Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2019-1-066 (Ortak Girişim)
Karar Sayısı : 20-42/580-260
Karar Tarihi : 17.09.2020
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Birol KÜLE
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Ahmet ALGAN,
Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN
B. RAPORTÖRLER: Bilge YILMAZ, Melisa AĞYÜZ, Ali GEZBELİ
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Saudi Aramco Development Company
Temsilcileri: Av. Şahin ARDIYOK, Av. Bora İKİLER,
Av. Sercan SAĞMANLIGİL
Büyükdere Cad. Bahar Sok. No:13 River Plaza K:11-12 Levent
Şişli/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: Saudi Aramco Development Company ve Korea
Shipbuilding & Offshore Engineering Co., Ltd. arasında sabit motorlar, deniz
motorları ve kargo pompaları alanında iştigal etmek üzere bir ortak girişim
kurulması işlemi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 07.10.2019 tarih ve 6742
sayı ile giren ve 31.08.2020 tarih ve 9251 sayılı yazı ile tamamlanan bildirim üzerine
düzenlenen 11.09.2020 tarih ve 2019-1-066/Öİ sayılı Ortak Girişim Ön İnceleme
Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirime konu işleme izin verilmesinde
sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(4) Başvuruda nihai olarak Saudi Arabian Oil Company (SAUDI ARAMCO) tarafından
kontrol edilen Saudi Aramco Development Company (SADCO) ve ana şirketi Hyundai
Heavy Industries Holding Co., Ltd. olan Korea Shipbuilding & Offshore Engineering
Co., Ltd. (KSOE) arasında sabit motorlar, deniz motorları ve kargo pompaları alanında
iştigal etmek üzere bir Ortak Girişim (OG) kurulması işlemine izin verilmesine ilişkindir.1
Bildirim konusu OG, Suudi Arabistan’da bir üretim tesisi kuracak ve işletecektir.
(5) Bildirim konusu işlemin temelini taraflar arasında 29.05.2019 tarihinde imzalanan Pay
Sahipleri Sözleşmesi (PSS) oluşturmaktadır. Yapılan bildirimde, kurulacak olan OG
Ras Al-Khair’in (AL-KHAİR) toplam sermayesi ve oy hakkı bahşeden sermayesinin
%(…..)’ine SADCO, %(…..)’una KSOE ve %(…..)’ine ise azınlık pay sahibi Saudi
Arabian Industrial Investments Company’nin (DUSSUR) sahip olacakları ve bununla
birlikte OG’nin SADCO ve KSOE tarafından ortak kontrol edileceği ifade edilmektedir.2
1Bildirim konusu işlemin, farklı rekabet kurumlarından alınması gereken izinler dahil, tüm şartlar
sağlandığı anda tamamlanması beklenmektedir. Taraflar işlemin AB, Türkiye, Çin, Güney Kore,
Ukrayna, Fas ve (işlemin tamamlanmasının ardından) Mısır'da bildirilmesini öngörmektedir.
2DUSSUR, 2010/4 sayılı Tebliğ kapsamında bildirim konusu OG’nin ortak kontrolüne sahip
olmayacaktır.
20-42/580-260
2/5
(6) 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ’in (2010/4 sayılı Tebliğ) 5. maddesinin üçüncü fıkrası hükmü
çerçevesinde, bir ortak girişimin anılan Tebliğ kapsamında bir devralma işlemi
sayılabilmesi için i) ortak kontrol altında bir teşebbüsün bulunması ve ii) ortak girişimin
bağımsız bir iktisadi varlık (tam işlevsel) olarak ortaya çıkması unsurlarının birlikte
sağlanması gerekmektedir.
i) Ortak Kontrol
(7) PSS’nin 7.3. maddesi uyarınca, OG Yönetim Kurulu (…..) SADCO, (…..) KSOE ve
(…..) DUSSUR tarafından atanacak toplam (…..) üyeden oluşacaktır. SADCO, oyların
eşitliği durumunda belirleyici oya sahip olmayacak olan (…..) atanmasını veto etme
hakkına da sahip olacaktır. Yönetim Kurulunun ancak en az (…..) SADCO, (…..) KSOE
ve (…..) DUSSUR tarafından atanmış üyelerin katılımı ile toplanabileceği buna ek
olarak Yönetim Kurulunun (…..) ile karar alabileceği ifade edilmektedir. Birleşme ve
Devralma Sayılan Haller ve Kontrol Kavramı Hakkında Kılavuz’un 56. maddesinde “Üst
yönetimin atanması ve görevine son verilmesi ya da bütçenin onaylanması ile ilgili veto
hakları belirleyici etki açısından çok önemli haklardır. Yönetim kurulu üyeleri gibi üst
yönetimin yapısını birlikte belirleme yetkisi, genellikle hak sahibine bir teşebbüsün ticari
politikasında belirleyici etki uygulama imkânı verir. Bütçe, ortak girişimin faaliyetlerinin
ve özellikle yapacağı yatırımların kesin çerçevesini belirlediğinden aynı durum bütçeyle
ilgili haklar bakımından da geçerlidir.” ifadelerine yer verilmiştir. PSS’nin 9.2. maddesi
nitelikli oylama konusuna açıklık getirmektedir. Buna göre; OG’nin Yönetim Kurulu
üyesi veya görevli Yönetim Kurulu sayısında herhangi bir değişiklik yapılması, iş planı
yahut yıllık bütçenin onaylanması kararları hisselerin en az %(…..)’ini temsil eden
hissedarların olumlu oyunu gerektirmektedir. Bununla birlikte PSS’nin 10.1. maddesine
göre taraflardan hem SADCO hem de KSOE üst yönetimin atanması konusunda veto
hakkına sahip olacaktır. Bu doğrultuda hem SADCO hem de KSOE işletme bütçesi, iş
planı ve üst yönetimin atanması konularında veto hakları bulunduğundan, OG’nin
stratejik ticari faaliyetleri üzerinde belirleyici etkiye sahip olacaklardır. Diğer taraftan,
DUSSUR’un böyle bir veto hakkı bulunmayacağından OG üzerinde kontrol hakkına
sahip olamayacaktır. Dolayısıyla, OG’nin SADCO ve KSOE’nin ortak kontrolünde
olduğu değerlendirilmektedir.
ii) Tam İşlevsellik
(8) Bildirim Formunda kurulacak OG’nin, faaliyetlerini yerine getirmek için bağımsız bir
yönetim ekibi ve gerekli tüm kaynaklara sahip olacağı ve sürekli bir faaliyet planı ile
kalıcı olarak kurulduğu ifade edilmektedir. Bununla birlikte Bildirim Formunda OG’nin
ürünlerinin önemli bölümünün, gemicilik ve petrol sondajı iş kolunda faaliyet gösteren
SADCO’nun iştiraklerine piyasa koşullarında satışının öngörüldüğü ifade edilmiştir.
Başlangıç olarak bu satışların OG’nin cirosu içinde yaklaşık olarak %(…..) oranında bir
pay oluşturmasının beklendiği belirtilmiştir. Söz konusu satışların bilhassa SADCO
iştiraklerinden olan International Maritime Industries Company’e (IMIC) yapılmasının
planlandığı ifade edilmektedir.3 Dolayısıyla başlangıç aşamasında dahi OG’nin üçüncü
kişilere yönelik satışları, Kılavuz’un 86. paragrafında minimum eşik olarak belirtilen
%20’nin altına düşmeyecektir. Ayrıca OG ile SADCO iştirakleri arasındaki bu satış
ilişkisinin PSS’nin 11.1. maddesinde4 de işaret edildiği üzere gerçek anlamda ticari bir
ilişki olacağı da tarafça belirtilmiştir. Her halükarda OG’nin ana şirketlerine yapacağı
3 Planlanan işlemin gerçekleşmesiyle birlikte IMIC’te, SADCO’nun %(…..); KSOE’nin %(…..) payı
bulunacaktır.
4 “Bildirim konusu OG ve ana şirketleri ile ticari ilişkisini emsallerine uygun şekilde ve normal ticari
koşullar altında gerçekleştirecektir.”
20-42/580-260
3/5
satışların yaklaşık (…..) yıl sürmesi beklenen başlangıç döneminden sonra kademeli
olarak düşmesinin beklendiği ifade edilmiştir.
(9) Öte yandan Bildirim Formunda KSOE’nin bildirim konusu OG’ye talep üzerine yedek
ve onarım parçaları temin edebileceğinden bahsedilmiştir. Kurumca bilgi talep edilmesi
üzerine, taraflarca gönderilen cevabi yazıda OG’nin aynı pazarda faaliyet gösteren
diğer şirketler tarafından gerçekleştirilen tüm faaliyetleri yerine getirebileceği, OG’nin
ana şirketlerin üreticisi veya yeniden satıcısı olarak faaliyet göstermek için kurulmadığı,
OG’ye yapılması planlanan satışların KSOE’nin cirosu içerisinde tahmini olarak %(…..)
ila %(…..) arasında bir orana tekabül edeceği ve bu sınırlı ilişkinin de zaman içerisinde
azalacağı, OG’nin bu yedek ve onarım parçalarını yeniden satış gerçekleştirmek için
temin etmediği, aksine satış sonrası hizmetler için bu parçalara ihtiyaç duyulduğu ifade
edilmiştir. Dolayısıyla OG, KSOE’nin satış temsilcisi gibi hareket etmeyecek, satın
aldığı ürünlere katma değer sağlayarak müşterilerine yönelik hizmetinin bir parçası
olarak sunacaktır. Ayrıca Orta Doğu ve Kuzey Afrika bölgesindeki tüm gemi yapım
şirketleri ve dizel motor elektrik santrali şirketleri (Drydock World Dubai, Saudi
Electricity Company ve Dubai Electricity & Water Authority gibi) OG’nin potansiyel
müşterileri olacaktır.
(10) Bu çerçevede, bildirime konu işlem ile kurulacak ortak girişim şirketinin tam işlevsel,
bağımsız bir iktisadi varlık niteliğinde olacağı ve bildirim konusu işlemin, 2010/4 sayılı
Tebliğ’in 5. maddesi anlamında bir devralma işlemi olduğu anlaşılmaktadır. Öte
yandan ilgili tarafların cirolarının söz konusu Tebliğ’in 7. maddesinin birinci fıkrasının
öngörülen eşikleri aşması nedeniyle, işlemin izne tabi olduğu görülmektedir.
(11) Dosya mevcudu bilgilere göre, tarafların amacı sabit motorlar, deniz motorları5 ve
kargo pompaları6 alanlarında faaliyet gösterecek bir OG kurmaktır. Kurulması
planlanan OG’nin, Suudi Arabistan’da kurulacak olup Bildirim Formunda OG’nin Suudi
Arabistan, MENA Bölgesi ve Türkiye’de satış yapmak için lisans almasına yönelik
planının bulunduğu belirtilmiştir. Bununla birlikte işlem taraflarının ana şirketleri petrol
ticareti alanında da faaliyet göstermektedirler. SADCO’nun ana şirketi SAUDI
ARAMCO global olarak ham petrol keşfi, üretim ve pazarlaması ile daha küçük çapta
rafine edilmiş ürün ve petrokimyasal üretimi ve pazarlaması alanlarında, Türkiye’de ise
ihracat yoluyla ham petrol satışı alanında faaliyet göstermektedir. Taraflarca, SAUDI
ARAMCO’nun Türkiye’ye yapılan ham petrol ithalatında %(…..) pazar payına sahip
olduğu ve ülkemizde herhangi bir şube veya iştirakinin mevcut olmadığı bildirilmiştir.
Diğer yandan taraflarca, KSOE’nin ana şirketi HHI Grubu 2018 yılında Türkiye petrol
piyasasında yaklaşık (…..) tutarında bir iş hacmi olduğu ve söz konusu iş hacminin,
HHI Grubu’nun Güney Kore’deki petrol rafinerisinden Türkiye’ye yapılan rafine petrol
ürünleri satışlarından kaynaklandığı ifade edilmiştir. Ayrıca, HHI Grubu’nun Türkiye
rafine petrol pazarındaki payının %(…..)’in çok altında olduğu, ham petrolde ise
KSOE’nin global veya yerel herhangi bir faaliyetinin bulunmadığı bildirilmiştir.
5 Sabit motorlar dizel enerji santralleri ya da paketlenmiş güç istasyonları (packaged power stations) gibi
kıyıda kurulu (on-shore) enerji santralleri için elektrik üretmek için kullanılmaktadır. Deniz motorları ise
gemilerin su üstünde ilerlemesini sağlayan tahrik motorları (propulsion engines) olarak ya da gemilerin
içinde ihtiyaç duyulan elektrik gücünü sağlayan jeneratör motorları olarak kullanılmaktadır.
6 Kargo pompaları ham petrol ya da kimyasal veya benzeri sıvı ürün taşıyan deniz araçlarında ya da
yüzen üretim platformları ve benzerlerinde kullanılmaktadır. Ana fonksiyonları, kargonun (ör: petrol veya
kimyasalların) deniz aracındaki tanktan varış limanında kıyıda kurulu olan tanklara pompalanmasıdır.
Bildirim Konusu OG tarafından üretilecek kargo pompaları, hidrolik yağ ile çalışan kimyasal ürün
taşıyıcısı deniz araçlarında kullanılan su altı pompaları ve buhar türbini veya elektrik motoru ile çalışan
kargo pompalarıdır.
20-42/580-260
4/5
(12) İlgili teşebbüslerin faaliyetlerine bakıldığında SADCO’nun petrol yatağı hizmetleri,
sondaj tesisatı imalatı, denizcilik, sağlık ve ulusal deniz taşımacılığı alanlarında faaliyet
gösterdiği; KSOE’nin ise deniz taşımacılığına güç sistemleri sağlamayı amaçlayan
küresel entegre sistemler ve çözümler sağlayıcısı olduğu ve açık deniz endüstrisi için
teknoloji ve hizmetler sunduğu anlaşılmaktadır. SADCO’nun gemicilik sektörü ve petrol
sondaj sektöründe iştirakleri bulunmakta olup söz konusu iştiraklerin tümünün
faaliyetlerinin Suudi Arabistan’da gerçekleştirildiği bildirilmiştir. KSOE’nin ise global
gemicilik pazarındaki payı %(…..); Türkiye pazarındaki payı ise yaklaşık %(…..)’tür.
Dolayısıyla söz konusu pazarlardaki faaliyetlerin Türkiye’de herhangi bir pazarı
yatay/dikey olarak etkilemeyeceği değerlendirilmektedir.
(13) Kurulması planlanan OG’nin Suudi Arabistan’da üretimini gerçekleştireceği sabit
motorlar, deniz motorları ve kargo pompalarının taraflara satılacağı; KSOE’nin ise
faaliyette bulunduğu tamamlayıcı parçalar, montajlı ya da montajsız yedek onarım ve
değişim parçaları veya bağlantı aksesuarlarını talep üzerine ve sınırlı ölçüde OG’ye
sağlayacağı belirtilmektedir. Bu bakımdan OG’nin faaliyetleri ve tarafların faaliyetleri
arasında dikey örtüşmenin ortaya çıkacağı görülmektedir. Ancak tarafların söz konusu
pazarlardaki faaliyetlerinin oldukça sınırlı olduğu (%(…..)’den az), OG’nin henüz
kurulma aşamasında bulunduğu ve küresel bazda deniz motorları pazarında Chine
State Shipbuilding Corporation (CSSC), Mitsu Engineering & Shipbuilding; sabit
motorlar bakımından Wartsila, Caterpillar, Rolls-Royce, MAN Energy Solution; kargo
pompaları pazarında ise Shinko ve Framko gibi güçlü rakiplerinin olduğu Bildirim
Formunda ifade edilmiştir. Söz konusu rakiplere ve ilgili ürün pazarlarında sahip
oldukları pazar paylarına aşağıdaki tablolarda yer verilmektedir:
Tablo 1: KSOE ve Deniz Motoru Pazarında %5’ten Fazla Pazar Payına Sahip Rakiplerinin Tahmini
Global ve Yerel (Türkiye) Pazar Payları
Teşebbüs Global Pazar Payı (%) Türkiye Pazar Payı (%)
KSOE (…..) (…..)
HSD Engine (…..) (…..)
Mitsui Eng & SB (…..) (…..)
CSSC (…..) (…..)
MAN Energy Solutions (…..) (…..)
Diğer (…..) (…..)
Kaynak: Taraflardan Gelen Cevabi Yazı
Tablo 2: KSOE ve Sabit Motorlar Pazarında %5’ten Fazla Pazar Payına Sahip Rakiplerinin Tahmini
Global ve Yerel (Türkiye) Pazar Payları
Teşebbüs Global Pazar Payı (%) Türkiye Pazar Payı (%)
KSOE (…..) (…..)
Wartsila (…..) (…..)
MAN Energy Solutions (…..) (…..)
Diğer (…..) (…..)
Kaynak: Taraflardan Gelen Cevabi Yazı
(14) Bununla birlikte, dosya mevcudu bilgilere göre, OG ile KSOE arasında deniz motorları
pazarında potansiyel olarak yatay örtüşme de mevcuttur. Buna göre, KSOE’nin
Türkiye’de deniz motorları pazarında üç yıldır faaliyet göstermesi ve satışlarının
oldukça sınırlı olması7 sebebiyle söz konusu pazardaki payı tahmini olarak %(…..)’i
geçmediği gibi sabit motorlar ve diğer deniz motorları tek bir pazar olarak kabul
edildiğinde ise Türkiye pazarındaki payı %(…..)’in altında kalmaktadır.
7 KSOE deniz motorları pazarında 2016 yılında (…..), 2017 yılında (…..), 2018 yılında ise (…..) ciro elde
etmiştir.
20-42/580-260
5/5
(15) Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde, bildirime konu işlemin 4054 sayılı
Kanun’un 7. maddesi kapsamında pazardaki etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılması
sonucunu doğurmayacağı kanaatine varılmıştır.
H. SONUÇ
(16) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet
Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ
kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda etkin rekabetin önemli ölçüde
azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine, gerekçeli
kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık
olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy