicinin
kullanım yerinin değişmesi ve/veya perakende satış sözleşmesinin sona ermesi veya
sözleşmenin feshi halinde tüketim bedelinin ödenmemesi ihtimaline karşılık olarak,
ödenmeyen borçlarına mahsup edilmek üzere güvence bedeli talep edilmektedir. Talep
edilen güvence bedeli, kullanım yerinin gücü veya tüketimi dikkate alınarak tüketicinin
tabi olduğu abone grubu ve tarife sınıfından hareketle hesaplanmaktadır.
(27) Yapılan başvurular sonucunda, ödenecek tutar tüketiciye bildirilmekte ve Tüketici
Yönetmeliği’nin 27. maddesi kapsamında güvence bedeli verilmesi;
 Nakden ve peşin olarak,
 İki eşit taksit halinde (faturaya yansıtma),
 Banka havalesi veya EFT,
 Banka teminat mektubu (mesken hariç),
yöntemlerinden herhangi birisi ile talep edilmektedir.
(28) Tüketici Yönetmeliği’nin "Güvence Bedeli" başlıklı 19. maddesi piyasada faaliyet
gösteren tüm tedarik şirketleri bakımından bağlayıcı nitelikte olup düşük tüketimli serbest
tüketiciler bakımından ikili anlaşmalar kapsamında talep edilebilecek güvence bedeliyle
ilgili düzenlemeler getirmekle beraber bu kapsamda güvence bedelinin alınıp
alınmayacağı ve alınacaksa da miktarın taraflarca serbest bir şekilde belirlenmesi
gerektiğini, bununla birlikte, söz konusu güvence bedelinin iadesinin aynı madde
uyarınca perakende satış sözleşmesinden doğan güvence bedellerinin iadesinde
kullanılan yöntemlerle yapılacağını hüküm altına almaktadır.
(29) Sözleşme esnasında verilmiş olan veya tahsil edilen güvence bedelleri Tüketici
Yönetmeliği’nin "Güvence Bedelinin İadesi” başlıklı 29. maddesi hükümleri
doğrultusunda tüketiciye iade edilmektedir. Anılan maddenin 3. ve 4. fıkrası gereği
sözleşmenin sona ermesi nedeniyle sözleşme esnasında talep edilmiş olan güvence
bedelinin iadesi sürecinde aşağıdaki hususlar dikkate alınmaktadır;
 Son okuma bilgilerinden hareketle tüketim tutarları hesaplanmaktadır.
 Nakit alınan tutarlar için Tüketici Fiyat Endeksi (TÜFE), oranları kullanılarak
güvence bedeli güncellenmektedir.
 Varsa ödenmemiş borçlar güvence bedelinden düşülmektedir.
 Mahsuplaşma sonrası varsa kalan güvence bedeli tüketiciye iade edilmektedir.
 Teminat mektubu alınmış ve bildirilmesine rağmen ödeme yapmayan tüketicilerin
teminat mektupları nakde dönüştürülmekte ve ödenmemiş borçlarından mahsup
edilmekte, kalan tutar olması durumunda iade edilmektedir.
 Güvence bedellerinin iadesi tüketicinin talep ettiği yönteme göre
gerçekleştirilmektedir.
20-35/467-206
8/55


(30) Elektrik piyasasında müşterilerin özelliklerine göre ayrımına aşağıdaki şekilde yer
verilmiştir.
Şekil 1: Elektrik Piyasası Müşteri Ayrımı


Kaynak: CK Boğaziçi Tarafından Gönderilen Cevabi Yazı
(31) Perakende satış aşamasında tedarikçisini seçme hakkına sahip tüketiciler (serbest
tüketiciler) ile düzenlenen tarifeler üzerinden elektrik alan tüketiciler (Yıllık tüketimi EPDK
tarafından belirlenen serbest tüketici limitinin altında kalan tüketiciler başka bir deyişle
serbest olmayan tüketiciler) bulunmaktadır. Düzenlenen tarifelere tabi olan tüketicilere
elektrik tedariki 21 dağıtım şirketinden hukuki olarak ayrışarak kurulmuş olan GTŞ’ler
tarafından sağlanmaktadır. Sözleşmede yer alan fiyatlar ile tüm şartlar EPDK tarafından
belirlenip Resmi Gazete’de yayımlandığından tarafların perakende satış sözleşmesi
üzerinde değişiklik yapma hakları oldukça sınırlıdır.
(32) Serbest tüketici limitini aşan tüketiciler ise kendi içinde “serbest tüketici hakkını
kullananlar ve kullanmayanlar” olarak ikiye ayrılmaktadır. Söz konusu haktan yararlanan
tüketiciler EPDK’den lisanslı perakende satış şirketleri ve bağımsız tedarik şirketleri
(BTŞ)9 üzerinden elektrik tedarikçisini seçme hakkına sahiptirler. Söz konusu hakka
sahip olmasına rağmen bu hakkı kullanmayan tüketiciler ise “son kaynak tedariki”10
kapsamında bulundukları bölgelerdeki GTŞ’lerden perakende satış sözleşmesi
üzerinden EPDK’nin belirlemiş olduğu fiyatlardan elektrik temin edebilmektedir. Enerji
Piyasaları İşletme A.Ş. (EPİAŞ) Şeffaflık Platformu’nda yayımlanan Mayıs 2020
verilerine göre müşteri gruplarına göre serbest tüketici hakkını kullanan ve kullanmayan
müşterilerin dağılımı aşağıdaki tabloda gösterilmektedir:
Tablo 1: Serbest Tüketici Verileri

9 Elektrik enerjisi ve/veya kapasite sağlayan üretim şirketleri ile tedarik lisansına sahip şirket. Söz konusu
şirketler yalnızca serbest tüketici hakkını kullanan müşterilere elektrik satışı yapabilmektedir.
10 Serbest tüketici niteliğini haiz olduğu halde elektrik enerjisini ikili anlaşmalarla temin etmeyen tüketicilere
yönelik olarak gerçekleştirilen elektrik enerjisi tedariki.
20-35/467-206
9/55


Abone Grubu

Serbest Tüketici (Haklarını
Kullananlar)
Serbest Tüketici (Haklarını
Kullanmayanlar)
Tüketici Sayısı Oran (%) Tüketici Sayısı Oran (%)
Aydınlatma 6.828 56,59 5.237 43,41
Mesken 16.674 0,56 2.935.722 99,43
Sanayi 35.911 69,95 15.426 30,04
Tarımsal Sulama 9.973 16,10 51.954 83,89
Ticarethane 586.861 43,05 776.395 56,95
Diğer 716 94,21 44 5,79
Toplam 656.963 14,79 3.784.778 85,21
Kaynak: EPİAŞ Şeffaflık Platformu
(33) Müşteriler elektrik sistemine ya dağıtım seviyesi aracılığı ile ya da doğrudan iletim hattı
vasıtasıyla bağlanabilmektedir. İletim seviyesinden bağlantısı bulunan müşteriler araya
dağıtım sistemi girmeksizin ve dolayısıyla dağıtım şirketine dağıtım bedeli ödemeksizin
doğrudan TEİAŞ aracılığıyla elektriği satın aldıkları üreticilere ödeme yapmaktadır.
Dağıtım seviyesinden bağlı bulunan müşteriler ise kendi içinde Alçak Gerilim (AG)11, Orta
Gerilim (OG)12 ve Yüksek Gerilim (YG)13 olarak ayrılmaktadır.
Tarife Danışmanlığı
(34) Elektrik faturaları, tüketim miktarı ve kullanım oranlarına göre farklı tarifeler üzerinden
fatura edilmektedir. Bu tarifeler müşterilerin karşılaştığı fatura bileşenlerine etki
etmektedir. Temel olarak üç fatura bileşeninden bahsetmek mümkündür: Aktif Enerji
Bedeli14, Dağıtım Bedeli ile Diğer Vergi, Fon ve Paylar. Müşteriler, sahip oldukları statü
ve içinde bulundukları abone grubuna göre farklı aktif enerji bedelleri ile karşı karşıya
kalmaktadır. Müşterinin ödemesi gereken dağıtım bedeli ise bağlı bulunduğu gerilim
seviyesine, tarife sınıfına (tek terim ya da çift terim) ve müşterinin abone grubuna göre
değişiklik göstermektedir. Tek terimli sınıfta olunması durumunda müşteri sadece
dağıtım bedelini ödemekte olup, bu bedel çift terim sınıfında düzenlenen bedele nazaran
daha yüksektir. Çift terimli sınıfta olunması durumunda müşteri yalnızca dağıtım bedelini
değil bunun yanında sadece çift terim müşterilerine özgü olan güç bedelini15 de
ödemektedir. Yine sadece çift terim müşterilerine özgü olarak güç aşımına girilmesi
durumunda güç aşım cezası da ödenmektedir. Bir müşterinin terim sınıfında değişikliğe
gidebilmesi için dağıtım şebekesine en az orta gerilimden bağlı olması gerekmektedir.
Tek terimden çift terime geçecek bir müşterinin karşılaşacağı en büyük risklerden biri güç
aşımına girmektir. Tarife sınıfı değişikliğinin avantaj sağlayıp sağlamayacağı kolay bir
hesaplama yöntemi ile tespit edilebiliyor olsa da hatalı güç belirlenmesi daha yüksek
fatura ile karşılaşma riskini de beraberinde getireceğinden takip gerektiren bir süreçtir.
(35) Bu noktada uygun tarifeyi seçmek ve tarifelerden maksimum kazancı elde etmek önem
taşımaktadır. Yüksek tüketim rakamlarına sahip bir işletmede temel istek, kullanım
oranına nazaran daha düşük fatura ödemektir.

11 Alçak gerilim şebekeleri 1 volt ile 1 000 volt (1kV) arası gerilime sahip olan şebekelerdir. Bu şebekeler
dağıtım trafolarından tüketicilere kadar olan elektrik hatlarından oluşur.
12 Orta gerilim şebekeleri 1000 volt (1 kV) ile 35 000 volt (35 kV) gerilimler arasındaki şebekelerdir. Bu
şebekeler yüksek ve çok yüksek gerilim şebekeleri ile alçak gerilim şebekelerinin birbirine bağlanması
işleminde kullanılır.
13 Yüksek gerilim şebekeleri 35 kV ile 154 kV arasındaki gerilimi kullanan şebekelerdir. Elektrik enerjisinin
üretildiği santrallerden başlayan ve büyük şehirler ile bölgelerin başlangıcı arasında kullanılan
şebekelerdir.
14 Mesken, ticarethane, sanayi, tarımsal sulama ve aydınlatma olmak üzere beş adet abone grubu
bulunmaktadır.
15 Dağıtım sistemine bağlı kullanıcılardan çift terimli tarife sınıfına tabi olanlar için bağlantı anlaşması veya
sözleşmesinde belirtilen güç üzerinden aylık olarak alınan kW birim bedelidir.
20-35/467-206
10/55


(36) Son yıllarda tarifeler ve ilgili mevzuatın sıkça değişmesi sebebiyle firmaların uzman
desteği almadan enerji yönetiminde kazançlı hale gelmesi oldukça zorlaşmıştır. Enerji
piyasası tarife uygulamalarında meydana gelen bazı değişikliklerle de elektrik enerjisinin
avantajlı fiyatlarla alınması söz konusu olmaktadır. Sanayi ve ticarethane işletmeleri için;
18/4/2007 tarihli ve 5627 sayılı Enerji Verimliliği Kanunu ile 2011 yılında yürürlüğe girmiş
olan Enerji Kaynaklarının ve Enerjinin Kullanımında Verimliliğin Arttırılmasına Dair
Yönetmelik (Verimlilik Yönetmeliği) çerçevesince, kamu kurumları için ise; Verimlilik
Yönetmeliği’ne ek olarak 2019/18 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi’nde açıklanan
tasarruf hedefini sağlamak amacıyla, tesis için en uygun tarifeyi seçmek ve elektrik
piyasasındaki değişiklikleri takip ederek gerektiğinde önlem almak önem
taşımaktadır. Enerji danışmanlığı firmaları da bu noktada devreye girmektedir.
(37) Enerji danışmanlığı hizmeti vermek için herhangi bir lisans şartı koşulmamıştır. Tarife
danışmanlığı hizmetini sunan teşebbüsleri lisans sahibi olanlar ve olmayanlar olarak ikiye
ayırmak mümkündür. Lisans sahibi teşebbüsler de kendi arasında GTŞ ve BTŞ’ler olarak
ikiye ayrılmaktadır. Herhangi bir lisans kapsamında olmaksızın faaliyette bulunan
teşebbüsler ise elektrik satışı alanında faaliyet göstermek için lisansları bulunmayan
ancak tarife danışmanlığı hizmetini sunabilen gerçek ya da tüzel kişilerdir.
(38) Danışmanlık firmaları tarafından sunulan hizmetler, tüketicinin bağlı bulunduğu ve
“Dağıtım Lisansı Sahibi Tüzel Kişiler ve Görevli Tedarik Şirketlerinin Tarife
Uygulamalarına İlişkin Usul ve Esaslar”da (Tarife Uygulamalarına İlişkin Usul ve Esaslar)
yer alan tarife sınıflarına göre ödenecek toplam fatura bedelinde tasarruf oluşturulması
esasına dayanmaktadır. Bu kapsamda tasarruf sağlanabilmesi için tüketimin
yükseleceğinin öngörüldüğü aylarda güç değerinin de yükseleceği varsayımı ile hareket
edilmelidir. Sunulan hizmet kapsamında ortaya çıkacak olan fayda taraflar arasında
paylaştırılabileceği gibi, bazı durumlarda danışmanlık firmasının sabit bir ücret talep ettiği
durumlar da ortaya çıkabilmektedir.
(39) Yukarıdaki açıklamalar sonucunda tarife danışmanlığı hizmeti sunulurken kritik olan
hususlar;
a. Hizmet kapsamında müşterinin tüketim eğiliminin tespit edilmesi,
b. Gerçekleşen tüketimlerin takip edilmesi,
c. Müşterinin tüketim tahmininin alınması,
d. Müşterinin tasarruf etmek yerine zarar etme riski ile karşı karşıya kalmaması
için müşteri ile sürekli irtibat halinde kalınarak tüketim yönünün güncel tutulması
şeklinde sayılabilecektir.
I.3. İlgili Pazar
I.3.1. İlgili Ürün Pazarı
(40) Yukarıda yer verilen sektörel bilgiler ışığında, ilk olarak elektrik dağıtım hizmetinin
serbestleşme süreci kapsamında özelleştirilen fakat doğal tekel niteliğini haiz
düzenlenen bir faaliyet alanı olmasından hareketle, BEDAŞ’ın sair mevzuat kapsamında
yürüttüğü proje danışmanlık faaliyetini tanımlayan “dağıtım faaliyetlerine ilişkin elektrik
danışmanlık hizmeti” dosya kapsamında ilk ilgili ürün pazarı olarak belirlenmiştir.
(41) Elektrik perakende satış piyasasında ise son kullanıcı olarak mesken, ticarethane,
sanayi, tarımsal sulama ve aydınlatma müşterileri bulunmaktadır. Türkiye’de elektrik
tüketimi bakımından en büyük müşteri grubu, %39,59’luk pay ile sanayi grubudur. Sanayi
grubunu %32,46’lık pay ile mesken %22,16’lık pay ile ticarethane grubu takip etmektedir.
20-35/467-206
11/55


Dolayısıyla elektrik perakende piyasasına ilişkin yapılacak analizlerde mesken,
ticarethane ve sanayi gruplarına odaklanılmıştır. Her ne kadar tüketilen ve tedarik edilen
elektrik homojen bir yapıya sahip olsa da sanayi, ticarethane ve mesken gruplarının
sahip oldukları özelliklerin ve her bir segmentteki rekabet koşullarının birbirinden
farklılaştığı ve her bir müşteri grubunun ayrı bir ilgili ürün pazarı özelliği gösterdiği
değerlendirilmektedir.
(42) Yukarıda ifade edildiği üzere perakende satış piyasasında ikili bir yapı öngörülmüş olup
serbest olmayan tüketicilerin alternatif tedarik kaynaklarına ulaşma durumu
olmadığından, dosya kapsamında “perakende seviyesinde sanayi ve ticarethane
müşterilerine yönelik gerçekleştirilen satış hizmeti”16 pazarı ikinci ilgili ürün pazarı olarak
tanımlanmıştır.
(43) Ayrıca, serbest tüketici hakkına sahip olup bu hakkını kullanarak herhangi bir tedarikçi
ile ikili anlaşma yapan müşteriler bakımından “elektrik enerjisi tarife danışmanlığı”
faaliyetleri de üçüncü ilgili ürün pazarı olarak belirlenmiştir.
I.3.2. İlgili Coğrafi Pazar
(44) Ülkemiz 21 ayrı elektrik dağıtım bölgesine ayrılmış olup her bir bölgede ilgili dağıtım
şirketi elektrik dağıtım hizmeti vermek için münhasıran yetkilendirilmiştir. Bu kapsamda
elektrik dağıtım hizmeti ve bu hizmetin gerektirdiği danışmanlık faaliyetleri bakımından
BEDAŞ’ın münhasıran yetkili bulunduğu İstanbul/Avrupa Yakası ilgili coğrafi pazar olarak
tanımlanmıştır.
(45) Perakende seviyesinde serbest tüketici hakkına sahip kullanıcılara yönelik
gerçekleştirilen satış hizmetine yönelik olarak Kurul’un geçmiş yıllarda almış olduğu
08.08.2018 tarih ve 18-27/461-224 sayılı, 20.02.2018 tarih ve 18-06/101-52 sayılı ile
01.10.2018 tarih ve 18-36/583-284 sayılı kararlarına paralel olacak şekilde ilgili coğrafi
pazarın İstanbul ili Avrupa Yakası olarak tanımlanabileceği değerlendirilmektedir.
(46) “Elektrik enerjisi tarife danışmanlığı” faaliyetleri kapsamında ise danışmanlık hizmeti
sunan firma faaliyetlerinin Türkiye geneline yayılmış olması ve söz konusu coğrafyada
farklı pazar oluşturacak nitelikte belirleyici bir unsurun bulunmaması nedeniyle ilgili
coğrafi pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir.
I.4. Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
I.4.1. CK Boğaziçi’den Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(47) Önaraştırma kapsamında 16.06.2020 tarihinde CK Boğaziçi’de yapılan yerinde inceleme
kapsamında önem arz eden bir belge elde edilememiştir. Ancak, teşebbüste yapılan
inceleme neticesinde son bir aydan önceki e-postalara erişim sağlanamadığı için kritik
verilerin güvenliğine ilişkin şirket politikasının kapsamı, anılan e-postaların yedeklenmesi
ile ilgili prosedürler hakkında bilgi istenilmiş, cevabi yazılarda özetle aşağıdaki hususlara
yer verilmiştir;
- (…..),
- İlgili çalışmanın “Siber Güvenlik Önlemleri Kapsamında, Olası Siber Güvenlik
Zafiyetlerin Etki ve Hasar Alanını Minimize Etmek Amaçlı Tedbir Önlemleri”
başlığı altında aşağıdaki hususların yer aldığı;
 (…..)

16 İddiaya konu faaliyetler ağırlıklı olarak sanayi ve ticarethane müşterilerine yönelik olduğundan bu dosya
kapsamında mesken müşterileri dışarıda bırakılmıştır.
20-35/467-206
12/55


- İlgili çalışmanın “Kapasite Planlama ve İş Sürekliliği Yönetim Önlemleri”
çerçevesinde ise aşağıdaki hususların yer aldığı;
 (…..)
ifade edilmiştir.
(48) Ayrıca teşebbüsün “Bilgi Güvenliği Politikası” metninde; “(…..).” açıklamasının yer aldığı
da ifade edilmiştir. Bu hüküm kapsamında (…..) açıklanan gerekçeler doğrultusunda e-
postaları saklama süresini 30 gün ile sınırlandırılan uygulama 23.08.2017 tarihinde
hayata geçirilmiş ve söz konusu karar genel bir duyuruyla tüm çalışanlara ilan edilmiştir.
I.4.2. BEDAŞ’tan Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(49) Önaraştırma kapsamında 16.06.2020 tarihinde BEDAŞ’ta yapılan inceleme kapsamında
önem arz eden bir belge bulunmamaktadır. Ancak, teşebbüste yapılan inceleme
neticesinde son bir aydan önceki e-postalara erişim sağlanamadığı için kritik verilerin
güvenliğine ilişkin şirket politikasının kapsamı, anılan maillerin yedeklenmesi ile ilgili
prosedürler hakkında bilgi istenilmiş, cevabi yazıda özetle;
- Ocak 2018'de Kişisel Verileri Koruma Kurulu tarafından yayımlanan Veri Güvenliği
Rehberi'nde yer alan,
 (…..)
gibi önerilere ve 6698 sayılı Kanun kapsamındaki veri güvenliğinin temin
edilmesine ilişkin uyum sağlama ve bilgi teknolojileri varlıklarının daha etkin
kullanılması amacıyla e-postaların saklanma süresinin 30 günle sınırlandırılması
uygulamasından fayda elde edileceğinin düşünüldüğü,
- Söz konusu uygulamanın 22.11.2018 tarihinde teknik olarak hayata geçirildiği.
hususları ifade edilmiştir.
I.4.3. CK ENO’dan Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(50) Teşebbüste yapılan inceleme neticesinde son bir aydan önceki e-postalara erişim
sağlanamadığı için kritik verilerin güvenliğine ilişkin şirket politikasının kapsamı, anılan
maillerin yedeklenmesi ile ilgili prosedürler hakkında bilgi istenilmiş ve cevabi yazıda
özetle aşağıdaki hususlar iletilmiştir;
- CK ENO’nun ölçek bakımından ayrı bir bilişim altyapısını gerektirmemesinden
hareketle ilgili bilişim sistemlerinin CK Boğaziçi ile ortak olarak yürütüldüğü,
- CK Boğaziçi’nin Ağustos 2017 döneminde siber güvenlik ve kapasite etkinliğinin
sağlanması gibi sebepler kapsamında e-posta saklama süresinin 30 güne
indirilmesi ile CK ENO için de söz konusu sürenin 30 gün olarak belirlendiği.
(51) 08.06.2020 tarihinde CK ENO Ticari Satış ve Planlama Uzman Yardımcısı (…..)
tarafından (…..)’a gönderilen “Boğaziçi Danışmanlık Müşteri Listesi Hk.” konulu e-
postada yer alan ifadeler aşağıdaki gibidir:
08.06.2020, (…..)
“(…..) Merhaba,
Çift Terim Danışmanlığı adı altında yürüttüğümüz proje kapsamındaki firmalara ait
bilgilerin güncellenerek tarafıma iletilmesi konusunda desteğinizi rica ederim. Aynı
zamanda danışmanlığını bitirmek isteyen firmalar için de yanlarına not düşerseniz
danışmanlık fesih süreçlerini başlatalım.
20-35/467-206
13/55


Son tarih: 10.06.2020
İyi çalışmalar
(…..)”
I.4.4. HİPAR’dan Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(52) Önaraştırma kapsamında 16.06.2020 tarihinde HİPAR’da yapılan inceleme kapsamında
önem arz eden bir belge elde edilememiştir.
I.5. İnceleme Kapsamında Yapılan Görüşmeler
I.5.1. Şikâyetçi ile Yapılan Görüşme
(53) Şikayetçi tarafından gönderilen cevabi yazıda özetle;
- Elektrik piyasasında, enerji mevzuatı, enerji verimliliği, enerji yatırımları, enerji
ticareti gibi konularda danışmanlıklar yapılabildiği gibi tarife ve özel hat ve trafo
için yapılan yatırım ücretlerinin iadesi için de danışmanlıkların yapılabildiği, pazara
hâkim olmaları sebebi ile GTŞ’lerin, tarife danışmanlığı konusunda pazara yön
verdiği, dağıtım şirketlerinin, özel enerji nakil hattı ve trafo yatırımlarına ilişkin
konularda yapılan danışmanlıklarda ücret iadelerini kendileri yaptığından süreci
kolaylaştırabildikleri gibi tamamen imkânsız hale de getirebildikleri,
- Tarife danışmanlığı hizmeti pazarında rekabet ihlallerinin yapıldığı, belli bir fatura
büyüklüğüne sahip (ortalama 80.000 TL) elektrik abonelerinin bu hizmetten
yararlanabildiği, genellikle AVM, otel, hastane gibi ticarethane tarifesinden elektrik
kullanan işletmelerin bu tarz bir danışmanlık hizmetini aldığı,
- Örneğin tek terimli tarife sınıfında bulunan bir ticarethane abonesinin, çift terimli
tarife sınıfına geçtiğinde dağıtım bedeli birim fiyatının tek terimli tarifeye göre daha
düşük fiyat olduğu, ikisi arasındaki fiyat farkının avantaj oluşturduğu, danışmanlık
şirketlerinin faydayı oluşturan fiyat farkı üzerinden komisyon faturası
düzenledikleri, bu tarifede uzmanlık gerektiren konunun sözleşme gücünün doğru
belirlenmesi olduğu, sözleşme gücünün saatlik yapılan tüketimlerden tespit
edilmekte olduğu, geçmişe dönük tüketim ve demand17 değerlerinin incelenerek
ilerleyen tarihlerde ne büyüklükte tüketim gerçekleşeceğinin tahmin edilip,
başvuruların yapıldığı, başvuru yapıldıktan sonraki ilk fatura döneminde
uygulamaya geçildiği ve herhangi bir yatırım maliyetine gerek duyulmadan
tasarruf sağlandığı,
- GTŞ’lerin lisansına dercedilmiş bölgede tarife danışmanlığına uygun bulunan
işletmelere kendi satış personelleri üzerinden gittiği, satış ve sözleşme
müzakerelerinin GTŞ üzerinden yapıldığı, imzalar atıldıktan sonra ise kendi
danışmanlık şirketleri üzerinden fatura düzenlenmekte olduğu, tarife danışmanlığı
kapsamında GTŞ satış personelinin müşteriler ile sıklıkla görüşme yaptığı,
sözleşme gücü değişikliğine dair müşteriden imzalı dilekçeler alarak işlem
yapıldığı,
- Elektrik abonelerinin bağlı oldukları GTŞ’ye yaklaşımının çok farklı olduğu,
GTŞ’lerin devlet kurumu olarak değerlendirildiği, örneğin kamu kurumlarının (…..)
ile anlaşma yapmak istediklerinde ihale mevzuatına ilişkin işlemlerin söz konusu

17 Müşterinin takvim ayı içinde anlık olarak 15 dakikada gerçekleşen en yüksek tüketim miktarıdır.
20-35/467-206
14/55


olduğu, ancak CK Boğaziçi üzerinden tarife danışmanlığı hizmeti sunulduğunda
hizmeti devletten aldıklarını düşündüklerinden ihale mevzuatının söz konusu
olmadığı, bu olayın neredeyse tüm kamu kurumlarında yaşanmakta olduğu,
- Tarife danışmanlığı kapsamında hizmet alındığında tedarikçinin değişmediği,
tarife danışmanlığının dağıtım bedelinin azalması sebebiyle avantaj oluşturması
yüzünden tedarikçilerin faaliyetlerine etki eden bir durumun olmadığı, tedarik
şirketlerinin satışına konu olan bölümün aktif enerji bedeli olduğu, dağıtım
bedelindeki değişikliğin tedarikçi açısından çok önemli olmadığı, abonenin özel
tedarikçide olmaması durumunda ve GTŞ üzerinden faturalandırılıyor olması
durumunda çift terimli tarife sınıfının aktif enerji birim fiyatından da çok küçük bir
miktarda avantaj sağlayabilmekte olduğu,
- Perakende seviyesine yönelik danışmanlık hizmetine ilişkin olarak, tarife
danışmanlığı kapsamında verilecek hizmet için en uygun müşteri tipinin daha
önce bu konuda bir çalışma başlatılmamış aboneler olduğu, GTŞ’lerin ellerinde
bulunan detaylı bilgiler sebebi ile hangi abonenin hangi tarife sınıfından ve hangi
aboneden elektrik kullandıklarını bildikleri, ellerinde geçmişe dönük bilgi olması
sebebi ile Tek/Çift Terim değişimi yaparak geçmişte ne kadar avantaj
sağlayabileceği bilgisine kolaylıkla ulaşabildiği ancak (…..) olarak müşteriler fatura
paylaşana kadar bu bilgilere ulaşamadıkları, kendilerinin sahada direkt olarak
GTŞ’nin satış personeli ile rekabet etmekte oldukları, GTŞ’lerin kendilerine ait
danışmanlık şirketlerinde yeterli sayıda çalışan personel olduğunu
düşünmedikleri,
- Dağıtım seviyesine yönelik danışmanlık hizmetine ilişkin olarak ise, dağıtım
varlıkları adı verilen elektrik trafosunun, direklerin, özel enerji nakil hatlarının
elektrik dağıtım şirketlerine devrinin mevzuat kapsamında abonelere açık haklar
tanımış olmasına rağmen idari başvuru ile bu bedelleri tahsil etmenin fiiliyatta
mümkün olmadığı, ancak dava açmak sureti ile sonuç alınabildiği, BEDAŞ
bölgesinde faaliyet gösteren HİPAR’ın, dava açmadan bu işlemleri
sonuçlandırabildiği, HİPAR’ın, abonenin hakkı olan ücretin sadece %20’sini
aboneye ödeyerek kalan %80’ini kendisine gelir kaydettiği, bu bedelin oldukça
yüksek bir bedel olduğu, 2013 yılında kurulan (…..) bugüne kadar idari başvuru
yapmak sureti ile dağıtım varlıklarının iadesini bir kez olsun gerçekleştiremediği,
ancak yeni kurulmuş bir şirket olan HİPAR’ın bu konuda yaptığı işlem sayısının
kontrol edilmesi halinde normal işlem sayıları hakkında bir fikir oluşacağı,
- Tarife danışmanlığı kapsamında hizmet verebilmek için işletmenin belli bir tutarın
üzerinde elektrik faturası ödemesinin gerekli olduğu, bu rakamın ortalama olarak
aylık 80.000 TL olarak düşünülebileceği, ayrıca ilgili firmanın mutlaka OG
seviyesinden bağlı olmasının gerektiği,
- (…..) olarak dağıtım varlıklarının iadesi (trafo, direk ve özel enerji nakil hattı devri
vb.) kapsamında hizmet verebilmeleri için ilgili firmanın kendilerine başvuru
yapmasının gerektiği, diğer türlü kendilerinin hangi firmanın özel enerji nakil hattı
olduğunu bilmesinin mümkün olmadığı gibi hangi trafonun devir işlemine uygun
olduğunu da tespit edemedikleri, elektrik abonesinin bu konudaki haksızlık ve
hukuksuzluğu kendilerine bildirip yardım isterse süreci başlatabildikleri,
- (…..) olarak hangi enerji nakil hattının devir kapsamına girdiğini, hangi trafonun
ortak paylaşım haline geldiğini bilmeleri halinde ilgili aboneler ile temasa geçerek
geçmişte yaptığı yatırımları geri alabileceğini söyleyebilecekleri, iadeye konu
olacak yatırımların EPDK’nın hazırlamış olduğu metodoloji üzerinden iade
20-35/467-206
15/55


edilecek tutarların sıfır hata ile net olarak müşterilerine iletebilecekleri, böylelikle
çok ciddi müşteri portföyüne ulaşabilecekleri, ancak elektrik abonelerinin maruz
kaldıkları yatırım bedellerinin haksızlığını fark ederek kendilerine ulaşmadan bu
bilgileri öğrenmelerinin mümkün olmadığı,
- Ancak bir elektrik dağıtım şirketi ile organik bağı bulunan HİPAR gibi danışmanlık
şirketlerinin hangi abonelerde ne tarz iadeler olabileceğini net tutarlar ile bildiği ve
müşterileri ile temas kurduğu, bu iadeleri ancak kendilerinin alabileceğini de
açıkça belirttikleri, iade için yapılan başvuruları yine elektrik dağıtım şirketinin
onayladığı ve kamulaştırma olacaksa sürece TEDAŞ bölge müdürlüklerinin de
dahil olabildiği ancak sürecin çoğunluğunda dağıtım şirketinin etkisinin önemli
olduğu, (…..),
- Kurulu gücü 100 kVA18’nın üzerinde olan işletmelerin Tüketici Yönetmeliği gereği
en yüksek faturasının iki katı kadar güvence bedeli ödemek zorunda olduğu, CK
Boğaziçi’nin kendi bölgesindeki işletmelerden güvence bedelini nakit olarak talep
ettiği, Tüketici Yönetmeliği’ne göre güvence bedelinin teminat mektubu olarak
verilebilmesine rağmen elektrik abonelerinin konu hakkında bilgisinin
olmamasından nakit güvence bedelinde ısrarcı olunduğu, süzme sayacı olan
büyük toplu konutlar, yine süzme sayaçtan elektrik temin eden iş hanları ve AVM
gibi işletmelerin güvence bedelini elektrik şirketlerine sunmakta zorlandığı, bu
durumu tarife danışmanlığı sözleşmesi imzalatmak için CK Boğaziçi personelinin
kötü niyetli olarak kullandığı
hususları ifade edilmiştir.
I.5.2. Önaraştırma Tarafı Teşebbüslerden Hizmet Alan Firmalar ile Yapılan
Görüşmeler
(54) Önaraştırma kapsamında, (…..) yetkilisi (…..) yetkilisi (…..) yetkilisi (…..) ve (…..) yetkilisi
(…..) ile görüşülmüştür. Enerji danışmanlığı faaliyetlerine yönelik olarak (…..) tarafından;
 (…..) olarak CK Boğaziçi ile ikili anlaşma imzalandığı,
 CK Boğaziçi ile anlaşma süresi boyunca herhangi bir sorun yaşamadıkları
ancak genel itibarıyla uygulanan elektrik fiyatlarından memnun olmadıkları,
 Herhangi bir danışmanlık hizmeti almadıkları,
 Teminat tutarının nakit olarak ödenmesi konusunda herhangi bir girişimleri
olmadığından bu tutarın nakit olarak ödenmemesi durumunda CK Boğaziçi
tarafından elektrik kesintisi yapılacağı gibi bir ifade ile karşı karşıya
kalmadıkları
ifade edilmiştir.
(55) Enerji danışmanlığı faaliyetlerine yönelik olarak (…..) tarafından;
 Eskiden (…..)'de çalışmakta olduğu ancak hâlihazırda anılan teşebbüste
çalışmadığı,
 (…..)’de çalışmakta olduğu dönemde bir müddet CK Boğaziçi ile ikili anlaşma
sağlandığı,
 Bahse konu dönemde teminat isteme gibi bir durumun söz konusu olmadığı,

18 kVA: Alternatif akımda görünen güç birimi volt-amperin (VA) 1000 katı olan kilovolt-amperin simgesidir
20-35/467-206
16/55


 Teminat tutarının nakit olarak ödenmemesi durumunda CK Boğaziçi tarafından
elektrik kesintisi yapılacağı gibi bir ifade ile karşı karşıya kalmadıkları,
 Genel olarak elektrik tedarik ettikleri firmalardan danışmanlık hizmeti satın
aldıkları, bu doğrultuda CK Boğaziçi ile çalıştıkları dönem boyunca danışmanlık
hizmeti de aldıkları19,
 Farklı danışmanlık şirketleri ile çalışılması durumunda CK Boğaziçi tarafından
uygulanan herhangi bir yaptırım ile karşı karşıya kalmadıkları
ifade edilmiştir.
(56) Enerji danışmanlığı faaliyetlerine yönelik olarak (…..) tarafından,
 Önceden CK Boğaziçi ile çalıştıkları ancak Mart 2020 itibarıyla başka bir firma ile
ikili anlaşma imzalandığı,
 Yatırılan teminatın talep edilmesi konusunda ise beklediklerinden daha düşük
bedel ile taraflarına geri ödeme yapıldığı,
 Bu durumun nedeni olarak CK Boğaziçi tarafından mevzuattan kaynaklı sebepler
ve taraflar arasında imzalanan ikili anlaşmanın öne sürüldüğü, dolayısıyla teminat
tutarının beklenenden daha düşük bedelle ödendiği,
 Teminat tutarının nakit olarak ödenmemesi durumunda CK Boğaziçi tarafından
elektrik kesintisi yapılacağı gibi bir ifade ile karşı karşıya kalmadıkları,
 Enerji danışmanlığı hizmetinin CK Boğaziçi bünyesindeki kuruluşlardan alınması
konusunda herhangi bir baskı ile karşılaşmadıkları,
 CK Boğaziçi ile ikili anlaşma sağlanmadan önceki dönemde farklı firmadan elektrik
tedarik ettikleri ve yine bu dönemde CK Boğaziçinin bünyesinde bulunan
kuruluşlar aracılığı ile danışmanlık faaliyeti sunduğu,
 Daha sonraki dönem için CK Boğaziçi ile anlaşma sağlandığı ve enerji
danışmanlığının da hâlihazırda CK Boğaziçi bünyesindeki kuruluşlar tarafından
verilmeye devam edildiği
ifade edilmiştir.
(57) Perakende satış faaliyetlerine ilişkin güvence bedeli alacaklarına yönelik olarak (…..)
tarafından,
 Elektrik tedarikini beş senedir Sakarya Elektrik Perakende Satış A.Ş.’den
sağladıkları,
 3-4 ay gibi bir sürede elektrik tedariki sıkıntısı yaşadıkları, bu süreçte CK Boğaziçi
ile ikili anlaşma imzalandığı fakat iki sene önce CK Boğaziçi ile yapılan
anlaşmanın son bulduğu,
 Elektrik tedarik hizmeti aldıkları teşebbüslerden herhangi bir danışmanlık hizmeti
almadıkları ve tedarik şirketlerinin kendilerinden danışmanlık hizmeti alınması
konusunda herhangi bir yönlendirmesinin olmadığı,

19 Söz konusu işletme hâlihazırda elektriğini CK Boğaziçi’den tedarik etmekte ve danışmanlık hizmeti
almaktadır.
20-35/467-206
17/55


 CK Boğaziçi ile imzaladıkları ikili anlaşmayı sonlandırdıktan sonra güvence bedeli
alacağını ancak iki sene sonra tahsil edebildikleri, iki senelik tahsil süresinin
normal olmayacak kadar uzun bir süre olduğu
ifade edilmiştir.
I.6. Taraflardan Gelen Cevabi Yazılar
I.6.1. CK Boğaziçi Tarafından Gönderilen Cevabi Yazı
(58) CK Boğaziçi tarafından gönderilen yazıda özetle;
- CK Boğaziçi gibi elektrik tedarikçilerinin de kazançlarını müşterilerinin ödedikleri
elektrik fatura yükünü azaltarak sağladıkları, bu bağlamda bir tedarikçinin
müşterisine ne kadar fayda sağlayabilirse, elde edeceği kazanç ve müşteri
memnuniyetinin de bir o kadar artacağı, müşterinin aylık fatura tutarını belirleyen
formülün en basit haliyle aşağıdaki şekilde olduğu,
Aylık Fatura Tutarı = (Aylık Tüketim Miktarı) x (Aktif Enerji Bedeli - Dağıtım Bedeli)
+ Diğer Vergi ve Fonlar
- Dolayısıyla, bir tedarikçinin fatura tutarını oluşturan herhangi bir bileşen üzerinden
müşteriye fayda sağlamaya çalışmasının, müşteri faydasına aracı olunmasının,
tedarikçinin kazanç kaynağı olduğu ve bu kapsamda tedarikçilerin aşağıda ifade
edilen faaliyetlerde bulunabileceği;
 Müşteriye aktif enerji bedeli için en uygun fiyatı teklif etme,
 Müşterinin gün içindeki tüketim dağılımını dikkate alarak, müşteriye tek
zamanlı/üç zamanlı tarifeler arasında değişiklik yapmasını tavsiye ederek
tüketim alışkanlığını müşteri lehine değiştirme,
 Müşterinin toplam tüketimini düşürecek verimlilik ürün ve hizmetleri önerme
(ampullerin değiştirilmesi, tesisat aksamının elden geçirilmesi gibi),
 Dağıtım bedelini azaltmak adına tek terim/çift terim konusunda müşteriye
tavsiye verme,
 Müşterinin elektrik faturasını azaltmak adına müşterinin kendi elektrik
üretim kaynağını kurması (çatı tipi güneş paneli gibi) bağlamında analiz
çalışmaları ve uygun olması durumunda kurulumu yapma.
- Burada gözden kaçırılmaması gereken noktanın tüm hususların tek bir süreci
ifade ettiği, öyle ki, bir tedarikçi müşteriye ikili anlaşma teklif etmeye gittiği zaman
gündeminde yukarıda ifade edilen diğer hizmetler de varsa, elektrik fiyat teklifi için
kullandığı bilgiyi diğer hizmetler için de kullanabileceği, diğer bir ifadeyle, bir
tedarikçinin müşteriden aldığı veya teklifte kullandığı bilgilerin yapılan analizlerde
bir bütün olarak müşteri lehine değerlendirildiği,
- Bahsi geçen durumun petrol rafinerisi örneği üzerinden de anlatılabileceği,
rafinerilerin tek girdisinin genellikle ham petrol olduğu ancak rafinerilerin benzin,
dizel, fuel-oil, jet yakıtı gibi pek çok çıktısının bulunduğu, bu bağlamda nasıl bir
rafineriye girdi olarak kullanılan ham petrol ürünler bazında bölünüp kullanılamıyor
ise bir tedarikçinin de, elindeki bilgiyi bir bütünün parçaları olan faaliyetler arasında
bölemeyeceği,
- Tarife danışmanlığı olarak adlandırılan hizmet müşterinin ödediği dağıtım bedeli
kısmına etki ederken, elektrik perakende satış faaliyetinin ise aktif enerji bedeli
kısmına etki ettiği, bu kapsamda “tarife danışmanlığı” olarak adlandırılan hizmetin
20-35/467-206
18/55


odaklandığı tarifelerin perakende satış tarafındaki tarifeler değil, terim tipi ve güç
bedeli gibi dağıtım bedeline ilişkin tarifeler olduğu,
- Tarife danışmanlığı ile ilgili olduğu düşünülen kavramların Tarife Uygulamalarına
İlişkin Usul ve Esaslar’da aşağıdaki şekilde tanımlandığı: “
 Çift Terimli Tarife Sınıfı (Madde-11(2)): Dağıtım sisteminden çekilen veya
dağıtım sistemine verilen elektrik enerjisi miktarı (kWh) üzerinden dağıtım
bedeli ile buna ek olarak bağlantı anlaşması veya sözleşmesinde belirtilen
güç miktarı (kW) üzerinden güç bedeli alma ve bu gücün aşılması halinde
aşılan kısım için ilave güç eşini bedeli alma esasına dayalı tarife sınıfıdır.
 Tek Terimli Tarife Sınıfı (Madde-11(3)): Sadece dağıtım sisteminden
çekilen veya dağıtım sistemine verilen elektrik enerjisi miktarı (kWh)
üzerinden dağıtım bedeli uygulanması esasına dayalı tarife sınıfıdır.
 Güç Bedeli (Madde-10(b)): Dağıtım sistemine bağlı kullanıcılardan çift
terimli tarife sınıfına tabi olanlar için bağlantı anlaşması veya
sözleşmesinde belirtilen güç üzerinden aylık olarak alınan kW birim
bedelidir.
 Güç Aşım Bedeli (Madde-10(c)): Dağıtım Sistemine bağlı kullanıcılardan
çift terimli tarife sınıfına tabi olanlar için bağlantı anlaşması veya
sözleşmesinde belirtilen gücü aşmaları halinde, aşılan güç miktarı
üzerinden aylık olarak alınan kW birim bedelidir.”
- İş modeli kapsamında müşterinin terim değişikliği neticesinde yaşadığı tasarrufa
aşağıdaki tabloda yer verildiği:

Tablo 2: Terim Değişikliği Sonucunda Yaşanan Örnek Tasarruf Miktarı

Kaynak: CK Boğaziçi Tarafından Gönderilen Cevabi Yazı
20-35/467-206
19/55


- Tablo 2’de tüketimi aylık 100.000 kWh, güç değeri 500 kW olarak belirlenen
ancak; 550 Kw demand değerine ulaşarak güç aşımına giren bir müşterinin ele
alındığı, bu koşullar altında müşterinin 657 TL tasarruf sağladığı, güç aşım
cezasının olmadığı durumda tasarruf miktarının 533 TL daha artacağı,
- Tarife danışmanlığı hizmeti kapsamında danışmanlığı verenle, danışmanlığı alan
tarafın toplam faydayı aralarında paylaşabildikleri gibi, danışmanlığı veren
şirketin, sabit bir ücret de talep edebildiği ancak yaygın olan iş modelinin,
müşteriye sağlanan fayda üzerinden yüzdelik oran ile gelir elde etmek olduğu,
- Piyasada yapılan sözleşmelerde güç aşım riskinin ciddi bir değişken olduğu, bu
kapsamda genel olarak iki tip sözleşme yapıldığı:
 Güç aşım cezasının tarife danışmanlık hizmeti sunan tarafça karşılandığı
sözleşme
 Güç aşım cezasının müşteri tarafından karşılandığı sözleşme,
- Güç aşım cezasının tarife danışmanlık hizmeti sunan tarafça karşılandığı
modellerde risk, hizmeti sunan tarafta olduğu için tasarruf edilen tutar üzerinden
alınacak komisyon oranlarının daha yüksek olarak gerçekleştiği (%25-35
bandında), güç aşım cezasının kullanıcı tarafından karşılandığı modelde ise,
hizmeti sunan tarafın tasarruftan alacağı komisyon oranının daha düşük (%10-20
bandında) gerçekleştiği,
- Sağlanan tasarruf üzerinden yüzdelik oran ile gelir elde etme modelini birkaç
örnek ile açıklamanın yararlı olacağı, yukarıda yer verilen örnek üzerinden devam
edildiğinde, aylık tüketimi 100.000 kWh, güç değeri 500 kW olarak belirlenen
ancak 550 kW demand değerine ulaşarak güç aşımına giren bir müşteri ele
alındığı durumda, danışmanın güç aşım cezasını karşılamadığı %20 paylaşımlı
çalışma modelinde, müşterinin güç aşım cezasını ödedikten sonra 657 TL tasarruf
sağlayacağı, bu tasarrufun da 526 TL'sinin müşteriye, 131 TL'sinin danışmana ait
olmak üzere paylaşılacağı, müşterinin bu örnekte güç aşımına girdiği fakat yine
de tek terimli tarife sınıfına kıyasla tasarruf sağladığı,
- İkinci örnekte ise, aynı tüketim ve güç değerlerine sahip müşterinin, danışman
tarafından güç aşım cezasının %30 tasarruf paylaşımlı bir çalışma modeli ile
karşılandığı, bu model kapsamında müşterinin güç cezasını ödemediği için
müşteri tarafında 1.190 TL'lik bir tasarruf oluşacağı, %30 paylaşım çerçevesinde
toplam tasarrufun 833 TL'sinin müşteriye 357 TL'sinin de danışmana ait olacak
şekilde paylaşıldığı, fakat danışmanın üzerinde anlaşılan model nedeniyle ayrıca
533 TL tutarındaki güç aşım cezasını da karşılaması gerektiğinden, danışmanın
müşteriye 176 TL daha ödeme yapması gerekliliğinin ortaya çıktığı,
- Güç aşım cezasının danışman tarafından karşılandığı modelde, tasarruf paylaşım
oranının diğer modele göre fazla olmasına rağmen, müşterinin daha fazla gelir
elde ettiğinin görüldüğü, bu modelde danışman müşterinin güç aşımına uğraması
durumunda oluşacak güç aşım cezasını karşılamakla yükümlü olduğundan,
danışman açısından riski yüksek bir sözleşme modeli olduğu, danışman güç
yönetimini doğru yapamadığında yüksek montanlı güç aşım cezaları ödeme
durumu ile karşı karşıya kalacağı,
- Tarife değişikliği ve buna bağlı olarak sunulan danışmanlık hizmeti kapsamında
bilinmesi gereken bir diğer hususun, bir takvim yılı içinde kullanıcının kendi başına
ya da danışmanın yapacağı yönlendirmeyle birden fazla terim değişikliği
yapabileceği ancak bu değişiklik imkânının sınırlı olduğu, öyle ki, Tarife
20-35/467-206
20/55


Uygulamalarına İlişkin Usul ve Esaslar’ın 11(6) ve 12(5) maddeleri kapsamında
aşağıdaki ifadelerin yer aldığı;
 Tarife sınıfı değişiklik talebi bir takvim yılı içerisinde 3 (üç) defadan fazla
yapılamaz.
 Çift terimli tarife sınıfında yer alan aboneler bir takvim yılı içerisinde en
fazla 3 (üç) defa güç değişikliği yapabilir.
- Bu doğrultuda bir müşterinin takvim yılı içinde üç defa tek terim/çift terim
arasındaki tarife sınıfı değişikliğini gerçekleştirebileceği, çift terimli tarife sınıfının
içinde ise üç defa güç değişiklik hakkını kullanabileceği,
- Tarife danışmanlık hizmeti sunulurken müşterinin faaliyet alanı ve tüketim eğilimi
hususları dikkate alınarak mümkün olan en uygun zamanda yapılacak tarife sınıfı
ve/veya güç değişiklikleri ile tasarruf tutarının arttırılmasının hedeflendiği, bu
kapsamda tasarruf sağlanabilmesi için tüketimin yükseleceğinin öngörüldüğü
aylarda güç değerinin de yükseleceği varsayımı ile müşteri tek terimli tarife
sınıfında ise belirlenen güç üzerinden çift terimli tarife sınıfına geçişinin
sağlanması gerektiği, eğer müşteri hâlihazırda çift terimli tarife sınıfında ise güç
artışının yapılması gerektiği, tüketimin müşteriyle kurulan temaslar kapsamında
değişeceğinin öngörüldüğü aylarda ise müşteri çift terimli tarife sınıfında ise,
duruma göre gücün düşürülmesi veya müşterinin tek terimli tarife sınıfına
geçirilmesi seçeneklerinin değerlendirilmesi gerektiği,
- Piyasada faaliyet gösteren oyuncuların son kullanıcılara yapılan elektrik tedariki
ve katma değerli hizmetler kapsamında yapabildikleri ve yapmadıkları faaliyetlerin
aşağıdaki tabloda gösterildiği:

Tablo 3: Katma Değerli Hizmetler Kapsamında Yürütülen Faaliyetler

Kaynak: CK Boğaziçi Tarafından Gönderilen Cevabi Yazı
- Pazarda faaliyette bulunan oyuncuların hepsinin, tarife danışmanlığı için gereken
bilgilere rahatlıkla erişebildiği, diğer bir ifadeyle, tüm oyuncuların EPDK tarafından
yayımlanan tarife tablolarının ve müşterinin son faturasını rahatlıkla elde
edebildiği, bir oyuncunun bu düzlemde fark yaratmasının anahtarının müşterinin
tüketimiyle ilgili ileriye dönük beklenti ve eğilimlerinin isabetli analiz edilmesi ve
analizler sonucunda müşteriye doğru yönlendirme yapılması olduğu,
- Hesaplamada kullanıcının ortalama saatlik elektrik tüketiminin, ilgili fatura
dönemindeki maksimum anlık tüketime oranı bulunarak, kullanıcının abone
20-35/467-206
21/55


grubuna göre, tarife sınıfı değişikliğinin avantaj sağlayıp sağlamadığını anlamanın
mümkün olacağı,
- EPDK’nin yayımladığı 2020 yılı 2. çeyrek tarife tablosuna göre20; eşik değer
ticarethane için %19,3, sanayi için %44,1 olarak hesaplanmakta olup, ilgili abone
grubundaki müşterilerin ortalama ve anlık tüketimleri doğrultusunda hesaplanan
değerleri bu eşik değerlerin üzerinde gerçekleşir ise, çift terimli tarife sınıfına geçiş
sağlamalarının anlamlı olacağı,
Tablo 4: Tarife Sınıfı Değişikliğine İlişkin Örnek Hesaplama

Kaynak: CK Boğaziçi Tarafından Gönderilen Cevabi Yazı
- Örneğin, 30 gün olarak kabul edilen bir ayda, aylık tüketimi 100.000 kWh olan
ticarethane abone grubundaki bir kullanıcı için, ortalama saatlik tüketimin,
kullanıcının anlık maksimum tüketimine oranının, eşik değer olarak belirlenen
%19,3 değerinin üzerinde olması durumunda ilgili fatura dönemi için kullanıcının
tarife sınıfı değişikliğinin avantajlı olabileceği,
- Kullanıcı sanayi abone grubunda ise, eşik değer %44,1 seviyesinde olduğundan
bu tüketime eş yahut bu tüketim değerinin altında olan bir sanayi müşterisinin çift
terimli sınıfa geçmesinin müşteriye bir fayda sağlamayacağı,
- Orta gerilimden şebekeye bağlı bir kullanıcının çift terim tarife sınıfına geçmesi
durumunda tasarruf sağlayıp sağlamayacağının, kullanıcının tüketimlerine bağlı
olduğu ancak EPDK’nin dönemsel olarak yayımladığı tarifelere göre de farklılık
göstereceği,
- Örneğin 2019 yılı 3. çeyrek dönemi için yayımlanan tarife tablosuna göre
ticarethane abone grubundaki bir müşterinin eşik değeri %13,6 iken aynı tüketime
sahip olan müşterinin 2020 yılı 2. çeyrek dönemindeki tarifeler için eşik değerinin
%19,3 olabileceği,
- Adı geçen abone gruplarında yer alan müşterilerin yüksek tüketimli olanlardan
başlamak üzere CK Boğaziçi tarafından ziyaret edildiği, ziyaretler esnasında
alınan bilgiler doğrultusunda müşterilerin yakın ve orta gelecekteki
çalışma/tüketim planlamalarının tespit edildiği, akabinde bu durumlara uygun
analizler ile sağlanabilecek tasarruf tutarlarının hesaplandığı, hesaplanan bu
tasarruf miktarının tahmini olduğu ve dönemsel olarak yayımlanan tarife
tablolarının, müşterinin gerçekleşecek faaliyetlerine ve dış etmenlere bağlı olarak
değişiklik gösterebildiği,

20
20-35/467-206
22/55


- Tüm bunların yanında yüksek tüketimli müşterilere yönelik son kaynak tedariki
kapsamında, görüşülen müşterilere bu hizmetin sağlanıp sağlanamayacağına
dair analizlerin de yapıldığı,
- Sonuç olarak müşteri portföyünün;
 Mevcut elektrik tedarik hizmeti sunulan müşterilerden
 Tedarik hizmeti kapsamında teklif kurulan müşterilerden,
 Kendisi için analiz talep eden müşterilerden
oluştuğu,
- Tüm bunların sonucunda müşterinin tüketim eğilimi ve planlamaları doğrultusunda
yukarıda ifade edildiği şekilde sözleşme önerildiği, sözleşmenin imzalanmasını
takiben müşteriyle sürekli irtibatta kalarak, güncel tüketimler ve planlamalar takip
edilmekte ve bu kapsamda varsa terim/güç değişikliği ihtiyacının karşılanması için
müşterinin mevzuat kapsamında yönlendirildiği, süreç kapsamında müşteriyle
anlaşılan oranda ya da miktarda gelir elde edildiği,
- Güvence bedeli hesaplamasına esas birim fiyatların EPDK tarafından bir yıl
boyunca geçerli olmak üzere Kurul kararı olarak yılda bir defa yayımlandığı,
01.01.2020 tarihinden itibaren geçerli olacak şekilde yayımlanan birim fiyat
cetvelinin aşağıdaki şekilde olduğu;

Tablo 5: Güvence Bedeli Hesaplamasına Esas Birim Fiyatlar

Kaynak: CK Boğaziçi Tarafından Gönderilen Cevabi Yazı
- Tüketicinin bağlantı gücünün yukarıda belirtilen birim fiyatlarla çarpılması ile
ödenecek güvence bedelinin hesaplandığı ancak, bağlantı gücü 100 kW ve
altında olup borcu nedeni ile sözleşmesi feshedilmiş tüketicilerin yeniden
sözleşme başvurusu yapmaları halinde güç ve birim fiyatlar üzerinden
hesaplanmış güvence bedelinin yüzde elli fazlasının uygulanacağı
hususları ifade edilmiştir.
I.6.2. BEDAŞ Tarafından Gönderilen Cevabi Yazı
(59) Yazıda özetle;
- Dağıtım Sistemi Tebliği’nde bahsedildiği üzere, dağıtım şirketlerinin söz konusu
Tebliğ’de yer verilmemiş hiçbir geliri tüketiciler üzerinden tahsil edemediği,
- Tebliğ hükmünden de anlaşılacağı üzere, alınan danışmanlık bedelinin %75'i
düzeltme dışı tutulmak suretiyle şirketin verimliliğine bırakılmakta, kalan kısmının
ise yılsonu gerçekleşmeleri dikkate alınarak hesaplanan gelir farkına tabi
tutulduğu, diğer bir ifadeyle, ilgili hizmetten elde edilen gelirin %25'inin dağıtım
şirketlerinin kazancı olmadığı ve tarifeye iade edildiği,
20-35/467-206
23/55


- BEDAŞ'ın bu kapsamda yaptığı proje danışmanlık hizmetinin, sadece tarafların
“Müşteri Sorumluluğundaki Yüksek Gerilim Tesisi Enerji Başvuruları”na istinaden
yapıldığı ve ilgili hizmetin sadece lisansında belirtilmiş hizmet alanı içindeki
tüketicilerden bu konuda destek talebi gelmesi durumunda sunulduğu,
- BEDAŞ’ın, faaliyetlerini 6446 sayılı Kanun ve adı geçen kanuna dayalı olarak
yayımlanan Elektrik Piyasası Dağıtım Yönetmeliği'nde (Dağıtım Yönetmeliği)
bulunan,
"Projelendirme ve tasarımlandırmada dikkate alınacak hususlar
MADDE 16- (1) Dağıtım tesis ve/veya teçhizatı ile dağıtım sistemine
bağlanacak tesis ve/veya teçhizatın; projelendirme, tasarımlandırma, test ve
montaj işlemleri ilgili mevzuat, TSE, CENELEC, IEC. ve ilgili standartlar
uyarınca yapılır. Projelendirme ve tasarımlandırma açısından gerekli sistem
bilgileri, talep edilmesi halinde dağıtım şirketi tarafından kullanıcıya verilir.
(2) Dağıtım şirketi ve/veya kullanım, projelendirme ve tasarımlandırma
işlemlerinde aşağıdaki hususlara uymakla yükümlüdür.
a) Dağıtım sistemine yapılacak bağlantılara ilişkin projelerin
hazırlanmasında can ve mal emniyetinin sağlanması esas olup; projelendirme
ve tasarımlandırmada, tesis ve/veya teçhizatın kısa devre akımına dayanma
ve kısa devre akımını kesme kapasiteleri, izolasyon seviyeleri ve aşırı
yüklenme durumları gibi hususların dikkate alınması zorunludur."
hükmü ile aynı Yönetmeliğin;
"Kullanıcı mülkiyetindeki tesis veya teçhizat
MADDE 17- (I) Kullanım mülkiyetindeki tesis ve/veya teçhizat, 16’ıncı
maddede yer alan kriterlere uygun olarak projelendirilir ve tesis edilir."
hükmü kapsamında yürüttüğü,
- BEDAŞ’ın, kendisine yapılan proje başvurularını Dağıtım Yönetmeliği ve Bağlantı
ve Sistem Yönetmeliği'nde belirtilen esaslar çerçevesinde değerlendirdiği ve
sonuca bağladığı, başvuruların değerlendirilmesi esnasında yüksek gerilim
projeleri, deplase projeleri ve jeneratör projelerinde çizim, hesaplama ve teknik
kritere uygun olmayan hatalı durumlar ile karşılaşıldığı, anılan hataların hızlı bir
şekilde düzeltilmemesi durumunda tüketici memnuniyetsizliği ve daha da
önemlisi, projelerdeki hatalar nedeniyle can ve mal tehlikesi oluşabildiği, bu tip
hataların önüne geçmek adına gelen başvurularda aşağıdaki hususların kontrol
edildiği:
 Güç Hesapları
 Akım Kontrolü ve Gerilim Düşümü ve Güç Kaybı Hesapları
 Kısa Devre Hesapları
 Gerilim Düşümü Hesapları
 Kompanzasyon tesisi hesapları
 İşletme Topraklaması Hesabı
 Bina Topraklama Hesabı ve Topraklama Planı
 Bina içi Aydınlatma Hesabı ve Aydınlatma ve Acil Aydınlatma Planı
20-35/467-206
24/55


 Havalandırma Hesapları
 Paratoner hesapları
 Keşif Özeti
 Genel Vaziyet Planı (OG ve AG Kablolar için)
 AG Dağıtım Planı
 OG Hat Şemaları
 Trafo ve Jeneratörlere ait Yerleşim Planı ve Kesitleri
 AG Tek Hat Şeması
 Kablo Kanal Planı ve Kanal Çizim Detayları
- Belirtilen hususlarda gerçekleşen hatalar nedeniyle tüketici mağduriyetinin
oluşmaması adına ilgili başlıklar özelinde doğru hesaplamaların yapıldığı,
çizimlere düzeltme uygulandığı ve anlaşılmayan kısımlar için proje sahiplerine
uygulamalı ve bire bir gösterim de bulunulduğu,
- Sonuç olarak, başvurulardaki hataların düzeltilmesi adına yapılan çalışma ve
görüşmelerin sunulan elektrik dağıtım hizmeti dışında kaldığı, bu işlemlerin
BEDAŞ tarafından oluşturulan özel bir birim tarafından ayrıca zaman ve emek
harcanarak yapıldığı, dolayısıyla, BEDAŞ’ın söz konusu "ekstra" hizmet
karşılığında başvuru sahiplerine "danışmanlık" hizmeti verebildiği,
- İşbu hizmet kapsamında BEDAŞ'ın başvuru sahiplerine hiçbir teklifinin
bulunmadığı, ilgili bedelin, müşteriden gelen destek talebine bağlı olarak, müşteri
mağduriyetinin önlenmesi için ekstra harcanan çabanın ve maliyetlerin karşılığı
olarak alındığı, nitekim BEDAŞ'ın yukarıda ifade edilen sürece ilişkin verdiği
hizmet için elde ettiği gelirin cirosu içerisinde çok az bir karşılığının olduğu,
- Enerji talep başvuru sürecinin, "Elektrikle İlgili Fen Adamlarının Görev ve
Sorumlulukları Hakkında Yönetmelik" dahilinde yetkili fen adamlarının çevrimiçi
sistem üzerinden BEDAŞ’a başvurmaları ile başladığı, başvuru dilekçesi ekinde
Bağlantı ve Sistem Yönetmeliği’nin 10. maddesinde belirtilen belgelere yer
verilmesinin gerektiği, sunulan bu evraklar üzerinden müşterinin yaptığı talep
gücünün, ilgili birim tarafından öncelikli olarak Coğrafi Bilgi Sistemi (CBS)21 ve
Trafo Bilgi Sistemi (TBS)22 üzerinden ve gerekmesi halinde lokasyona gidilerek
incelendiği, yürürlükteki;
 Elektrik Kuvvetli Akım Tesisleri Yönetmeliği,
 Şebeke Yönetmeliği,
 Elektrik Piyasası Dağıtım Yönetmeliği,
 Elektrik İç Tesisler Yönetmeliği,
 Bağlantı ve Sistem Yönetmeliği,
 Elektrik Dağıtımı ve Perakende Satışına ilişkin Hizmet Kalitesi Yönetmeliği
(Hizmet Kalitesi Yönetmeliği),

21 BEDAŞ’ın sorumluluk alanında bulunan şebekeye ait verilerin gösterildiği sistem.
22 Trafoların yük durumlarını anlık olarak gösteren, uzaktan sayaç okuma sistemine bağlı sistem.
20-35/467-206
25/55


 Planlı Alanlar İmar Yönetmeliği,
 İstanbul İmar Yönetmeliği vb.
dahilinde mevcut şebeke yapısındaki teknik kapasite göz önünde bulundurularak,
talep gücüne göre gerilim düşümü hesabı yapılarak, ilave tesis yapımının gerekip
gerekmediğinin belirlendiği, ilave tesis yapımının gerekmesi durumundaysa,
yapılması gereken tesise ilişkin karakteristik bilgilere bağlantı görüşünde yer
verildiği,
- Dağıtım Yönetmeliği'nin "Projelendirme ve tasarımlandırmada dikkate alınacak
hususlar" başlıklı 16(2) ve 19. maddelerinde bu hususların düzenleme altına
alındığı,
- Müşterinin şebekeye bağlanacağı noktada talep gücünün mevcut trafo
kapasitesinin ya da mevcut kablonun akım taşıma kapasitesinin üzerinde olması
halinde ilave trafo ya da yeni kablo tesisi gerektiği,
- Yeni trafo ve kablo tesisi gerekmesine rağmen talep edilen gücün herhangi bir
ilave tesis yapılmadan karşılanması durumunda mevcut dağıtım şebekesinde
arıza, yangın, can ve mal kaybı risklerinin meydana gelebildiği, bu kapsamda
başvuru sahibi olan tüketici de dâhil olmak üzere, ilgili dağıtım tesisinden
yararlanan tüm tüketicilerin mağduriyetinin söz konusu olabileceği,
- Yukarıda ifade edilen hususlar çerçevesinde dağıtım şirketinin bağlantı taleplerini
değerlendirirken sahip olduğu temel amacın, müşterilerin kullanımına sunulan
elektriğin tedarik sürekliliğinin sağlanması ve teknik kalite standartlarının
uluslararası seviyeye çıkarılması olduğu, diğer bir ifadeyle, dağıtım şirketinin
şebekeyi iyi yönetebilmesi için kendisine gelen bağlantı başvurularını "teknik"
kriterler çerçevesinde değerlendirmek ve sonuca bağlamak durumunda olduğu,
söz konusu değerlendirmelerin, Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı (ETKB) ile
bağlı kuruluşlar ve EPDK tarafından getirilen düzenlemelere tabi olduğu,
- Kullanıcıların elektrik şebekesine bağlanmak adına yapacakları taleplerin "teknik"
değerlendirmesinin doğru yapılmaması durumunda;
 Dağıtım şirketinin şebekeyi kötü yönetmesi, buna bağlı olarak tedarik
sürekliliğinin ve teknik kalitenin bozulması,
 Şebekede meydana gelen arızalar nedeniyle müşteri memnuniyetinin
azalması ve müşterilerden gelen tazminat taleplerinin artması,
 Yukarıda bahsi geçen düzenleyici kurumların ilgili dağıtım şirketine
yaptırımda bulunması
durumlarının söz konusu olabileceği,
- Dağıtım şirketine yapılan bağlantı anlaşması taleplerinin “Dağıtım Bağlantı
Anlaşması” (DBA) ile başlayan aşamalarının aşağıdaki şekilde olduğu;
 BEDAŞ: Talep sahibinin dağıtım bağlantı anlaşmasında, ilave dağıtım
tesisi ve/veya bağlantı hattının yapımını dağıtım şirketinin yatırım
sürecinden talep ettiği durum.
 Üçüncü Taraf (Tesis Sözleşmeli): Talep sahibinin dağıtım bağlantı
anlaşmasında, ilave dağıtım tesisi ve/veya bağlantı hattının yapımını kendi
üstlenerek, dağılım şirketiyle Tesis Sözleşmesi imzaladığı ve sürecin
sonunda geri ödeme talep ettiği durum.
20-35/467-206
26/55


 Üçüncü Taraf (Tesis Sözleşmesiz): Talep sahibinin dağıtım bağlantı
anlaşmasında, dağıtım şirketinin yatırım sürecine veya geri ödeme
kapsamına girmeyen, geçici tesislerini ve kendi mülkiyetinde olan (işletme
bakım sorumluluğu da kendine ait) tesisleri kapsayan durum.
- Bu çerçevede gelen taleplerin belirlenen tarihler için kaç tanesinin BEDAŞ
tarafından kaç tanesinin üçüncü şahıslar tarafından yapıldığına ilişkin
bilgilendirmenin aşağıdaki tabloda paylaşıldığı,
Tablo 6: Bağlantı Anlaşması Taleplerinin Dağılımı
DBA İle Gelen Talep 2018 (Haziran-Aralık) 2019 2020 (Ocak-Mayıs) Toplam
BEDAŞ (…..) (…..) (…..) (…..)
Üçüncü Taraf
(Sözleşmeli)
(…..) (…..) (…..) (…..)
Üçüncü Taraf
(Sözleşmesiz)
(…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: BEDAŞ Tarafından Gönderilen Cevabi Yazı
- Söz konusu çalışmaya BEDAŞ'ın sorumluluk alanı dışında kalan ancak üçüncü
kişiler tarafından yapılan tesislere ilişkin verilerin de eklendiği, Tablo kapsamında
BEDAŞ'ın kendisi tarafından yapılan yatırımlar ile üçüncü taraflarca yapılan
yatırımlar arasında dengeli bir dağılım bulunduğunun düşünüldüğü
hususları ifade edilmiştir.
I.6.3. CK ENO Tarafından Gönderilen Cevabi Yazı
(60) Yazıda özetle;
- Tarife danışmanlığının sadece orta gerilimden bağlı olan kullanıcılara
sunulabildiği göz önünde bulundurulduğunda CK ENO’nun mevcut durumda tarife
danışmanlığı sunduğu kullanıcı sayısının, Türkiye çapındaki orta gerilim
kullanıcısına oranının pazar payı için fikir verebileceği,
- Mayıs 2020 itibarıyla CK ENO’nun Türkiye çapında (…..) adet müşterisi varken,
TEDAŞ’ın 2018 yılı Türkiye Elektrik Dağıtım ve Tüketim İstatistik Kitabı’ndaki
verilere göre, ülkemizde toplamda yaklaşık 345 bin adet orta gerilim kullanıcısının
bulunduğu, bunların 270 bin adedinin kentsel aIanda, geri kalanının ise kırsal
alanda olduğunun tahmin edildiği, bu bağlamda 345 bin adet orta gerilim
kullanıcısının tüm pazar olarak kabul edilebileceği, bu kapsamda da CK ENO’nun
pazarda işgal ettiği yerin % (…..) olduğu,
- Elektrik tedarik hizmeti ile tarife danışmanlığı hizmetinin aynı teşebbüs tarafından
yürütülebilecek hizmetler olsa da, birbirlerinden farklı faaliyetler olduğu, bu
çerçevede elektrik tedarik faaliyeti sadece lisans sahibi şirketler tarafından
gerçekleştirilen bir hizmet iken, tarife danışmanlık hizmetinin lisansa bağlı bir
faaliyet olmadığı için, bağımsız danışmanların veya müşterinin kendi
bünyesindeki çalışanlar tarafından da gerçekleştirilebilen, mevzuat bilgisi ve
analizin ön planda olduğu ayrı bir hizmet olarak nitelendirildiği ve elektrik tedarik
lisansına sahip olmayan oyuncuların tarife danışmanlık hizmeti sunabildiği dikkate
alındığında, adı geçen iki hizmetin birbiriyle ilişkili olmadığı,
- Öte yandan, tarife danışmanlık hizmetinde, tasarruf sağlamak amacı ile terim
sınıfı değişikliği ve güç değişikliğinin yapılmakta olduğu, ilgili değişikliklerin elektrik
tedarik hizmetinde tedarikçinin karlılığında bir değişikliğe yol açmadığı, bu açıdan
bakıldığında da, bu iki hizmetin birbiri ile bağlantılı hizmetler olmadığı,
20-35/467-206
27/55


- Fiili duruma bakıldığında, tarife danışmanlığı hizmetini CK ENO'dan alıp, elektrik
tedarik hizmetini başka tedarikçilerden alan birçok müşterinin bulunduğu, anılan
durumun tersine ilişkin örneklerin de bulunduğu,
- Özetle, oyuncuların herhangi birinden tarife danışmanlığı alınması ile elektrik
tedarikçisinin değiştirilmesi arasında bir ilişkinin bulunmadığı,
- Tarife danışmanlık hizmetleri arasında sınıflanan terim sınıfı danışmanlığının,
enerji tedariki konusundan bağımsız olup doğrudan dağıtım bedelleri üzerinde
eniyileme yapmaya odaklanmasından kaynaklı olarak dağıtım seviyesine yönelik
bir hizmet olduğu,
- CK ENO tarafından 2019 ve 2020 yılına ilişkin olarak tarife danışmanlığı hizmeti
verilen müşteri sayısına ve TL değerine aşağıdaki tabloda yer verildiği;
Tablo 7: Tarife Danışmanlığı Hizmeti Verilen Müşteri Sayısı (2019, 2020)
2019 2020
Müşteri Sayısı (…..) (…..)
TL Değeri (Toplam Sağlanan Fatura Tasarrufu) (…..) (…..)
Müşteriye Sağlanan Avantaj (…..) (…..)
CK ENO Hakediş Tutarı (…..) (…..)
Müşteriler İçin Ödenen Güç Aşım Cezası (…..) (…..)
Kaynak: CK ENO Tarafından Gönderilen Cevabi Yazı
- Tablodan da görüleceği üzere, CK ENO’nun son iki yılda tarife danışmanlık
hizmeti üzerinden elde ettiği gelirin (…..) TL'nin altında olduğu, bu bağlamda tarife
danışmanlığından elde edilen gelirin CK ENO toplam geliri içindeki payının ihmal
edilebilecek bir seviyede (cirosunun (…..)) olduğu
hususları ifade edilmiştir.
I.6.4. HİPAR Tarafından Gönderilen Cevabi Yazı
(61) Cevabi yazıda özetle;
- Enerji/tarife danışmanlığı konusunun piyasada yaygın olduğu şekliyle, perakende
bedeline ilişkin olarak puant tarife ya da güç anlaşmasının belirlenmesi, reaktif
enerjinin kompanzasyon oranlarının takibi ve verilen hizmet karşılığında sabit
veya oransal bir kâr paylaşım modeliyle sunulabilmesi olduğu, kendilerinin böyle
bir hizmetinin bulunmadığı, daha çok tesis ve taahhüt işlerini yaptıkları,
- Tüketici Yönetmeliği kapsamında yürütülen güvence bedeli uygulamasının
elektrik satış şirketleri tarafından yapılabilen bir uygulama olduğu,
- Kendilerinin yapım sektöründe yer alan bir oyuncu olarak çeşitli alanlarda tesis ve
taahhüt işi yaptıkları, söz konusu alanların elektrik altyapı işleri (dağıtım, iletim
şirketleri ve demiryolu şirketleri gibi), havalimanı, metro, AVM gibi yapıların
elektrik işleri ve elektrik üretim santrali inşası olduğu,
- Kendilerinin bir elektrik taahhütçüsü olarak, abonelerin bağlantı başvuruları
kapsamında gerekli olan bağlantı tesislerinin dağıtım şirketi tarafından yapılması
sürecinde (Durum 1) ve anılan bağlantı tesisinin abone tarafından yapılması
sürecinde de (Durum 2) ticari faaliyetlerinin bulunduğu,
- İlk duruma ilişkin olarak dağıtım şirketlerinin kendilerine gelen ya da gelmesi
beklenen başvurular için dönemsel olarak ihale açtığı ve aralarında kendilerinin
de bulunduğu taahhüt firmalarının bu ihalelere teklif verdiği, ihaleyi kazanan
taahhüt firmasının bu yapım işlerini gerçekleştirerek kabul işlemleri için gerekli
prosedürleri tamamladığı, tamamlanan prosedürler arasında gerek ETKB’nin
20-35/467-206
28/55


gerek EPDK gerekse TEDAŞ gibi kamu kurumlarına sunulması gereken raporlar
ve belediyelerden veya bu kurumlardan alınması gereken izinlerin de bulunduğu,
sürecin son adımı olarak ise ilgili tesisin enerjilendirilmesinin yapılarak dağıtım
şirketine teslim edildiği, tesisin teslimini takiben de işi yapan taahhütçü firmanın
dağıtım şirketinden hakedişini aldığı23,
- Abone tarafından yapılan bağlantı başvurusu için gereken tesislerin doğrudan
dağıtım şirketi tarafından yapılması bağlamında ilgili dağıtım şirketinin bu tesisleri
yükleniciler aracılığıyla gerçekleştirebildiği,
- Elektrik taahhüt işi yapmakta olan HİPAR’ın anılan sürece ihalelere katılım
sağlayan yüklenici olarak dahil olduğu, bu bağlamda HİPAR’ın dağıtım
şirketlerinin yaptıkları ihalelere teklif verdiği, ihaleyi kazanması durumunda da işin
konusunu oluşturan tesislerin yapımı, bakımı ve onarımı gibi işleri belirlenen
sürede gerçekleştirdiği,
- HİPAR’ın yer altı kablo tesisleri arızalarının giderilmesi, havai enerji nakil
hatlarının bakım ve onarımı, bir kısım bölge AG hat bakım ve onarım işleri, trafo
ve dağıtım merkezleri bakım işleri, yatırım kapsamında alçak gerilim ve yüksek
gerilim şebeke tesis işleri gibi alanlarda ilgili dağıtım şirketiyle yapılan sözleşme
çerçevesinde faaliyet gösterdiği,
- Durum 2 olarak ifade edilen süreçte ise, dağıtım şebekesinden elektrik almak için
bağlantı almak isteyen müşterilerin Bağlantı ve Sistem Yönetmeliği’nin 10.
maddesi çerçevesinde ilgili dağıtım şirketine başvurduğu, yapılan başvurunun ilgili
dağıtım şirketi tarafından hangi zaman aralığında karşılanacağına ilişkin olarak
dağıtım şirketinin anılan Yönetmeliğin 10(A)(5)(a) maddesinde öngörülen süreler
kapsamında kendisine yapılan başvuruları değerlendirmek durumunda olduğu,
yapılan değerlendirme sonucunda tüketiciye süreleri ve tesis özelliklerini içeren
bağlantı görüşü verildiği, bağlantı görüşünde bulunan sürelerin kullanıcı
tarafından uzun bulunması durumunda tüketicinin anılan Yönetmeliğin 10(A)(4)(c)
maddesi çerçevesinde tesisi kendisinin yapmak isteyebileceği, bu durumda
tüketicinin yapılan tesisin bedelini EPDK tarafından belirlenen Tesis Metodolojisi
kapsamında dağıtım şirketinden geri alabildiği,
- Durum 2 olarak ifade edilen süreçte özetle başvuru sahibinin iç tesisatını
kapsayan projesinin onaylanması, başvuru sahibinin enerji talebinin
değerlendirilmesi için başvuruda bulunulması, dağıtım şirketiyle dağıtım bağlantı
anlaşması yapılması, bağlantı anlaşmasının ekinde tesis sözleşmesi yapılması,
başvuru sahibinin hazırladığı projenin dağıtım şirketinin kontrolünü müteakip
TEDAŞ’ın onayına sunulması, onayın sağlanması halinde başvuru sahibinin
gerekiyorsa yer devri ve kamulaştırma işlemleri için dağıtım şirketine başvurması
ve kazı ruhsat izinlerinin alınması, tesis inşasının bitiminden sonra TEDAŞ’ın
başkanlığındaki kabul heyetinin onayı ile tesisin geçici kabul işlemlerinin
tamamlanması, tesis muayene işlemlerinin yapılması için dağıtım şirketinin ilgili
birimine başvurulması, süreçlerin tamamlanmasını müteakip nihai enerjilendirme
yapılması, bağlantı görüşünde verilen sürenin sonunda geri ödemenin başlaması
gibi süreçlerin bulunduğu,
- Başvuru sahibinin gerekli olan tesis yatırımını kendisinin yapmasına karar vermesi
durumunda elektrik taahhüt şirketlerinin sürece dahil olabildiği, yatırımı yapacak

23Durum 1 kapsamında yatırım, ya dağıtım şirketi tarafından ya da dağıtım şirketinin ihale ile belirlediği
yükleniciler tarafından yapıldığından Durum 2’de görülen geri ödeme süreci Durum 1’de bulunmamaktadır.
20-35/467-206
29/55


olan müşterilerin elektrik taahhüt alanında faaliyetinin bulunmayabileceği, bu
bağlamda iş sahibinin yapması gereken tesis yatırımının inşasını ve ilgili
prosedürlerin takibini yapacak bir taahhüt şirketine ihtiyaç duyduğu, HİPAR’ın bir
elektrik taahhüt şirketi olarak sürece burada dahil olabildiği,
- Başvuru sahibinin tercih ettiği taahhüt şirketinin ilgili tesis yatırımı yapmayı taahhüt
ettiği ve yukarıda anılan adımlar çerçevesinde yatırımını bitirdiği, yatırımın
standartlara uygun olup olmadığının ilk olarak ilgili dağıtım şirketi tarafından nihai
olarak da TEDAŞ tarafından kontrol edildiği ve dağıtım şirketi ve TEDAŞ
tarafından onay verilmesi gerektiği,
- Başvuru sahibinin teklif alma sürecinde HİPAR tarafından müşterilere önerilen iki
tip sözleşme bulunduğu, söz konusu sözleşme tiplerinin müşterilerin tercihlerine
göre değişiklik gösterdiği, ilk sözleşme tipinde müşteri ile HİPAR arasında tesisin
inşasının bitirilmesinin ve bu inşaat için ödeme yapılmasının düzenlendiği, bu
bağlamda HİPAR ile tesisin yapılmasının ve ödemesini almasının ardından
taraflar arasındaki ilişkinin sona erdiği, müşterinin tesis için yaptığı masrafları
dağıtım şirketinden almasına ilişkin “geri ödeme” konusunun müşterinin
kontrolünde olduğu ve HİPAR’ın herhangi bir rolünün bulunmadığı,
- HİPAR’ın müşterilerin tercihleri ve kendi bütçesine göre, ilk tip yerine ikinci tip
sözleşmeler de yapabildiği, ikinci tip sözleşmeler kapsamında HİPAR ile çalışmak
isteyen işverenlerin ilk başta taahhüt şirketine düşük ödemede bulunup işin
tamamlanmasının ardından iş sahibinin dağıtım şirketinden alacağı geri ödemeyi
yükleniciye devretmesinin de mümkün olduğu,
- Bağlantı ve Sistem Yönetmeliği’nin 21. maddesinin dağıtım şirketine aynı madde
kapsamındaki ödemeleri taksitle de yapabilme imkanı sağladığı, ilgili dağıtım
şirketinin kendi durumu bağlamında tercih edeceği yöntemin müşterinin HİPAR
tarafından önerilen modelin kabul edilip edilmemesinde önemli bir rol oynadığı,
bununla birlikte ikinci tip sayesinde yüklenicinin tüm ücretini alması için tesis
yatırımını zamanında ve eksiksiz yapması için daha güçlü bir motivasyon da
oluşturduğu,
- HİPAR’ın sunduğu seçenekler kapsamında müşterinin istediği sözleşme tipini
seçmekte özgür olduğu, bazı durumlarda müşterinin taahhüt şirketine ödemeyi
yapıp dağıtım şirketinden alacağı geri ödemeyi kendine saklamayı isterken bazı
durumlarda da müşterilerin paranın zaman değeri ve mevcut nakit durumunu
dikkate alarak yüklenicisine yapacağı ödemeyi “peşin + geri ödeme devri” şeklinde
de yapabildiği,
- HİPAR tarafından yapılan sözleşme tiplerinin dağılımına aşağıdaki tabloda yer
verildiği;
Tablo 8: Sözleşme Tiplerine İlişkin Dağılım
Alacak Devri Alınmayan Alacak Devri Alınan Toplam
2018 (…..) (…..) (…..)
2019 (…..) (…..) (…..)
2020 (…..) (…..) (…..)
Kaynak: HİPAR Tarafından Gönderilen Cevabi Yazı
- Son üç yılda müşterilerin çoğunun yaptırdıkları işler kapsamında dağıtım
şirketinden elde ettikleri alacak haklarını kendilerine saklamayı tercih ettikleri, söz
konusu üçüncü tarafların taahhüt işlerinin üstlenilmesinin hiçbir şekilde HİPAR’a
20-35/467-206
30/55


özgü olmadığı ve piyasada benzer faaliyetleri yapan başka firmaların da
bulunduğu,
- HİPAR’ın (…..) ve (…..) tarafından enerji alanında faaliyet göstermek üzere adi
ortaklık şirketi olarak 08.01.2018 tarihinde kurulduğu, ortaklığın temsil ve karar
şeklinin her şirketten bir kişinin müşterek imzası ile gerçekleştiği,
- HİPAR’ın hissedarları olan (…..) ve (…..), HİPAR’ın kuruluşundan çok daha önce
de farklı elektrik dağıtım bölgelerinde ve farklı alanlarda elektrik işi yapan şirketler
olduğu,
- İlgililerin dağıtım şirketinden olan alacaklarına ilişkin devirlerin Bağlantı ve Sistem
Yönetmeliği’nin 21. maddesi kapsamında düzenlenen bir husus olduğu,
düzenleyici çerçeve kapsamında piyasada bu tür devirlerin uzun süreli olduğu ve
farklı taahhütçüler tarafından yapıldığı,
- Birçok elektrik mühendislik firmasıyla iş ilişkisine sahip olunması nedeniyle
HİPAR’ın sahadaki bilinirliğinin yüksek olduğu ve bu çerçevede taahhüt
konularında HİPAR’ın iş yaptığı bir kısım elektrik mühendislik firmasının 2018
yılında anılan devir konusunda HİPAR’a gelerek bu şekilde bir iş yapıp
yapmadıklarını sordukları, HİPAR’ın devirlere ilişkin durumdan bu şekilde
haberdar olduğu, akabinde HİPAR’ın piyasada diğer oyuncuların faaliyetlerini
değerlendirerek söz konusu işin ticari anlamda uygun olduğuna karar verdiği,
- HİPAR tarafından yapılan işlerin kendilerine yapılan başvurular neticesinde
gerçekleştirildiği,
- HİPAR tarafından Bağlantı ve Sistem Yönetmeliği’nin 21. maddesi kapsamında
yapılan üç tip faaliyetin bulunduğu, bu faaliyetlerin tesis sözleşmesi olan işlerin
devri, tesis sözleşmesi olmayan işlerin devri ve yeni yapılacak işlere ilişkin devirler
olduğu,
- Tesis sözleşmesi olan işlerin devrinin, abonelik bağlantı talebinde bulunulan ve
ilgilinin tesisi kendi imkânlarıyla yaparak dağıtım şirketiyle tesis sözleşmesi
imzalanmış işler olduğu, bu iş grubunda talep sahibinin geri ödeme ile ilgili tüm
işlemlerini gerçekleştirmiş ve tesis sözleşmesinde belirtilen geri ödeme tarihini
beklediği, talep sahibinin geri ödeme almak için yapması gereken herhangi bir iş
ve işlem olmadığı, ödeme yılında faturasını kesmesi ile ödemesini mevzuatta
tanımlandığı şekilde alabilecek durumda olduğu, HİPAR’ın anılan hakkı
devralması durumunda hakkın asıl sahibinin dağıtım şirketi nezdinde sahip olduğu
hakların aynısına sahip olduğu, bu kapsamda Bağlantı ve Sistem Yönetmeliği’nin
21. maddesi kapsamında ifade edilen kuralların aynı şekilde HİPAR’a da
uygulandığı,
- Tesis sözleşmesi olmayan işlerin devrinin ise abonelik bağlantı talebinde
bulunulan ve ilgilinin tesisi kendi imkânlarıyla yaptığı ancak dağıtım şirketiyle
herhangi bir tesis sözleşmesi imzalamadığı işler olduğu, bu bağlamda ilgili kişinin
geri ödemeye ilişkin herhangi bir işlem yapmamış durumda olduğu, ayrıca ilgili
kişinin dağıtım şirketiyle yapacağı tesis sözleşmesinde olması gereken
hususlarda eksiklik olma ihtimalinin de bulunduğu, bu çerçevede, yapılan devir
neticesinde kazanılan hakkın kullanımı için evrak ya da teknik konularla ilgili
eksikliklerin tamamlanması gerektiği,
- Sonuç olarak, anılan iş türünün ilkinde ödeme planı netleştirilmiş ve sözleşmesi
tamamlanmış bir alacak söz konusu iken, ikinci iş türü kapsamında alacağa ilişkin
hesaplamaların yapılmasının ve olası eksik evrakların tamamlanmasının da
20-35/467-206
31/55


gerekli olduğu bu bakımdan ikinci iş türünün içinde daha çok risk barındıran bir
alacak olduğu,
- HİPAR’ın anılan hakkı devralması durumunda hakkın asıl sahibinin dağıtım şirketi
nezdinde sahip olduğu hakların aynısına sahip olduğu, bu kapsamda Bağlantı ve
Sistem Yönetmeliği’nin 21. maddesi kapsamında ifade edilen kuralların aynı
şekilde HİPAR’a da uygulandığı
hususları ifade edilmiştir.
I.7. Enerji Danışmanlığı Faaliyeti Yürüten Teşebbüsler Tarafından Gönderilen
Cevabi Yazılar
I.7.1. ABONEVİP Tarafından Gönderilen Cevabi Yazı
(62) Yazıda özetle;
- ABONEVİP olarak sanayi ve ticarethane işletmeleri için; 18/4/2007 tarihli ve 5627
sayılı Enerji Verimliliği Kanunu (5627 sayılı Kanun) ile 2011 yılında yürürlüğe
girmiş olan Enerji Kaynaklarının ve Enerjinin Kullanımında Verimliliğin
Arttırılmasına Dair Yönetmelik çerçevesince, kamu kurumları için ise; Enerji
Kaynaklarının ve Enerjinin Kullanımında Verimliliğin Arttırılmasına Dair
Yönetmeliğe ek olarak 2019/18 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi’nde açıklanan
tasarruf hedefini sağlamak amacıyla faaliyetlerini yürüttükleri,
- Enerji/tarife danışmanlığına ilişkin olarak, öncelikle hizmet verilecek
kurum/firmanın elektrik enerjisi tüketimleri ile faturalarının incelendiği, teknik
analiz yapıldığı ve enerji kullanımlarına göre tasarruf edilebilecek noktaların
belirlendiği, daha sonra kurum/firma yetkilisine raporlandığı ve onay verilmesi
halinde gerekli işlemlerin başlatıldığı,
- Sanayi Sicil Belgesi’ni perakende/dağıtım firmasına beyan etmemiş tüketicilerin
ticarethane tarifesinden daha yüksek dağıtım bedeli ödemekte oldukları, bunun
tespiti ile ilgili müracaatın yapılarak tasarruf sağlandığı,
- Kamu kurumlarında ise aydınlatma olarak kullanılan aboneliklerin ticarethane
olarak faturalandırılmasının tespiti ile gerekli revize işlemlerinin yapılarak tasarruf
sağlandığı,
- Enerji/tarife danışmanlığı faaliyetinde tarife yönetimi, süreç yönetimi (faturaların
zamanında ödenmesinin sağlanması ile gecikme faizinin önlenmesi), reaktif
cezalarına maruz kalınmaması için tüketimlerin anlık takibinin yapılması ve gerekli
olan hallerde kompanzasyonların bakımının yapılması, haksız ve yanlış fatura
edilen tutarların tespiti ve iadesi ile ilgili süreçlerin yönetimi, GTŞ/BTŞ’ler
tarafından yapılan hatalı ve fazla tahsilatların geri alınması ve EPDK’nın ilgili
mevzuat ve yönetmeliklerinin takibi ile kurum ve firmaların düzenli
bilgilendirilmeleri ve varsa gerekli revize ve önlemlerin alınmasının sağlanması
gibi hizmetlerin sunulduğu,
- ABONEVİP bünyesinde enerji danışmanlığını yürüttüğü toplam yıllık tüketim
miktarının ortalama (…..) olduğu, bunun da Türkiye’deki toplam tüketim miktarı
(229.597.913,65 MWh24) içindeki oranının %(…..) olduğu,
- Dağıtım ve/veya perakende seviyelerinden ağırlıklı olarak dağıtım seviyesine
yönelik danışmanlık hizmeti sunulduğu,

24 EPDK Elektrik Piyasası 2019 Yılı Gelişim Raporu, Sayfa 41.
20-35/467-206
32/55


- Müşteri portföyü belirlenirken yüksek tasarruf sağlama imkânından dolayı aylık
asgari 100 MWh ve üzeri kullanımı olan müşterilerin tercih edildiği,
- Enerji danışmanlığı hizmetini 2019 yılında vermeye başladıkları ve 2019 yılında
enerji danışmanlığı hizmeti kapsamında elde ettikleri satış tutarının (…..) TL
olduğu ve yaklaşık (…..)’lik işlem gerçekleştirildiği,
- Güvence bedelinin tüketicinin kullandığı aboneliği kapatması ve borcunun
bulunmaması halinde tüketiciye TÜFE oranında güncellenerek iade edildiği,
tüketicinin borcu olmamasına rağmen güvence bedelinin üç gün içerisinde
tüketiciye iade edilmemesi durumunda ise; Hizmet Kalitesi Yönetmeliği’nde
belirtildiği üzere güvence bedelinin iki katı tutarında tazminat alma hakkı tanındığı,
halihazırda danışmanlık hizmeti verdikleri bir kamu kurumunun bu şekilde geç
ödenen güvence bedellerine ait tazminat alımı sürecinin yürütüldüğü
hususları ifade edilmiştir.
I.7.2. MACROEN Tarafından Gönderilen Cevabi Yazı
(63) Yazıda özetle;
- Dağıtım sistemine OG’den bağlı ve tarife grubu tek terimli ticarethane olan tüm
abonelere hizmet verdikleri, abonelerin tarife grubunu tek terimli ticarethane
OG’den çift terimli ticarethane OG aboneliğine geçirerek dağıtım bedellerini
değiştirdikleri, aylık olarak ise abonelerin saatlik tüketimlerini takip ederek dağıtım
şirketine yazılı olarak beyan edilen saatlik tüketimi geçmemesi için düzenli olarak
takip ettikleri,
- Abonelerin indirimli elektrik almasını sağlamak için piyasadaki enerji
tedarikçilerinden teklif alarak en uygun elektrik enerjisini sağladıkları ve sözleşme
aşamasındaki hukuki süreci yönettikleri,
- Abonelerin her ay düzenli olarak gelen faturalarını inceleyerek herhangi bir ceza
vb. işlem olup olmadığını ve faturalardaki düzeltmeleri ve hataları takip ettikleri,
- Danışmanlık faaliyeti kapsamında sunulan tekliflerin tarife değişikliği yaratması
durumunda tarife değişikliği yapan abonenin tedarikçisini değiştirmek zorunda
olmadığı, tarife değişikliğinin tamamen dağıtım şirketinin sorumluluğunda olduğu,
- Müşteri portföyünün çoğunlukla abone grubuna göre belirlendiği, her tarife
döneminde yapılan birim fiyatlardaki değişiklere istinaden avantaj tablosu
hazırladıkları, bu tablodaki birim fiyatlara göre en düşük hangi miktardaki
tüketimlere tarife değişikliği uygulanacağının belirlendiği,
- Müşterilerine gelen son 6 aylık fatura tutarının (…..) TL ((…..)) olduğu ve Macroen
olarak müşterilerine kestikleri fatura tutarının ise (…..) olduğu,
- Tüketici Yönetmeliği uyarınca yürütülen faaliyetler kapsamında talep edilen
güvence bedelinin bölgedeki dağıtım şirketlerinin konusu olduğu ve abonenin
kullanacağı saatlik tüketimine göre belirlendiği
hususları ifade edilmiştir.
I.7.3. VP Tarafından Gönderilen Cevabi Yazı
(64) Yazıda özetle;
- VP, enerji ve tarife danışmanlığı olarak elektrik tarife danışmanlığı, son kaynak
tedarik tarife danışmanlığı, elektrik fatura kontrol hizmeti, indirimli elektrik tedariki
20-35/467-206
33/55


süreç yönetimi, teşvikler ve muafiyetler konusunda danışanlarına hizmet
sundukları,
- Elektrik tarife danışmanlığına ilişkin olarak, danışanlarının elektrik dağıtım
sistemine bağlantı ve gerilim seviyesine göre ulusal tarife içerisinde alternatif
olarak seçebileceği tarifeleri belirledikleri ve bu işlemler sonrasında seçilecek yeni
tarifeye ilişkin yükümlülüklerini yerine getirdikleri, bunun sonucunda faturada yer
alan enerji bedeli, dağıtım bedeli ve diğer fonlardan toplamda %2-3 oranında
avantaj yaratılabildiği,
- EPDK’nın 2018 Nisan ayında uygulamaya başladığı son kaynak tedarik
tarifesinde, belirlenen limitin üzerinde tüketimi olan (2020 yılı için 7 milyon kWh/yıl)
abonelerin yüksek tüketimli aboneler olarak kabul edildiği ve bu abonelerin yapmış
olduğu tüketimlerin son kaynak tedarik tarife birim fiyatları üzerinden
faturalandırıldığı,
- VP olarak son kaynak tedarik tarifesi kapsamına dahil olan tüketicilere teklif
toplama aşamasından başlayarak, toplanan tekliflerin değerlendirilmesi,
sözleşme yapılması ve sözleşme sonrasında faturaların kontrol edilmesi
süreçlerinde destek oldukları ve tüketicilere maliyet opsiyonu sağladıkları,
- Elektrik fatura kontrol hizmetine ilişkin olarak, enerji piyasasında EPDK tarafından
lisans verilmiş elektrik tedarik hizmeti sunan firmaların zaman zaman tüketicilere
kestiği faturalarda hatalı sayaç okuma ve buna bağlı olarak hatalı tüketim tespiti,
hatalı tarife üzerinden fatura oluşturulması, mevzuata aykırı olarak okuma
aralıklarının farklılaştırılmasına bağlı olarak hatalı faturalar oluşturulması, fon ve
vergi hesaplamalarında yapılan hatalar gibi önemli hatalar yaptıkları, bu hataların
birçok kez tüketiciler tarafından fark edilemediği, VP olarak danışanlara tahakkuk
etmiş olan faturaların kontrolünü sağladıkları ve hataların tespiti süreçlerini
yürüttükleri ve böylece bu tür hatalardan kaynaklı fazla ödemelerin önüne geçildiği
ve olası kayıpları engelledikleri,
- İndirimli elektrik tedarik süreç yönetimi hizmeti konusunda VP olarak
danışanlarına doğru teklif taleplerinin hazırlanması, doğru tedarikçilerden teklif
alınması ve doğru risklerin üstlenilmesi ile en yüksek ve sürdürülebilir faydayı
yakalayacak şekilde indirimli elektrik satın alma işlemlerinin yürütülmesini
sağladıkları,
- Teşvikler ve muafiyetler konusunda ise, ülkemizde elektrik faturalarında yer alan
fon ve vergiler ile ilgili tüketicilere tanınan bazı teşvik ve muafiyetlerin söz konusu
olduğu, bu teşvik ve muafiyetlerin kurum ve kuruluşların statülerine ve faaliyet
konularına göre farklılıklar gösterdiği, kanunlarla kendilerine tanınmış olan teşvik
ve muafiyetler hakkında yeterli bilgisi olmayan tüketicilerin ödememeleri ya da
daha düşük ödemeleri gereken bedelleri normal bir şekilde ödemeye devam
ettikleri, VP’nin bu konuda danışanları için yaptıkları araştırmalar ve incelemeler
sonucunda varsa sahip oldukları teşvik ve muafiyetin tespiti ve kullanılmasını
sağlayarak danışanlarına maliyet avantajı yarattıkları,
- Danışanlarına sunmakta oldukları hizmetler kapsamında bulunan son kaynak
tedarik tarifesi danışmanlığı ve indirimli elektrik tedarik süreç yönetimi
kapsamında danışanların lehine yapılan çalışmalar sonucunda uygun sözleşme
şartları ile sürdürülebilir ve en iyi fiyat sağlayan tedarikçi firma ile sözleşme
yapılması söz konusu olduğundan danışanların mevcut tedarikçisinden farklı bir
tedarikçiye geçmesinin gerekebildiği,
20-35/467-206
34/55


- VP olarak müşteri portföyü belirlenirken öncelikle tek terim ticarethane OG
tarifesine mensup ve aylık kullanımları 250.000 kWh ve üzerinde olan aboneleri
tercih ettikleri,
- VP’nin 2019 Kasım ayında kurulduğu, 2019 yılında KDV hariç (…..) TL ciroyu yedi
ayrı firmaya danışmanlık hizmeti vererek elde ettikleri,
- VP olarak hiçbir danışanlarından yürüttükleri faaliyetler kapsamında güvence
bedeli talep etmedikleri
hususları ifade edilmiştir.
I.7.4. ENF Tarafından Gönderilen Cevabi Yazı
(65) Yazıda özetle;
- ENF olarak elektrik piyasasında yer alan ve EPDK tarafından lisans verilmiş
şirketlere (üretim, tedarik şirketleri ve otoprodüktörler) EPİAŞ piyasalarında
yaptıkları operasyonlara ilişkin danışmanlık hizmetleri verdikleri, son üç yıldır bu
hizmeti ağırlıklı olarak elektrik üretim şirketlerine verdikleri, özellikle kendi
bünyesinde üretim santrali olan, üretimini öz tüketimi için kullanan ve ihtiyacı olan
diğer enerji miktarını EPİAŞ piyasalarından tedarik eden otoprodüktör şirketler
oldukları, bu kapsamda firmalara EPİAŞ süreçlerini şirketleri içerisinde nasıl
yönetip raporlayacaklarına ilişkin danışmanlık hizmeti verdikleri,
- Bununla birlikte yine elektrik sektöründe gün öncesi piyasası25, gün içi piyasası26,
dengeleme güç piyasalarını27 konu alan gerek genel katılıma açık gerekse
firmalara özel eğitimler düzenledikleri, bu eğitimlerin genel olarak bir ya da iki
günlük kurumsal eğitimler olduğu, firmalara piyasa süreçleri, operasyonlar gibi
konularda eğitimler verildiği,
- Ayrıca son üç yılda bazı firmalara elektrik piyasalarında halka açık verilerin
derlenip sunulması hizmeti verildiği,
- ENF olarak tarife danışmanlığı kapsamında son üç yılda elektrik tüketicilerine
herhangi bir hizmet verilmediği,
- Son üç yıla ilişkin olarak yaptıkları enerji danışmanlığı kapsamında tahmini pazar
paylarının %(…..)’in altında olduğu,
- Elektrik sektöründeki danışmanlık faaliyetlerinin, elektrik piyasası danışmanlığı,
yatırım danışmanlığı, teknik (fizibilite, mühendislik vb), finansal danışmanlıklar,
eğitim hizmetleri, tüketicilere yönelik tarife, sözleşme ve satın alma danışmanlığı
gibi çok farklı dallara ayrıldığı,
- ENF olarak görevli tedarik şirketleri personeline verdikleri eğitim haricinde görevli
tedarik şirketlerine ve dağıtım şirketlerine herhangi bir alanda danışmanlık hizmeti
sunmadıkları,

25 Elektriğin teslimat gününden bir gün öncesinde, elektrik ticareti ve dengeleme faaliyetleri için
kullanılan, piyasa işletmecisi tarafından işletilen, organize edilen bir piyasadır.
26 Gün içi piyasası ile gerçek zamana yakın ticarete imkân tanınmakta ve piyasa katılımcılarına kısa vadede
portföylerini dengeleme fırsatı sunulmaktadır.
27 Dengeleme güç piyasası, arz ve talebin gerçek zamanlı olarak dengelenmesi amacına hizmet etmek
üzere, 15 dakika içerisinde gerçekleştirilebilen çıkış gücü değişimi ile elde edilen yedek kapasitenin alış-
satışının gerçekleştiği ve sistem işletmecisi tarafından işletilen organize toptan elektrik piyasasına verilen
isimdir.
20-35/467-206
35/55


- Ağırlıklı olarak son kaynak tedarik tarifesi kullanan ve kendi elektriklerinin bir
kısmını otoprodüktör olarak üreten tüketicilere danışmanlık hizmeti sundukları,
eğitim hizmetlerinde ise daha çok lisans sahibi piyasa katılımcılarının ihtiyaç
duyabilecekleri eğitim türüne göre planlama yaptıkları, genel katılıma açık
eğitimleri web sitelerinde ilan ettikten sonra firmaların ihtiyaçlarına göre
kendilerine ulaştıkları,
- (…..) firmaya eğitim ve dört firmaya da danışmanlık hizmeti verildiği,
- ENF olarak güvence bedeline ilişkin herhangi bir danışmanlık hizmeti
vermedikleri,
hususları ifade edilmiştir.
I.7.5. BEST Tarafından Gönderilen Cevabi Yazı
(66) Yazıda özetle;
- BEST’in ETKB tarafından enerji verimliliği konusunda yetkilendirilmiş enerji
verimliliği danışmanlığı firması olduğu, BEST’in faaliyetleri arasında 20.000 m2
inşaat alanının üzerindeki ticari binaların ve 10.000 m2 inşaat alanının üzerindeki
kamu binalarının yerine getirmekle yükümlü olduğu enerji yönetici atanması ve
enerji yönetimi danışmanlığı, enerji etüdü yapılması, ISO 50001 Enerji Yönetim
Sistemi kurulum danışmanlığı, enerji kimlik belgesi düzenlenmesi, enerji izleme
sistemi kurulması gibi hizmetlerin yer aldığı,
- BEST’in enerji etüdü ve enerji yönetimi danışmanlığı faaliyetleri sırasında
müşterilerinden hizmet kapsamında ek bir ücret talep etmeden tarife analizi
yaparak en uygun tarifeyi önerdiği, tarife analizi danışmanlığı, elektrik tedarikçi
seçim danışmanlığı, elektrik satışı gibi faaliyetlerinin bulunmadığı, bu konularda
hiçbir kurumla tarife değişikliğinden sağlanan tasarruf üzerinden kar payı alma gibi
bir anlaşmaları bulunmadığı,
- Tarife/tedarikçi seçim danışmanlığı konusunda kendilerine talepler geldiği ancak
gelen talepleri tarife danışmanlığı faaliyetinde bulunan (…..) gibi diğer tanıdıkları
kuruluşlara yönlendirdikleri,
- Tarife danışmanlığı sürecinin nasıl işlediğiyle ilgili net bilgilerinin bulunmadığı
ancak bu işi yapan firmaların tarife değişikliğinden sağladıkları tasarruf üzerinden
%10-50 aralığında kar payı aldıkları ve her ay müşterilerine hizmet faturası
kestikleri,
- Müşteri portföyü belirlenirken müşterinin yıllık tüketiminin, AG-OG abonesi olup
olmamasının, ticarethane/sanayi olup olmamasının ve mevcut tarife grubunun
önemli olduğu,
- Tarife değişikliği yapılması durumunda tedarikçi değişimine gerek olmadığı,
- BEST’in faaliyet konusu olan enerji yönetimi danışmanlığının söz konusu tarife
danışmanlığından tamamen farklı bir konu olduğu,
- 5627 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği 20.000 m2 inşaat alanının
üzerindeki ticari binaların, 10.000 m2 inşaat alanının üzerindeki kamu binalarının
ve yıllık 1000 TEP28 enerji tüketimi üzerindeki endüstriyel işletmelerin enerji
yöneticisi bulundurmak ya da bu hizmeti almak zorunda olduğu,

28 TEP (Ton Eşdeğer Petrol): Çeşitli enerji kaynaklarının miktarlarını tanımlamak için ve farklı birimleri
karşılaştırmaya yarayan bir birimdir.
20-35/467-206
36/55


- BEST olarak enerji yönetimi danışmanlığı hizmeti verdikleri tesislere enerji
yöneticisi ataması yaptıkları ve ETKB’ye ilgili tesisin enerji yöneticisi bildirimlerini,
enerji tüketim bildirimlerini yaptıkları, ayrıca tesisi periyodik olarak ziyaret edip
enerji verimliliğine yönelik ölçümler ve analizler yapıp raporladıkları, raporlarında
enerji tüketimlerini nasıl düşürebileceklerine yönelik önerilerde bulundukları ve
enerji tüketim analizlerini yapıp kullanmaları gereken tarife hakkında bilgi
verdikleri
hususları ifade edilmiştir.
I.7.6. AZA Tarafından Gönderilen Cevabi Yazı
(67) Yazıda özetle;
- AZA olarak elektrik piyasası ve mevzuat danışmanlığı hizmeti sundukları,
kurumsal olarak amaçlarının tüketicilerin en uygun fiyat ve en iyi sözleşme şartları
ile elektrik enerjisi almasının yanı sıra, tüketicinin bilmediği ve kullanmadığı ancak
mevzuatta var olan haklarını tüketicilere kazandırmak olduğu, faaliyetlerinin
müşterilerin faturalarını incelemek, hatalı veya haksız alınan bir bedel var ise
iadesini almak ve bundan sonrası için müşterilerin en uygun şartlarda enerji
almasını sağlamak olduğu,
- AZA’nın; tarife danışmanlığı, hatalı kesilen veya mevzuata göre iade alınması
mümkün cezaların iptali, kaçak elektrik kullanım cezaları veya ek tüketimlerin
incelenerek haksız olan kısımlarının iadesi, elektrik faturalarında vergi indirimi
veya müşterilerin muafiyeti hakkı var ise uygulatılması, faturalarda hata var ise
tespit edilmesi ve iadesi için tüm süreçlerin yürütülmesi, abonelik süreçlerinin
yapılması, müşterilerin tasarruf analizlerinin hazırlanması ve raporlanması, aktif
ve reaktif tüketimin takibi, saatlik bazda fatura maliyetlerinin kontrolü ve takibi,
elektrik enerjisi satın alma süreçlerinde tedarikçi firmalardan teklif toplanması,
sözleşmelerin incelenmesi ve sözleşme müzakeresi vb. hizmetlerinin bulunduğu,
- AZA’nın en önemli faaliyet kalemlerinden bir tanesinin tarife danışmanlığı hizmeti
olduğu,
- Elektrik tedarik hizmeti alan tüketicilerin serbest tüketici limitini aşmaları halinde,
EPDK’den lisanslı perakende satış şirketleri ve tedarik şirketleri üzerinden elektrik
tedarikçisini seçme hakkına sahip olduğu, tüketicilerin tedarikçisini seçmediği
durumlarda ilgili kriterleri sağlamaları halinde; tek zamanlı, çok zamanlı, tek
terimli, çift terimli vb. şekilde EPDK tarafından tanımlanan ve çizgileri belirli
tarifeler arasında seçim yapabildiği, tedarik lisansı sahibi firmalardan enerji
alımında ise hâlihazırda üç temel model (Sabit Fiyatlı, TEDAŞ (Ulusal Tarife
Endeksli), Maliyet Esaslı (PTF+YEKDEM)) olsa da bu modellerin ödeme vadeleri,
teminat kriterleri, sözleşme şartları ile yüzlerce farklı kombinasyona dönüşebildiği,
- Tarife danışmanlığı konusunun her tüketicinin kendi finansal gücü, ilgili
dönemdeki piyasa şartları ve tedarikçi firmanın sözleşme şartlarına bağlı olarak
tüketiciye özel sunulması gereken bir hizmet olduğu, AZA olarak kendilerinin bu
süreçte her müşteri için piyasadaki tedarikçi firmalardan teklifleri ve sözleşmeleri
aldıkları, değerlendirdikleri ve şeffaf bir şekilde müşterilere sundukları,
- Enerji alımının yanı sıra, trafosu olan orta gerilim müşterilerinin tek terimli tarife ile
çift terimli tarife arasında seçim yapma hakkının bulunduğu, çift terimli tarifeye
geçiş uygulamasının trafodaki gücün tüketicinin çekiş gücüne bağlı olarak
yönetilmesi ihtiyacını beraberinde getirdiği, gücün ne kadar doğru yönetilirse
tüketicinin avantajının da o ölçüde yüksek olduğu, piyasadaki tarife danışmanlığı
20-35/467-206
37/55


hizmeti sunan birçok firmanın sadece tek terimli tarifeden çift terimli tarifeye geçiş
hizmetinden bahsettiği,
- 02.01.2019 tarihinde kurulmuş olan AZA’nın 2019 yılı brüt satış hasılatının (…..)
TL olduğu,
- Hâlihazırda müşterilerinin onlarca farklı tedarik firması ile çalıştığı ve
müşterilerinin hangi tedarikçi firma ile çalıştığının kendileri için bir öneminin
olmadığı,
- CK Akdeniz Elektrik Perakende Satış A.Ş. (CK Akdeniz) ve CK Boğaziçi
tarafından kendilerine ulaşan taslak sözleşmelerde (Elektrik Enerjisi Satış
Sözleşmesi) “aktif elektrik enerjisi satışının sağlanması ile tarafların anlaşması
halinde Müşteri’ye tarife optimizasyonuna ilişkin danışmanlık hizmetinin
sunulması ve bunlarla ilgili olarak Taraflar'ın hak ve yükümlülüklerinin belirlenmesi
amacıyla tanzim ve kabul edilmiştir.” ifadesinin eklendiği,
- Kamu kurumlarının bir işi yapan firma sayısı tek ise, bu firmadan ihale yapmadan
hizmet alabildiği, AZA’ya ulaşan bir kamu kurumunun/teşebbüsünün Enerjisa
Müşteri Çözümleri A.Ş.’nin tarife danışmanlığı hizmetini sunan tek firma olduğunu
belirtmesi sebebi ile ihalesiz olarak tarife danışmanlığı hizmetini aldığı,
- AZA olarak Türkiye’nin tüm illerinde bulunan abonelere hizmet sundukları, örneğin
perakende satış sözleşmesi imzalanması gerekiyor ise müşteriler için perakende
şirketlerine müracaat ettikleri, tarife terim değişikliği yapılacak ise dağıtım
şirketlerine müracaat edecekleri, müşterilerinin herhangi bir perakende satış
şirketinden/tedarik şirketinden elektrik tedarik edebileceği ya da herhangi bir
dağıtım şirketi üzerinden elektrik dağıtımını yapabileceği,
- Tercihen aylık 100.000 kWh üzerinde tüketimi olan aboneler ve ticarethane abone
grubundaki aboneler ile çalışmayı tercih ettikleri, ancak bunların tercih sebebi
olduğu, daha küçük müşterilere veya farklı abone grubundaki müşterilere de
hizmet sunduğu,
- Güvence bedeli ilk yapılan abonelik işlemi için sözleşme gücü üzerinden
belirlenirken, ilgili yönetmeliğin 26. maddesinin 8. bendindeki “bu tüketicilere
uygulanacak güvence bedeli ilgili tüketicinin sözleşme tarihinden önceki son on iki
aydaki tüketim toplamı en fazla olan iki aylık tüketimine karşılık gelen tutar dikkate
alınarak belirlenir.” hükmü gereği ilk aboneliğini yapıp sözleşme gücüne göre
güvence bedeli vermiş olan bir abonenin, başka tedarikçi ile anlaşma yapıp tekrar
perakende satış sözleşmesi yapmak istemesi sonucunda son 12 ayın tüketimi en
fazla olan aya göre güvence bedelini ödemekte olduğu
hususları ifade edilmiştir.
I.7.7. ENDAMER Tarafından Gönderilen Cevabi Yazı
(68) Yazıda özetle;
- Sektörün, özelleşen elektrik piyasalarının bir uzantısı olarak ortaya çıktığı, “Enerji
Danışmanlığı” ifadesinin bir genelleme olarak nitelenebileceği, enerji konusunun
oldukça katmanlı ve farklı disiplinlerin bir arada veya senkronize çalışmasını
gerektiren, bir tarafıyla mühendislik, bir tarafı ile hukuk, bir tarafı ile de piyasa
faaliyetlerine yönelik farklı uzmanlıklar gerektiren özel bir alan olduğu, bu pazarın
ürünlerinin, toplumun tüm kesimleri tarafından genel olarak kullanıldığı, hal böyle
olunca sektör çalışan ve uzmanları ile enerji tüketicilerinin (bireysel veya
kurumsal) arasında bir bilgi asimetrisi olmasının doğal olduğu, kimi işletmelerin,
20-35/467-206
38/55


bu bilgi asimetrisinin tesirlerinden sıyrılmak amacıyla, bazen nitelikli uzman
personel istihdam etmelerine rağmen, sürekli değişen enerji sektörünün
dinamikleri, yeni teknoloji ve uygulamalar, fiyat hareketleri ve mevzuatını takip
edebilecek bir ekip kurmakta zorlanabildikleri,
- Bu noktada, enerji işinin bilinmeyenlerinden korunmanın yanı sıra, sektöre ilişkin
fayda teşvik ve menfaatlere erişim noktasında da dış kaynak kullanmak
durumunda kalabildikleri, ilgili alanlara özel olarak çalışan ve işletmelerin enerji
işini kısmen veya uçtan uca üstlenen, gerek duyulan alanlarda bilgi ve birikimlerini
ticari veya endüstriyel işletmelere aktarmak üzere, enerji sektörü
profesyonellerinden oluşan bir kısım uzman olarak bir faaliyet alanının oluştuğu,
- Bu faaliyet alanında çalışan danışmanlık hizmeti veren kişi ve şirketlere de enerji
danışmanı veya enerji danışmanlık şirketi unvanı ile hitap edildiği, oysa bu
şirketlerin birbirinden farklı faaliyetler yürütmelerine rağmen aynı kapsam altında
değerlendirilebildikleri ve bu durumun tüketici tarafında zaman zaman kafa
karışıklığına yol açabildiği,
- ETKB bünyesinde bulunan Enerji Verimliliği ve Çevre Daire Başkanlığı tarafından
yeterli şartları sağladıktan sonra yetkilendirilen enerji verimliliği danışmanlık
şirketlerinin asli faaliyetlerinin belge türüne göre, sanayi veya ticari binalara
yönelik enerji yoğunluğunun azaltılmasına dair çalışmalar olduğu, bunların
ekseriyetle mühendislik faaliyetleri olduğu ve hangi alanlarda faaliyette
bulunacaklarının da belirli olduğu, bina ve endüstriyel işletmeler için bugün
itibarıyla 46 adet yetkili şirketin bulunduğu, bu danışmanlık şirketlerinin sahip
oldukları yetki belgesi ile yürütecekleri faaliyetlerin ilgili meri mevzuat içerisinde
sayıldığı,
- Enerji danışmanlığının, tüketicilerin katlandıkları enerji maliyetlerini küçültmek
için, tüketilen enerji miktarlarını ve ilgili miktara ödenecek olan tutarları ayrı ayrı
hedef alan, kalite, verimlilik, izleme, ölçümleme vb çalışmalarının yanı sıra (yatırım
gerektirebilen faaliyetler), mevzuat içerisindeki tarife, stratejik satın alma, fatura
kontrolü, bedel iadeleri, alternatif ihtilaf çözümleri (yatırım gerektirmeyen
faaliyetler) gibi konuları kapsayan faaliyetler bütünü olduğu, bu bütünün içerisinde,
izleme, ölçme, uygulama, kontrol faaliyetlerinin bulunduğu,
- Tüm bunları yaparken enerji danışmanının, lisanslı elektrik şirketlerine karşı
işletmeleri savunur durumda olan, mevzuatın izin verdiği sınırlar içerisinde,
tüketici yanlı faaliyetler gösteren, tarafsız bir konumda kalmayı hedeflediği,
- Bir işletmenin danışmanlığını yapmaya başlamak için ilk önce o işletmenin tüketim
karakteristiğini, enerji konusuna yaklaşımını ve işletmenin bu alandaki ihtiyaçlarını
tespit etmenin gerektiği, bu tespitlerin, işletmeler tarafından tutulmakta olan
tüketim dökümleri ve enerji faturaları üzerinden yapılarak tasarruf ve verimlilik
alanlarının belirlendiği, bu alanlardaki tasarrufların bir simülasyonunun çıkartılarak
işletmeye iş birliği ve danışmanlık teklifi olarak sunulduğu, enerji danışmanlarının
çoğu durumda, işletmeye kazandırdıkları tutarlar üzerinden pay alarak çalıştıkları,
- Teklifin kabul edilmesi ile birlikte, faaliyetler için hazırlıkların yapılarak yerine göre
görevli tedarik veya dağıtım şirketine gerekli başvuruların yapıldığı ve elde edilen
sonuçların raporlandığı, mevzuatın izin verdiği sınırlar içerisinde, tüketicinin
haklarını en optimum şekilde kullanarak, en ideal şekilde enerji tüketimi yapması
için gerekli tedbirlerin alındığı veya yatırım gerektiren kararlarda önerilerde
bulunulduğu,
20-35/467-206
39/55


- Tarife ve mevzuat danışmanlığı kapsamında genel olarak sunulan hizmetlerin
aşağıda belirtildiği;
 Çift Terim ve Tarife Danışmanlığı
 Enerji Tedarik ve İkili Anlaşma Danışmanlığı29
 Fatura Denetimi ve Analizi
 İhtilaf Çözümü Danışmanlığı30
- Bu danışmanlık hizmet kalemlerinin genellikle iç içe ve birlikte servis edilen
hizmetler olduğu, geçmişe, bugüne ve geleceğe yönelik önlemler alındıktan sonra,
sürekli güncellenen mevzuata göre denetleme ve kontrol faaliyetlerinin
yürütüldüğü,
- Ülkemizde yaklaşık 45 milyon elektrik abonesinin bulunduğu, enerji danışmanlık
hizmetinin ödenen faturalar ve dolayısıyla sayaçlar olduğu düşünülürse, hitap
edeceği kitlenin ulusal büyüklüğünün buradan anlaşılabileceği,
- ENDAMER olarak Kasım-2019 tarihinde faaliyete geçtikleri, bu nedenle şirkete
yönelik bir pazar payından bahsetmenin çok yerinde olmayacağı, şirketin
kurulumu ve organizasyonunun ertesinde ortaya çıkan COVİD-19 sürecinden de
etkilenerek, müşteri portföyü oluşturma ve hizmetlerinin satış faaliyetleri
konusunda çalışmaları aksadığından henüz pazar içerisinde yerlerini almış
olmadıkları,
- Danışmanlık hizmetleri kapsamında sunulan tarife yönetimi hizmetinin, tedarikçi
değişikliği ile temelde bir ilgisinin bulunmadığı, tarife konusunun, dağıtım şirketi
nezdinde, ulusal tarifedeki tüketici gruplarından hangisinin kapsamında olunduğu
ile ilgili bulunduğu, tedarikçi konusunun ise, elektriğin fiyatı ile ilgili olduğu,
danışmanlık kapsamında daha ekonomik bir fiyat ortaya çıkması durumunda
tedarikçi değişikliğinin yapılabildiği ve birbirini zorunlu kılan uygulamalar
olmadıkları, tedarikçi değişikliği kapsamında yapılan sözleşmelerin, “ikili anlaşma”
olarak anıldığı,
- Enerji danışmanlık şirketlerinin kontratlı müşterileri için elektrik alım ihaleleri
düzenledikleri ve en uygun opsiyonlardan oluşan bir listeyi müşterilerine sunarak
tercih etmesini istedikleri, karar oluşturulması için tavsiyede de bulunabildikleri,
- Hâlihazırda 214 adet faal elektrik tedarik şirketinin bulunduğu, dolayısıyla elektrik
tedariki için teklif alınmasının oldukça kolay bir işlem olduğu, tüketicinin tüketim
bilgileri ve bir fatura örneği paylaşıldığında doğrudan tekliflerini iletebildikleri,
hangi firmanın avantajlı fiyat ileteceği konusunun dönem dönem değişmesinden
hareketle, bu konuda sürekli piyasayı izlemenin gerektiği,
- Öte yandan danışmanlık hizmetinin bir elektrik tedarik şirketi tarafından verildiği
durumda, müşteriden kendi portföyüne geçmesini veya kendi portföyünden
çıkmamasını istemek halinin doğabildiği, bunu engelleyici bir düzenlemenin
bulunmadığı, bu durumun tedarik şirketlerinin müşteri edinmesini kolaylaştırıcı
olduğu ve/veya tüketicilerin danışmanlık şirketlerinden hizmet almasının
engellenmiş olması sonucunu doğurabileceği,

29 Serbest Tüketici hakkından etkin şekilde faydalanmayı, orta ve uzun vadede optimum fiyatlarla tüketim
yapılmasını hedefleyen satın alma süreç yönetimi ve piyasa danışmanlığı.
30 Sektöre ilişkin tedarikçi vb. lisanslı kurum ve kuruluşlarla olabilecek fatura, sözleşme veya hizmet
alımından kaynaklı muhtelif ihtilaflarda uzman bilgisi ile danışmanlık desteği verilmesi.
20-35/467-206
40/55


- ENDAMER tarafından sunulan hizmetlerin genellikle perakende hizmetler ile ilgili
bulunduğu, ancak dağıtım şirketlerini ilgilendiren hususların da mevzuatın
yönlendirmesinden dolayı mümkün olabildiği, örneğin farklı durumlarda, bir
faturanın düzeltilmesi için perakende şirketine başvurulması durumunda
sözleşme gücü değişikliği için dağıtım şirketine başvurmanın gerekebileceği,
- Müşteri portföyü konusunda ticarethane tarifesinde hizmet veren, kendisine ait
OG trafosu bulunan, yüksek elektrik tüketiminin olduğu, otel, AVM ve hastane gibi
tesislerin öncelikli olarak hedeflendiği, bunun temel sebebinin ekonomik olarak
karşılığının bulunması olduğu, ancak enerji danışmanlık hizmeti çeşitlendikçe,
sanayi kuruluşlarının da aynı şekilde hedef kitle içerisinde arttığı,
- Temel kriterin tüketim miktarı olduğu, ENDAMER olarak önceliklerinin sayaç
başına 100.000 kWh üzeri tüketimi olan işletmeler olarak belirledikleri, çoklu
sayaca sahip işletmelerin de fatura yönetimi konusunda uzman bilgisine ihtiyaç
duyduklarından öncelikli konumda bulundukları, bu anlamda, 1500-2000 kWh
büyüklükte ancak birçok sayacı bulunan (örneğin market zincirleri) işletmelerin de
hizmet alabileceği,
- Perakende satış sözleşmesi kapsamında bulunan tüketiciler için güvence bedeli
“teminat mektubu” olarak verilecekse ancak “kesin ve süresiz” olacak şekilde
verilebileceği, mesken abonelerinin sadece nakit olarak güvence bedeli
verebildikleri, nakit güvence bedellerinin tüketici talebi halinde iki taksit olarak
faturasına yansıtılmak suretiyle de tahsil edilebileceği, mesken harici tüketicilerin,
güvence bedeli türünü daha sonra değiştirebildikleri, gerekli gördüklerinde
perakende şirketlerinin güvence bedellerinin güncellenmesini isteyebilecekleri
hususları ifade edilmiştir.
I.7.8. EVD Tarafından Gönderilen Cevabi Yazı
(69) Yazıda özetle;
- 5627 sayılı Kanun ve ilgili yönetmelikler gereği; toplam inşaat alanı 20.000 m2
veya yıllık enerji tüketimi 500 TEP üzeri olan ticari binaların enerji yöneticisi
bulundurma veya enerji yönetim hizmeti alma zorunluluğunun bulunduğu,
- Enerji tüketim bilgileri ve enerji yöneticisi atandığına dair bilgilerin her yıl Mart ayı
sonuna kadar Yenilenebilir Enerji Genel Müdürlüğü’ne (YEGM) iletilmesi gerektiği,
- 27.10.2011 tarihli "Enerji Kaynaklarının ve Enerjinin Kullanımında Verimliliğin
Artırılmasına Dair Yönetmelik" uyarınca, inşaat alanı 20.000 m2 veya yıllık enerji
tüketimi 500 TEP üzeri olan ticari binaları, her dört yılda bir detaylı enerji etüdü
yaptırmalarının zorunlu tutulduğu,
- İnşaat alanı 10.000 m2 veya yıllık enerji tüketimi 250 TEP üzeri olan kamu
binalarının her 10 yılda bir detaylı enerji etüdü yaptırmalarının zorunlu olduğu,
- İlk olarak 2015 yılında etütlerin yapılmaya başlandığı,
- Binalarda enerji etüdü çalışmasının yapılabilmesi için üç yıllık enerji tüketim
geçmişinin olması gerektiği, yeni binalarda üç yılın sonunda etütlerinin
yapılmasının zorunlu olduğu,
- Yapılan tüm ölçme, değerlendirme ve projelendirme çalışmalarını YEGM’ce
belirlenmiş olduğu; enerji etüdü ve verimlilik artırıcı projelerin rapor formatına
uygun olarak hazırlandığı ve taraflara sunulduğu,
20-35/467-206
41/55


- Kanun kapsamında, toplam inşaat alanı 20.000 m2 veya yıllık enerji tüketimi 500
TEP üzeri olan ticari ve hizmet binaları (otel, AVM, hastane, iş merkezi vb.),
toplam inşaat alanı en az 10.000 m2 veya yıllık enerji tüketimi en az 250 TEP olan
kamu binaları ve yıllık enerji tüketimi 1000 TEP ve üzeri olan endüstriyel
işletmelerin kanun kapsamında enerji yöneticisi bulundurmasının gerektiği,
- Yıllık toplam enerji tüketimi 50.000 TEP ve üzeri olan işletmelerin ve 50 işletmeden
fazla birimi olan organize sanayi bölgelerinin kanun kapsamında, "Enerji Yönetim
Birimi" bulundurmasının gerekli olduğu,
- Enerji yöneticisinin, endüstriyel tesis veya binalarda, enerji alanında tüm
faaliyetlerini ilgili kanun ve hükümlere uygun olarak yerine getiren kişi olduğu, söz
konusu faaliyetlerin ise enerjinin etkin ve verimli kullanılması için tüketicilerde
enerji verimliliği bilinci oluşturacak çalışmalar yaparak çalışanların enerji verimliliği
konusunda bilinçlendirilmesini sağlama, bu çalışmalarını tek seferde değil, belirli
periyotlarla tekrarlama, enerji tüketen sistem, ekipman ve tüketim işleyiş
süreçlerinin detaylı olarak ele alınması, enerji tüketen cihazların tek tek
verimliliklerinin incelenmesi, bu cihazların belirli zaman aralıklarında kalibrasyon
ve bakımlarının yapılması, verimlilik çalışmaları sonucunda fayda ve maliyet
analizlerinin yapılması, enerji yoğunluğunun izlenmesi ve mevcut durumun
iyileştirilmesi için çalışmalar yapılması ve enerji tüketim bilgileri ve enerji yöneticisi
atandığına dair bilgilerin her yıl Mart ayı sonuna kadar YEGM'e iletilmesi
faaliyetlerinin olduğu,
- Elektrik, su, yakıt, buhar, basınç vb. enerjilerin tüketimlerinin takibini sağlayan
enerji izleme sistemlerinin kurulumlarını yaptıkları,
- EVD olarak bünyelerindeki çeşitli cihazlar ile kazan bacagazı analiz, termal
çekimler (pano, dış cephe, soğuk oda, mekanik tesisat), aydınlatma ölçümleri (lüx
ölçümü, sensör uygunluğu ölçümü) ultrasonik debimetre31 ile debi ölçüm hizmeti
gibi ölçümleri yaptıkları,
- EVD olarak elektrik tarifesi danışmalığı konusunda, gerek mevzuatların güncel
takibi, gerekse ölçüm cihazlarından yararlanarak en uygun tarifeyi belirlemek ve
takibini yapmak için hizmet verdikleri,
- Ticari binaların, elektrik enerjisi tedarikinde önlerinde dört tarife seçeneğinin
bulunduğu, bunların tek terimli-tek zamanlı tarife, tek terimli çok zamanlı tarife, çift
terimli-tek zamanlı tarife ve çift terimli-çok zamanlı tarife olduğu, her dört
seçeneğin de kendine göre avantajlarının ve dezavantajlarının olduğu, bu avantaj
ve dezavantajların zaman içerisinde de değişebildiği,
- Tesislerin, bu tarifelerden birini seçerek elektrik enerjisini GTŞ’den temin
edebileceği gibi, serbest tüketici statüsüne sahip ise ikili anlaşmalar yaparak
BTŞ’lerden de temin edebildikleri, serbest tüketici olma sınırının 2020 yılı için
1.400 kWh üzerinde tüketime sahip olmak olduğu, özel tedarikçilerin tesisin
tüketim durumuna göre bir özel birim fiyat belirleyerek tesise önerdiği ve tüketim
miktarlarını bu birim fiyatla çarparak, fon vb. vergileri de ekleyerek tesise
faturalandırdığı,

31 Ultrasonik debimetre, bir boru içinde akan sıvının hızını ve miktarını belirlemek için ses dalgaları kullanır.
Ultrasonik debimetreler içindeki dalga verici, akış hızını belirlemek için iletilen dalgadan yansımaları işler
ve hesaplar.
20-35/467-206
42/55


- EVD olarak 2019 yılı toplam cirolarının (…..) TL olduğu ve toplam ciro içerisinde
elektrik tarife danışmanlığı hizmetlerinin 2019 yılında yaklaşık (…..) TL olduğu,
- EVD olarak elektrik tarifesi danışmanlığı konusunda, gerek mevzuatların güncel
takibi, gerekse ölçüm cihazlarından yararlanarak en uygun tarifeyi belirlemek ve
takibini yapmak için hizmet verdikleri,
- Hizmet kapsamlarında genellikle ticari ve hizmet binalarının yer aldığı,
- Danışmanlık faaliyetleri kapsamında tarife değişikliği yaratması durumunda
tedarikçi firma değişikliğine gidilmediği, mevcut özel elektrik dağıtım firmaları
üzerinden ilerlendiği,
- Dağıtım ve/veya perakende seviyelerinde danışmanlık hizmeti verilmediği,
elektrik enerjisi tarife danışmanlığında mevcut tarifeler üzerinden tarife analizi
yapılarak en uygun tarife önerilerinde bulunulduğu,
- Müşteri portföyünü belirlerken elektrik tüketim miktarlarının büyüklüğü ve OG
abonesi olmaları hususlarını dikkate aldıkları,
- 2019 Haziran ayında elektrik tarife danışmanlığı hizmetine başladıkları,
- Elektrik tarife danışmalığı kapsamında herhangi bir güvence bedeli talep
etmedikleri
hususları ifade edilmiştir.
I.7.9. ÖZPEKEL Tarafından Gönderilen Cevabi Yazı
(70) Yazıda özetle;
- Danışmanın, tüketicinin elektrik tüketim değerlerine göre işletmede kullanacağı
maksimum elektriksel gücü belirleyeceği, firmanın, tüketicinin elektrik tüketim
değerlerinin aylık bazda farklılık gösterebileceğini göz önünde bulundurarak
elektrik güç değerini belirli dönemlerde değiştirebileceği, belirlenen güç
değerlerine göre tüketicinin bağlı olduğu elektrik tarifesinde değişiklik
yapabileceği,
- Danışmanın, belirlenen güç değerine göre elektrik tarifesinde değişiklik
yapılabilmesi için ilgili dağıtım şirketine verilmesi amacıyla dilekçe hazırlayacağı,
elektrik tarife değişikliği işlemlerinin ilgili dağıtım şirketine dilekçe sunulması ile
gerçekleştirilememesi durumunda ise firmanın, tüketiciden vekâletname talep
edebileceği,
- Belirlenen elektriksel güç değerinin tüketicinin gerçekte tüketeceği elektriksel güç
değerini geçmeyeceği, gerçekte oluşan güç değerinin belirlenen güç değerinden
fazla olması durumunda oluşacak güç aşım bedellerinin firma tarafından
karşılanacağı,
- Danışmanın, tüketicinin aktif elektrik enerjisi ve reaktif enerji tüketim değerlerinin
takibini düzenli olarak yapacağı, reaktif enerjinin tüketim değerlerinin Elektrik
Şebeke Yönetmeliği’nde belirtilen oranların üzerinde olması ve yakın seyretmesi
durumunda tüketicinin belirlenen e-posta adresine uyarı raporu gönderileceği,
firmanın bu rapor ile birlikte gerekli iyileştirmelerin yapılması için hazırladığı fiyat
teklifini tüketiciye ileteceği ve onaylanmasının ardından iyileştirmeyi
gerçekleştireceği, gerekli iyileştirilmelerin yapılmasının iki iş günü içinde
onaylanmaması durumunda doğabilecek reaktif cezalardan firmanın sorumlu
20-35/467-206
43/55


tutulmayacağı, gerekli iyileştirmeler yapıldıktan sonra doğacak reaktif cezalardan
ise firmanın sorumlu olacağı,
- Danışmanın, tüketicinin elektrik enerjisi tüketim değerlerini uzaktan takip sistemi
ile takip ettiği, bu sistemdeki verileri tüketicinin talep etmesi durumunda tüketiciye
ileteceği veya uzaktan takip sistemi uzaktan erişim şifrelerinin firma ile
paylaşılacağı,
- Danışmanın, uzaktan takip sisteminin kurulumu için tüketiciden herhangi bir bedel
talep etmeyeceğini kabul ve taahhüt ettiği, tüketicinin ise sözleşme bitiş tarihinde
uzaktan takip sistemi için firmanın mülkiyetinde olan teçhizatını geri vermekle
yükümlü olduğunu kabul ve taahhüt ettiği,
- Tüketicinin her ayın ilk haftası dağıtım şirketi veya ikili anlaşma yaptığı şirket
tarafından gönderilen elektrik faturalarını firmaya e-posta olarak ileteceği,
- Danışmanın her ay iletilen faturaları düzenli olarak inceleyeceği, tüm fatura
detaylarını takip ederek hataları tespit edeceği ve hataların düzeltmesini
sağlayacağı,
- Danışmanın, güncel elektrik piyasası koşullarına göre EPDK’nin yayımladığı
tarifeleri inceleyeceği, tüketici için en uygun tarife ile ilgili tüketiciyi bilgilendireceği
ve serbest tüketici olarak ikili anlaşma şartlarını araştıracağı ve toptan satış
firmaları ile tüketici adına görüşeceği,
- Danışmanın, tüketicinin geriye dönük faturalarını da tüketicinin talep etmesi
durumunda inceleyeceği, haksız tahsilat tespit etmesi durumunda ise tüketiciye
bilgi vererek haksız tahsilatın iadesini talep edeceği,
- Müşteri portföyü belirlenirken aylık elektrik fatura tutarının (…..) TL ve üzerinde
olmasına ve sanayi tesisi olmasına dikkat ettikleri
hususları ifade edilmiştir.
I.8. Değerlendirme
I.8.1. Hâkim Durum Tespiti
(71) 4054 sayılı Kanun’un “Tanımlar” başlıklı 3. maddesinde hâkim durum, “belirli bir
piyasadaki bir veya birden fazla teşebbüsün, rakipleri ve müşterilerinden bağımsız
hareket ederek fiyat, arz, üretim ve dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri
belirleyebilme gücü” şeklinde tanımlanmaktadır. Teşebbüsün bağımsız hareket
etmesinden kasıt, hâkim konumundan yararlanarak rekabet koşullarını oluşturan
koşulları belirlemese de bunlar üzerinde önemli ölçüde etkiye sahip olması anlamına
gelmektedir.
(72) İncelenen teşebbüslerin ilgili pazardaki konumlarının birincil göstergesi, sahip oldukları
pazar payıdır. Hâkim Durumdaki Teşebbüslerin Dışlayıcı Kötüye Kullanma Niteliğindeki
Davranışlarının Değerlendirilmesine İlişkin Kılavuz’un (Kılavuz) 12. paragrafında “Bir
teşebbüsün hâkim durumda bulunduğuna dair delil teşkil eden belirli bir pazar payı eşiği
yoktur. Bununla birlikte, aksini gösterecek bir durum söz konusu değilse, Kurul’un
yerleşik uygulamasında %40’ın altında pazar payına sahip olan teşebbüslerin hâkim
durumda olması ihtimalinin düşük olduğu kabul edilmekte, bu düzeyin üzerindeki pazar
payına sahip olan teşebbüsler bakımından ise daha detaylı bir incelemeye gidilmektedir.”
ifadesi yer almaktadır.
(73) Türkiye’de elektrik dağıtım alanında faaliyet gösteren şirketlerin özelleştirilmeleri
tamamlanmış ve özel sektöre devri gerçekleşen dağıtım şirketlerine ayrıştırma
20-35/467-206
44/55


yükümlüğü getirilerek elektriğin perakende satışı alanında faaliyet göstermek üzere her
bölgede görevli tedarik şirketleri kurulmuştur32. Bölgesel dağıtım şirketleri, elektrik
enerjisinin yerel düzeyde fiziksel olarak taşınması ve bununla ilgili tüm saha
operasyonlarına yönelik faaliyetleri “doğal tekel” olarak gerçekleştirmektedir. Dağıtım
şirketleri sahip oldukları “doğal tekel” nitelikleri nedeniyle yerel seviyede her bir dağıtım
bölgesinde hâkim durumda bulunmaktadır. Dolayısıyla BEDAŞ; elektrik dağıtım
hizmetleri pazarı bakımından yukarıda ilgili coğrafi pazar olarak tanımlanan İstanbul ili
Avrupa yakası elektrik dağıtım bölgesinde hâkim durumda bulunduğundan, BEDAŞ’ın
yürüttüğü proje danışmanlık faaliyetini tanımlayan “dağıtım faaliyetlerine ilişkin elektrik
danışmanlık hizmeti” bakımından da ilgili bölgede hâkim durumda bulunduğu
anlaşılmaktadır. Bu tespit çerçevesinde söz konusu teşebbüsün hâkim durumunu kötüye
kullanıp kullanmadığı değerlendirilecektir.
(74) Perakende satış seviyesine yönelik iddialar bakımından yapılacak analiz çerçevesinde
ilk olarak CK Boğaziçi’nin hâkim durumda olup olmadığının değerlendirilmesi
gerekmektedir. Türkiye elektrik piyasalarının serbestleşmesiyle birlikte CK Boğaziçi,
İstanbul ili Avrupa yakasında GTŞ unvanıyla elektrik tedariki sağlarken; bölge sınırlaması
olmaksızın tüm Türkiye’de serbest tüketici niteliğini haiz olan tüketicilere, ikili anlaşmalar
yaparak, elektrik enerjisi satışında da bulunmaktadır. Serbest tüketiciler elektrik tedarikini
lisanslı perakende satış şirketleri ve BTŞ’ler aracılığıyla gerçekleştirirken; serbest
olmayan tüketiciler GTŞ’lerden (dosya kapsamında CK Perakende) elektrik tedariki
yapmaktadır. Serbest olmayan tüketiciler zorunlu olarak GTŞ’den elektrik tedarik etmek
zorunda oldukları, bir başka deyişle alternatif tedarik kaynaklarına erişimleri söz konusu
olmadığı için dosya kapsamında CK Boğaziçi’nin yalnızca serbest tüketici hakkına sahip
olup bu hakkını kullanan müşteriler bakımından hâkim durumda olup olmadığı
değerlendirilmiştir.33
(75) CK Boğaziçi tarafından gönderilen sayaç bazlı verilere aşağıda yer verilmiştir;
Tablo 9: Serbest Tüketici Hakkını Kullanan Tüketicilerin Dağılımı (%) (Sayaç Bazlı- Mayıs 2020)
Sanayi Ticarethane
CK Boğaziçi (…..) (…..)
Diğer Tedarikçi (…..) (…..)
Kaynak: CK Boğaziçi Tarafından Gönderilen Cevabi Yazı
(76) Tablo 9’a bakıldığında CK Boğaziçi’nin “sanayi müşterilerine yapılan elektrik perakende
satışı” pazarında hâkim durumda olduğu, ancak “ticarethane müşterilerine yönelik
gerçekleştirilen elektrik perakende satışı” bakımından hâkim durumda olmadığı
anlaşılmıştır. Bu kapsamda yalnızca sanayi müşterilerine yönelik olarak kötüye kullanma
analizi yapılmıştır.
(77) Tarife danışmanlığı hizmetleri kapsamında ise, ilgili hizmetin belirli bir bölge ile sınırlı
olmaması, faaliyette bulunabilmek için lisans alma zorunluluğunun bulunmaması ve

32 Elektrik Piyasası Kanunu uyarınca dağıtım lisansı sahibi tüzel kişiler tarafından dağıtım ve perakende
satış faaliyetlerinin 01.01.2013 tarihinden itibaren ayrı tüzel kişilikler altında yürütülmesine Enerji Piyasası
Düzenleme Kurulu tarafından 12.09.2012 tarih ve 4019 sayı ile karar verilmiştir.
33 20.02.2018 tarih ve 18-06/101-52 sayılı CK Akdeniz kararında Kurul, yapılan analizler neticesinde CK
Akdeniz’in “dağıtım seviyesinden sisteme bağlı olan sanayi müşterilerine yapılan elektrik perakende satış”
ve “ticarethane müşterilerine yapılan elektrik perakende satış” pazarlarında hâkim durumda olduğunu
tespit etmiştir. Kurul yine benzer şekilde 08.08.2018 tarih, 18-27/431-224 sayılı Enerjisa kararında Enerjisa
İstanbul Anadolu Yakası Elektrik Perakende Satış A.Ş., Enerjisa Başkent Elektrik Perakende Satış A.Ş.
ve Enerjisa Toroslar Elektrik Perakende Satış A.Ş.’nin; 01.10.2018 tarih ve 18-36/583-284 sayılı Gediz-
Aydem kararında ise Aydem Elektrik Perakende Satış A.Ş. ve Gediz Elektrik Perakende Satış A.Ş.’nin
anılan pazarlarda hâkim durumda olduğu sonucuna ulaşmıştır.
20-35/467-206
45/55


pazarda oldukça çok sayıda firmanın faaliyetinin olması hususları birlikte
değerlendirildiğinde, serbest tüketici hakkına sahip olup bu hakkını kullanarak herhangi
bir tedarikçi ile ikili anlaşma yapan müşteriler bakımından “elektrik enerjisi tarife
danışmanlığı” pazarında, ilgili coğrafi pazar kriteri de dikkate alınarak CK ENO’nun hâkim
durumda bulunmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
I.8.2. Hâkim Durumun Kötüye Kullanılması
(78) 4054 sayılı Kanun’un “Hâkim Durumun Kötüye Kullanılması” başlıklı 6. maddesinde; bir
veya birden fazla teşebbüsün ülkenin bütününde ya da bir bölümünde bir mal veya
hizmet piyasasındaki hâkim durumunu tek başına yahut başkaları ile yapacağı
anlaşmalar ya da birlikte davranışlar ile kötüye kullanmasının hukuka aykırı ve yasak
olduğu düzenlenmiştir. Aynı maddenin ikinci fıkrasında, sınırlayıcı olmamak üzere kötüye
kullanım hallerinin özellikle şunlar olduğu hükme bağlanmıştır:
 Ticari faaliyet alanına başka bir teşebbüsün girmesine doğrudan veya dolaylı
olarak engel olunması ya da rakiplerin piyasadaki faaliyetlerinin zorlaştırılmasını
amaçlayan eylemler,
 Eşit durumdaki alıcılara aynı ve eşit hak, yükümlülük ve edimler için farklı şartlar
ileri sürerek, doğrudan veya dolaylı olarak ayırımcılık yapılması,
 Bir mal veya hizmetle birlikte, diğer mal veya hizmetin satın alınmasını veya aracı
teşebbüsler durumundaki alıcıların talep ettiği bir malın veya hizmetin, diğer bir
mal veya hizmetin de alıcı tarafından teşhiri şartına bağlanması ya da satın alınan
bir malın belirli bir fiyatın altında satılmaması gibi tekrar satış halinde alım satım
şartlarına ilişkin sınırlamalar getirilmesi,
 Belirli bir piyasadaki hâkimiyetin yaratmış olduğu finansal, teknolojik ve ticari
avantajlardan yararlanarak başka bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabet
koşullarını bozmayı amaçlayan eylemler,
 Tüketicinin zararına olarak üretimin, pazarlamanın ya da teknik gelişmenin
kısıtlanması.
(79) 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesinde yasaklanan eylemleri genel itibarıyla sömürücü,
dışlayıcı ve ayrımcı nitelikteki eylemler olarak gruplamak mümkündür. Sömürücü
eylemler, esas olarak hâkim durumdaki teşebbüsün müşterilerinden aşırı fiyatlama veya
benzer yollarla değer transferini hedef alan eylemlerdir. Dışlayıcı eylemlerin kapsamına
ise hâkim durumdaki teşebbüsün rakiplerini pazar dışına itmeye yönelik eylemleri
girmektedir. Ayrımcılık ile hâkim durumdaki teşebbüs, ilgili piyasada var olan rekabet
şartlarını kendi lehine çevirmeye çalışmaktadır.
(80) Bir eylemin 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında ihlal olarak
değerlendirilebilmesi için iki unsurun bir arada varlığı aranmaktadır. Kılavuz’un 7.
paragrafında Kanun’un 6. maddesi kapsamında incelenen bir davranışın ihlal teşkil
edebilmesi için davranışı gerçekleştiren teşebbüsün ilgili pazarda hâkim durumda olması
ve davranışın bir kötüye kullanma niteliği taşıması gerektiği, Danıştay ve Kurul
içtihatlarında ise bu iki temel unsurdan birinin bulunmadığının açıkça gösterebildiği
durumlarda diğer unsura ilişkin analize yer verilmeyebileceği ifade edilmektedir. Bu
doğrultuda, bir ihlalin varlığı için gerekli her iki koşuldan herhangi birinin noksan olması,
analize konu olay bakımından 6. madde ihlalinin bulunmayacağı anlamını taşımaktadır.
Dolayısıyla analize herhangi bir koşulun değerlendirilmesinden başlanabilecek, koşulun
varlığının ortaya konulması halinde analize devam edilebilecek, yokluğu halinde ise
hâkim durumun kötüye kullanılmasından bahsedilemeyeceği sonucuna ulaşılabilecektir.
20-35/467-206
46/55


(81) Bu çerçevede, CK Boğaziçi’nin kendisi ile aynı ekonomik bütünlükte bulunan CK ENO
lehine, enerji danışmanlığı pazarındaki ayrımcı uygulamaları yoluyla ve abonelerinin
tarife danışmanlığı hizmetlerini CK ENO’ya yönlendirmek suretiyle gerçekleştirdiği
dışlayıcı faaliyetler yoluyla; BEDAŞ’ın ise enerji danışmanlığı pazarında faaliyet gösteren
ve aynı zamanda grup şirketi olan HİPAR lehine, dışlayıcı uygulamalar yoluyla hâkim
durumunu kötüye kullandığı şeklindeki başvuru konusu iddiaların Kanun’un 6. maddesi
kapsamında değerlendirilmesi mümkündür.
I.8.2.1. Dağıtım Faaliyetlerine İlişkin Elektrik Danışmanlık Hizmeti
(82) İstanbul/Avrupa yakasında elektrik dağıtım pazarında hâkim durumda bulunan
BEDAŞ’ın buradaki pazar gücünü kullanarak müşterilerine danışmanlık hizmetleri
sağlarken danışmanlık pazarında olan ve kendi ekonomik bütünlüğü içerisinde bulunan
HİPAR lehine ayrımcı yahut rakipleri dışlayıcı faaliyetlerde bulunup bulunmadığı
incelenmiştir.
(83) Öncelikle vurgulanması gereken husus, gerek BEDAŞ’ta gerekse HİPAR’da yapılan
yerinde incelemelerde şikâyetçinin iddialarını doğrulayacak herhangi bir delile
ulaşılamamıştır. Bunun üzerine söz konusu iddiaların doğru olup olmadığının tespiti
amacıyla BEDAŞ ve HİPAR yetkililerinden, danışmanlık şirketlerinden ve müşterilerden
bilgi ve belgeler istenilmiş ve görüşmeler yapılmıştır.
(84) Danışmanlık gelirleri, BEDAŞ’ın Dağıtım Sistemi Tebliği’ne göre temel gelir kaynağı olan
dağıtım sisteminin işletiminden elde ettiği gelirlerinin dışındaki diğer gelirlerden
sayılmaktadır. BEDAŞ, söz konusu Tebliğ uyarınca bu hizmetten elde ettiği gelirin de
yalnızca %(…..)’ini kullanabilmekte, %(…..)’ini ise müşterinin tarifesine iade etmektedir.
BEDAŞ’ın bu kapsamda yaptığı danışmanlık hizmetleri, yalnızca müşteri
sorumluluğundaki YG enerji tesisi başvurularına istinaden ve müşteri talebi gelmesi
halinde gerçekleşmektedir.
(85) BEDAŞ’ın, kendisine yapılan proje başvurularını Dağıtım Yönetmeliği ve Bağlantı ve
Sistem Yönetmeliği'nde belirtilen esaslar çerçevesinde değerlendirdiği ve sonuca
bağladığı, başvuruların değerlendirilmesi esnasında yüksek gerilim projeleri, deplase
projeleri ve jeneratör projelerinde çizim, hesaplama ve teknik kritere uygun olmayan
hatalı durumlar ile karşılaşıldığı, anılan hataların hızlı bir şekilde düzeltilmemesi
durumunda tüketici memnuniyetsizliği, projelerdeki hatalar nedeniyle can ve mal tehlikesi
oluşabildiği, bu tip hataların önüne geçmek adına gelen başvurularda teknik bağlantıların
ve planların kontrol edildiği belirtilmektedir. BEDAŞ kendi dağıtım hizmeti dışında kalan
bu işlemler için özel bir birim kurmuş olup söz konusu hizmetler karşılığında başvuru
sahiplerine danışmanlık hizmeti verebilmektedir. Söz konusu faaliyetin BEDAŞ bilançosu
içerisindeki yeri de oldukça küçüktür.34
(86) Bunun yanında ilgili pazarda danışmanlık hizmetlerinin nasıl ortaya çıktığının daha iyi
anlaşılması adına BEDAŞ’a, bir tesise enerji bağlanmasına ilişkin prosedürün nasıl
işlediği sorulmuştur. Buna göre BEDAŞ, sürecin Bağlantı ve Sistem Yönetmeliği
kapsamında yürüdüğünü ifade ederek, kendilerine yapılan bir bağlantı başvurusunu
Yönetmeliğe göre iki ay ila 18 ay içerisinde tamamlaması gerektiğini belirtmiştir. Bu
sürelere tesis için yeni trafo yapımı işlemleri ve enerjinin verilmesi de dahildir. Ancak trafo
yapılacak arazinin kamulaştırılması, imar izni yahut kazı yasağı gibi durumların ortaya
çıkabildiği ve başka kurumlardan kaynaklı yaşanılan gecikmeler sebebiyle söz konusu
sürelerin uzayabildiği belirtilmiştir. Bu durum Bağlantı ve Sistem Yönetmeliği’nde de
hüküm altına alınmıştır.

34 2019 yılında (…..) TL’dir.
20-35/467-206
47/55


(87) Başvuru sahibi müşterilerin, söz konusu sürelerin uzun olduğunu değerlendirmeleri
halinde tesislerine yapılacak trafo, vb. yatırımları kendileri de üstlenebilmekte, bu
durumda süreleri daha da kısaltabilmektedirler. Müşteriler, söz konusu yatırımı
yapmalarının karşılığında ödedikleri tutarları ise EPDK tarafından belirlenen Tesis
Metodolojisi kapsamında geri alabilmektedirler.
(88) Öte yandan tesis yatırımını gerek BEDAŞ gerekse müşterinin kendisinin yapması
hallerinde, hazırlanacak projelerin onayında ve daha sonra proje tamamlandıktan sonra
tesisin kabulünde tek yetkili onay merci TEDAŞ’tır. Bu durum Tesis Metodolojisi’nde
anlatılmaktadır. Kabulü yapılan projeye ilişkin yatırımın geri ödenmesi ise yine Tesis
Metodolojisi’nde tarif edildiği biçimde dağıtım şirketi tarafından, (olayda BEDAŞ) en fazla
12 aylık eşit taksitlerde yatırımı yapan müşteriye ödenecektir.35 Gecikme olması halinde
BEDAŞ gecikilen süre miktarınca temerrüt faizi ödemekle yükümlüdür. Dolayısıyla
yatırım bedelinin iadesinin geciktirilmesi noktasında BEDAŞ’ın herhangi ticari bir
menfaati bulunmamaktadır. Kaldı ki; önaraştırmadan önceki son iki yılda BEDAŞ’ın
müşterilerle yapılan tesis sözleşmelerine yönelik yatırım bedellerinin iadesinin
geciktirildiğine dair bir bulguya da rastlanmamıştır.36
(89) Sayılan nedenlerle şikâyetçinin BEDAŞ’ın hâkim durumunu kötüye kullanarak yatırım
bedelinin iadesini geciktirdiği iddiasının bir dayanağının bulunmadığı
değerlendirilmektedir.
(90) Şikâyetçinin bir başka iddiası da enerji talebi için bağlantı noktasının keyfi olarak
belirlendiği, BEDAŞ’ın aynı ekonomik bütünlükte olan HİPAR ile anlaşmayan
müşterisinin daha uzak trafoya yönlendirildiği şeklindedir.
(91) Bu iddiaya ilişkin olarak BEDAŞ, kendisine gelen başvuruları müşterinin yaptığı talep
gücü noktasında incelemektedir. BEDAŞ, müşterinin başvurduğu yerdeki şebekenin
kapasitesini göz önünde bulundurarak söz konusu bölgede ilave trafo tesisi yapımının
gerekli olup olmadığına karar vermektedir. Bu kararı alırken Dağıtım Yönetmeliği
uyarınca şebekenin kapasitesini aşmayacak şekilde hesaplamalar yapmak
durumundadır. BEDAŞ’ın kapasitenin üstünde gelen taleplere onay vermesi halinde
şebekede arıza, yangın, can ve mal kaybı gibi ciddi riskler ortaya çıkabilecek ve böyle
bir durumda ortaya çıkacak zarardan sorumluluğu doğacaktır.
(92) BEDAŞ’a yapılan başvuruların değerlendirilmesinde esas alınan bir diğer unsur da Proje
Yönetmeliği’nde belirtilen gerilim hesabı ve güç kaybı kriterlerinin sağlanması
gerektiğidir. Aksi durumda proje sonrası elektrik kullanacak müşterilerin voltaj düşüklüğü
gibi sebeplerle elektronik cihazlarında arızalar meydana gelmesi gibi durumlar söz
konusu olabilecektir. Bu tip arızalar karşısında BEDAŞ mevzuat gereğince tazminat
talepleri ile karşı karşıya kalabilecektir. Nitekim, 2018-2019 yılları arasında cihazları
BEDAŞ’tan kaynaklanan bir sebeple arızalanan yahut yanan 2038 müşterinin zararlarını
BEDAŞ tazmin etmiştir.
(93) Yapılan bu değerlendirmeler sonucunda, BEDAŞ’ın kendisine gelen bağlantı
başvurularını teknik kriterlere göre sonuçlandırdığı, herhangi bir teşebbüs lehine yahut
aleyhine bir karar vermediği kanaatine ulaşılmıştır.
(94) Şikâyetçinin bir diğer iddiası da trafo kurulumu, enerji nakil hattı çekilmesi, kanal
kazılması vb. gibi yatırımlar için BEDAŞ’ın müşterilerini HİPAR’a yönlendirdiği ve
HİPAR’ın yatırım bedelini kolayca iade alabildiği, bu yöntem ile BEDAŞ’ın, dağıtım

35 Tesis Metodolojisi 7. madde.
36 Bu sürede (…..) tesisi BEDAŞ yapmış, (…..) tesisi ise müşterileri yapmıştır.
20-35/467-206
48/55


pazarında kendisine tanınan yetkiyi enerji danışmanlığı pazarında kötüye kullanmak
suretiyle rakiplerini dışlayıcı faaliyetlerde bulunduğu yönündedir.
(95) Şikâyetçinin bu iddiasına ilişkin olarak HİPAR ve BEDAŞ’tan gelen yazılarda, HİPAR’ın
BEDAŞ’ın tesis, trafo yapım ve taahhüt işleri yapan yüklenici şirketi olduğu ifade
edilmiştir. Öte yandan HİPAR, BEDAŞ’ın yüklenicisi olmak dışında üçüncü tarafların da
tesis, taahhüt işlerini yapmaktadır. Bu noktada BEDAŞ yetkililerinden, son iki yıl
içerisinde gerek BEDAŞ gerekse üçüncü kişi olan müşterilerin yaptıkları tesislere ilişkin
kaç tesisin HİPAR kaç tesisin diğer firmalar aracılığıyla yapıldığına ilişkin bilgi
istenilmiştir. Söz konusu bilgiler aşağıdaki tabloda yer almaktadır;
Tablo 10: Tesis Sözleşmelerinde Hangi Yüklenici İle Çalışıldığına İlişkin Bilgi
Tesis Talebi Haziran 2018 – Mayıs 2020 dönemi
HİPAR Diğer Toplam
BEDAŞ (…..) (…..) (…..)
Üçüncü Taraf (Müşteri) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: BEDAŞ Tarafından Gönderilen Cevabi Yazı
(96) Buna göre son iki yıllık süreçte BEDAŞ’ın üçüncü tarafın yaptığı (…..) tesisin yalnızca
(…..) müşterilerin HİPAR ile çalıştığı görülmüştür. Hatta BEDAŞ’ın kendi yaptığı
tesislerde dahi tamamen kendi yüklenici firması olan HİPAR’la çalışmadığı tespit
edilmiştir. Bu nedenle BEDAŞ’ın müşterilerini HİPAR ile çalışmaya yönlendirdiği
yönündeki iddiaların bir dayanağı bulunmamaktadır.
(97) Güvence bedelinin iadesinin zorlaştırılmasına yönelik iddialara karşı HİPAR, söz konusu
tesis/taahhüt işlerini yerine getirirken sözleşmelerinin yalnızca işin yapımı ile sınırlı
olduğunu, taahhüt edilen iş tamamlandıktan sonra güvence bedelinin iadesi gibi
süreçlerle ilgilerinin olmadığını belirtmiştir. Ancak, bazı hallerde müşterilerin HİPAR’a
yaptığı hizmetin bedelini peşin ödelerken, bazı hallerde ise müşterilerin BEDAŞ’tan geri
alacakları yatırım bedelini HİPAR’a temlik ettikleri görülmüştür. 2018 yılından bu yana
HİPAR’ın üçüncü kişiler adına yaptığı toplam (…..) işten yalnızca (…..) müşteriler
alacaklarını HİPAR’a devretmişlerdir. Bu da şikâyetçinin iddiasının aksine, HİPAR’ın
güvence bedelinin iadesi işi ile ilgisinin yalnızca alacağın temliki sözleşmeleri
kapsamında olduğunu, çok sayıda işini peşin yaparken az sayıda işin alacağın temliki
yoluyla ödendiğini göstermektedir.
(98) Bu çerçevede şikâyetçinin BEDAŞ’ın müşterilerinin tesis – trafo yapım işlerini HİPAR’a
yönlendirdiğine, bağlantı başvurularını zorlaştırdığına ve yapılan yatırım bedelinin geri
alınmasını geciktirdiğine yönelik iddialarına ilişkin olarak herhangi bir bilgi ve belgeye
ulaşılamamıştır. Tüm bu tespit ve değerlendirmeler ışığında BEDAŞ’ın HİPAR lehine
ayrımcı faaliyetlerde bulunmak suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesini ihlal etmediği
sonucuna ulaşılmıştır.
I.8.2.2. Perakende Seviyesinde Sanayi ve Ticarethane Müşterilerine Yönelik
Gerçekleştirilen Satış Hizmeti
(99) CK Boğaziçi’nin hâkim durumunu kötüye kullanmak suretiyle bütünleşik şirketi olan CK
ENO’ya müşterinin tüketim verisini aktardığı ve bu doğrultuda CK ENO’nun müşterilere
spesifik teklifler sunarak avantajlı konuma geldiği, CK ENO tarafından sunulan tarife
danışmanlığı hizmetinin CK Boğaziçi personeli tarafından müşterilere anlatıldığı,
dolayısıyla tarife danışmanlığı hizmetinin perakende satış hizmeti olarak algılandığı ve
enerji danışmanlığı hizmetinin CK ENO’dan alınması durumunda elektrik güvence
bedelinin müşteriden tahsil edilmediği veya çok düşük bedelle tahsil edildiği, aksi takdirde
20-35/467-206
49/55


müşteriye elektriğinin kesilebileceği bilgisinin verilerek CK ENO’na yönlendirildiği iddia
edilmiştir.
(100) Gelen cevabi yazılar ve geçmiş Kurul kararları37 da göz önünde bulundurulduğunda CK
Boğaziçi’nin İstanbul Avrupa yakasında “sanayi müşterilerine yapılan elektrik perakende
satış” pazarında %(…..)’lik payla hâkim durumda olduğu anlaşılmıştır.
(101) CK Boğaziçi’nin müşterilerin tüketim verisini CK ENO’ya aktardığı ve bu doğrultuda CK
ENO’nun müşterilere spesifik teklifler sunabildiği ve CK ENO tarafından sunulan tarife
danışmanlığı hizmetinin CK Boğaziçi personeli tarafından müşterilere anlatıldığı
iddiasına yönelik olarak yapılan inceleme neticesinde herhangi bir bilgi ve belgeye
ulaşılamamıştır.
(102) Bir başka iddia ise enerji danışmanlığı hizmetinin CK ENO’dan alınması durumunda
elektrik güvence bedelinin müşteriden tahsil edilmediği veya çok düşük bedelle tahsil
edildiğidir.
(103) Tüketici Yönetmeliği’nin “Güvence Bedeli Alınmayan Tüketiciler” başlıklı 30. maddesinde
güvence bedeli alınmayan tüketiciler;
a) Ön ödemeli sayaç tesis38 eden tüketiciler,
b) 27/7/2013 tarihli ve 28720 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanan Genel
Aydınlatma Yönetmeliği kapsamında olan yerler ile 12/4/2002 tarihli ve 2002/4100 sayılı
Bakanlar Kurulu Kararı kapsamındaki ibadethanelere ilişkin sözleşme yapan tüketiciler,
c) 10/12/2003 tarihli ve 5018 sayılı Kamu Mali Yönetimi ve Kontrol Kanunu’na ekli
(I) sayılı cetvelde yer alan kamu idareleri, bu kamu idarelerinin dinlenme tesisleri,
misafirhaneleri ile iktisadi ve ticari amaçla işletilen tesisleri hariç
olarak belirtilmiştir. Anılan madde değerlendirildiğinde, güvence bedelinin alınmadığı
durumların çok kısıtlı olduğu, bir başka ifadeyle perakende şirketlerinin inisiyatifine
bırakılmadığı anlaşılmaktadır.
(104) Söz konusu uygulama hakkında yerinde incelemede elde edilen “Güncel İade Bekleyen
Müşteriler (İlk 1000)” isimli e-postada yer alan bazı müşterilere yönelik olarak güvence
bedeli açıklamasının neden “gecikmeli” olarak nitelendirildiğine ilişkin CK Boğaziçi’den
bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. Gelen yazı aşağıda özetlenmiştir;
- EPDK'nın yayımladığı Tüketici Yönetmeliği’nde güvence bedelinin alınması ve
iadesine ilişkin düzenlemelerin yer aldığı, CK Boğaziçi’nin söz konusu
düzenlemelere uymakla yükümlü olduğu, ilgili maddelerde yer alan iş ve işlemlerin
süreçlerinde yaşanacak aksaklıklara ilişkin cezai yaptırımların ve zarar
tazminlerinin ise EPDK'nın yayımladığı Hizmet Kalitesi Yönetmeliği'nde
düzenlendiği, gecikme olmasına rağmen Hizmet Kalitesi Yönetmeliği’ne
uyulmaması durumunda ise 6446 sayılı Kanun’da yer alan yaptırımlar maddesinin
işletildiği,
- Bu nedenle CK Boğaziçi tarafından güvence bedeli süreçlerini yakından ve sıkıca
takip etmek için denetim mekanizmasının mevcut olduğu, bu kapsamda yukarıda
bahsi geçen iki yönetmeliğe de aykırı işlem yapılmaması için tüm tahliyelerin
hassasiyetle izlenmekte ve raporlanmakta olduğu, 16.06.2020 tarihinde yapılan

37 20.02.2018 tarih ve 18-06/101-52 sayılı CK Akdeniz Kararı, 08.08.2018 tarih 18-27/431-224 sayılı
Enerjisa Kararı ve 01.10.2018 tarih ve 18-36/583-284 sayılı Gediz-Aydem Kararı.
38 Ön ödemeli elektrik sayacı kullanımında, müşteri enerjiyi kullanmaya başlamadan önce ön ödemeli
olarak tahsilat gerçekleşmiş olur.
20-35/467-206
50/55


yerinde incelemede elde edilen “Güncel İade Bekleyen Müşteriler (İlk 1000)” isimli
dosya içerindeki listenin de, Tüketici Yönetmeliği ile düzenlenen güvence bedelini
ödemekle yükümlü olan müşteri grubuna ilişkin tahliye sonrası iade son
durumlarının takibini gösteren bir rapor olduğu, müşteri hizmetleri birimi için bir
performans göstergesi olan güvence bedeli iadesinde aksama yaşayan tüketici
sayısının Müşteri Operasyonları Grup Direktörü'nün bizzat takip ettiği bir husus
olduğu,
- Her ne kadar Tüketici Yönetmeliği'nde güvence bedeli iadesine ilişkin beş iş
günlük süre öngörülmüş olsa da, Hizmet Kalitesi Yönetmeliği’nde belirtilen “iade
talebini müteakip üç iş günlük” süreyi aşan durumların CK Boğaziçi’nce aksama
olarak değerlendirildiği, bu sebeple sözleşmenin sona ermesinden sonraki üçüncü
günden itibaren tüketicilerin “gecikmeli” olarak nitelendirildiği, ancak bu durumun
güvence bedeli iadesinin yapılmadığı ya da tüketicide bir zarara sebep olduğu
anlamına gelmediği,
- Güvence bedeli iadelerinin müşterinin kendisinin talepte bulunması üzerine
yapılan (Tüketici Yönetmeliği madde 24/2) ve müşterinin gıyabında başlatılan
olmak üzere (Tüketici Yönetmeliği madde 29/1(b)) ikiye ayrıldığı,
- Müşterinin kendisinin başvurması durumunda;
 Müşterinin sözleşme fesih talebinin alınması (güvence bedeli iade
yöntemiyle birlikte),
 Sayacın enerjisinin kesilerek son endeks bilgilerinin alınması,
 Alınan son endeks bilgilerinden hareketle sayaçtaki tüketimin
faturalandırılması,
 Varsa ödenmemiş borçların güncellenen güvence bedelinden mahsup
edilmesi,
 Mahsuplaşma sonrası (varsa) kalan güvence bedelinin müşterinin talep
ettiği yönteme göre iade işleminin tamamlanması,
 Kalıcı Veri Saklayıcı’yla müşteriye bildirim yapılması adımlarının izlendiği,
- Müşterinin gıyabında güvence bedeli iadesi sürecinin başlatılabilmesi için aşağıda
ifade edilen
 Borç nedeniyle müşterinin sözleşmesinin sonlandırılması,
 Yıkım nedeniyle dağıtım bağlantı anlaşmasının iptal edilmesi,
 İlgili tüketim noktasında farklı bir kullanıcının başvuruda bulunması,
 CK Boğaziçi’ye başvuru gerçekleştirmeden müşterinin portföyden
ayrılması
durumlarından birinin ortaya çıkması gerektiği,
- Söz konusu sürecin aşağıdaki şekilde işlediği;
 Sözleşmesi gıyabında sonlandırılan müşterinin sayacının üzerinde
bulunan son endeks bilgilerinin alınması,
 Varsa ödenmemiş borçların güncellenen güvence bedelinden mahsup
edilmesi,
20-35/467-206
51/55


 Mahsuplaşma sonrasında (varsa) kalan güvence bedelinin, müşterinin
kimlik bilgileriyle PTT'ye aktarılması39,
 Kalıcı Veri Saklayıcı’yla müşteriye bildirim yapılması.
- Sonuç olarak, müşterinin güvence bedeli iadesi sürecinin müşterinin
başvurusuyla40 ya da müşterinin adına iadeye ilişkin herhangi bir başvuru
olmaksızın yapılan sözleşme sonlandırmalarıyla (gıyabında) başladığı,
- Konuyla ilgili önemli olan bir diğer hususun, güvence bedeli iadesinin nasıl
gerçekleştiğine ilişkin olarak müşterilerin bilgilendirmesinin ve müşterilerin
güvence bedeli iadelerini unutmamalarının sağlanması amacıyla müşterilerin CK
Boğaziçi’yle temas ettiği ve edebileceği tüm olası kanallarda bilgilendirme
yapılması olduğu, bu kapsamda;
 CK Boğaziçi’nin internet sitesinde,
 CK Boğaziçi’nin müşteri hizmet merkezleri ve müşteri işlem merkezlerinde
bulunan dijital ekranlar ve duyuru panolarında,
 Çağrı merkezine anons konulması,
 Basılı yayın organlarına ilan verilmesi ve
 Belirli aralıkla bildirim yapılması
şeklinde müşterilere belli aralıklarla bilgilendirme yapıldığı
hususları belirtilmiştir.
(105) İlaveten güvence bedeli açıklaması “gecikmeli” olan müşterilerle ilgili açıklama talep
edilmiş olup söz konusu açıklamalarda;
- (…..)’nin ((…..)) güvence bedeli iadesine ilişkin olarak; (…..) başka bir
tedarikçiden enerji almaya başlaması üzerine 03.04.2020 tarihinde sözleşmesinin
"gıyabında" sonlandırılarak (…..) TL olarak ödenmiş toplam güvence bedelinin
Tüketici Yönetmeliği’nin 29. maddesi kapsamında (…..) TL olarak güncellendiği,
güncellenen tutarın (…..) TL'lik kısmının (…..) 2020/03 dönem tüketim
faturasından mahsup edilerek (Tüketici Yönetmeliği 29/1.b kapsamında) kalan
(…..) TL tutarındaki güvence bedelinin ödenmek üzere 08.04.2020 tarihinde
süresi içinde PTT kanalına aktarıldığı, ayrıca 08.04.2020 tarihinde (…..) konuyla
ilgili olarak bilgilendirilmesi amacıyla SMS gönderimi sağlandığı, bu müşteri
özelinde Tüketici Yönetmeliği ile Hizmet Kalitesi Yönetmeliği kapsamında
herhangi bir gecikmenin bulunmadığı, müşterinin durumunun anılan rapora
gecikme olarak geçmesinin nedeninin "rapordaki hesaplamanın" tahliyeyi takip
eden ilk iş günü yerine temkinli olmak adına tahliye gününden başlatılması olduğu,
- (…..)’nin ((…..)) güvence bedeli iadesine ilişkin olarak; (…..)’ın başka bir
tedarikçiden enerji almaya başlaması üzerine 03.08.2019 tarihinde sözleşmesinin
"gıyabında" sonlandırılarak (…..) TL olarak ödenmiş toplam güvence bedelinin
Tüketici Yönetmeliği'nin 29. maddesi kapsamında (…..) TL olarak güncellendiği,
güncellenen tutarın (…..) TL'lik kısmının (…..)’ın 2019/07 dönem tüketim
faturasından mahsup edilerek (Tüketici Yönetmeliği 29/1.b kapsamında) kalan
(…..) TL tutarındaki güvence bedelinin ödenmek üzere 09.08.2019 tarihinde PTT

39 PTT'ye aktarım sonrasında müşterinin güvence bedelinin iadesinin başka bir kanalla yapılmasını
istemesi halinde müşterinin talebi doğrultusunda işlem yapılmaktadır.
40 Bizzat kendisi ya da müşteri adına tedarikçinin başvurmasıyla.
20-35/467-206
52/55


kanalına aktarıldığı, söz konusu müşteriye 09.08.2019 tarihinde sistem üzerinden
kısa mesaj gönderimi için talimat verildiği, ancak teknik bir arıza nedeniyle anılan
tarihte kısa mesajın gönderiminin mümkün olmadığı, devam eden süreçte (…..)’a
ayrıca kısa mesaj gönderilerek güvence bedelinin iadesi konusunda
bilgilendirildiği, anılan ödemenin her ne kadar Tüketici Yönetmeliği’'nde belirtilen
beş iş günü kuralına göre, iade süreci "gecikmesiz" olarak gerçekleşmiş olsa da,
CK Boğaziçi’nin kendi takvimine göre hazırladığı kriterlere göre "gecikmeli" olarak
geçtiği,
- (…..)’nin ((…..)) güvence bedeli iadesine ilişkin olarak; (…..)’nin başka bir
tedarikçiden enerji almaya başlaması üzerine 03.09.2019 tarihinde sözleşmesinin
sonlandırılarak (…..) TL olarak ödenmiş toplam güvence bedelinin Tüketici
Yönetmeliği’nin 29. maddesi kapsamında (…..) TL olarak güncellendiği, tedarikçisi
tarafından bildirilen Perakende Satış Sözleşmesi Sona Erdirme Talep Formu
üzerinde yer alan IBAN bilgisinin hatalı olarak yer alması nedeniyle iade işleminin
tamamlanamadığı, 18.09.2019 tarihinde ödenmek üzere PTT kanalına aktarıldığı,
bu bağlamda iadenin yapılacağı IBAN bilgisinde hata bulunması nedeniyle iade
süresinde bir gecikme olduğu, ayrıca 18.09.2019 tarihinde müşteriye güvence
bedeliyle ilgili olarak bilgilendirme mesajı atıldığı, sonuç olarak, (…..)’nin söz
konusu listede yer almasının gerekçesinin formla ilgili yapılan işlemler
kapsamında gerçekleşen maddi hata olduğu,
- CK Boğaziçi tarafından operasyonel süreçlerin mevzuat uyarınca hassasiyet ve
özenle takip edildiği, süreçlere uygunluğun bir performans kriteri olarak
görülmekte olduğu ve bu sebeple de tüm tüketici işlemlerinin yakinen izlenmekte
olduğu
hususları ifade edilmiştir.
(106) Bununla birlikte, yerinde incelemede alınan “Boğaziçi Danışmanlık Müşteri Listesi Hk.”
konulu e-postada yer alan ifadelerden danışmanlık faaliyetini bitirmek isteyen firmaların
fesih süreçlerinin zorlanmadığı aksine sürecin başlatılması yönünde bir politika izlendiği
anlaşılmaktadır.
(107) 08.06.2020 tarihinde CK ENO Ticari Satış ve Planlama Uzman Yardımcısı (…..)
tarafından (…..)’a gönderilen “Boğaziçi Danışmanlık Müşteri Listesi Hk.” konulu e-
postada yer alan ifadeler aşağıdaki gibidir:
08.06.2020, (…..)
“(…..) Merhaba,
Çift Terim Danışmanlığı adı altında yürüttüğümüz proje kapsamındaki firmalara ait
bilgilerin güncellenerek tarafıma iletilmesi konusunda desteğinizi rica ederim. Aynı
zamanda danışmanlığını bitirmek isteyen firmalar için de yanlarına not düşerseniz
danışmanlık fesih süreçlerini başlatalım.
Son tarih: 10.06.2020
İyi çalışmalar
(…..)”
(108) İlaveten, ikili anlaşmalar kapsamında CK Boğaziçi ve CK ENO’dan elektrik alıp, aynı
zamanda CK ENO’dan danışmanlık hizmeti alan müşteri sayısı da incelenmiştir.

20-35/467-206
53/55


Tablo 11: CK Boğaziçi ve CK ENO’dan Elektrik Hizmeti Alıp CK ENO’dan Tarife Danışmanlığı Hizmeti
Alan Müşteri Sayısı
Ocak 2019 Aralık 2019 Temmuz 2020
Elektrik tedariki yapılan tüketici sayısı (…..) (…..) (…..)
Hem tarife danışmanlığı hem de elektrik alan
tüketici sayısı
(…..) (…..) (…..)
Oran (%) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: CK Boğaziçi Tarafından Gönderilen Cevabi Yazı
(109) Yukarıdaki tablodan da görüleceği üzere, Ocak 2019 itibarıyla CK Boğaziçi ve CK
ENO’dan elektrik alan (…..) adet müşteriden (…..) adedi (yaklaşık olarak %(…..)) aynı
zamanda CK ENO’dan danışmanlık hizmeti almaktadır. Söz konusu oran giderek
azalmakta olup 2019 yılı aralık ayında (…..) müşteriden (…..) adedinin (yaklaşık olarak
%(…..)) aynı zamanda danışmanlık hizmeti aldığı; güncel tabloda ise (…..) müşteriden
yalnızca (…..)’nin (yaklaşık olarak %(…..)) danışmanlık hizmeti aldığı görülmektedir.
Tedarikçi sayısı artarken buna paralel olarak danışmanlık hizmeti alan müşteri sayısında
artışın düşük seviyede olması hatta 2020 itibarıyla azalması göz önünde
bulundurulduğunda CK Boğaziçi’nin ikili anlaşmalar çerçevesinde elektrik tedariki yaptığı
müşterilerine aynı zamanda danışmanlık hizmeti alması yönünde bir zorlamasının
olmadığı şeklinde değerlendirilmektedir.
(110) Yukarıda yer verilen değerlendirmeler ışığında, CK Boğaziçi’nin CK ENO lehine, enerji
danışmanlığı pazarındaki ayrımcı uygulamaları yoluyla ve abonelerinin tarife
danışmanlığı hizmetlerini CK ENO’ya yönlendirmek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 6.
maddesini ihlal ettiği sonucuna varılamayacağı kanaatine ulaşılmıştır.
I.8.2.3. Tarife Danışmanlığı Hizmetleri Pazarı
(111) Tarife danışmanlığı hizmetleri pazarında kötüye kullanma eyleminin olup olmadığına
yönelik açıklamalara geçmeden önce değinilmesi gereken hususlardan biri de pazara
giriş engellerinin var olup olmadığıdır. Eğer pazara giriş herhangi bir lisans veya
ruhsatlamaya tabi ise bu durumda hukuki giriş engellerinden bahsedilebilecektir.
Yukarıda yer verildiği üzere, elektrik tarife danışmanlığı hizmeti kapsamında herhangi bir
lisans zorunlu tutulmadığından sektörde faaliyette bulunan firma sayısı oldukça fazladır.
Dosya kapsamında bilgi ve belge talebinde bulunulan danışmanlık firmalarının tarife
danışmanlığı kapsamında elde ettikleri gelir aşağıdaki tabloda sunulmaktadır.
Tablo 12: 2019 Yılı Tarife Danışmanlığı Şirketleri ve Ciro Bilgileri
Teşebbüs Ciro (TL)
CK ENO (…..)
AZA (…..)
MACROEN (…..) 41
VP (…..)
ABONEVİP (…..) 42
EVD (…..)
ENDAMER Veri yok.43
ÖZPEKEL Veri yok.
(…..) (…..)
Kaynak: Danışmanlık Firmaları Tarafından Gönderilen Cevabi Yazılar
(112) CK ENO tarafından gönderilen cevabi yazıda, 2018 yılında tarife danışmanlığı
hizmetinde bulunulmadığı, 2019 yılı için (…..) müşteriye ve 2020 yılı için ise (…..)

41 KDV hariç tutardır.
42 2020 yılı ilk 6 ay için ise (…..) TL olarak gerçekleşmiştir.
43 ENDAMER faaliyete başlayalı hâlihazırda 1 yılı dolmadığından ilgili ciro bilgisi bulunmamaktadır.
20-35/467-206
54/55


müşteriye hizmet sağlandığı belirtilmiştir. Bu bağlamda tarife danışmanlığından elde
edilen gelirin CK ENO’nun toplam geliri içindeki payının ihmal edilebilecek bir seviyede
olduğu, söz konusu gelirlerin CK ENO’nun belirtilen yıllardaki cirosunun (…..) daha azına
tekabül ettiği ifade edilmiştir.
(113) Enerji sektörünün büyüklüğü ve danışmanlık faaliyetlerinin kapsamının genişliği dikkate
alındığında CK ENO, “elektrik enerjisi tarife danışmanlığı” pazarında hâkim durumda
bulunmadığından, Kanun’un 6. maddesi kapsamında ifade edilen iki temel unsurdan
ilkinin sağlanmadığı dolayısıyla kötüye kullanma analizinin yapılmasına gerek
bulunmadığı sonucuna varılmıştır.
I.9. Genel Değerlendirme
(114) İncelemeye konu başvuruda iddia edilen hususlara yönelik olarak;
- CK Boğaziçi’nin kendisi ile aynı ekonomik bütünlükte bulunan CK ENO lehine,
enerji danışmanlığı pazarındaki ayrımcı uygulamaları yoluyla ve abonelerinin
tarife danışmanlığı hizmetlerini CK ENO’ya yönlendirmek suretiyle gerçekleştirdiği
dışlayıcı faaliyetler yoluyla perakende pazarındaki hâkim durumunu enerji
danışmanlığı pazarında kötüye kullandığı ve enerji danışmanlığı hizmetinin CK
ENO’dan alınması durumunda Tüketici Yönetmeliği çerçevesinde alınan güvence
bedelinin CK Boğaziçi tarafından müşteriden tahsil edilmediği veya çok düşük
bedelle tahsil edildiği, bununla birlikte müşteriye elektriğinin kesilebileceği bilgisi
verilerek müşterinin CK ENO’ya yönlendirildiği iddia edilmiş olup dosya
kapsamındaki iddialara yönelik herhangi bir bilgi ve belgeye ulaşılamamasının
yanında,
 Sektör bakımından önem arz eden tüketici bilgilerine pazarda faaliyette
bulunan oyuncuların hepsinin rahatlıkla erişebildiği, diğer bir ifadeyle, tüm
oyuncuların EPDK tarafından yayımlanan tarife tablolarının ve müşterinin
son faturasını rahatlıkla elde edebildiği,
 Danışmanlık faaliyetini bitirmek isteyen firmaların fesih süreçlerinin
zorlanmadığı aksine sürecin başlatılması yönünde bir politika izlendiği,
 CK Boğaziçi’nin ikili anlaşmalar çerçevesinde elektrik tedariki yaptığı
müşterilerine aynı zamanda danışmanlık faaliyeti alması yönünde bir
zorlamasının olmadığı,
 Güvence bedelinin alınmadığı durumların çok kısıtlı olduğu, bir başka
ifadeyle perakende şirketlerinin inisiyatifine bırakılmadığı,
 Herhangi bir tehdit veya zorlama ile karşı kaşıya kalınmadığının CK
Boğaziçi müşterileri tarafından ifade edildiği
tespitleri ışığında CK Boğaziçi’nin CK ENO lehine dışlayıcı uygulamalar ile 4054 sayılı
Kanun’un 6. maddesini ihlal etmediği sonucuna ulaşılmıştır.
- BEDAŞ’ın ise enerji danışmanlığı pazarında faaliyet gösteren ve aynı zamanda
grup şirketi olan HİPAR lehine, dışlayıcı uygulamalar yoluyla dağıtım pazarındaki
hâkim durumunu enerji danışmanlığı pazarında kötüye kullandığı ve BEDAŞ
tarafından enerji talebi için bağlantı noktasının keyfi olarak belirlendiği, kendisi ile
aynı ekonomik bütünlükte olan HİPAR ile anlaşmayan müşteriler için daha uzak
trafoya yönlendirildiği iddia edilmiş olup dosya kapsamındaki iddialara yönelik
herhangi bir bilgi ve belgeye ulaşılamamasının yanında,
20-35/467-206
55/55


 BEDAŞ’ın bu kapsamda yaptığı danışmanlık hizmetlerinin yalnızca müşteri
sorumluluğundaki YG enerji tesisi başvurularına istinaden ve müşteri talebi
gelmesi halinde gerçekleştiği,
 BEDAŞ’ın kendi dağıtım hizmeti dışında kalan bu işlemler için özel bir birim
kurduğu, söz konusu hizmetler karşılığında başvuru sahiplerine
danışmanlık hizmeti verebildiği ve bu işin BEDAŞ bilançosu içerisindeki
yerinin de oldukça küçük olduğu,
 Son iki yıllık süreçte BEDAŞ’ın üçüncü taraf müşterilerinin yaptığı (…..)
tesisin yalnızca (…..) tanesinde müşterilerin HİPAR ile çalıştığı, hatta
BEDAŞ’ın kendi yaptığı tesislerde dahi tamamen kendi yüklenici firması
olan HİPAR’la çalışmadığı,
 HİPAR’ın üçüncü kişiler adına yaptığı toplam (…..) işten yalnızca
(…..)’sında müşterilerin alacaklarını HİPAR’a temlik ettikleri, şikâyetçinin
iddiasının aksine HİPAR’ın güvence bedelinin iadesi işi ile ilgisinin yalnızca
alacağın temliki sözleşmeleri kapsamında olduğu, çok sayıda işi peşin
yaparken az sayıda işin alacağın temliki yoluyla ödendiği
tespitleri ışığında BEDAŞ’ın HİPAR lehine ayrımcı faaliyetlerde bulunmak suretiyle 4054
sayılı Kanun’un 6. maddesini ihlal etmediği kanaatine varılmıştır.
J. SONUÇ
(115) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca şikâyetin reddi ile soruşturma açılmamasına, gerekçeli kararın
tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak
üzere OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.




Full & Egal Universal Law Academy