Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2020-1-025 (Ortak Girişim)
Karar Sayısı : 20-42/581-261
Karar Tarihi : 17.09.2020
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Birol KÜLE
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Ahmet ALGAN,
Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN
B. RAPORTÖRLER: Bilge YILMAZ, Kübra Dilara AYAR, Alican ŞENTÜRK
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Baker Huges Company
Temsilcileri: Dr. M. Fevzi TOKSOY, Burak Buğrahan SEZER
Bahadır BALKI, Ertuğrul Can CANBOLAT, Nabi Can ACAR,
Francalacı Sok. No:28 34345 Arnavutköy Beşiktaş/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: Saudi Aramco Development Company ile GE Oil & Gas UK
Ltd. aracılığıyla Baker Hughes Company arasında petrol/doğal gaz
uygulamalarında kullanılmak üzere metalik olmayan/kompozit ürünlerin
geliştirilmesine yönelik üretim tesisleri kuracak ve işletecek bir ortak girişim
kurulması işlemi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 16.04.2020 tarih ve 3736
sayı ile giren ve 09.09.2020 tarih ve 9548 sayılı yazı ile tamamlanan bildirim üzerine
düzenlenen 09.09.2020 tarih ve 2020-1-025/Öİ sayılı Ortak Girişim Ön İnceleme
Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirime konu işleme izin verilmesinde
sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(4) Başvuruda; Saudi Aramco Development Company (SADCO) ile GE Oil & Gas UK Ltd.
(GE OIL)1 aracılığıyla Baker Hughes Company'nin (BHC) ortak kontrolünde olacak ve
petrol/doğal gaz uygulamalarında kullanılmak üzere metalik olmayan/kompozit
ürünlerin geliştirilmesine yönelik üretim tesisleri kuracak ve işletecek olan yeni bir ortak
girişimin (OG) kurulması işlemine izin verilmesi talep edilmektedir.
(5) Bildirim konusu işlemin temelini SADCO ve GE OIL arasında 24.02.2020 tarihinde
imzalanan Hissedarlar Sözleşmesi (Sözleşme) oluşturmaktadır. Söz konusu işlem,
SADCO ve BHC tarafından OG üzerinde ortak kontrol kurulmasına ilişkindir.
(6) 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ’in (2010/4 sayılı Tebliğ) 5. maddesinin üçüncü fıkrası hükmü
çerçevesinde, bir ortak girişimin anılan Tebliğ kapsamında bir devralma işlemi
sayılabilmesi için i) ortak kontrol altında bir teşebbüsün bulunması ve ii) ortak girişimin
bağımsız bir iktisadi varlık (tam işlevsel) olarak ortaya çıkması unsurlarının birlikte
sağlanması gerekmektedir.
1 Ticari unvanı 01.06.2020 tarihinde Baker Hughes Energy Technology UK Limited (BHET UK) olarak
değişen GE OIL; Baker Hughes Holdings LLC'nin tamamına sahip olduğu bir iştirakidir.
20-42/581-261
2/5
i) Ortak Kontrol
(7) Dosyadaki bilgilere göre, SADCO ve BHC’nin her biri OG’nin sermayesinin %50’sine
sahip olacaktır. Sözleşme’nin 6.1. maddesi uyarınca, Yönetim Kurulu (…..) SADCO
tarafından (belirleyici oy yetkisi olmayan yönetim kurulu başkanı dâhil olmak üzere) ve
(…..) BHC tarafından atanacak (…..) kurul üyesinden oluşacaktır. Bununla birlikte,
Sözleşme’nin 6.3.(a) maddesine göre toplantı nisabı bakımından, SADCO’nun ve
BHC’nin en az (…..) üyesi olmak üzere en az (…..) üyenin bulunması gerekmektedir.
Yine, Sözleşme’nin 6.8. maddesi uyarınca, yönetim kurulu kararları, genellikle (…..)
alınacaktır. Mahfuz konular bakımından ise SADCO ve BHC’nin atadığı üyelerden (…..)
olumlu oyu bulunmalıdır. Söz konusu konular, (…..) içermektedir. Dolayısıyla hem
SADCO hem de BHC, bahsi geçen mahfuz konulara ilişkin olarak veto hakkına haiz
olacaktır.
(8) Sözleşme’nin 7.1. maddesinde, her bir hissedarın hisse oranları ile uyumlu ve orantılı
şekilde oy hakkı bulunacağı belirtilmektedir. SADCO ve BHC’nin her biri OG’nin
sermayesinin %50’sine sahip olacağından mezkûr madde her iki taraf için de eşit oy
hakkı anlamına gelmektedir. Bununla birlikte, toplantı nisabı bakımından, hisselerin
toplamda en az %(…..)’lik payı temsil eden hissedarların katılımı gerekmektedir. Ayrıca,
Sözleşme’nin 7.4. maddesi uyarınca hissedarların karar alması bakımından genellikle
hisselerin %(…..)’inden fazlasına sahip hissedarların olumlu oyu bulunmalıdır. Aynı
zamanda, Sözleşme’nin 7.3. maddesine göre hissedarlık seviyesinde %100 hisseye
sahip hissedarların oy birliğini gerektiren belirli kararlar da mevcuttur. Bu kararlar azınlık
hissedarlara ilişkin ana sözleşme veya teşebbüs türünün değiştirilmesi gibi tipik
hususları kapsamaktadır. Bu kapsamda hem SADCO hem de BHC hissedarlık
seviyesinde karar verilecek tüm hususlarda veto hakkına haiz olacaktır.
(9) Bununla birlikte, Sözleşme’nin 10.2. maddesi uyarınca, (…..). Ayrıca, Sözleşme’nin 8.1.
maddesine göre (…..). Bu bilgiler kapsamında SADCO ve BHC’nin OG’nin stratejik
ticari davranışları üzerinde ortak olarak belirleyici etkiye sahip olacağı dolayısıyla
tarafların OG üzerinde ortak kontrol hakkına sahip olacağı değerlendirilmektedir.
ii) Tam İşlevsellik
(10) Bildirim Formu’nda OG’nin tam işlevsel bir ortak girişim olacağı aşağıda sunulan
nedenlerle açıklanmaktadır:
- OG, ticari faaliyetlerini kalıcı olarak sürdürebilmesine olanak veren gerekli tüm
imkânlara sahip olacaktır. BHC ve SAUDI ARAMCO, OG’nin cirosunun iki yıl
boyunca (2020 ve 2021 yıllarında) sıfır olacağını ve 2022 yılında ise (…..) olacağını
öngörmektedir. OG, ana şirketlerinden bağımsız olarak faaliyet gösterecek olup
yeterli finansal kaynaklara, ilgili fikri mülkiyet haklarına erişim imkânına ve yeterli
insan kaynağına sahip olacaktır.
- Ana şirketlerin OG’ye yapacakları yatırımların2, OG’nin faaliyetlerini bağımsız olarak
ve kalıcı bir şekilde yürütmesini sağlayacak planlanan sermaye harcamaları ve
işletme giderlerini karşılayacağı değerlendirilmektedir. Finansal kaynaklar, OG’ye
kıyı RTP akış hattı3, kuyu içi üretim borusu sistemi4 (downhole production tubing) ve
petrol ile doğal gazın haricindeki endüstriler için metalik olmayan ürünlere ilişkin
2 Her bir ana şirket, OG’ye en fazla (…..) civarında bir yatırım yapmayı taahhüt etmiştir.
3 RTP akış hatları; esnek, metalik olmayan, kısa ve orta mesafelerde petrol, doğal gaz veya su taşıyan
küçük çaplı boru hatları olup korozyon mukavemeti ve hızlı kurulumları sayesinde, çelik boru hatlarına
alternatif bir çözüm olarak kullanılmaktadır.
4 Kuyu içi üretim borusu sistemi, sondaj kuyusunda petrol ve doğal gaz araması ve çıkarılması
faaliyetlerinde kullanılan bir boru hattıdır.
20-42/581-261
3/5
bağımsız AR&GE çalışmalarını yürütme imkânı tanıyacaktır. Bununla birlikte, BHC,
OG tarafından OG ürünlerinin MENA Bölgesi’nde üretebilmesi ve satabilmesi için
OG’ye ilgili lisansları piyasa koşullarına uygun olarak (arm’s length) sağlayacaktır.
Bu doğrultuda, BHC ve OG arasında bir Bilgi Lisansı ve Eğitim Sözleşmesi
imzalanacak olup bu sözleşme kapsamında BHC grubu belirli fikri mülkiyet haklarını
OG’nin faaliyetlerinde kullanılması için lisanslayacaktır. Söz konusu sözleşme, aynı
zamanda BHC’nin OG’ye ilgili eğitimleri vermesini de gerektirecektir. Ayrıca, OG,
kendi çalışanlarına ve yönetimine sahip olacak olup CEO, CFO, COO ve CTO
tarafından yönetilecektir. SADCO ve BHC, OG’nin 2021 yılında (…..) çalışan ve
2026 yılında (…..) çalışan istihdam edeceğini öngörmektedir. Bununla birlikte ana
şirketler, OG’nin gerektirdiği şekilde OG tarafından işe alınacak veya OG’de geçici
görevlendirilecek belirli nitelikli personeli hazır edecek olup bu iş ilişkileri, bir Geçici
Görevlendirme Sözleşmesi çerçevesinde düzenlenecektir.
- Bahsi geçen kaynaklar, aynı zamanda OG’nin satış ve pazarlama faaliyetlerini
bağımsız bir şekilde yürütmesini sağlayacaktır. Ayrıca OG’nin operasyonel
bağımsızlığını garanti altına alan anlaşmalar bulunacaktır. SADCO ve BHC, OG’ye
belirli hizmetleri sunmak üzere OG ile bir Hizmet Sözleşmesi imzalayacaklardır.
Hizmet Sözleşmesi’ndeki hiçbir hüküm, OG’nin aynı veya benzer bir hizmeti
alternatif sağlayıcılardan almasını veya söz konusu hizmeti kendisine sağlamasını
engellemeyecektir.
- OG’nin, ana şirketlerden herhangi bir girdi alımı yapma zorunluluğu
bulunmamaktadır. BHC OG’nin ürünlerinin üretilmesi ve MENA Bölgesi’nde satışı
için ilgili fikri mülkiyet haklarını piyasa koşullarına uygun olarak OG’ye
lisanslayacaktır. OG ana şirketlerden hizmet alma seçeneğine haiz olmakla birlikte
söz konusu hizmetleri alma zorunluluğu bulunmamaktadır. OG’nin faaliyete
geçmesinin akabinde, ürünlerini SADCO’nun iştiraklerine satmasını planlamaktadır.5
Bu satışlar, piyasa koşullarına uygun olarak gerçekleştirilecek olup geri kalan üretim
ise OG tarafından MENA Bölgesi’nde bulunan müşterilere satılacaktır. Bununla
birlikte, OG’nin ürünlerini BHC’ye satmasına yönelik bir plan bulunmamaktadır.
Ayrıca ana şirketlerin siparişlerinin üçüncü taraflardan gelen siparişlere kıyasen
önceliklendirilmesi planlanmamakta olup ana şirketlere, öncelikli muamele
yapılmayacaktır.
- OG’nin, petrol ve doğal gaz uygulamalarında kullanılmak üzere metalik
olmayan/kompozit ürünlerin üretimini gerçekleştiren şirketlerin normal şartlar altında
gösterdikleri faaliyetlerinin tamamını ve ortak girişim ürünlerinin üretilmesi ile
pazarlanmasına yönelik faaliyetleri yerine getirmesi beklenmektedir. OG, pazarda
bağımsız bir şekilde faaliyet göstereceği değerlendirilmektedir.
- OG kalıcı bir şekilde faaliyet gösterecektir. Bildirim Formunda OG’nin en az 25 yıllık
bir süre için faaliyet göstereceği ve bu sürenin uzatılabileceği ifade edilmektedir.
(11) Bu çerçevede, bildirime konu işlem ile kurulacak ortak girişim şirketinin tam işlevsel,
bağımsız bir iktisadi varlık niteliğinde olacağı ve bildirim konusu işlemin, 2010/4 sayılı
Tebliğ’in 5. maddesi anlamında bir devralma işlemi olduğu anlaşılmaktadır. Öte yandan
ilgili tarafların cirolarının söz konusu Tebliğ’in 7. maddesinin birinci fıkrasının öngörülen
eşikleri aşması nedeniyle, işlemin izne tabi olduğu görülmektedir.
5 Bildirim Formunda söz konusu satışların OG’nin satışlarının tahmini olarak en fazla %(…..)’ını
oluşturacağı ifade edilmektedir.
20-42/581-261
4/5
(12) Bildirim konusu işlemde, taraflar petrol/doğal gaz uygulamalarında kullanılmak üzere
metalik olmayan/kompozit ürünlerin geliştirilmesine yönelik üretim tesisleri kuracak,
inşa edecek ve işletecek olan bir ortak girişim kurulmasını planlamaktadır. Kurulması
planlanan OG, Suudi Arabistan’da üretim tesislerini kuracak, inşa edecek ve işletecek
olup yalnızca MENA Bölgesi’nde ürünlerinin üretilmesi ve satılmasına yönelik faaliyet
gösterecektir. OG tarafından üretimi ve satışı gerçekleştirilecek ürünler petrol ve doğal
gaz uygulamalarında kullanılan RTP akış hatlarıdır. Bununla birlikte, OG, kendi
ürünlerine ilişkin yardım ve mühendislik desteği sunacak olup ayrıca, petrol ve doğal
gaz uygulamaları ile diğer sektörlerde kullanılmak üzere metalik olmayan ürünlere
ilişkin araştırma, geliştirme ve yatırımlarını sürdürecektir. OG’nin özellikle kuyu içi
üretim borusu sistemine ilişkin bir prototipin araştırma ve geliştirmesine yatırım
yapacağı ifade edilmektedir. İşlem taraflarından SADCO’nun ana şirketi Saudi Arabian
Oil Company (SAUDI ARAMCO), ham petrolün aranması, üretimi, pazarlanması ve
rafine ürünlerin ve petrokimyasalların üretimi ile pazarlanması alanlarında faaliyet
göstermekte olup Türkiye’de ihracat yoluyla ham petrol satışı alanında faaliyet
göstermektedir. SAUDI ARAMCO’nun Türkiye’de herhangi bir iştiraki veya bağlı
kuruluşu bulunmamaktadır. Diğer yandan BHC ise petrol ve doğal gaz geliştirme
sektöründe bütünleştirilmiş petrol sahası ürünleri, hizmetleri ve dijital çözümleri sunan
global bir sağlayıcı olup Türkiye’de Baker Hughes Petrol Sahası Teçh. ve Hizm. Tic.
Ltd. Şti. (BHC TÜRKİYE) ve GE Turkey Petrol ve Gaz Ltd. Şti. (GETPG) unvanlı iki
iştiraki bulunmaktadır. BHC TÜRKİYE, petrol sahası şirketlerine sondajlama, kuyu içi
ölçümü ve testi, sondaj kuyusu tamamlama gibi teknik ve operasyonel hizmetlerin
sağlanması ile birlikte endüstriyel makineler, sondaj ekipmanları ve kimyasalları da
kapsayan ürünlere yönelik teknik ve operasyonel hizmetler sunmakta olup GETPG ise
akış ve işleme (proses) teknolojileri, kontrol çözümleri, ölçümleme, algılama ve denetim
teknolojileri dahil olmak üzere turbo makine ürünleri ve ürün çözümleri sunmaktadır.
(13) İlgili teşebbüslerin faaliyetlerine bakıldığında, SADCO’nun esas olarak petrol sahası
hizmetleri, sondaj tesisatı üretimi, denizcilik tesisi gibi faaliyetlerde bulunan şirketlerin
hisselerine sahip olduğu, bu şirketlere yatırım yaptığı ve bu şirketlerin proje geliştirme
faaliyetlerini yürüttüğü; BHET UK’ın (GE OIL) ise petrol ve gaz arama ile üretiminde
kullanılan su altı ve ikmal ekipmanın tasarlanması, söz konusu ekipmanın üretilmesi ve
satılması, ayrıca bahsi geçen ekipmanın kurulumuna ve operasyonuna yönelik
hizmetler sunulması alanında faaliyet gösterdiği görülmektedir.
(14) Bu çerçevede OG’nin faaliyetlerinin MENA Bölgesi ile sınırlı olduğu ve OG’nin
Türkiye’de faal olmayacağı dikkate alındığında bildirime konu işlem neticesinde
tarafların ve OG’nin Türkiye’deki faaliyetleri arasında herhangi bir yatay ve/veya dikey
örtüşme bulunmayacağı anlaşılmaktadır.
(15) Diğer yandan, taraflardan elde edilen bilgiler çerçevesinde her ne kadar tarafların ve
OG’nin faaliyetleri dikkate alındığında, söz konusu işlemden Türkiye’de etkilenen bir
pazar bulunmasa da işlem taraflarının küresel seviyede yürüttükleri faaliyetler göz
önünde bulundurulduğunda; OG tarafından üretimi ve satışı gerçekleştirilecek olan
ürünler petrol ve doğal gaz uygulamalarında kullanılan RTP akış hatlarıdır. SADCO’nun
anılan pazarda küreselde bir faaliyeti bulunmamakla birlikte BHC’nin söz konusu
pazardaki 2019 yılı pazar payı %(…..)’dur. Bu bakımdan BHC’nin anılan pazardaki
pazar payının düşüklüğü ve bu pazarda tarafların ve OG’nin Türkiye’de herhangi bir
faaliyetinin bulunmaması gibi nedenler göz önüne alındığında küresel boyuttaki
örtüşmeler bakımından herhangi bir rekabetçi endişenin bulunmayacağı
değerlendirilmektedir.
20-42/581-261
5/5
(16) Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde, bildirime konu işlemin 4054 sayılı
Kanun’un 7. maddesi kapsamında pazardaki etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılması
sonucunu doğurmayacağı kanaatine varılmıştır.
H. SONUÇ
(17) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet
Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ
kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda etkin rekabetin önemli ölçüde
azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine, gerekçeli
kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık
olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy