Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2020-4-010 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 20-36/486-213
Karar Tarihi : 28.07.2020
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Birol KÜLE
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK,
Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ
B. RAPORTÖRLER: Muhammed Safa UYGUR, Barış BİRCAN
C. BAŞVURUDA
BULUNAN :- Gizlilik talebi bulunmaktadır.
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILANLAR : -Türkiye - Ukrayna arasında ro-ro taşımacılığı yapan gemi
acenteleri
(1) E. DOSYA KONUSU: Türkiye – Ukrayna arasında ro-ro taşımacılığı yapan gemi
acentelerinin nakliyecilere uygulanan taşıma fiyatlarını birlikte belirlemek
suretiyle 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesini ihlal ettikleri iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 20.01.2020 tarih ve 610
sayı ile intikal eden gizlilik talepli başvuruda özetle; Türkiye – Ukrayna arasında ro-ro
taşımacılığı gerçekleştiren gemi acentelerinin ortaklaşa fiyat belirlemek suretiyle 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 4. maddesini ihlal
ettikleri iddia edilerek gereğinin yapılması talep edilmiştir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 20.01.2020 tarih ve 610 sayı ile intikal eden
gizlilik talepli başvuruya ilişkin olarak hazırlanan 28.01.2020 tarihli ve 2020-4-010/İİ
sayılı İlk İnceleme Raporu, Rekabet Kurulunun (Kurul) 06.02.2020 tarihli toplantısında
görüşülmüş ve 20-08/93-M sayı ile dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı
Kanun’un 40. maddesinin birinci fıkrası uyarınca önaraştırma yapılmasına karar
verilmiştir. İlgili karar uyarınca düzenlenen 16.07.2020 tarih ve 2020-4-10/ÖA sayılı
Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; önaraştırma konusu Türkiye – Ukrayna
arasında ro-ro taşımacılığı yapan gemi acentelerinin nakliyecilere uygulanan taşıma
fiyatlarını aralarında anlaşarak belirlemek suretiyle 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesini
ihlal ettikleri iddiasına ilişkin olarak aynı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma
açılmasına gerek olmadığı sonucuna ulaşıldığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(5) Önaraştırma kapsamında, 15-16.06.2020 tarihlerinde Sealine Denizcilik ve Gemi
Acentalığı A.Ş.’de (SEALINE) ve Inchcape Shipping Services Deniz Acenteliği Nakliyat
ve Ticaret A.Ş.’de (ISS) yerinde inceleme yapılmıştır. Ayrıca teşebbüslerden yerinde
incelemede çeşitli bilgi ve belgeler talep edilmiş, teşebbüslerin cevabi yazıları, Kurum
kayıtlarına intikal etmiştir. Son olarak, Cenk Deniz Taşımacılığı A.Ş.’den (CENK) ve
Gulf Agency Denizcilik A.Ş.’den (GULF) bilgi talebinde bulunulmuş olup cevabi yazılar
Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.
20-36/486-213
2/16
I.1. Hakkında İnceleme Yapılan Taraflar: Ro-Ro Gemi Acenteleri
I.1.1. Sealine Denizcilik ve Gemi Acentalığı A.Ş. (SEALINE)
(6) SEALINE, Karasu (Sakarya) liman ofisi üzerinden yürüttüğü acentelik faaliyetleri
kapsamında Karasu Limanı ile Ukrayna’da bulunan Chornomorsk Limanı arasında ro-
ro taşımacılığı faaliyeti gösteren bir gemi acentesidir. Teşebbüs tarafından sunulan
bilgilere göre ilgili hatta işletilen bir adet geminin armatörü Sia Sea Lines Ltd. olup, adı
geçenin Türkiye sınırları içerisinde bir adresi bulunmamaktadır.
I.1.2. Inchcape Shipping Services Deniz Acenteliği Nakliyat ve Ticaret A.Ş. (ISS)
(7) ISS, Dünya genelinde 68 ülkede 300 ofis ile faaliyet gösteren Inchcape Shipping
Services grubunun Türkiye iştirakidir. Teşebbüs tarafından sunulan bilgilere göre, ISS,
Ukrayna merkezli UkrFerry’nin Türkiye acenteliği faaliyetini sürdürmektedir. SEALINE
ile aynı hatta faaliyet gösteren UkrFerry’nin işlettiği üç adet gemi, merkezi Gürcistan’da
bulunan birbirinden bağımsız üç şirkete aittir.
I.1.3. Cenk Deniz Taşımacılığı A.Ş. (CENK)
(8) CENK, bir yabancı iki Türk bayraklı gemi ile Zonguldak/Haydarpaşa Limanları ile
Chornomorsk Limanı arasında ro-ro taşımacılığı yapmaktadır. Teşebbüs, Marmara
Denizcilik A.Ş. ve Cenk Denizcilik ve Liman Hizmetleri A.Ş. ile aynı ekonomik bütünlük
içerisindedir.
I.2. İlgili Pazar
I.2.1.Sektöre İlişkin Genel Bilgi
(9) Ro-Ro taşımacılığı bir deniz taşımacılığı türü olup, taşımalara hız kazandıran
yöntemlerin başında gelmektedir. Ro-Ro kelimesi, İngilizce’de “roll on” ve “roll off”
kelimelerinin kısaltılmasından oluşmakta ve en genel anlamıyla kendi tekerleğiyle
hareket edebilen veya çekilebilen bütün araçların, lokomotiflerin, vagonların,
makinelerin veya diğer nakil vasıtalarının taşınabildiği gemileri ifade etmektedir. Ro-
Ro (tekerlekli veya mobil yük) gemileri kendi tekerleği ile hareket edebilen araçların
yüklenebilmesine ve taşınmasına müsait olacak şekilde, bu amaca özgü olarak inşa
edilmektedir. Dolayısıyla Ro-Ro yük taşımacılığı; deniz yolu ile yapılan sıvı yük, kuru
yük, dökme yük ve konteyner gibi diğer taşımacılık türlerinden ayrılmaktadır. Solas
Antlaşması’na1 göre Ro-Ro yük gemilerinde personel dışında en fazla 12 kişi
taşınabilmektedir. Bu bakımdan Ro-Ro yük taşıması otomobil ve yolcu taşıyan
feribotlardan da farklılık arz etmektedir. Bu taşıma türünde çekiciler, içinde taşınan
yüklerin bulunduğu dorseleri/yarı treyleri gemilere yükleyip bırakabilmekte, bu
aşamadan sonra dorseler gemide çekicisi olmadan taşınabilmektedir. Bu şekilde
taşınan yükler yarı römork olarak adlandırılmakta ve taşımaların büyük çoğunluğu bu
şekilde yapılmaktadır. Varış limanında ise dorseler yine limanda konuşlanmış çekiciler
vasıtasıyla gemiden indirilmektedir. Dorsenin çekici ile birlikte gemiye yüklenmesi hali
ise komple ünite olarak adlandırılmaktadır.
(10) Yükte uzmanlaşmanın sonucunda Ro-Ro gemileri taşıma kapasiteleri veya taşıdıkları
yüklere bakılarak bir sınıflandırmaya tabi tutulabilmektedirler2. Ancak Ro-Ro tiplerini
1 International Convention for the Safety of Life at Sea (SOLAS), sektörde inşa, operasyon ve ekipman
alanında minimum güvenlik standartlarını belirleyen uluslararası bir denizcilik anlaşmasıdır.
2 Örneğin, 4000 dwt’den daha düşük tonaja sahip Ro-Ro gemilerine “yakın yol Ro-Ro gemileri, 4000
dwt’den daha yüksek tonaja sahip olanlara ise “uzak yol Ro-Ro gemileri” denilmektedir.
20-36/486-213
3/16
kesin sınırlarla birbirinden ayırmak mümkün değildir. Çünkü Ro-Ro gemileri en fazla
yük esnekliğine ve en kolay revize edilebilme özelliklerine sahip gemilerin başında
gelmektedir.
(11) Ro-Ro gemileri, kısa ve orta mesafeli taşımalar3 için oldukça ekonomik bir taşıma
türüdür. Ayrıca, elleçleme ihtiyacının sınırlı olması ve yükün limandaki bekleme
süresinin kısa olması sebebiyle Ro-Ro gemilerinin liman masrafları da oldukça
düşüktür. Ro-Ro gemilerinin tercih edilmesindeki en büyük etkenlerden birisinin de
fabrikada üretilen malın bir tek taşıyıcı araca, sadece bir kez yüklenip boşaltılmasına
olanak vermesi ve taşıma süratini büyük ölçüde arttırması olduğu söylenebilir. Böylece
hem malın aktarımlar esnasında meydana gelebilecek hasarlara karşı korunması hem
de daha az yol kat eden araçların yıpranma sürelerinin azalması sağlanmaktadır.
(12) Türkiye’de Ro-Ro taşımacılığı faaliyetlerini, uluslararası Ro-Ro taşımacılığı ve kabotaj
hattı Ro-Ro taşımacılığı olmak üzere iki ana kısımda incelemek mümkündür.
Uluslararası Ro-Ro taşımacılığı, Türk limanları ile yabancı limanlar arasında araç ve
yük taşınması faaliyetlerini kapsamaktadır. Söz konusu Ro-Ro taşımacılığı
faaliyetlerinin dünyada olduğu gibi ülkemizin dış ticaretinde de önemli rolü
bulunmaktadır. Kabotaj hattı Ro-Ro taşımacılığı ise Türk limanları arasında yapılan
Ro-Ro taşımacılığını kapsamaktadır.
(13) Türkiye limanları arasında yapılan deniz yolu taşımacılığı 1926 tarihli ve 815 sayılı
Türkiye Sahillerinde Nakliyatı Bahriye (Kabotaj) ve Limanlara Karasuları Dahilinde
İcrayı San’at ve Ticaret Hakkında Kanun’a (Kabotaj Kanunu) tabidir. Söz konusu
kanuna göre Türkiye sahillerinin bir noktasından diğer bir noktasına emtia ve yolcu
nakletme hakkı yalnızca Türk bayrağı taşıyan gemilere tanınmaktadır.
(14) Ulaştırma, Denizcilik ve Haberleşme Bakanlığı’nın (UDHB) verilerinden ülkemizde Ro-
Ro taşımacılığının büyüme trendinde olduğu anlaşılmaktadır. Dosya içeriği bilgilerden,
ro-ro taşımacılığı yurt dışı ve yurt dışı bağlantılı hatlara yapılan yurt içi seferler bazında
son beş yıl içerisinde büyüdüğü anlaşılmaktadır. Yalnızca Karadeniz’de faaliyet
gösterilen Samsun/Novorossysk-Tuapse (Rusya), Zonguldak-Haydarpaşa-
Karasu/Chernomorsk (Ukrayna) hatları özelinde incelendiğinde, 2016 yılında dikkat
çekici bir azalma yaşanmakla beraber, toplamda genel bir büyüme trendinin burada
da mevcut olduğu anlaşılmaktadır.
(15) Türkiye-Ukrayna arasında faaliyet gösteren ro-ro hatlarında yıllara göre talep artışının
yaşanmadığı bilakis, 2019 yılında önceki iki yıla göre talebin düştüğü dosya içeriği
bilgilerden görülmektedir.
I.2.2. İlgili Ürün ve Coğrafi Pazar
(16) Dosya kapsamında ilgili ürün pazarı, geçmiş tarihli Kurul kararları ışığında “tekerlekli
ve mobil yük taşınmasına yönelik Ro-Ro taşımacılığı hizmetleri pazarı” olarak
tanımlanabilecektir. Bununla beraber İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’un
20. paragrafında "... inceleme konusu işlem, gerek ürün gerekse coğrafi açıdan olası
alternatif pazar tanımları çerçevesinde rekabet açısından endişeler yaratmıyorsa ya
da alternatif tüm tanımlar açısından rekabeti bozucu bir etki söz konusu oluyorsa pazar
tanımı yapılmayabilir." ifadesine yer verilerek, alternatif pazar tanımlarının sonucu
etkilemediği durumlarda ilgili pazarın tanımlanmayacağı belirtilmiştir. Dolayısıyla.
dosya özelindeki iddiaların teşebbüsler arası rekabeti bozucu bir fiyat anlaşmasının
3 1.800 mile kadar olan taşımalar için Ro-Ro taşımacılığı mevcut taşıma türleri içerisinde en ekonomik
olanı olarak değerlendirilmektedir.
20-36/486-213
4/16
varlığı noktasında yoğunlaştığı dikkate alınarak, İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin
Kılavuz’un 20. paragrafı çerçevesinde ilgili ürün pazarı ve coğrafi pazar tanımlanması
yapılmamıştır.
I.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
I.3.1. Önaraştırma Sürecinde Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
(17) SEALINE Satış Müdürü (…..) ile @ adreslerine, müşterileri
(…..) tarafından gönderilen “Re: SEA LINES // Bayram Tebriği ve Gemi Programımız”
konulu 22.05.2020 tarihli e-posta aşağıdaki şekildedir:
“From: (…..)
Sent: Friday, May 22, 2020 11:51 AM
To: @
Subject:.Re: SEA LINES // Bayram Tebriği ve Gemi Programımız
Merhaba,
Navlunlarda İndirim yapılmayacak mı Cenk group 21,05 itibaren indirim yapmıştır
İyi çalışmalar.
(…..)
------
From: (…..)
Sent: Cuma 22 Mayıs 2020, 12:17
To: (…..); @
Subject: RE: SEA LINES // Bayram Tebriği ve Gemi Programımız
(…..) Bey Merhaba,
Öncelikle İyi Bayramlar dileriz.
Bahsettiğiniz firmanın Haydarpaşa limanında indirime gittiğini biliyoruz ancak
bilmenizi isteriz ki bize göre lojistik firmalarının ve uluslararası deniz taşıması yapan
firmaların petroldeki fiyatlarındaki düşüşe aldanarak navlunda indirime gitmesi
büyük bir hatadır. Petrol fiyatlarında azami yüzde 20'ye varan düşüş oldu. Bu haliyle
bile dünyanın en pahalı yakıtını kullanıyoruz. Dolayısıyla bu sembolik yakıt
düşüşünün uluslararası taşımacılık sektörüne pek bir katkısı olmadı. Doların
yükselişi ve uluslararası taşımacının giderlerinin önemli bir kısmının döviz cinsinden
olmasından dolayı maliyetleri düşmedi. Enflasyon ve yüksek faizden dolayı bir
miktar arttı. Bizim kanaatimiz deniz taşımacılarının sembolik ve göreceli düşüşe
aldanıp navlun düşüşü yapmamaları gerekir. Çünkü navlun düşürmeleri ileride ciddi
bir zararlarla karşılaşmalarına sebep olacaktır.
Dolayısı ile önümüzdeki dönemde herhangi bir navlun indirimine gitmek gibi bir
niyetimizin bulunmadığını bildirmek isteriz.
20-36/486-213
5/16
Sea Lines olarak bu güne kadar yaptığımız işin ve verdiğimiz hizmetin kalitesini siz
değerli müşterilerimin taktirine sunuyoruz ve Karasu Limanının avantajlarını
kullanmaya devam edeceğinizi umuyoruz.
Saygılarımızla,
Sea Lines”
(18) E-posta yazışmasından, SEALINE’nin rakibinin fiyat indirimini takip etmediği,
müşterisinin bu yöndeki talebini hizmet kalitesi ve konum avantajını gerekçe
göstererek geri çevirdiği görülmektedir. Öte yandan, benzer içerikli bir diğer e-postada
müşteri (…..) tarafından rakip teşebbüsün fiyat listesi SEALINE’ye iletilerek indirim
yapılması talep edilmektedir:
“From: (…..)
Sent: Monday, February 24, 2020 5:19 PM
To: (…..)
Subject: FW:Ukrferry / Navlun İndirimi
------
From: (…..) ISS-Turkey [mailto: (…..)@]
Sent: Monday, February 24, 2020 5:19 PM
Subject: Ukrferry / Navlun İndirimi
Değerli Uluslararası Nakliyecilerimiz,
Armatörümüzden alınan bilgilendirme doğrultusunda, 24 Şubat 2020 tarihi (bugün)
itibari ile Ukrferry tarafından Karasu ve Chernomorsk Limanları arasında
düzenlenen RoRo Hattındak Navlun Bedelleri aşağıdaki şekilde uygulanacaktır.
ARAÇ CİNSİ Karasu/Chernomorsk Chernomorsk/Karasu
Yarı
Römork(13,60m)
(…..) (…..)
TIR (17,00) (…..) (…..)
Frigrofik TIR
(17,00m)
(…..) (…..)
Boş Tır (Tenteli,
Frigrofik veya
K.Römork)
(…..) (…..)
Kamyon Römork (…..) (…..)
Bunun yanında AB ülkeleri (ve Moldova)’dan Türkiye yapılan taşımalarınız için
navlun bedelleri Yarı-Römork (13,60m) ve Tır (17,00m) için halen tek yön 600usd
olarak uygulanmaktadır.
20-36/486-213
6/16
Söz konusu promosyonlar doğrultusunda, değerli rezervasyonlarınızı bekler, iyi
çalışmalar dileriz.
------
From: (…..)
Sent: Salı 25 Şubat 2020 09:15
To: (…..)
Subject: RE: Ukrferry / Navlun İndirimi
Sevgili Patron Günaydın,
Ukrferry’nin bu mesajını paylaştığın için teşekkür ederiz
Bu konuda bizim herhangi bir değişiklik yapmamızın söz konusu olmadığını
bildirmek isteriz
Ukrferry bu indirimi yapar iken acaba şu sorulara cevap verebiliyor mu inanın biz de
merak ediyoruz.
1-Haftada 2 gün düzenli sefer yapacaklarının garantisini veriyorlar mı?
2- Anons ettikleri gün ve saatte kalkacaklar mı?
3-Karasu’dan kalktıktan sonra haber vermeden İstanbul’a yakıt almaya gidip 1 tam
gün kaybettirecekler mi?
4-Bu navlun indiriminin tüm yıl boyunca geçerli olup olmayacağının garantisini
veriyorlar m?
5-Ukrayna’dan kalktıktan sonra Gürcan üzerinden Karasu’ya gelmeyeceklerinin
garantisini veriyorlar mı?
6-Durup dururken hattan çekilmeyeceklerinin garantisini veriyorlar mı(Geçen sene
6 ay ortadan kayboldular)
Ama en önemlisi müşterilerini söz verip mağdur etmeyeceklerinin garantisini
veriyorlar mı?”
ifadeleri yer almaktadır. E-posta yazışmasından görülebileceği üzere SEALINE,
müşterilerinden gelen indirim talebine, hizmet kalitesinin farklılığını gerekçe göstererek
olumsuz yanıt vermektedir.
(19) Benzer bir şekilde (…..) tarafından SEALINE Karasu Liman Müdürü (…..)’a gönderilen
e-posta yazışmasında, müşterinin indirim talebinin SEALINE tarafından
karşılanmadığı görülmektedir:
“From: (…..) [mailto: (…..)]
Sent: 21 Haziran 2019 Cuma 11:19
To: (…..)
Cc: (…..); (…..)
20-36/486-213
7/16
Subject: Re: Fiyat Revizesi
(…..)Bey Merhaba,
İNTER ASTRA OTOMOTİV olarak diğer firmalarla (Cenk ve Dabkoviç4) 250 USD
araç başı Navlun fiyatından çalışıyoruz. Konişmento
Sizinle 300 USD,
İlk konuştuğumuzda; Navlun bedelini 252 USD indirmemiz gerekiyor demiştim.
Sizde çalışmalarımızı bir görelim; gerekli adetler ulaştığımızda gereğin yaparız
demiştiniz.
Şimdi bu talebinin yerine gelmesini rica ediyorum.
------
Kime: (…..)
Bilgi: Burak Kaftancı ; (…..)@; (…..) @
(…..)Bey selamlar,
Fiyatlar ile ilgili olarak düzenlemeler konusunda armatörümüz söz sahibidir. Sizlere
daha önce de söylediğim gibi, diğer firmaların navlun ücretleri bizler için çok da iletilir
ve navlun indirim talebiniz gündeme alınır, armatörün kararı tekrar sorulur.
Bugünün şartlarında yapmış olduğunuz taşımalar için navlun fiyatlarımıza (…..)
Bey’den ulaşabilirsiniz ve maalesef (uzunluğuna bağlı olarak) 300 $ olarak sizlere
Sincerely yours “
(20) Aynı yönde bir diğer e-posta yazışması (…..) tarafından, (…..) ve Cc kısmında (…..)
adresinin bulunduğu 24.02.2020 tarihli e-postada yer almaktadır:
“Gönderen: (…..)| (…..)
Gönderildi:Monday, February 24, 2020 5:29:35 PM
Kime: @ ;
@
Bilgi: (…..)
Konu: RE: KACH240220
Merhabalar,
Az önce Dabkoviç’ten gelen mail ekteki gibidir.
Bu doğrultuda acentanızın revize navlunu ve ya promosyonu olacak mıydı?
Kolay gelsin
4 Dosya kapsamında elde edilen bilgi ve belgelere göre, Dabkoviç, ISS’nin 2019 yılından önceki
unvanıdır.
20-36/486-213
8/16
------
Gönderen: (…..)
Gönderildi: 24.02.2020 Pzt 17:47
Kime: (…..)| Düzteş Group A.Ş. (…..)@;
@ ;
@
Bilgi: (…..)@
İyi Günler
Mesajınız için teşekkür ederiz.
Şu an için herhangi bir revize navlun olacağı bilgisi bize armatörümüz tarafından
verilmemiştir. Herhangi bir değişiklik olması halinde sizler ile paylaşacağımızı
bildiririz ancak olacağı kanaatinde olmadığımızı da iletiriz.
Saygılarımızla
Sea Lines
(…..)”
(21) (…..) tarafından ISS Ro-Ro Departman Müdürü (…..)’ya gönderilen “RE: Roro” konulu
15.06.2020 tarihli e-posta da benzer bir durumu yansıtmaktadır:
“From: (…..)
Sent: Monday, June 15, 2020 9:38 AM
To: (…..) ISS-Turkey
Cc: (…..); 'Marketing'
Subject: RE: Roro
(…..) Bey
Rakam beklentimizin epey üstünden (…..) usd rakam elimizde var. Eğer uygunsa
Çarşamba sizin gemi ile çıkalım eğer uygun değilse h.sonu Sealine ile bu rakam
çıkartabiliyorum.
Rgrds
(…..)
------
From: (…..) ISS-Turkey [mailto: (…..) @]
Sent: Monday, June 15, 2020 9:42 AM
To: (…..)
Cc: (…..); 'Marketing'
20-36/486-213
9/16
Subject: RE: Roro
(…..) Bey merhaba,
Aracınızın ölçü ve ağırlığını göz önünde bulundurduğumuzda maalesef talep etmiş
olduğunuz rakamı teyit edebilmemiz mümkün değil.
(…..) usd'lik navlun bedeli, söz konusu araçla ilgili bizim sunabileceğimiz en iyi
navlun bedelidir”
(22) Yerinde incelemede elde edilen diğer bir takım belgelerden, müşterilerin fiyat ve boş
yer bilgisi edinebilmek amacıyla her iki teşebbüse birden e-posta gönderebildiği
görülmektedir. Sözü edilen hususta, “Re: rezv 01.03.2020” konulu 29.02.2020 tarihli
e-postada müşteriler bu hususta ikaz edilmektedir:
“From: (…..)
Sent: Cumartesi 29 Şubat 2020 11:49
To: (…..); (…..); (…..)
Subject: Re: rezv 01.03.2020
(…..) Kardeşim
Başka firmada çalışan (…..)'yı mesajlarınızda kopya tutmamayınız lütfen Bu konuda
gerekli hassasiyeti göstermenizi rica ederiz
Saygılarımızla
Sea Lines
(…..)”
(23) Yerinde inceleme belgeleri arasında elde edilen bilgi ve belgelerden, teşebbüslerin
müşterilerine ait araç plakası, uzunluğu, yüksekliği, ağırlığı, müşteri adı, telefonu ve
rezervasyon numarası gibi detaylı bilgileri görebilmelerine imkân tanıyan
manifestolarının rakipleri tarafından elde edilebildiği görülmektedir. Bu kapsamda,
SEALINE Satış Müdürü (…..) tarafından SEALINE yetkilileri (…..) ve (…..)’a gönderilen
“Ukrayna’dan İthal Yüklemeler” konulu 05.08.2019 tarihli e-postaya aşağıda yer
verilmektedir:
“(…..) Bey Merhaba,
Bu gün size Cenk’e ait son 1 ayın ithalat manifestolarını gönderdim.
Göreceğiniz üzere bazı firmalar özellikle kereste ve transit Irak yüklemelerinde
halen Cenk’i tercih edebiliyor.
Bunun sebeplerini çok acil ve iyi bir şekilde analiz etmek zorundayız ki gerekli
tedbirleri ivedi bir şekilde alabilelim.
Sizden ricamız Karasu limanında ürün ithal etmenin tercih sebebi olmamasının
sebebi ne olabilir?”
(24) Sözü edilen e-posta kapsamında SEALINE tarafından elde edilen bilgilerin,
müşterilerin rakip firmayı ve özellikle farklı limanları tercih etme nedenlerine ve bu
20-36/486-213
10/16
çerçevede alınması gereken tedbirlere odaklandığı, bu yönüyle rekabetçi bir analizi
içerdiği görülmektedir. Öte yandan önaraştırma kapsamında, sözü edilen ithalat
manifestolarının CENK tarafından SEALINE ile paylaşıldığına dair bir bilgi ya da
bulguya rastlanmamıştır.
(25) Benzer şekilde ISS ile SEALINE arasında gerçekleşen e-posta yazışmalarında da
teşebbüsler arasında zaman zaman manifestoların bilgi değişimine konu olabildiği
görülmektedir. ISS Ro-Ro Departman Müdürü (…..) tarafından ISS çalışanı (…..)’e
gönderilen “Loading List 04.01.2020 Loading List.” Konulu 03.01.2020 tarihli e-posta
şu şekildedir:
“From: (…..) ISS-Turkey
Sent: Cuma 3 Ocak 2020 22:07
To; (…..) ISS-Turkey; (…..) ISS-Turkey
Subject: FW: 04.01.2020 Loading List
Attachments: Loading List 04.01.2020.xls
Sealine’ın listesi..
------
From: @
Sent: Friday, January 3, 2020 6:22 PM
To: (…..) ISS-Turkey
Cc: @
Subject: 04.01.2020 Loading List”
(26) Konuyla ilgili olarak SEALINE tarafından yapılan açıklamada, Ocak ayı başında
teşebbüsün acentesi olduğu geminin yıllık bakımlarının yapılabilmesi için bir aylık
dönem için düzenli hattan ayrılmak zorunda kaldığı, bu kapsamda ISS’nin acenteliğini
yaptığı gemiden yükleme alanı kiralandığı, sözü edilen bilgilerin bu kapsamda gümrük
ve liman başkanlığı mevzuatı gereği çıkış bildiriminin yapılmasından ibaret olduğu
ifade edilmiştir. ISS tarafından da sözü edilen bilgilerin gemi manifestosunun
hazırlanması için zorunlu olan kargo detaylarından ibaret olduğu ve paylaşılan bilgiler
arasında fiyat bilgisinin yer almadığı ifade edilmiştir.
(27) ISS Ro-Ro Departman Müdürü (…..) tarafından ISS çalışanı (…..)’a gönderilen “(…..)”
konulu 29.03.2018 tarihli e-posta şu şekildedir:
“From: (…..) ISS-Turkey
Sent: Thursday, March 29, 2018 11:51 AM
To: (…..) ISS-Turkey
Subject: (…..)
(…..)”
20-36/486-213
11/16
I.3.2. Değerlendirme
(28) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi belirli bir mal veya hizmet piyasasında rekabeti
engelleme, bozma veya kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran teşebbüsler
arası anlaşmaları, uyumlu eylemleri ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemlerini
yasaklamaktadır. 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi ikinci fıkrasında ise tahdidi
olmamak üzere yasaklanan hallere ilişkin örneklere yer verilmiştir. Söz konusu fıkranın
(a) bendinde, “mal veya hizmetlerin alım ya da satım fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet,
kar gibi unsurlar ile her türlü alım yahut satım şartlarının tespit edilmesi” yasaklanan
hallerden sayılmıştır.
(29) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi uyarınca teşebbüsler arasındaki bir anlaşmanın
varlığı bakımından herhangi bir şekil şartı aranmamaktadır. Kanun’un 4. maddesinde
düzenlenen ihlalin tespiti açısından, rakip teşebbüsler arasında yapılan anlaşmada
rekabeti bozucu amacın bulunması yeterli olup söz konusu amacın tespit edilmesi
halinde ayrıca rekabeti bozucu etkinin ve dolayısıyla zararın ortaya konulmasına da
gerek bulunmamaktadır. Ayrıca rekabet hukukunda fiyat ve satış koşullarının
belirlenmesine yönelik anlaşmalar amaç bakımından/per se ihlal olarak kabul
edilmekte, bu tür anlaşmaların uygulanıp uygulanılmadığının mutlak tespiti gerekli
görülmemektedir5.
(30) Yerinde incelemelerde elde edilen deliller kapsamında, Türkiye – Ukrayna arasında
ro-ro taşımacılığı yapan teşebbüsler arasında bir fiyat anlaşmasının varlığını doğrudan
gösteren bir belge bulunmamaktadır. Aksine, acentelerin fiyatlama politikalarına ilişkin
olarak donatanların talimatı altında çalıştıkları, bahse konu teşebbüslerin fiyatlama
hususunda bir yetkilerinin olmadığı görülmektedir. Öte yandan yapılan yerinde
incelemelerde, donatanlar arasında rekabet karşıtı bir fiyat anlaşması bulunduğunu
gösterebilecek bir belge de yer almamaktadır.
(31) Bununla birlikte, yukarıda yer verilen belge içeriklerinde rastlanılan teşebbüsler arası
bilgi değişimlerinin de Kanun’un 4. maddesi kapsamında değerlendirilmesi
gerekmektedir. Söz konusu belgelerden ilki olan ve SEALINE Satış Müdürü (…..)
tarafından SEALINE yetkilileri (…..) ve (…..)’a gönderilen “Ukrayna’dan İthal
Yüklemeler” konulu 05.08.2019 tarihli e-postada CENK’e ait son bir aylık
manifestoların SEALINE tarafından analiz edildiği görülmektedir. Söz konusu belge
incelendiğinde, bahse konu analizde bazı firmaların kereste ve transit Irak
yüklemelerinde CENK’i tercih etmesinin nedenlerinin araştırıldığı, bununla ilgili aksiyon
alınmasının planlandığı görülmektedir. Bu kapsamda, sözü edilen belgenin,
teşebbüsler arasındaki rekabeti sınırlayıcı bir anlaşmaya işaret etmekten ziyade
SEALINE’nin rekabete karşılık verme stratejilerini içerdiği değerlendirilmektedir. Öte
yandan önaraştırma kapsamında, sözü edilen ithalat manifestolarının CENK
tarafından SEALINE ile paylaşıldığına dair bir bilgi ya da bulguya da rastlanmamıştır.
5 09.12.2014 tarihli ve 14-49/877-397 sayılı Sakarya Sürücü Kursları kararı.
20-36/486-213
12/16
(32) Teşebbüsler arasında bilgi değişimi kapsamında değerlendirilebilecek bir diğer belge
olan ve SEALINE ile ISS arasında manifesto paylaşımını içeren iletişim belgeleri
açısındansa bir ay süren ilgili dönemde SEALINE’nin acenteliğini yaptığı geminin
bakımda olması ve bu süreçte teşebbüsün müşterilerine hizmet verebilmek amacıyla
ISS’den hizmet aldığı hususları dikkate alındığında rekabetçi bir endişenin ortaya
çıkmadığı kanaati oluşmuştur.
(33) Dosya kapsamında teşebbüslerden talep edilen bilgilere dayanılarak hazırlanan çeşitli
araç türleri bazında taşıma fiyatlarının değişim grafiklerine aşağıda yer verilmektedir.
Grafik-1: Teşebbüslerin Türkiye Kalkışlı 7 Metre Uzunluğuna Kadar Araç Taşıma Fiyatları
(……TİCARİ SIR…..)
Kaynak: Teşebbüsler tarafından gönderilen bilgiler çerçevesinde yapılan hesaplamalar.
(……TİCARİ SIR…..)
Grafik-2: Teşebbüslerin Türkiye Kalkışlı 8 Metre Uzunluğuna Kadar Araç Taşıma Fiyatları
(……TİCARİ SIR…..)
Kaynak: Teşebbüsler tarafından gönderilen bilgiler çerçevesinde yapılan hesaplamalar.
20-36/486-213
13/16
Grafik-3: Teşebbüslerin Türkiye Kalkışlı 14 Metre Uzunluğuna Kadar Araç Taşıma Fiyatları
Kaynak: Teşebbüsler tarafından gönderilen bilgiler çerçevesinde yapılan hesaplamalar.
Grafik-4: Teşebbüslerin Türkiye Kalkışlı 17 Metre Uzunluğuna Kadar Araç Taşıma Fiyatları
(……TİCARİ SIR…..)
Kaynak: Teşebbüsler tarafından gönderilen bilgiler çerçevesinde yapılan hesaplamalar.
Grafik-5: Teşebbüslerin Türkiye Kalkışlı 19 Metre Uzunluğuna Kadar Araç Taşıma Fiyatları
(……TİCARİ SIR…..)
Kaynak: Teşebbüsler tarafından gönderilen bilgiler çerçevesinde yapılan hesaplamalar.
(34) Grafikler incelendiğinde, genel olarak ro-ro taşıma liste fiyatlarında teşebbüsler
arasında önemli görülebilecek bir paralelliğin bulunmadığı değerlendirilmektedir. Bu
$500,00
$550,00
$600,00
$650,00
$700,00
$750,00
$800,00
$850,00
INCHAPE SEALİNE CENK ZONGULDAK CENK HAYDARPAŞA
20-36/486-213
14/16
kapsamda, özellikle CENK’in diğer teşebbüslerden farklı bir fiyat politikasıyla ön plana
çıktığı gözlemlenmektedir. Örneğin, 14 metre ve üzerinde teşebbüsün liste fiyatları
diğer teşebbüslere nazaran düşük seyretmektedir. Öte yandan, şikâyet başvurusuna
konu olan ISS ile SEALINE fiyatları da farklı seyretmektedir. Bu çerçevede, örneğin,
şikâyet başvurusuna konu dönemde ISS’nin önemli fiyat indirimlerine gittiği, Mayıs ayı
itibarıyla ise teşebbüslerin tamamının kayda değer fiyat indirimleri gerçekleştirdikleri
anlaşılmaktadır. Bu kapsamda, mevcut dosya özelinde teşebbüsler arasında bir fiyat
anlaşmasının varlığı iddiasını destekleyebilecek kayda değer fiyat paralelliklerinin de
bulunmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
(35) Teşebbüslerin kapasite verileri incelendiğinde ise, Türkiye – Ukrayna ro-ro hatlarında
genel olarak düşük-orta kapasite ile çalışıldığı, hatlara olan genel talebin ise sabit
düzeylerde veya düşme eğiliminde olduğu görülmektedir:
Grafik-6: Aylara göre teşebbüslerin kapasite kullanım oranları
(……TİCARİ SIR…..)
Kaynak: Teşebbüsler tarafından gönderilen bilgiler çerçevesinde yapılan hesaplamalar.
(36) Yukarıda yer verilen kapasite bilgileri kapsamında, teşebbüslerin kapasite kullanım
oranlarının aylara göre %(…..) ile %(…..) arasında değişebildiği görülmektedir.
Teşebbüslerin bu derece yoğun ve değişken bir atıl kapasite ile çalışmalarının, mevcut
dosya özelinde bir anlaşma/uyumlu eylemin mevcudiyeti ihtimalini güçleştirdiği
değerlendirilmektedir. Zira teşebbüslerden herhangi birinin fiyat artırması durumunda
diğer teşebbüslerin kendilerine kayacak olan talebi değerlendirme imkânları
bulunacağından, olası bir anlaşma/uyumlu eylemden sapma güdüsünün yüksek
olacağı kanaatine ulaşılmıştır.
(37) CENK, SEALINE ve ISS tarafından taşınan 14, 17 ve 19 metre uzunluğundaki tırlara
ilişkin liste fiyatları incelendiğinde, liste fiyatlarının 1 Ocak 2020 itibarıyla benzeştiği
görülmekle birlikte, teşebbüslerden alınan aylık ortalama fiyat bilgileri çerçevesinde
sözü edilen fiyatların, liste fiyatlarından farklı gerçekleştiği anlaşılmaktadır:
Grafik-7: 14 Metre Uzunluğuna Kadar Aylık Ortalama Araç Taşıma Fiyatları
(……TİCARİ SIR…..)
Kaynak: Teşebbüsler tarafından gönderilen bilgiler çerçevesinde yapılan hesaplamalar.
20-36/486-213
15/16
Grafik-8: 17 Metre Uzunluğuna Kadar Aylık Ortalama Araç Taşıma Fiyatları
(……TİCARİ SIR…..)
Kaynak: Teşebbüsler tarafından gönderilen bilgiler çerçevesinde yapılan hesaplamalar.
Grafik-9: 19 Metre Uzunluğuna Kadar Aylık Ortalama Araç Taşıma Fiyatları
(……TİCARİ SIR…..)
Kaynak: Teşebbüsler tarafından gönderilen bilgiler çerçevesinde yapılan hesaplamalar.
(38) Yukarıda yer verilen tüm inceleme, tespit ve değerlendirmeler ışığında, Türkiye –
Ukrayna arasında ro-ro taşımacılığı yapan gemi acentelerinin nakliyecilere uygulanan
taşıma fiyatlarını aralarında anlaşarak belirlemek suretiyle 4054 sayılı Kanun'un 4.
maddesini ihlal ettikleri iddiasına ilişkin olarak, sözü edilen iddiayı destekler nitelikte
bir delile ulaşılamamış olması, yerinde incelemelerde elde edilen delillerin
teşebbüslerin bağımsız fiyatlama politikalarının mevcut olduğu kanısını destekler
nitelikte olması, teşebbüslerin fiyat verilerinin farklı seyretmesi ve teşebbüslerin önemli
görülebilecek atıl kapasitelerinin olası bir anlaşmadan sapma güdüsünü desteklemesi
dikkate alınarak, önaraştırmaya konu teşebbüslerin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini
ihlal etmedikleri dolayısıyla söz konusu teşebbüsler hakkında soruşturma açılmasına
gerek olmadığı sonucuna varılmıştır.
20-36/486-213
16/16
J. SONUÇ
(39) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma açılmamasına, gerekçeli kararın
tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak
üzere OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy