Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2020-6-001 (Ortak Girişim)
Karar Sayısı : 20-48/659-290
Karar Tarihi : 05.11.2020
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Birol KÜLE
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK,
Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ
B. RAPORTÖRLER: Bahar ERSOY ZENGİN, Elif Nurdan ŞARBAK
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - General Electric Company
- Pacific Investment
Management Company LLC
Temsilcileri: Av. Gönenç GÜRKAYNAK,
Av. O. Onur ÖZGÜMÜŞ, Av. Göktuğ SELVİTOPU,
Av. Efe TOKER
Çitlenbik Sokok No:12 Yıldız Mahallesi Beşiktaş/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: Pacific Investment Management Company LLC tarafından
kontrol edilen yatırım fonları (Baş Yatırımcılar) ile GE Capital Aviation Services
Limited ve GE Capital Aviation Services LLC’nin küresel bir uçak finansman
platformu kurması işlemi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 29.09.2020 tarih ve 10434 sayı
ile giren ve en son 19.10.2020 tarih ve 11251 sayı ile eksiklikleri tamamlanan bildirim
üzerine düzenlenen 28.10.2020 tarih ve 2020-6-001/Öİ sayılı Devralma Ön İnceleme
Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle; dosya konusu işleme izin verilmesinde
sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(4) General Electric Company (GE) ve Pacific Investment Management Company LLC
(PIMCO) tarafından yapılan başvuruda; PIMCO tarafından kontrol edilen yatırım
fonları1 (Baş Yatırımcılar) ile GE Capital Aviation Services Limited ve GE Capital
Aviation Services LLC’nin (ilgili bağlı şirketleriyle birlikte GECAS) küresel bir uçak
finansman platformu (ortak girişim)2 kuracağı belirtilerek; söz konusu işleme izin
verilmesi talep edilmiştir.
(5) Ortak girişimin kurulmasına yönelik olarak Baş Yatırımcılar, GE Capital Aviation
Services Limited ve GE U.S. Equity Holdings, Inc. arasında 09.09.2020 tarihli Ana
Sözleşme (Sözleşme) imzalanmıştır. Bildirime konu işlemin gerçekleşmesiyle ortak
1 HVS XXX LLC, RSF XIV LLC, OC III LVS X LP, OC III AIV I LP, LVS III SPE XLI LP, TOBI SPE XXXV
LLC ve PIF Offshore XVI Ltd.
2 Henüz ismi belirlenmemiştir.
20-48/659-290
2/6
girişim üzerinde GECAS’ın (…..) oranında, üçüncü kişi yatırımcıların3 (…..) oranında
ve Baş Yatırımcılar’ın ise (…..) oranında paya sahip olacağı belirtilmektedir.
(6) 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ’in (2010/4 sayılı Tebliğ) 5. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca
bağımsız bir iktisadi varlığın tüm işlevlerini kalıcı olarak yerine getirecek bir ortak
girişimin oluşturulması, bu maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında bir
devralma işlemidir. Anılan hüküm çerçevesinde, ortak girişimler bakımından aranan
koşullar, kurulan ortak girişim şirketinin, kurucu teşebbüsler tarafından “ortak kontrol”
altında tutulması ve kurulan şirketin, “bağımsız bir iktisadi varlık” (tam işlevsellik)
niteliği taşımasıdır.
(7) Birleşme ve Devralma Sayılan Haller ve Kontrol Kavramı Hakkında Kılavuz’un
(Kılavuz) 48. paragrafında iki ya da daha fazla teşebbüs ya da kişinin başka bir
teşebbüs üzerinde belirleyici etki uygulama imkânına sahip olması durumunda ortak
kontrolden söz edileceği vurgulanmış, ortak kontrole örnek olarak, oy haklarında ya da
karar alma organlarına atamada eşitlik, veto hakları ve oy haklarının ortaklaşa
kullanılması sayılmıştır. Bildirim Formunda belirtildiği üzere ortak girişim Baş
Yatırımcılar adına hareket eden PIMCO ve GECAS tarafından ortak kontrol edilecektir.
PIMCO’dan tavsiye alan ve PIMCO tarafından kontrol edilen Baş Yatırımcılar ortak
girişimin üç yöneticisinden ikisini, GECAS ise kalan üyeyi atayacaktır. Bildirim
kapsamında, uçakların satın alınması, Hizmet Anlaşması parametreleri/yıllık bütçe
dışında kiralanması ve satışlarına ilişkin olarak ortak girişim adına tüm kararların,
yönetim kurulunun oy çokluğuyla alınacak olması sebebiyle, Baş Yatırımcılar’ın ortak
girişim üzerinde hukuki (de jure) kontrol sahibi olacağı; bununla birlikte, GECAS’ın
ortak girişim üzerinde belirleyici etkisi olacağı ve stratejik görevlerde etkin olacağı
belirtilmiştir. Nitekim PIMCO’nun (Baş Yatırımcılar aracılığıyla) uçak kiralama alanında
herhangi bir uzmanlığının olmaması nedeniyle, ortak girişimin çeşitli kritik operasyonel
faaliyetleri bakımından GECAS’a tabi olmasının beklendiği, bu doğrultuda, ortak
girişimin ana şirketlerinden her biri tarafından atanacak Yönetim Kurulu üyesi
sayısından bağımsız olarak GECAS’ın, uçak sektöründeki deneyim ve know-how’ının
ortak girişimin faaliyet göstermesi için gerekli ve önemli olması dolayısıyla ortak girişim
üzerinde fiili (de facto) ortak kontrol sahibi olacağı ifade edilmiştir.
(8) Kılavuz’un 64. paragrafında “…Ortak girişimin ekonomik ve mali olarak azınlık
hissedarına bağlı olduğu ya da yalnızca azınlık hissedarının ortak girişimin faaliyet
göstermesi için gerekli ve önemli bir know-how’a sahip olduğu, çoğunluk hissedarının
ise sadece mali yatırımcı olduğu durumlarda veto hakkı olmaksızın azınlık hissedarı
ortak kontrole sahip olabilir. Bu durumda çoğunluk hissedarı şirket yönetiminde tek
başına hareket edemeyecek, ortak girişimdeki azınlık hissedarı, stratejik kararları
engelleyebilecek dolayısıyla her iki ana şirketin de sürekli işbirliği yapması
gerekecektir. Böylelikle çoğunluk hissedarının tek kontrole sahip olduğunun
düşünülebileceği salt hukuki değerlendirmenin ötesine geçen fiili ortak kontrol durumu
söz konusu olacaktır.” ifadelerine yer verilmektedir.
(9) Yapılan açıklamalara göre, ortak girişimin faaliyetleri için gerekli know-how’ın
çoğunluğunu sağlamak ve potansiyel uçak alımlarını sağlamaya yönelik münhasır hak
3 Dosya içeriği bilgilerde; üçüncü taraf yatırımcılar olan konsorsiyum yatırımcıların, kimliklerinin belli
olmadığı, ayrıca pasif finansal yatırımcılar olarak ortak girişim üzerinde tek veya ortak kontrol sahibi
olmayacakları ve ortak girişimin stratejik kararları üzerinde herhangi bir veto haklarının olmayacağı
belirtilmiştir.
20-48/659-290
3/6
ve yükümlülük sahibi olmak dâhil4 GECAS’ın ortak girişimin faaliyetlerinde önemli bir
rolü olacaktır. Ayrıca uçak satış teklifini, sektöre ilişkin bilgisi nedeniyle diğer
yatırımcıların yanı sıra GECAS’ın yapması beklenecek, Yönetim Kurulunun uçak
satmaya karar vermesi durumunda GECAS, satılacak uçağın münhasır yeniden
pazarlamacısı olacak ve uçakların kiralanması için yeniden pazarlanması ve diğer kira
yönetim hizmetlerinin sağlanması dahil olmak üzere ortak girişimin münhasır hizmet
sağlayıcısı olacaktır. Buna ilaveten, GECAS kira işletme bütçesi ve uçak varlık
harcamaları bütçesi dahil olmak üzere yıllık bütçenin hazırlanması aşamasında etkin
bir role sahip olacak, gerekli tüm bilgileri derleyerek Yönetim Kurulunun onayına
sunulmak üzere ortak girişimin bütçesini hazırlayacak olan Yönetim Temsilcisine
iletecektir. Söz konusu açıklamalar doğrultusunda, GECAS’ın ortak girişim üzerinde
fiili kontrolü olduğu kabul edilebilecektir. Nitekim Kurulun, Omur Denizcilik kararında5,
ortak girişimin ekonomik ve mali olarak azınlık hissedarına bağlı olduğu veya yalnızca
azınlık hissedarının ortak girişimin faaliyet göstermesi için gerekli ve önemli know-
how’a sahip olduğu ve ortak girişimin faaliyetinde önemli bir rol oynayacağı, çoğunluk
hissedarın ise sadece mali yatırımda bulunduğu durumlarda fiili ortak kontrolün mevcut
olabileceği değerlendirmesinde bulunulmuştur. Benzer Kurul kararları6 da dikkate
alındığında, kurulacak ortak girişimin, işlem taraflarının ortak kontrolünde olacağı
kanaatine ulaşılmıştır 7.
(10) Bir ortak girişimin 2010/4 sayılı Tebliğ kapsamında bir yoğunlaşma olarak kabul
edilmesi için aranan kriterlerden bir diğeri de kurulacak işletmenin bağımsız bir iktisadi
varlığın tüm işlevlerini yerine getirebilmesidir. Söz konusu kriter ile kurulacak olan ortak
girişimin kurucularından bağımsız olarak ilgili pazarda faaliyetlerini kalıcı olarak
sürdürebilen ayrı bir teşebbüs olarak tanımlanıp tanımlanamayacağını tespit etmek
amaçlanmaktadır. Bildirim Formunda, işlemin gerçekleşmesiyle birlikte ortak girişimin
pazarda bağımsız bir iktisadi varlığın tüm işlevlerini bağımsız şekilde yerine getireceği
belirtilmiştir. Buna göre ortak girişim, pazarda faaliyet göstermek için finansal, personel
ve varlıklar konusunda yeterli kaynağa sahip olacaktır. Ayrıca ana şirketlerinin belirli
bir işlevinin ötesinde faaliyet gösterecek olup aktif olarak uçakları yönetebilecek ve bir
gayrimenkul portföyü yöneten ve pazarda kendi adına hareket eden bir ortak girişimle
kıyaslanabilir şekilde faaliyet gösterecektir. Ortak girişim, işlem taraflarından herhangi
birine uçak satışı gerçekleştirmeyecek veya herhangi birinden uçak satın almayacaktır.
Son olarak, ortak girişimin faaliyetlerinin 10-14 yıl sürdürüleceği, böylece kalıcı olarak
faaliyet göstereceği belirtilmiştir8. Bu bilgiler doğrultusunda, teşebbüsün tam işlevsellik
kriterini de karşıladığı kanaatine varılmıştır.
4 Şayet Yönetim Kurulu herhangi bir on iki aylık dönemde GECAS’ın sunduğu uçak alım olanaklarını
dörtten fazla olmak üzere reddederse, GECAS’ın belirlenen uçak olanaklarını münhasıran ortak girişime
sunma yükümlülüğü sona erecek ve GECAS bu olanakları kendi hesabına takip etme/yürütme veya bu
teklifleri başkalarına sunma yetkisine sahip olacaktır.
5Kurul’un 19.02.2014 tarihli ve 14-07/134-61 sayılı kararı.
6Benzer değerlendirmeler için bkz. Kurul’un 22.04.2010 tarihli ve 10-33/507-184 sayılı Luxoticca kararı
ve 31.03.2020 tarihli ve 10-27/392-145 sayılı Samsonite/Desa kararı.
7İşlem taraflarınca, bildirilen işlemin tamamlanması akabinde ortak girişim üzerinde Baş Yatırımcılar ve
GECAS tarafından sahip olunacak ortak kontrolü devre dışı bırakabilecek bir değişen ittifaklar ihtimali
olmayacağı ifade edilmiştir.
8Avrupa Komisyonu, tam işlevsellik tespitini destekleyecek şekilde, 8, 10-15 ve 12 yıllık faaliyet
sürelerinin, bir ortak girişimin kalıcı olarak faaliyet gösterdiğinin değerlendirilmesi bakımından yeterli
olduğu tespitinde bulunmuştur. Bkz. COMP/M.2903 – DaimlerChrysler/Deutsche Telekom/JV,
COMP/M.2632 – Deutsche Bahn/ECT International/United Depots/JV, COMP/M.3858 – Lehman
Brothers/Starwood/Le Meridien.
20-48/659-290
4/6
(11) Bu itibarla dosya konusu işlemin tam işlevsel bir ortak girişim olduğu ve söz konusu
işlemin 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesi çerçevesinde bir devralma niteliği taşıdığı
anlaşılmaktadır. İşlem taraflarının ciroları 2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesinin birinci
fıkrasının (b) bendinde öngörülen ciro eşiklerini aştığından, bildirime konu işlem izne
tabidir.
(12) Bildirim konusu işlemden etkilenme ihtimali olan ve taraflardan iki veya daha fazlasının
aynı ürün pazarında faaliyette bulunduğu ya da taraflardan en az bir tanesinin bir
diğerinin faaliyet gösterdiği herhangi bir ürün pazarının alt veya üst pazarında ticari
faaliyette olduğu ilgili ürün pazarları etkilenen pazarları oluşturmaktadır. Ortak girişim
Türkiye’de uçak kiralama alanında faaliyet gösterecek ve bu kapsamda havayolu
şirketleri ile uçak satın alma ve kiralama işlemleri gerçekleştirecektir9.
(13) PIMCO dünya genelinde merkez bankaları, ulusal varlık fonları, emeklilik fonları,
şirketler, kurumlar, vakıflar ve bireysel yatırımcılar için varlıklar yönetmektedir.
PIMCO’nun Türkiye’de herhangi bir iştiraki veya operasyonu bulunmamaktadır.
(14) GECAS, küresel ticari uçak kiralama ve finans endüstrisinde faaliyet göstermektedir.
Portföyü, dar ve geniş gövdeli uçakları, bölgesel jetleri, turboprop motorları,
helikopterleri ve malzemeleri içermektedir. GECAS bu varlıklara ilişkin olarak işletme
kiraları, alım/geri kiralama, sermaye piyasaları ve uçak gövdesi parçaları yönetimi dâhil
olmak üzere çeşitli finansman ürünleri ve hizmetleri sunmaktadır.
(15) GE, New York Eyaleti kanunları altında kurulmuş, hisseleri halka açık olan ve jet
motorlarından enerji üretimine, finansal hizmetlerden su ve proses teknolojilerine,
medikal görüntülemeden medyaya, tıbbi cihaz sektöründen nükleer silah başlığı için
parça üretmeye kadar birçok alanda faaliyet gösteren bir kuruluştur. Ayrıca nihai olarak
tek kontrolüne ve dolaylı olarak tamamına sahip olduğu GECAS aracılığıyla küresel
ticari uçak kiralama ve finans sektöründe faaliyet göstermektedir. Hiçbir gerçek kişi
veya teşebbüs hâlihazırda GE’yi doğrudan veya dolaylı olarak kontrol etmemektedir.
GE, Türkiye’deki müşterilere çeşitli ürün ve hizmetlerde faaliyet göstermektedir. GE,
2019 mali yılında tüm ana iş kollarında Türkiye’ye satış yoluyla ticari faaliyetlerde
bulunmuştur.
(16) Allianz SE (ALLIANZ), ağırlıklı olarak hayat ve hayat dışı sigorta ve varlık yönetimi
alanlarında faaliyet gösteren küresel bir finansal hizmetler sağlayıcısıdır. ALLIANZ
aynı zamanda, dünya genelinde merkez bankaları, ulusal varlık fonları, emeklilik
fonları, kurumlar, vakıflar ve bireysel yatırımcılar için varlık yöneten bir portföy yönetim
şirketi olan PIMCO’nun da dahil olduğu Allianz Grubu’nun ana şirketidir. ALLIANZ,
hisseleri birkaç borsada işlem gören, halka açık bir şirket olarak herhangi bir kişi veya
ekonomik bütünlük tarafından bilfiil kontrol edilmemektedir.
(17) İşlem taraflarının ve ortak girişimin faaliyet alanlarına bakıldığında GECAS’ın küresel
olarak faaliyet gösterdiği uçak kiralama alanının ortak girişimin Türkiye’deki faaliyet
alanı ile yatay olarak örtüştüğü görülmektedir. Uçak kiralamanın haricinde ortak
girişimin uçak motoru kiralama, helikopter kiralama gibi GECAS’ın diğer faaliyet
alanlarından herhangi birinde faaliyet göstermeye başlamaya yönelik planları
9 Uçak kiralama faaliyeti ile havayolu şirketleri diğer havayolu operatörlerinden veya uzmanlaşmış uçak
kiralama şirketlerinden uçak kiralamakta; böylece uçak şirketleri, satın alarak uçaklara sahip olmanın
finansal yüküne katlanmadan uçak işletebilmekte ve mevcut kapasitelerini geçici olarak
yükseltebilmektedirler.
20-48/659-290
5/6
bulunmamaktadır. Allianz ise kontrol ettiği bağlı şirketleri dâhil, doğrudan uçak
kiralama alanında faaliyet göstermemektedir.
(18) Bildirim kapsamında, yatay düzeyde etkilenen pazar olan uçak kiralama pazarının
toplam pazar payı büyüklüğüne ve GECAS’ın işbu pazarda sahip olduğu pazar payı
bilgilerine aşağıda yer verilmektedir:
Tablo-1: Toplam Pazar Payı Büyüklüğü
Türkiye 2017 2018 2019
Uçak sayısı (…..) (…..) (…..)
Filo değeri (Amerikan Doları) (…..) (…..) (…..)
Küresel 2017 2018 2019
Uçak sayısı (…..) (…..) (…..)
Filo değeri (Amerikan Doları) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Bildirim Formu
Tablo-2: GECAS’ın Pazar Payı Bilgileri10
Türkiye 2017 2018 2019
Uçak sayısı (…..) (…..) (…..)
Pazar payı (Uçak sayısına göre) (…..) (…..) (…..)
Filo değeri (Amerikan Doları) (…..) (…..) (…..)
Pazar payı (Filo değerine göre) (…..) (…..) (…..)
Küresel 2017 2018 2019
Uçak sayısı (…..) (…..) (…..)
Pazar payı (Uçak sayısına göre) (…..) (…..) (…..)
Filo değeri (Amerikan Doları) (…..) (…..) (…..)
Pazar payı (Filo değerine göre) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Bildirim Formu
(19) Bildirim Formunda, ortak girişimin faaliyet alanlarının üst pazarında uçak üretimi ve
bunun yanı sıra ilişkili hizmetlerin (özellikle bakım, onarım ve genel revizyon hizmetleri)
yer aldığı, alt pazarında ise hava taşımacılık hizmetleri sağlayıcılarının (havayolları)
yer aldığı ifade edilmiştir. İşlem taraflarının faaliyet alanlarına bakıldığında, söz konusu
dikey ilişkili pazarlarda faaliyet göstermediği görülmektedir. Bildirim Formunda, ortak
girişimin, Türkiye’de herhangi bir dikey ilişkili pazarda faaliyet göstermeye başlaması
yönünden hâlihazırda herhangi bir planın mevcut olmadığı da belirtildiğinden, bildirilen
işlemin Türkiye’de herhangi bir dikey etkilenen pazara yol açmayacağı anlaşılmaktadır.
(20) Bildirim Formunda, uçak kiralama pazarının birçok yerleşik küresel oyuncunun varlığı
dolayısıyla oldukça rekabetçi bir pazar olduğu belirtilmiştir. Dosya içeriği bilgilerde yer
verilen pazar payları değerlendirildiğinde, yatay anlamda örtüşmenin tespit edildiği
uçak kiralama pazarında GECAS’ın Türkiye’deki pazar payının gerek uçak sayısı
gerek filo değerine göre (…..) altında olduğu ve pazar payının rekabetçi endişe
yaratmaktan uzak olduğu söylenebilecektir. Ayrıca, etkilenen pazarda faaliyet gösteren
çok sayıda rakibin olduğu görüldüğünden, işlem sonrasında pazardaki rekabetçi
yapının devam edeceği kanaatine ulaşılmıştır.
(21) Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde, bildirime konu işlem neticesinde
pazarın önemli bir bölümünde etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu
olmayacağı sonucuna ulaşılmıştır.
10 Bildirim Formunda, GECAS’ın 12 Ağustos 2020 itibarıyla küresel pazar payının birim bazında (…..)
ve cari pazar değeri bazında (…..) olduğu bilgisi verilmiştir.
20-48/659-290
6/6
H. SONUÇ
(22) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; bildirim konusu işlemin 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet
Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ
kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda etkin rekabetin önemli ölçüde
azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine, gerekçeli
kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık
olmak üzere OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy