Rekabet Kurumu - Karar Sayı 20-50/695-306

Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2019-3-003 (Soruşturma)
Karar Sayısı : 20-50/695-306
Karar Tarihi : 19.11.2020
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Birol KÜLE
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK,
Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN
B. RAPORTÖRLER: Nimet KAVAK, Mehmet GERÇEK, Cansu TOPAK KORKMAZ
Ahmet SAĞDUYU
C. BAŞVURUDA
BULUNAN : - Siemed Tıbbi Sistemleri Elektrik Elektronik İletişim Sağlık
Hizmetleri Danışmanlık Bilgisayar ve San. Tic. Ltd.Şti.
Temsilcisi: Av. Ayşe İrem YENİÇULHA
Uğur Mumcu (Köroğlu) Cad. No:81/9 Gaziosmanpaşa-Ankara
D. HAKKINDA SORUŞTURMA
YAPILAN : - Siemens Healthcare Sağlık A.Ş.
Temsileri: Av. Turgan GÜRMEN, Av. Özgün Yalın TORUN
Akatlar Mah. Meydan Sk. Meydan Apt. 6-9 Beşiktaş, İstanbul

(1) E. DOSYA KONUSU: Siemens Sanayi ve Ticaret A.Ş. hakkında verilen
03.11.2016 tarih ve 16-36/620-M sayılı Rekabet Kurulu (Kurul) kararının, Ankara
7. İdare Mahkemesinin 26.12.2018 tarih, E: 2017/203, K: 2018/2471 sayılı kararı
ile iptal edilmesi üzerine Siemens Healthcare Sağlık A.Ş.’nin rakip teşebbüsleri
dışlamak, ayrımcılık yapmak ve geçmiş tarihli Kurul kararlarında öngörülen
yükümlülüklere aykırı davranmak suretiyle hakim durumunu kötüye
kullandığına ilişkin iddiaların yeniden incelenmesi.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Siemed Tıbbi Sistemleri Elektrik Elektronik İletişim Sağlık
Hizmetleri Danışmanlık Bilgisayar ve San. ve Tic. Ltd. Şti. (SIEMED) tarafından
yapılan, Kurum kayıtlarına 07.10.2016 tarih ve 5914 sayı ile intikal eden başvuruda
özetle,
- Siemens Sanayi ve Ticaret A.Ş. (yeni durumda Siemens Healthcare
Sağlık A.Ş. (SIEMENS)) tarafından Dura 202-MV model X-Işın Tüpü
için SIEMED’e ve Bülent Ecevit Üniversitesi Sağlık Uygulama ve
Araştırma Hastanesi (BEÜ) ihalesine farklı fiyatlar sunarak eşit
durumdaki alıcılara ayrımcılık yapıldığı,
- Özel Koru Hastanesine de liste fiyatından daha düşük fiyata ürün
tedarik edildiği, daha birçok ihalede ve özel hastanelere teklifte bu
şekilde hareket edildiği,
- Birbirinden farklı yedek parçaları olan onlarca modele sahip
SIEMENS’in binlerce yedek parça fiyatı yayımlaması gerekmekte iken
yalnızca 100 adet yedek parça fiyat listesi yayımlanmasının mevzuata
aykırı olduğu,
20-50/695-306
2/51

- SIEMENS’in talep edilen yedek parça fiyatı için yedek parçanın
takılacağı cihazın seri numarasını istediği, böylece ilgili hastane/kurum
ihtiyacı tespit edilerek SIEMED’in devre dışı bırakıldığı,
- SIEMED’in yedek parça fiyat teklifi taleplerine SIEMENS tarafından geç
cevap verildiği,
- Yukarıda bahsedilen eylemlerle SIEMENS’in Danıştay’ın 28.01.2014
tarih 2010/3851 E. 2014/146 K. sayılı kararına ve 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun’a (4054 sayılı Kanun) aykırı davrandığı
iddia edilmiştir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 07.10.2016 tarih ve
5914 sayı ile giren başvuru 03.11.2016 tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş ve 16-
36/620-M sayı ile, 2012/2 sayılı Rekabet İhlallerine İlişkin Başvuru Usulüne Dair
Tebliğ’in (2012/2 sayılı Tebliğ) 5. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca, başvuru
konusu iddialara ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun çerçevesinde herhangi bir işlem
yapılmasına gerek olmadığına karar verilmiştir.
(4) Başvuru sahibi SIEMED tarafından söz konusu Kurul kararının iptali istemiyle açılan
dava sonucunda Ankara 7. İdare Mahkemesi, 26.12.2018 tarih ve E: 2017/203, K:
2018/2471 sayılı kararı ile; SIEMED’in şikayet başvurusuyla ilgili olarak 2012/2 sayılı
Tebliğ’in 5. maddesinin dördüncü fıkrası gereğince işlem yapılmaması yönündeki
işlemin eksik inceleme ve araştırmaya dayalı olarak tesis edildiğini, SIEMED’in
SIEMENS’le ilgili olarak 2010 yılında yapmış olduğu başvuru sonrası soruşturma
açılmasına gerek olmadığı yönünde tesis edilen işlemin Danıştay tarafından iptal
edilmesi üzerine yargı kararının uygulanması amacıyla başlatılan ve SIEMENS’e
idari para cezası verilmesine gerek olmadığı şeklinde 24.10.2016 tarih ve 16-34/589-
259 sayı ile karara bağlanan soruşturmanın 2010 yılında yapılan şikâyete ilişkin
olarak yürütülmüş olduğunu, dava konusu işleme ilişkin şikâyet başvurusunun ise
yaklaşık altı yıl sonra 2016 yılında yapıldığını, bu sebeple yapılan başvurulardaki
iddiaların benzer kapsamda değerlendirilmesine olanak bulunmadığını gerekçe
göstererek 03.11.2016 tarih ve 16-36/620-M sayılı Kurul kararının iptaline karar
vermiştir.
(5) İptal kararı üzerine 07.02.2019 tarih ve 19-06/55-M sayı ile şikayet konusu iddialara
yönelik olarak önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. Önaraştırma kapsamında
02.10.2019 tarihinde SIEMENS’in İstanbul ofisinde yerinde inceleme yapılmıştır.
SIEMENS hakkında hazırlanan 22.10.2019 tarih ve 2019-3-3/BN-02 sayılı Bilgi Notu
üzerine Kurul, 07.11.2019 tarih ve 19-38/581-247 sayılı kararı ile yerinde incelemeyi
engellemesi sebebiyle SIEMENS’e 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin birinci
fıkrasının (d) bendi ve 17. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca idari para
cezası verilmesine hükmetmiştir. Daha sonra SIEMENS’in daveti üzerine 15.10.2019
tarihinde SIEMENS Ankara ofisinde yerinde inceleme gerçekleştirilmiştir.
(6) Önaraştırma sürecinde SIEMED tarafından gönderilen ve Kurum kayıtlarına
14.10.2019 tarih ve 6929 sayı ile intikal eden yazıda,
- 18.02.2009 tarih ve 09-07/128-39 sayılı Kurul kararı ile SIEMENS’e
“müşterilerden ve rakip servis sağlayıcılardan gelen yedek parça fiyat
taleplerinin en geç üç iş günü içerisinde cevaplandırılması”
yükümlülüğünün getirildiği,
20-50/695-306
3/51

- SIEMED’in 19.06.2019, 08.08.2019, 05.09.2019 tarihlerinde e-posta ile
yedek parça talebinde bulunduğu ancak bu taleplerin SIEMENS
tarafından üç iş günü geçtikten sonra karşılandığı,
- SIEMENS tarafından 2013 yılında tüm cihazlar için ayrı ayrı olarak üç
yıllık satış verilerine göre en çok satılan 100 yedek parçaya ait fiyat
listesinin 18.02.2009 tarih ve 09-07/128-39 sayılı Kurul kararına uygun
şekilde yayımlandığı, fakat 2015 yılından itibaren tüm tıbbi cihazlar
açısından toplamda yalnızca 100 yedek parça ilan edilmeye başlandığı,
- söz konusu parçaların en çok satan 100 yedek parça olmadığı ve bazı
parçaların da Türkiye’de bulunmayan cihazlara ilişkin olduğu,
- 2014 ve 2019 yıllarına ilişkin olarak MR tomografi, anjiyo, röntgen gibi
farklı cihaz türlerinin çok farklı modelleri ve binlerce parçasının
olmasına rağmen tüm cihazlar için sadece 100 adet yedek parça
listesinin yayımlandığı,
- herhangi bir bilgi girişi yapılmadan da söz konusu yedek parça fiyat
listelerine ulaşılabilmesi sebebiyle SIEMED tarafından şikâyet
dilekçesinde yer verilen SIEMENS tarafından yayımlanan fiyat
listelerinin aleni şekilde yayımlanmadığı iddialarının geri çekildiği,
- SIEMED tarafından SIEMENS’ten talep edilen yedek parça fiyat
tekliflerinin ilgili cihaza ilişkin seri numarası istenmeden cevaplandığı
fakat 2014 yılından itibaren ilgili cihazın seri numarası olmadan hiçbir
surette SIEMENS tarafından fiyat teklifi verilmediği,
- SIEMENS tarafından SIEMED’i pazardan dışlamak adına yedek parça
fiyatı verme ve temin etme süreçlerinde güçlük çıkarıldığı
ifade edilmiştir.
(7) Önaraştırma sonucunda, 31.10.2019 tarih ve 19-37/553-M sayılı Kurul kararıyla
Siemens Healthcare A.Ş. hakkında 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesini ihlal edip
etmediğinin tespitine yönelik olarak soruşturma açılmasına karar verilmiştir.
(8) 13.11.2019 tarih ve 13017 sayılı soruşturma bildirimi, SIEMENS tarafından
15.11.2019 tarihinde tebellüğ edilmiş ve SIEMENS’in birinci yazılı savunması
16.12.2019 tarih ve 8763 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Kurulun
02.04.2019 tarih ve 20-18/250-M sayılı kararı ile, soruşturmanın süresinin ilk altı aylık
süresinin bitiminden itibaren üç ay uzatılmasına karar verilmiştir.
(9) Yürütülen soruşturma kapsamında, SIEMENS’in, SIEMED’in, Sağlık Bakanlığı Kamu
Hastaneleri Genel Müdürlüğünün (KHGM), Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu
Başkanlığının (TİTCK), Ticaret Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğünün, Kütahya Evliya
Çelebi Eğitim ve Araştırma Hastanesinin, Vezirköprü Devlet Hastanesinin,
Lüleburgaz Devlet Hastanesinin, Malatya Eğitim ve Araştırma Hastanesinin, Didim
Devlet Hastanesinin, Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesinin, Bülent Ecevit
Hastanesinin, Bursa Valiliğinin, Aydın Valiliğinin ve pazarda bağımsız servis sağlayıcı
(BSS) olarak faaliyet göstermekte olan bazı teşebbüslerin bilgilerine başvurulmuştur.
(10) 04.08.2020 tarih ve 2019-3-003/SR sayılı Soruşturma Raporu Kurul üyeleri ile
soruşturma tarafına tebliğ edilmiş ve soruşturma tarafının ikinci yazılı savunması
talep edilmiştir. Soruşturma raporu, SIEMENS tarafından 08.08.2020 tarihinde
tebellüğ edilmiştir. SIEMENS tarafından gönderilen ikinci yazılı savunma 09.09.2020
20-50/695-306
4/51

tarih ve 9503 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. 4054 sayılı Kanun’un 45.
maddesi gereğince, yazılı savunmalara karşı hazırlanan 22.09.2020 tarih ve 2019-3-
3/EG sayılı Ek Görüş yazısı SIEMENS tarafından 23.09.2020 tarihinde tebellüğ
edilmiştir. Tarafın üçüncü yazılı savunması 22.10.2020 tarih ve 11389 sayı ile Kurum
kayıtlarına intikal etmiştir.
(11) Hakkında soruşturma yürütülen SIEMENS’in sözlü savunma toplantısı yapılması
yönünde talebinin olmadığı dikkate alınarak, 12.11.2020 tarih ve 20-49/676-M sayı ile
4054 sayılı Kanun’un 46. maddesine göre sözlü savunma toplantısı yapılmamasına
karar verilmiştir.
(12) Kurul, yürütülen soruşturma ile ilgili olarak düzenlenen rapora, ek görüşe, toplanan
delillere, yazılı savunmalara ve incelenen dosya kapsamına göre 19.11.2020 tarih ve
20-50/695-306 sayı ile işbu nihai kararı tesis etmiştir.
(13) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili soruşturma raporu ve ek görüş sonucunda
SIEMENS’in “Siemens markalı tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazlarına yönelik yedek
parça ve sarf malzemesi” ile “Siemens markalı tıbbi görüntüleme ve teşhis
cihazlarına yönelik servis” pazarlarında hâkim durumda bulunduğu; bu çerçevede,
SIEMENS’in Kurulun tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazları pazarına yönelik yaptığı
önaraştırma neticesinde alınan 18.02.2009 tarih ve 09-07/128-39 sayılı kararında yer
verilen yükümlüklerin gereğini yerine getirdiği, şikâyet konusu iddiaların gerçeği
yansıtmadığı dikkate alındığında SIEMENS’in 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi
çerçevesinde hâkim durumunu kötüye kullanmadığı sonuç ve kanaatine ulaşıldığı
belirtilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Şikâyet Başvurusunda Bulunan: Siemed Tıbbi Sistemleri Elektrik Elektronik
İletişim Sağlık Hizmetleri Danışmanlık Bilgisayar ve San. ve Tic. Ltd. Şti.
(SIEMED)
(14) 29.01.2008 tarihinde kurulan SIEMED, genel olarak tıbbi cihazların bakım ve onarımı
alanında faaliyet göstermektedir. Siemens’in yanı sıra Philips, Toshiba, General
Electric, Usx-Ray, Aloka, Hitachi gibi markaların tıbbi cihazları için de bakım ve
onarım hizmeti vermekte, aynı zamanda “hastane biyomedikal yönetim sistemi”1
hizmeti sunmaktadır. Teşebbüsün 2016-2019 yılları arasında hizmet verdiği toplam
görüntüleme cihazı sayısı (…..) olup, bunun (…..) adedini Siemens marka cihazlar
oluşturmaktadır.
(15) SIEMED, tıbbi görüntüleme sistemlerine yönelik olarak müşterileri ile süreli bakım-
onarım anlaşmaları (BOA) yapmaktadır. Söz konusu anlaşmalar, müşteri talebi
doğrultusunda “parça dâhil” ya da “parça hariç” olarak akdedilmektedir. Parça dâhil
bakım-onarım anlaşmalarında, müşterilere istisnai listeli2 olarak yahut tüm parçaları
kapsayacak şekilde mühendislik hizmeti sunulmakta ve anlaşma kapsamına giren
yedek parçaların arızalanması durumunda ek bir bedel alınmamaktadır. Parça hariç
bakım-onarım anlaşmalarında ise, müşterin talepleri doğrultusunda belirlenen süre

1 Hastane biyomedikal yönetim hizmeti, mevcut hastanede bulunan tüm cihazlara ait biyomedikal
hizmetin verilmesi, biyomedikal birimin kurulması ve birimin entegre yönetilmesini içermektedir. Bu
sistemin en büyük avantajı, hastanelerin, kendi bünyelerinde bulunan mevcut cihazlara ilişkin olarak
bakım-onarım yapmak üzere tek bir firma ile muhatap olmasıdır. Bunun yanı sıra, söz konusu sistem
sayesinde, cihazlar sürekli kontrol altında tutulmakta, cihaz servis işlemleri kolaylıkla takip edilmekte,
cihaz bilgi bankası oluşturularak raporlama ve düzenli olarak kalibrasyon işlemleri yapılmaktadır. Bu
kapsamda Ziehmi, Arcoma markalarına da hizmet sunulduğu SİEMED tarafından ifade edilmiştir.
2 İstisnai liste kapsamında olan parçalar, yüksek maliyeti olan parçalardır. (Tüp, magnet vb.)
20-50/695-306
5/51

için yalnızca mühendislik hizmeti verilmektedir. Tüm bunların yanı sıra, SIEMED ile
herhangi bir bakım-onarım sözleşmesi imzalamamış müşterilerin anlık bakım-onarım
talepleri de SIEMED tarafından değerlendirilmektedir. Söz konusu müşterilere
yalnızca çağrı yaptıklarında hizmet sunulduğundan, anılan müşteriler “on call”
müşteri olarak isimlendirilmektedir.
(16) Bakım-onarımın yanı sıra yedek parça temini de yapan SIEMED, yedek parça ve
ikinci el cihazlarını yurt içinde merkez binalarında, yurt dışında ise çalıştığı
firmalardan kiralama yolu ile temin ettiği yerlerde tutmaktadır. Parça dâhil bakım-
onarım anlaşmalarında, on call hizmet verilen sistemlerde ya da yalnızca yedek
parça siparişlerinde, depolarda bulunan yedek parçalar müşterilere temin
edilmektedir.
I.2. Hakkında Soruşturma Yürütülen Taraf: Siemens Healthcare Sağlık A.Ş.
(SIEMENS)
(17) SIEMENS, Siemens San. ve Tic. A.Ş. bünyesinde bir iş birimi olarak faaliyet
göstermekte iken, Siemens AG’nin global düzeyde aldığı kararla varlık satışı yoluyla
ayrı bir şirket olarak 01.01.2016 tarihinde faaliyet göstermeye başlamıştır.
SIEMENS’in ana sözleşmesinde faaliyet konuları,
- tıp tekniği, tıp diagnostiği ve bilişim, yazılım ve donanım sistem ve
ürünleri, elektronik bileşenler v.b., tıp tekniği ve sağlık hizmetleri
alanında fikri ve sınai ürünlerin geliştirilmesi, imalatı, imal ettirilmesi,
ithalatı, ihracatı, toptan ve perakende ticareti, her türlü pazarlanması,
dahili ve harici toptan ticareti ve dağıtımı, bu hususlara dair olmak
üzere bakım ve servis hizmetleri verilmesi, tıbbi tanı ve tedavi amacıyla
laboratuvar, tanı merkezi ya da tedavi merkezi kurulması, ortak
olunması, işletilmesi, araştırma ve geliştirme merkezleri kurulması,
- Yurt içinde ve yurt dışında her türlü tesis ve bunların kısımlarının inşaatı
da dâhil olmak üzere tasarlanması, proje işlerinin gerçekleştirilmesi,
geliştirilmesi, kurulması, kurdurulması, pazarlanması ve işletilmesi,
- Tesislerin, teknik bakımı ve modernizasyonu, tesislere bakım ve diğer
hizmetlerin sağlanması,
- Her türlü işletme ve tesisin kiralanması, satın alınması veya her ne
şekilde olursa olsun devralınması, devredilmesi ve işletilmesi,
- Şirketin çalışma konusu ile ilgili iç ve dış her türlü ihaleye doğrudan ya
da her nevi ortaklık vasıtası ile girilmesi,
- Şirketin çalışma konusu dâhilinde olmak üzere gayrimenkul araştırma,
değerlendirme ve danışmanlık hizmetlerinin verilmesi
olarak gösterilmiştir.
(18) SIEMENS, Siemens markalı tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazları ile bunlara ait
(orijinal ya da yenileştirilmiş) yedek parçaların satışı konusunda Türkiye’de yetkili tek
distribütör konumundadır. Bunun yanı sıra, anılan cihazlara yönelik bakım-onarım
hizmeti sunmaktadır.
(19) SIEMENS tarafından, cihazlarının standart olarak bir yıl üretici garantisi ile ithal
edildiği, özel hastanelerde genel olarak sürenin minimum bir yıl olduğu, ancak talep
üzerine ilave maliyet hesaplaması ile garanti sürenin uzatıldığı, kamu hastanelerine
yapılan satışlara ilişkin olarak kamu ihalelerinde genel olarak iki yıl süreli garantinin
20-50/695-306
6/51

talep edildiği bu nedenle bu sürenin genel olarak iki yıl uygulandığı belirtilmiştir.
Garanti hizmetleri standart olarak kamu hastanelerinde ve özel hastanelerde
mühendislik hizmetleri ve yedek parçayı kapsamaktadır.
(20) SIEMENS, garanti sonrası dönemde tıbbi görüntüleme sistemlerine yönelik olarak
müşterileri ile süreli bakım-onarım anlaşmaları yapmakta olup, söz konusu sözleşme
tiplerine ilişkin ayrıntılara aşağıda yer verilmiştir:
- Parça hariç bakım-onarım sözleşmesi: Yalnızca arıza tespit, bakım ve
mühendislik hizmetlerini içermektedir.
- Parça dâhil bakım-onarım sözleşmesi: Mühendislik ve bakım
hizmetlerine ilave olarak, standart yedek parçalar da sözleşme
kapsamındadır.
- Her şey dâhil bakım-onarım sözleşmesi: Mühendislik, bakım hizmetleri
ve yedek parçalara ilave olarak, tüp ve benzeri sarf malzemelerini de
içermektedir.
(21) Siemens markalı tıbbi görüntüleme cihazı kullanan ve yukarıda belirtilen sözleşmeleri
imzalamamış diğer müşterilere ise çağrı yaptıklarında hizmet verilmektedir. On call
müşterilere, talepte bulunduklarında standart bir tarife3 üzerinden hizmet
sunulmaktadır.
I.3. Yerinde İncelemelerde Elde Edilen Belgeler4
(22) Önaraştırma kapsamında SIEMENS genel merkezinde ve Ankara ofisinde
02.10.2019 ve 15.10.2019 tarihlerinde yerinde incelemeler gerçekleştirilmiştir. Söz
konusu yerinde incelemelerde elde edilen belgelere aşağıda yer verilmiştir.
(23) SIEMENS çalışanı (…..)’den yine SIEMENS çalışanı (…..)’e 22.08.2016 tarihinde
gönderilen “RE: TÜP İHALELERİ” konulu e-postada aşağıdaki ifadeler yer
almaktadır:
“…Öncelikle hoşgeldin.. Bülent Ecevit teknik şartname ok. Yalnız fiyat ürünün
liste fiyatı (…..) EUR ve forward kur üzerinden %(…..) indirim ile ancak (…..) TL
yE geliyoruz. Bu şekildeyken aldığımız kur (…..) oluyor. Kaybetmemek adına
günlük kura inelim diyorum ne dersin?..”
(24) Satış Uzmanı (…..)’dan Satış Takım Lideri (…..) ve Satış Destek Uzmanı (…..)’e
13.2.2017 tarihinde gönderilen “RE: SIEMED YENİ ŞİKAYET YENİ DAVA” konulu e-
postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“…BEÜ tüp satışı konusu ile ilgili maili ekte bulabilirsiniz. Açık ihalede kapalı
zarf usulü verilen bir teklifde istediğimiz fiyata işi alma hakkına sahibiz kararı ile
bir iş yapılmış. İtiraz edecekleri bir durum yok…”
(25) Satış Destek Uzmanı (…..)’ten Satış Takım Lideri (…..)’e 14.10.2016 tarihinde
gönderilen “RE: 01.10.2015-30.09.2016 Hitrate Raporu” konulu e-postada müşteriler
tarafından kabul edilmeyen teklif sayıları ve red gerekçelerine yer verildiği
görülmektedir:


3 Standart tarifedeki günlük mühendislik hizmet bedeli belirlenirken esas alınan kriterler, cihaz
bakımının SIEMENS üzerinde olup olmadığı, yapılacak işin kapsamı, cihazın modalitesi, ulaşım
koşulları, arıza niteliği, mühendis programlarının müsaitliği, müşterinin şartları gibi hususlar olup, teklif
edilen fiyatlar bu kriterlere göre değişmektedir. On-call fiyatlar ise liste fiyatlarıdır.
4 Orijinal belgelerdeki yazım hataları aynen korunmuştur.
20-50/695-306
7/51

(… TİCARİ SIR…)

(26) Satış Uzmanı (…..)’dan SIEMENS çalışanı (…..)’e 27.01.2017’de gönderilen “hitrate”
konulu e-posta ekinde 01.10.2015-30.09.2016 tarih aralığına ilişkin ve müşteri kodu
ve adı, satış durumu, ürün kodu ve adı, ürünün kullanıldığı cihaz, fiyat talep tarihi,
teklifin geçerli olduğu zaman aralığı, satış fiyatı gibi bilgilerin yer aldığı bir excel
belgesi bulunmaktadır. (Belge-12,CD) Aynı excel belgesi, Satış Destek Uzmanı
(…..)’ten Satış Takım Lideri (…..)’e 14.10.2016 tarihinde gönderilen “RE: 01.10.2015-
30.09.2016 Hitrate Raporu” konulu e-posta ekinde de yer almaktadır.
(27) Satış Uzmanı (…..)’dan SIEMENS çalışanları (…..) ve (…..)’e 08.05.2017 tarihinde
gönderilen “RE: 01.10.2016-30.04.2017 yedek parça&tüp satış rakamları ve hit rate”
konulu e-posta ekinde de yukarıda bahsi geçen excel belgesinin 01.10.2016-
30.04.2017 tarihleri için düzenlenmiş hali yer almaktadır.
(28) Satış Uzmanı (…..)’dan Satış Takım Lideri (…..) ve Satış Destek Uzmanı (…..)’e
13.2.2017 tarihinde gönderilen “RE: SIEMED YENİ ŞİKAYET YENİ DAVA” konulu e-
postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“…32033887-29.08.2016 tarihinde verilen ERER SAĞLIK VE EĞİTİM
KURUMLARI (SİNCAN KORU)’nun istemiş olduğu teklifte yeralan parça ise:
10613748 /L3 Coldhead (RDK408L3)’dir. Liste fiyatı (…..) €’dan kampanya
fiyatına düşülen ve daha sonra peşin ödeme inidirimi yapılan (…..) €+KDV
teklifimiz ektedir. Teklif Kabul edilmiştir ve peşin ödeme alınmıştır, dekontta
ektedir”.
(29) E-posta ekinde de SIEMENS’in Sincan Özel Koru Hastanesi’ne 29.08.2016 tarihinde
(…..) teklif numarası ile 10613748/L3 Coldhead (RDK408L3) kodlu ürün için (…..)
Euro teklif sunduğu teklif belgesi bulunmaktadır.
(30) SIEMENS iç yazışmasında (…..)’dan (…..) ve (…..)’a 29.09.2014 tarihinde
gönderilen “29.09.2014 Hotsites Listesi” konulu e-postada ve ekindeki excel
belgesinde SIEMENS’in satışını gerçekleştirdiği cihazlara ilişkin seri numaraları
(sistem id) yer almaktadır. Söz konusu e-posta ekinde daha ayrıntılı ve geniş
kapsamlı bir excel belgesi yer almakta olup örnek olarak e-posta gövdesindeki tablo
kullanılmıştır:

(… TİCARİ SIR…)

(31) SIEMENS satış temsilcisi (…..) tarafından Satış Destek Uzmanı (…..)’e 26.09.2014
tarihinde gönderilen “10352739 Control PCB in ICS Fiyat Talebi” konulu e-postada
aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“(…..) Hanım merhaba,
Aşağıdaki parça için fiyat teklifinizi rica ederim;
10352739 Control PCB in ICS. …”


20-50/695-306
8/51

(32) Söz konusu e-postaya cevaben SIEMENS tarafından 01.10.2014 tarihinde fiyat teklifi
verildiği anlaşılmaktadır. Yine aynı e-posta silsilesinde 25.12.2014 tarihinde
SIEMENS satış temsilcisi (…..) tarafından Satış Destek Uzmanı (…..)’e gönderilen
“RE: 32015268 SİEMED TIBBİ SİSTEMLER_Control PCB in ICS” konulu e-postada
aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
“Aslı Hanım merhaba,
İlgili ürünle ilgili sipariş onayımızın ardından teslimat süresini bildirebilir misiniz.
Konu aciliyet göstermektedir, şimdiden ilginiz için teşekkür ederim.”
(33) Söz konusu e-postaya 29.12.2014 tarihinde verilen cevapta ise aşağıdaki ifadeler yer
almaktadır:
“… Teslim: Siparişinizi ve ödeme koşullarının yazılı olarak taahhüt edilmesini
takip eden 30 gün içerisinde.” Olacaktır.
Almanya’nın yılbaşı tatili nedeni ile geçtiğimiz hafta ve bu hafta gecikmeler
yaşanmaktadır….”

I.4. İlgili Pazar
I.4.1. Sektör Hakkında Bilgi
(34) Tıbbi Cihaz Yönetmeliğinde5 tıbbi cihaz,
“İnsanda kullanıldıklarında aslî fonksiyonunu farmakolojik, immünolojik veya
metabolik etkiler ile sağlamayan fakat fonksiyonunu yerine getirirken bu etkiler
tarafından desteklenebilen ve insan üzerinde;
1) Hastalığın tanısı, önlenmesi, izlenmesi, tedavisi veya hafifletilmesi ya da
2)Yaralanma veya sakatlığın tanısı, izlenmesi, tedavisi, hafifletilmesi veya
mağduriyetin giderilmesi ya da
3) Anatomik veya fizyolojik bir işlevin araştırılması, değiştirilmesi veya yerine
başka bir şey konulması veyahut
4) Doğum kontrolü
amacıyla kullanılmak üzere imal edilmiş, tek başına veya birlikte kullanılabilen,
imalatçısı tarafından özellikle tanı ve/veya tedavi amaçlı kullanılmak üzere imal
edilmiş ve tıbbi cihazın amaçlanan işlevini yerine getirebilmesi için gerekli olan
yazılımlar da dahil, her türlü araç, alet, teçhizat, yazılım, aksesuar veya diğer
malzemeler”
olarak ifade edilmektedir. Tıbbi cihaz tanımının genişliği sebebiyle tıbbi cihaz sektörü
çok sayıda ve çok çeşitli alanlarda çalışan teşebbüsün faaliyet gösterdiği bir sektör
konumundadır.
(35) Soruşturma kapsamında incelenen pazar, SIEMENS’in faaliyet gösterdiği alanlardan
biri olan ve tıbbi cihazlar sektörünün bir alt kolu olarak tanımlanan, görüntüleme ve
teşhis cihazları pazarıdır. Türkiye’de faaliyet gösteren şirketlerin başında SIEMENS,
Türk Philips Ticaret A.Ş. (PHILIPS), Hitachi Healthcare Turkey Sağlık Sanayi A.Ş.

5 Resmî Gazete tarih ve sayısı: 07.06.2011, 27957. KHGM tarafından gönderilen yazıda, TİTCK
tarafından yayımlanan Tıbbi Cihaz Yönetmeliği haricinde bir mevzuat uygulanmadığı ifade edilmiştir.
20-50/695-306
9/51

(HITACHI), Canon Medikal Sistemler Turkey A.Ş. (CANON)6, Shimadzu Corporation
(SHİMADZU), Samsung Healthcare Türkiye (SAMSUNG) ve GE Medical Systems
Türkiye Limited Şirketi (GE) gelmektedir.7 Tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazları
pazarında faaliyet gösteren şirketler, ithal ettikleri tıbbi görüntüleme cihazlarını ve
bunlara ait yedek parçaları ve sarf malzemelerini Türkiye’deki müşterilerine satmakta
ve sonrasında bu cihazların bakım-onarımını yapmaktadır.
(36) Tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazı pazarında, SIEMENS’in 2009-2019 yıllarında
sahip olduğu pazar payı bilgilerine aşağıdaki tabloda yer verilmiştir.
Tablo 1- SIEMENS’in Tıbbi Görüntüleme ve Teşhis Cihazları Pazarındaki Tahmini Pazar Payları (%)8
2009 2010 2011 2012 2013 2014 2015 2016 2017 2018 2019
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: 24.10.2016 tarih ve 16-34/589-259 sayılı Kurul kararı, SIEMENS
(37) Aşağıdaki tabloda ise 2016-2019 yılları için Türkiye’deki Siemens markalı toplam aktif
tıbbi teşhis ve görüntüleme cihaz sayısı ve bu cihazlara SIEMENS tarafından hizmet
verilme statüsü bilgisi yer almaktadır.
Tablo 2- SIEMENS Markalı Kurulu Sistem ve Aktif Cihaz Sayısı
Yıl 2016 2017 2018 2019
Toplam Cihaz Sayısı (…..) (…..) (…..) (…..)
Aktif Cihaz Sayısı (…..) (…..) (…..) (…..)
Garanti Kapsamında (…..) (…..) (…..) (…..)
BOA Kapsamında (…..) (…..) (…..) (…..)
Kamu (…..) (…..) (…..) (…..)
Özel (…..) (…..) (…..) (…..)
On-Call Kapsamında Hizmet Verilebilecek9 (…..) (…..) (…..) (…..)
On-Call Kapsamında Hizmet Verilen (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: SIEMENS
(38) Tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazları, üretim maliyetleri içinde Ar-Ge faaliyetlerinin
büyük yer kapladığı yüksek teknolojili ürünlerdir. Günümüzde teknolojinin gelişme
hızı da dikkate alındığında, piyasaya sürekli yeni modellerin sürüldüğü bilinmektedir.
Sektörde bir cihazın ortalama ömrünün 10-12 yıl olduğu kabul edilmektedir.10 Tıbbi
görüntüleme ve teşhis cihazlarının ve bu cihazların yedek parça, sarf malzemesi ve
teknik servis maliyetlerinin oldukça fazla olduğu bilinmektedir. Ancak yine de yedek
parça, sarf malzemesi ve bakım-onarım maliyetlerinin toplam maliyet içindeki payı
görece düşük kalmaktadır. Bunun sebebi, cihaz maliyetlerinin, yedek parça, sarf

6 Toshiba Medical System Corporation’ın kontrolü 2016 yılında Canon Inc. tarafından devralınmıştır.
7 BSS’ler hâlihazırda HİTACHİ, SHİMADZU, ALOKA, MEDİSO, USX-RAY gibi markalara da hizmet
verdiklerini belirtmişlerdir.
8 Pazar payı verilerinin yıllar itibariyle Avrupa'daki tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazı üreticileri
sendikası olan COCIR verilerine göre hesaplandığı belirtilmiş olup, COCIR verilerinin Türkiye’de
faaliyet gösteren tüm teşebbüsleri içermediği ifade edilmiştir.
9 Bu kapsamda hizmete konu cihazların toplam sayısını ifade etmektedir.
10 Sağlık Bakanlığı Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğü (KHGM) tarafından gönderilen yazıda, tıbbi
görüntüleme ve teşhis cihazlarının ortalama ömürlerinin, marka, model ve teknoloji altyapısına göre
değişiklik gösterdiği ve bu cihazlar için kesin bir ömür belirtilmesinin mümkün olmadığı, ancak
Muhasebat Genel Müdürlüğü’nün Amortisman ve Tükenme Payları başlıklı 47 numaralı Tebliğine
göre; sağlık tesislerinde de kullanılan taşınır kodlarından tıbbi görüntüleme ve teşhis amaçlı kullanılan
cihazların da yer aldığı 253 kodlu malzemelerin amortisman ve tükenme süresinin beş yıl olarak
belirtildiği, bu sürenin tıbbi cihazlara verilen teknik hizmet süresinin üreticiler tarafından genellikle 10
yıl olarak uygulanması sebebiyle sözleşmelerde de en az 10 yıl olarak ifade edildiği ve sağlık
tesislerinde çoğunlukla en az 10 yıl olacak şekilde uygulandığı, bunun dışında sağlık tesisinde
bulunan tıbbi cihazların ekonomik ömrünü doldurmadığı sürece kullanılmaya devam edildiği ifade
edilmiştir.
20-50/695-306
10/51

malzemesi ve teknik servis maliyetlerine kıyasen oldukça yüksek olmasıdır. Belli bir
marka tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazının satın alınmasından sonra başka bir
marka cihaza geçilmesi, müşteriler tarafından ekonomik açıdan makul
bulunmamaktadır. Nitekim söz konusu cihazların değiştirilmesinde öncelikle cihazın
fiyatından kaynaklı bir geçiş maliyeti bulunmaktadır. Bunun yanı sıra, yeni cihazın
kurulumu, teknik personel tarafından cihazın kullanımının öğrenilmesi gibi maliyetler
de ortaya çıkmaktadır.
(39) Ar-Ge faaliyetleri ve ileri teknoloji gereksinimi nedeniyle üreticilerin katlandığı
maliyetler tıbbi görüntüleme cihazlarının fiyatlarına yansımakta ve bu cihazların
fiyatlarının milyon dolarları bulabilmektedir. Söz konusu cihazların üretimi için
teşebbüsler tarafından yüksek maliyetlere katlanılması gerektiğinden, pazara girişler
oldukça sınırlı kalmaktadır. Ayrıca yüksek maliyetlerle üretilen bu cihazlar ve bunlara
ait yedek parça ve sarf malzemelerinin büyük bir kısmı patent haklarıyla
korunduğundan, bir üreticiye ait ürünler başka bir teşebbüs tarafından
üretilememektedir.
(40) Piyasadaki tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazlarının alımları incelendiğinde, kamu
kurumlarının cihaz alım ve bakım işlerinin 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’na (4734
sayılı Kanun) tabi olarak yapıldığı görülmektedir.11 Anılan Kanun’un 40. maddesinde,
“…ihale, ekonomik açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin üzerinde bırakılır” ve
“Ekonomik açıdan en avantajlı teklif, sadece fiyat esasına göre veya fiyat ile birlikte
işletme ve bakım maliyeti, maliyet etkinliği, verimlilik, kalite ve teknik değer gibi fiyat
dışındaki unsurlar da dikkate alınarak belirlenir…”. hükümleri yer almaktadır. Bu
çerçevede, ihale doğrultusunda ekonomik açıdan en avantajlı teklifi sunan teşebbüs,
idarenin belirlediği süreler dâhilinde hizmet vermektedir.
(41) Cihaz alımı sırasında idarelerin bakım-onarım, yedek parça, tüp ve benzeri sarf
malzemeleri için ihaleye giren teşebbüslerden taahhüt aldığı görülmektedir. Bu
taahhütler ihaleye giren teşebbüsler bakımından bağlayıcı olduğu halde idareler için
bağlayıcı değildir. Bir başka ifadeyle, garanti süresi bitiminde ihaleyi kazanan
teşebbüsten yahut diğer BSS’lerden hizmet alıp almamak idarenin tercihindedir.
SİEMENS, 2019 yılı için kamu hastanelerinin %99,9'unun cihaz satışları sırasında
gelecekteki olası taleplerine ilişkin olarak fiyatların sabit tutulmasına ilişkin taahhüt
istediklerini, özel hastanelerin %52'sinin ise satış sonrası diğer hizmetler için taahhüt
aldıklarını ifade etmiştir.
(42) Merkezi alıma konu tıbbi cihaz ve demirbaşlar günümüzde KHGM12 tarafından
merkezi olarak temin edilmektedir. Bu ürünler her yıl Genel Müdürlük tarafından

11 Nitekim KHGM tarafından verilen bilgilerde, Genel Müdürlüğe bağlı sağlık tesislerinde tıbbi
görüntüleme ve teşhis cihazlarını da kapsayacak şekilde tüm tıbbi cihazların satış sonrası servis
hizmetlerinde Sağlık Bakanlığı Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü tarafından yayınlanan 2019/19
sayılı “Tıbbi Cihazlarla İlgili Mal ve Hizmet Alımı İşlemleri” Genelgesinin, KHGM’nce hazırlanan
“Biyomedikal Dayanıklı Taşınırların Garanti ve Sözleşme Yönetimi” konulu resmi yazının ve mevcut
Kamu İhale Kanunu mevzuatı ile Taşınır Mal Yönetmeliği’nin uygulanan mevzuatı oluşturduğu ifade
edilmiştir.
12 Öncesinde, 2011 yılında yayınlanan 663 KHK ile kurulan Türkiye Kamu Hastaneleri Kurumu
tarafından merkezi alım yapılmakta iken 2017 yılında yayımlanan 694 sayılı KHK ile Türkiye Kamu
Hastaneleri Kurumu, Kamu Hastaneleri Genel Müdürlüğüne dönüştürülmüş olup merkezi alımlar bu
birim tarafından gerçekleştirilmektedir.
20-50/695-306
11/51

belirlenmekte ve Hudut Sahilleri Sağlık Genel Müdürlüğü13 ile birlikte temin
edilmektedir.14
(43) KHGM tarafından ayrıca, tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazlarının ekonomik ömrü
boyunca katlanacakları maliyetleri analiz edebilmek adına, satın alma
sözleşmelerinde satış sonrası teknik hizmetlerin yıllık fiyat limitlerine yer verildiği ve
yükleniciden yedek parça fiyat listelerinin talep edildiği, sözleşmesel kontrol dışında,
Malzeme Kaynakları Yönetim Sistemi’nde (MKYS) tedarik edilen tüketim
malzemelerinin (yedek parça, sarf ve aksesuar) ve teknik hizmetlerin (kurulum,
söküm, yenileme, periyodik ölçümleme, bakım, onarım vb.) cihaz künyesi üzerinde
veri girişinin sağlandığı alanların mevcut olduğu, bu sistem ile cihazın ekonomik
ömrünü doldurmasının ardından toplam maliyet analizine olanak sağlandığı ifade
edilmiştir.
(44) Görüldüğü gibi, idareler adına KHGM tarafından merkezi cihaz alımı yapılırken,
garanti sonrası bakım-onarım hizmetleri, yedek parça fiyatları gibi cihazın ekonomik
ömrü boyunca idarelerin katlanacakları maliyetler de hesaba katılmaya çalışılmakta
ve bu maliyet kalemlerine ilişkin olarak yıllık fiyat limitlerine yer verilerek maliyetlerin
düşürülmesi hedeflenmektedir. Geçmişte yalnızca özel teşebbüslerin dikkate aldığı
bu yöntem, kamu hastaneleri tarafından da yaklaşık 10 yıldır kullanılmaktadır.
KHGM, sistemin kullanıma alınmasıyla birlikte tedarik edilen tıbbi cihazların henüz
öngörülen kullanım ömürlerini tamamlamadığını, bu sebeple toplam maliyet analizine
yönelik bir talep oluşmadığını ancak karar destek sistemlerinde yapılacak
geliştirmeler ile bu analizlerin yapılabilmesinin planlandığını ifade etmiştir.
(45) Özel sektörde yapılan alımlarda ise serbest piyasa koşulları geçerli olmaktadır. Özel
sektörde faaliyet gösteren teşebbüsler, cihaz üreticilerinden teklif almakta (bakım-
onarım bedeli, yedek parça ve tüp fiyatları gibi), cihazın ekonomik ömrü boyunca
toplam sahiplik maliyetini hesaba katarak alım yapmaktadır. Cihazların garanti
sonrası bakım-onarım hizmetleri için ise, cihaz alım aşamasında cihaz üreticilerinden
alınmış olan teklifler kullanılmayıp, BSS’ler ile de anlaşma yapılabilmektedir. Gerek
kamuda gerekse özel sektörde yapılan cihaz alımları bakımından, tıbbi görüntüleme
cihazları pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerden alınan taahhütler tek taraflı
bağlayıcı olup, ilgili hastanenin kabulü halinde sözleşme haline gelmektedir.
(46) Pazarda tıbbi görüntüleme ve teşhis cihaz üreticileri ile BSS’ler arasındaki rekabet,
cihazın garanti süresinin bitmesi ile gündeme gelmektedir. 18.02.2009 tarih ve 09-
07/128-39 sayılı Kurul kararı (2009 Kurul kararı) ile tıbbi görüntüleme ve teşhis
cihazlarının bakım-onarım pazarının rekabetçi bir yapıya kavuşturulması ve BSS’lerin
de bu pazarda yer edinebilmesi amacıyla tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazları
pazarında faaliyet gösteren teşebbüslere birtakım yükümlükler getirilmiştir. O dönem
pazarda az sayıda BSS’nin faaliyet gösterdiği belirtilmiş olmakla birlikte, pazarın
hâlihazırdaki durumu gözetildiğinde, anılan karar ile hedeflenen amaçların
gerçekleştirildiği görülmektedir. Nitekim bahsi geçen pazarda, BSS’lerin sayısında
kayda değer bir artış yaşandığı dikkat çekmektedir.15 Dikkat çeken bir diğer husus

13 SIEMENS’ten alınan bilgilere göre, SIEMENS’in 2019 yılı için cihaz satışı bakımından en çok alım
yapan kamu müşterisi Hudut ve Sahiller Sağlık Genel Müdürlüğüdür.
14 Verilen bilgilerde ayrıca merkezi alımın belirli dönemler halinde değil, talep olması durumunda
yapıldığı, merkezi olarak alımı yapılan ürünlerin hangi sağlık tesisine/tesislerine verileceğinin KHGM
tarafından belirlendiği, her yıl merkezi izne tabi cihazların belirlendiği ancak sağlık tesislerinin
münferiden izin almadan bu cihazların temin sürecini başlatamadığı ifade edilmiştir.
15 2009 yılı öncesi faaliyet gösteren BSS’lerin sayısı sekiz iken, 2019 yılı itibariyle bu rakam
SIEMENS’ten alınan verilere göre 13’e yükselmiştir.
20-50/695-306
12/51

ise, söz konusu servis sağlayıcıların yoğunlukla Siemens markalı cihazlara bakım-
onarım hizmeti sunmasıdır. Bunun yanı sıra, BSS’lerin hizmet verdiği markalardaki
çeşitliliğin de 2009-2019 yılları arasında arttığı anlaşılmaktadır.
Tablo 3- SIEMENS ve BSS’lerin 2016-2019 Yıllarında Hizmet Verdikleri Markalar
(1) SIEMENS (2) SIEMED (3) Renova (4) Tetra (5) İmge (6) Link (7) Medidesk (8) Healthica (9) Geoid
Siemens
(10) Siemens,
Philips,
Toshiba,
Hitachi,
GE, Aloka,
(11) USX-Ray,
Shimadzu,
KLS
Martin
(12) Siemens,
Toshiba,
GE
(13) Siemens,
Toshiba,
GE
Siemens
(14) Siemens,
Toshiba,
GE,
Philips
(15) Siemens
Siemens,
GE
(16) Siemens,
GE,
Mediso
(17) Kaynak: SİEMENS ve BSS’ler
I.4.2. İlgili Ürün Pazarı
(47) Soruşturmaya konu iddiaların esasını, SIEMENS’in Siemens markalı tıbbi
görüntüleme ve teşhis cihazlarının bakım ve onarımı hizmeti ile yedek parça ve sarf
malzemesi pazarındaki eylemleri oluşturmaktadır.
(48) SIEMENS için garanti dönemi, müşteri ile cihazın satışı sırasında, sözleşmede
anlaşılan şartlarda hizmet verilen dönemdir ve bu dönem için sözleşme ile belirlenen
cihazın satış faturası haricinde servis faturası düzenlenmemektedir. Cihazın garanti
süresinin bitmesinin akabinde ise (rekabetçi dönem) BOA yapılabileceği gibi tek
seferlik alımlar (on-call) da söz konusu olabilmektedir.
(49) Siemens markalı tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazlarının “dayanıklı mallar/ürünler”
olarak nitelendirilmesi mümkündür. Zira dayanıklı mallar, uzun dönemli kullanım ve
fayda elde etme amacıyla satın alınmakta ve bu sebeple kullanım ömürleri boyunca
tamir, bakım, yedek parça ve/veya sarf malzemesi gibi ürün ve hizmetlere ihtiyaç
duyulmaktadır. Dayanıklı malların oluşturduğu ve tıbbi görüntüleme ve teşhis
cihazlarının da içerisinde yer aldığı pazarlar, zamanla tamamlayıcı ürün ve
hizmetlere duyulan ihtiyaç sebebiyle “öncül” (birincil) ve “ardıl” (ikincil) pazar şeklinde
ikiye ayrılabilmektedir. Bu kapsamda yedek parça, sarf malzemesi, tamir, bakım-
onarım hizmetleri gibi öncül ürünle birlikte kullanılan ve öncül ürünün satın
alınmasından belli bir süre sonra ihtiyaç duyulan ürün ve hizmetlerin bulunduğu
pazarlar “ardıl” pazarlar olarak tanımlanmaktadır.
(50) Rekabet hukuku literatüründe, öncül ve ardıl ürün ve hizmetlerin yer aldığı pazarların
tanımlanmasında i) söz konusu ürün ve hizmetlerin aynı pazara dahil edilip
edilemeyeceği, ii) eğer bu sonuca ulaşılamazsa ardıl ürün ve hizmetlerin yer aldığı
pazarların marka-spesifik tanımlanıp tanımlanamayacağı hususlarının analizi ön
plana çıkmaktadır.
(51) Ardıl piyasalarda ilgili pazar tanımlanırken, normal pazar tanımında olduğu gibi
tüketicilerin göreceli fiyat değişimlerine verdikleri tepkiler dikkate alınacaktır. Ancak
bu kez bağlantılı pazarlardaki koşulların ürün ikamesine getirdiği sınırlamalar da
gözönüne alınır16. Bir başka ifadeyle, pazar tanımının odağında, gelecekte birincil
ürünü alma olasılığı olan potansiyel müşterilere değil, hâlihazırda birincil ürünü satın
almış olan müşterilere yapılan ikincil ürün ve hizmet satışlarının yer aldığı
anlaşılmaktadır.

16 İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz, para. 44.
20-50/695-306
13/51

(52) Bu çerçevede marka-spesifik ardıl pazar tanımlanması yapılıp yapılamayacağı
konusunda göz önünde bulundurulacak hususlardan ilki başka üreticilerin ardıl
ürünlerine geçişin mümkün olup olmaması hususudur. Belli bir markanın birincil
ürününü alan müşteri, ardıl pazarda fiyatların artması halinde, o markanın ikincil
ürününe kilitlenmeyip başka marka üreticilerin ikincil ürünlerine geçebiliyorsa,
(marka-spesifik olmayan) ortak bir ardıl pazar tanımı yapmak gerekmektedir. Göz
önünde bulundurulacak diğer bir husus ise, başka marka birincil ürüne geçmek
suretiyle ardıl pazardaki yüksek fiyatlardan kaçınabilme olasılığıdır. Bu durum ancak
başka marka birincil ürüne geçiş maliyetinin yüksek olmamasıyla mümkün
olabilecektir. Bu pazarlar için geçiş maliyetleri ise, temel olarak iki türde ortaya
çıkmaktadır. Bunlardan ilki, kullanılmış birincil ürünü, geçişin ekonomik olduğu cazip
bir fiyattan satmanın/satın almanın mümkün olmaması halinde ortaya çıkan
maliyettir. Bu durum, birincil ürünün fiyatı geçiş maliyetine katlanmaktan
vazgeçirecek derecede ikincil ürünün fiyatından yüksekse, daha da önemli hale
gelmektedir. İkinci tür geçiş maliyeti ise, fiyat hariç ürüne özgü yapılmış yatırımları
kapsamaktadır. Bu maliyetler eğitim, kullanımına aşina olunmuş bir ürünü değiştirme,
yeni yazılım yüklenmesi ihtiyacı gibi durumlardan kaynaklanabilmektedir. İkinci tür
maliyetlerin yüksek olduğu bir durumda, cihazı kullanan müşteriler, ikinci el bir cihazı
cazip bir fiyattan almak/satmak mümkün olsa dahi başka marka bir cihaza geçişten
kaçınabilecektir. Sonuç olarak, her marka bazında ayrı bir ardıl pazarın olmadığına
karar verildiği durumlarda, analiz (birincil ve ikincil ürünlerin birlikte yer aldığı) toplam
sistem pazarı üzerinden yapılmaktadır.
(53) Kurul kararlarında, ardıl pazarların marka-spesifik tanımlanıp tanımlanamayacağına
karar verilirken, ürün veya hizmetin gerek üretimde gerekse kullanımdaki ikame
edilebilirliği, tüketici talebi ve başka teşebbüslerce üretimin önünde herhangi bir engel
olup olmadığı gibi faktörler göz önüne alınmaktadır17.
(54) Dosya kapsamında edinilen bilgilerden Siemens markalı tıbbi görüntüleme ve teşhis
cihazında, o cihazın muadili olabilecek rakip cihazlarda kullanılan yedek parçaların
kullanılamadığı, yani rakip markalı cihazların yedek parçalarının birbirleriyle ikame
edilemediği anlaşılmaktadır. Diğer bir ifadeyle, Siemens markalı bir cihaza sahip olan
müşteri rakip markaların ikincil ürününe geçememekte, bu durum da müşteriyi
Siemens markalı ikincil ürünlere bağımlı kılmaktadır. Bu durum yalnızca yedek parça
ve sarf malzemeleri için değil Siemens markalı cihazlara verilen servis hizmeti için de
geçerlidir. Her ne kadar Siemens markalı cihazlara verilecek servis hizmeti ile rakip
markalı cihazlara verilecek servis hizmeti ikame gibi görünse de, söz konusu
cihazların ileri teknoloji içermesi, pazarda yeni ürünlerin çıkış hızının yüksekliği ve
her cihaz için genelde üretici firmanın ana merkezinde verilen eğitimlerin alınması
gerekliliği dikkate alındığında, Siemens markalı cihazlar ile rakip cihazlara verilen
servis hizmetinin yakın ikame olduğunu söylemek zordur. Nitekim Siemens markalı
cihazlara servis veren bir mühendisin, rakip markalı cihazlar üzerinde yapabilecekleri
sınırlıdır.
(55) Yukarıdaki hususların yanı sıra tıbbi cihaz sektörüne ilişkin alınan geçmiş tarihli Kurul
kararları18 incelendiğinde, cihazların fiyatlarının ve geçiş maliyetlerinin oldukça

17 Örneğin Kurulun 08.05.2001 tarih ve 01-22/192-50 sayılı Hewlett Packard kararı, 14.08.2008 tarih
ve 08-50/758-308 sayılı Vestel Angel kararı.
18 Örneğin Kurulun 18.02.2009 tarih ve 09-07/128-39 sayılı, 25.04.2012 tarih ve 12-22/572-166 sayılı,
15.11.2012 tarih ve 12-57/1540-553 sayılı, 04.06.2013 tarih ve 13-33/447-198 sayılı, 27.09.2013 tarih
ve 13-55/762-321 sayılı, 20.08.2014 tarih ve 14-29/613-266 sayılı, 24.10.2016 tarih ve 16-34/589-259
sayılı kararları.
20-50/695-306
14/51

yüksek olduğu, buna karşılık ardıl pazar maliyetlerinin düşük olduğu hususlarına
vurgu yapılarak pazarların marka-spesifik tanımlandığı görülmektedir. Dosya
kapsamında edinilen bilgilerden, pazarın yapısında esaslı bir değişiklik olmadığı
anlaşılmıştır. SIEMENS de ilgili ürün pazarı tanımlarında değişiklik yapılmasını
gerektiren bir husus olup olmadığına ilişkin soruya yönelik olarak bu yönde herhangi
bir beyanda bulunmamıştır.
(56) Bu çerçevede ve yukarıda yer verilen bilgiler ışığında ilgili ürün pazarları, “Tıbbi
görüntüleme ve teşhis cihazları pazarı” (öncül pazar), “Siemens markalı tıbbi
görüntüleme ve teşhis cihazlarına yönelik yedek parça ve sarf malzemeleri pazarı ”
ve “Siemens markalı tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazlarına yönelik servis pazarı”
(ardıl pazar) olarak belirlenmiştir.
I.4.3. İlgili Coğrafi Pazar
(57) Tanımlanan ürün pazarındaki ürünlerin satışının Türkiye genelinde gerçekleşmesi ve
pazar farklılaşması yaratacak faktörlerin bulunmaması nedeniyle ilgili coğrafi pazar
“Türkiye” olarak belirlenmiştir.
I.5. Değerlendirme
(58) 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesinde “Bir veya birden fazla teşebbüsün ülkenin
bütününde ya da bir bölümünde bir mal veya hizmet piyasasındaki hâkim durumunu
tek başına yahut başkaları ile yapacağı anlaşmalar ya da birlikte davranışlar ile
kötüye kullanması hukuka aykırı ve yasaktır.” hükmü yer almaktadır. Maddenin
devamında ise kötüye kullanma halleri bunlarla sınırlı olmamak üzere sıralanmıştır.
İlgili hüküm uyarınca bir teşebbüs davranışının hâkim durumun kötüye kullanılması
olarak değerlendirilebilmesi için, incelemeye konu teşebbüsün hâkim durumda
bulunması ve davranışının kötüye kullanma niteliği taşıması hususlarının birlikte
gerçekleşmesi gerekmektedir.
I.5.1. Hâkim Durum Analizi
(59) SIEMENS’in Siemens markalı tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazlarına yönelik yedek
parça teminindeki davranışlarıyla hâkim durumunu kötüye kullanıp kullanmadığına
yönelik olarak Kurulun almış olduğu 20.08.2014 tarih ve 14-29/613-266 sayılı kararda
(2014 Kurul kararı),
- Cihazın ömrü süresince kullanılan yedek parça ve teknik servisin toplam
maliyetinin cihazın maliyetine oranının düşük olması,
- Yedek parça fiyatlarına ilişkin bilginin şeffaf olmaması,
- Toplam sahiplik maliyetinin özellikle kamu hastaneleri tarafından
hesaplanamıyor olması, bu hesaplamanın önünde hukuki belirsizliğin
bulunması,
- İkincil ürünlerin fiyatının artması halinde başka marka cihaza geçişteki
maliyetlerin yüksekliği,
- Kilitlenmiş ve yeni müşteriler arasında fiyat farklılaştırması imkânının mevcut
olması
hususları gözetilerek, 24.10.2016 tarih ve 16-34/589-259 sayılı Kurul kararında (2016
Kurul kararı) da,
- Tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazlarının fiyatı ve ömrü,
20-50/695-306
15/51

- Tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazlarının toplam sahiplik maliyeti içerisinde
yedek parça, sarf malzemesi ve bakım-onarım maliyetlerinin payı,
- Ardıl pazar (yedek parça, sarf malzemesi ve bakım-onarım) fiyatlarındaki
şeffaflık,
- Tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazlarının satışı esnasında söz konusu
cihazların toplam sahiplik maliyetinin hesaplanabilirliği,
- Başka bir cihaza geçişin maliyeti,
- Kilitlenmiş ve yeni müşteriler arasında fiyat farklılaştırması imkânının mevcut
olup olmadığı
hususları gözetilerek, SIEMENS’in kendi markasını taşıyan cihazların ardıl
pazarlarında iktisadi parametreleri belirleyici güce ulaşabildiği, bu nedenle “Siemens
markalı tıbbi teşhis ve görüntüleme cihazlarına yönelik yedek parça” ile “Siemens
markalı tıbbi teşhis ve görüntüleme cihazlarına yönelik servis” pazarlarında hakim
durumda olduğu belirtilmiştir.
Tıbbi Görüntüleme ve Teşhis Cihazlarının Fiyatı ve Ömrü:
(60) Tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazlarının maliyetleri oldukça yüksektir. 2019 yılı
fiyatları esas alındığında, örneğin SIEMENS tarafından üretilen Magnetom serisi MR
cihazların fiyatının (…..) Euro, Somatom serisi BT cihazların fiyatının ise (…..) Euro
olduğu bilinmektedir. Modalite bazında örnek olarak seçilen bazı tıbbi görüntüleme ve
teşhis cihazlarının güncel fiyatları aşağıdaki tabloda sunulmaktadır.
Tablo 4- Modalite Bazında İlgili Cihazların Bedelleri ile Yıllık Tahmini Toplam Bakım Onarım, Yedek
Parça ve Sarf Malzemesi Giderleri
Modalite Sistem Model
Cihaz Satış
Örnek Bedel
(€)
Yıllık Tahmini Toplam
Bakım-Onarım Yedek
Parça Giderleri (€)
AT Anjiyografi Artis one (…..) (…..)
CT Bilgiyasarlı Tomografi Somatom (…..) (…..)
MI Gama Kamera Symbia Evo Excel (…..) (…..)
MR Magnetik Rezonans Magnetom Amira (…..) (…..)
XP Mamografi Mammomat İnspiration (…..) (…..)
US Ultrason Acuson NX3 (…..) (…..)
Kaynak: SIEMENS
(61) Söz konusu tıbbi cihazların ortalama ömrü 10-12 yıl olarak kabul edilmekle birlikte,
daha uzun süre kullanımlarının da mümkün olduğu bilinmektedir.19
Tıbbi Görüntüleme ve Teşhis Cihazlarının Toplam Sahiplik Maliyeti İçerisinde Yedek
Parça, Sarf Malzemesi ve Bakım-Onarım Maliyetlerinin Payı:
(62) Uygulamada her ne kadar tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazlarının yedek parça, sarf
malzemesi ve bakım-onarım maliyetlerinin yüksek olduğu bilinmekteyse de, bu

19 SİEMENS tarafından satılan cihazlar hakkında tanımlanmış bir yaklaşık ömür bulunmamaktadır.
Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğü’nün 2019/19 sayılı Genelge’sinin 3.4.1. maddesinde cihaz yaşı
açısından bazı düzenlemeler yapılmıştır. Buna göre, genel olarak tetkik ve tedavi amacıyla kullanılan
cihazların yaşının 10 yılı aşamayacağı, hizmet alumina ilişkin sözleşme süresi sonunda cihaz yaşının
10 yılı geçmemesi öngörülmüş ve maddede sayılan koşulların sağlanması halinde 31.12.2020 tarihine
kadar yapılacak ihalelerde bazı cihazların yaşının (MR, BT gibi) sözleşme süresi sonunda 13 yıl olarak
belirlenebileceği düzenlemiştir. SİEMENS de katıldığı ihalelerde bu koşullara uymakta ve belirlenen
süre kadar yedek parça temini garantisi vermektedir.
20-50/695-306
16/51

maliyetlerin cihazların toplam sahiplik maliyeti (cihaz fiyatı + yedek parça fiyatı + sarf
malzemesi fiyatı+bakım-onarım fiyatı) içindeki payının görece düşük kaldığı
görülmektedir. Bunun sebebi ise, kuşkusuz tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazlarının
maliyetlerinin yüksekliğidir. Bu bağlamda SIEMENS’in verdiği bilgilere göre -her cihaz
için farklı olabilmekle birlikte- garanti sonrası bakım-onarım, yedek parça ve sarf
malzemesi maliyeti, cihaz maliyetinin yıllık yaklaşık %2 ila %15’ine denk
gelmektedir.20 Dolayısıyla tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazlarının ortalama 10-12
yıllık bir ekonomik ömrü olduğu dikkate alındığında, bu oran %20-24 ila %150-180
arasında bir değere tekabül etmektedir. Tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazlarının
modalite bazında yapılan satış örneklerinin incelendiği Tablo-4 dikkate alındığında,
garanti sonrası bakım-onarım, yedek parça ve sarf malzemesi maliyetinin, toplam
sahiplik maliyetine oranı aşağıdaki tabloda gösterilmektedir.
Tablo 5- Modalite Bazında Cihazların İlk Satış Bedelleri, Yıllık Giderleri, Toplam Sahiplik Maliyetleri ve
Oranlar21
Modalite Sistem Model
Cihaz
Satış
Bedeli
(€)-a
Yıllık
Tahmini
Ardıl
Pazar
Giderleri
(€)-b
Toplam
Sahiplik
Maliyeti
c=a+(10*b)
(10*b)/c
(%)
AT Anjiyografi Artis one (…..) (…..) (…..) (…..)
CT Bilgiyasarlı Tomografi Somatom (…..) (…..) (…..) (…..)
MI Gama Kamera Symbia Evo Excel (…..) (…..) (…..) (…..)
MR Magnetik Rezonans Magnetom Amira (…..) (…..) (…..) (…..)
XP C Kollu Röntgen Mammomat İnspiration (…..) (…..) (…..) (…..)
US Ultrason Acuson NX3 (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: SIEMENS, Raportörlerin Hesaplamaları
(63) Yukarıdaki tabloda görüldüğü üzere, modalite bazında örnek olarak seçilen tıbbi
görüntüleme ve teşhis cihazlarının garanti sonrası bakım-onarım, yedek parça ve
sarf malzemesi giderleri toplam sahiplik maliyeti içinde görece düşük bir yer
tutmaktadır.
Ardıl Pazar (Yedek Parça, Sarf Malzemesi ve Bakım-Onarım) Fiyatlarındaki Şeffaflık:
(64) 2009 Kurul kararında tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazı pazarında faaliyet gösteren
teşebbüslere “5. Tıbbi cihazların, son 3 (üç) yıllık satış verilerine dayanarak, en çok
kullanılan 100 (yüz) yedek parçanın güncel fiyat listelerinin internet ortamında
herkesin ulaşabileceği şekilde ilan edilmesi” yükümlülüğü getirilmiştir. Aynı kararda
“…cihazlarda kullanılan tüplerin fiyatlarının, bunların sık değiştirilmesi gereken
yüksek bedelli parçalar olmaları sebebiyle, söz konusu listelerde olması
gerekmektedir.” ifadesine yer verilmiştir. Söz konusu düzenleme, ardıl pazarlardaki

20 SIEMENS tarafından verilen bilgilerde “…idare, cihaz alımlarında, ileride yedek parça ve bakım
onarım hizmeti aldığında değerlendirmek üzere, şartname ile yedek parça ve bakım onarım kalemleri
açısından taahhüt istemektedir. Örneğin “Kurulum yapılan sağlık işletmesi garanti süresinin bitiminden
itibaren sistemin yan ekipmanları dahil tüm sistem için bakım onarım sözleşmesi yapmak isterse; tüm
parçalar ömürlü parçalar, cihazla ilgili sarflar dahil ve tüp dahil birim cihaz bedelinin en fazla %8 i'
oranında bedel talep edebilir. Yüklenici firma ivedilikle bu talebi yerine getirir.” gibi hükümlerle
teşebbüslerden belirli bir süre için öngörülmüş hizmet taahhüdü alınmaktadır.” ifadelerine yer
verilmiştir.
21 Toplam sahiplik maliyeti, cihazın ilk satış bedeli ile cihazın ömrü boyunca katlanılan yedek parça
bakım ve sarf malzemesi giderlerinin toplanması ile elde edilmiştir. Cihazların ömrü boyunca katlanılan
maliyetler de yıllık maliyetlerin cihazın yaklaşık toplam ömrü olan 10 yıl ile çarpılmasıyla
hesaplanmıştır.
20-50/695-306
17/51

fiyat şeffaflığını sağlamak amacıyla getirilmiştir. Anılan karar öncesinde tıbbi
görüntüleme ve teşhis cihazları pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin yedek
parça ve/veya sarf malzemesi fiyat listelerini yayımlamadıkları bilinmektedir.
(65) Söz konusu yükümlülüğün ardıl pazarlardaki şeffaflığı sağlamak bakımından iki rolü
bulunmaktadır. Öncelikle, hastanelerin bakım-onarım ihalelerinde teklif verirken
BSS’lerin bilgi eksikliğinden kaynaklanan rekabet edememe dezavantajlarının
ortadan kaldırılması hedeflenmiştir. Zira fiyat listelerine erişilemediği bir durumda,
tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazı pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin orijinal
yedek parça/sarf malzemesi fiyatlarının tek belirleyicisi olmalarından ötürü, rakip
konumundaki BSS’lerin sömürülmeleri olasılık dâhilindedir. İkinci olarak, söz konusu
yükümlülük, BSS’lerin yanı sıra bu cihazları kullanan hastaneler ve diğer sağlık
merkezleri açısından önem teşkil etmektedir. Söz konusu kullanıcılar, cihazın
ekonomik ömrü boyunca katlanacakları toplam maliyeti bu listeler aracılığıyla
hesaplayabilme imkânı bulabilmektedir. Bahsi geçen yükümlülüğün önemli bir işlevi
olmakla birlikte, tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazlarının oldukça karmaşık ve birçok
seri/modelden oluştuğu -örneğin belli bir model MR cihazının bile binlerce yedek
parçası olduğu- dikkate alındığında, söz konusu yükümlülük şeffaflığı sağlamak
bakımından fiiliyatta yetersiz kalabilmektedir.
(66) Yedek parçaların ve sarf malzemelerinin fiyatlarında şeffaflığı sağlamaya yarayan bir
başka yöntem ise, müşteriler konumundaki hastanelerin cihaz alımına ilişkin teklif
istedikleri ve/veya sözleşme yaptıkları dönemde cihaza ilişkin tüm yedek parça ve
sarf malzemesi listelerini de ilgili dosya ekinde istemeleridir. Nitekim SIEMENS
yetkilileri tarafından da müşterilerin yedek parça ve sarf malzemesi fiyat listelerini
cihaz alımı esnasında sözleşme ekinde istedikleri, bazılarının yedek parça/sarf
malzemesi fiyatlarına ilişkin olarak belli bir dönem için sabit fiyat taahhüdü aldıkları,
yurt dışındaki firmalar veya çeşitli internet siteleri aracılığıyla yedek parça (orijinal
veya ikinci el) ve sarf malzemesi fiyatlarına ulaşılabildiği, bu anlamda yedek parça,
sarf malzemesi ve servis pazarlarında fiyatların şeffaflaştığı dile getirilmiştir. Bunun
yanı sıra, KHGM tarafından verilen bilgilerde, Tıbbi Cihazlarla İlgili Mal ve Hizmet
Alımı İşlemleri Genelgesi’nin 2.6. maddesine göre, garanti sonrasında bakım onarım
hizmetlerinin hangi şartlarda (parça dâhil- parça hariç, vb.) ve ihale fiyatına göre
hangi oranda olacağının ihale dosyasında bulundurulduğunu ifade etmiştir.
(67) Diğer yandan, bakım-onarım hizmeti kapsamında günlük mühendislik hizmet bedeli
belirlenirken esas alınan kriterlerin, cihazın bakımının daha önceden tıbbi
görüntüleme ve teşhis cihazı üreticisi tarafından yapılıp yapılmadığı, yapılacak işin
kapsamı, cihazın modalitesi, ulaşım koşulları, arıza niteliği, mühendis programlarının
müsaitliği, müşterinin şartları gibi hususlar olduğu tespit edilmiştir. Dolayısıyla
fiiliyatta bu kriterlere bağlı olarak teklif edilen fiyatların değişkenlik gösterdiği
bilinmektedir. Bu durum ise, bakım-onarım pazarında mühendislik hizmet bedelinin
müşteriler nezdinde öngörülebilir olmadığına işaret etmektedir.
(68) Söz konusu bilgiler ışığında, yedek parça ve sarf malzemesi fiyatlarının şeffaflığı
yönünde piyasada gelişme kaydedildiği görülmekle birlikte, yedek parça ve sarf
malzemesi sayısının çokluğu ve internette yayımlanan yedek parça fiyat listelerinden
her bir yedek parçanın/sarf malzemesinin fiyatına ulaşılamaması, bakım-onarım
hizmeti kapsamında mühendislik hizmet bedeli belirlenme kriterlerinin çokluğu ve bu
kriterlere bağlı olarak teklif edilen fiyatların değişkenlik gösterdiği ve öngörülebilir
olmadığı gibi hususlar dikkate alındığında, ardıl pazarlarda fiyatların tam anlamıyla
şeffaflaştığı sonucuna ulaşılamamıştır.
20-50/695-306
18/51

Tıbbi Görüntüleme ve Teşhis Cihazlarının Satışı Esnasında Söz Konusu Cihazların
Toplam Sahiplik Maliyetinin Hesaplanabilirliği:
(69) Hastanelerin tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazlarını satın alırken söz konusu
cihazların toplam sahiplik maliyetini hesaplayarak bir tercihte bulunmaları, konuya
ilişkin bilgi elde edebilmelerine bağlıdır. Bir başka ifadeyle, müşteri konumundaki
hastanelerin doğru bir hesaplama yapabilmek için gerekli olan bilgiye ulaşabiliyor
olması gerekmektedir.
(70) Toplam sahiplik maliyetinin hesaplanabilmesinde en önemli etken kuşkusuz fiyat
listeleridir. SIEMENS hakkında önceden yürütülmüş olan soruşturmaya ilişkin 2014
Kurul kararında “Yedek parça fiyat listelerinin yayımlanmaması, müşterilerin cihazın
toplam sahip olma maliyetini hesaplamaları önünde bir engel teşkil edebilir.22 Her ne
kadar, toplam ömür maliyetini hesaplamak isteyen bir müşterinin, cihaz alımı
esnasında üreticiden garanti sonrası belli yılları kapsayacak şekilde yedek parça ve
servis fiyat listesini talep ettiği görülse de bu uygulamanın çoğunlukla büyük özel
hastaneler tarafından yapıldığı ve henüz yaygınlaşmadığı bilinmektedir. Belirli özel
hastaneler, yalnızca tıbbi cihaz alımıyla uğraşan departman ve personele sahip
olabilmekte ve alım esnasında yalnızca cihazın fiyatına değil, garanti sonrası,
örneğin 10 yıl boyunca yedek parça ve bakım-onarım fiyatlarının ne olacağı ile ilgili
taahhüdü üretici firmadan alarak, buna göre hesaplama yapabilmektedir. Oysa tıbbi
görüntüleme ve teşhis cihazlarını talep eden ağırlıklı grup olan kamu hastaneleri,
ürün ve hizmet alımında kamu ihale mevzuatına göre hareket etmekle yükümlüdür.
4734 sayılı Kamu İhale Kanunu’nun 40. maddesinde yer alan ‘…ihale, ekonomik
açıdan en avantajlı teklifi veren isteklinin üzerinde bırakılır.’ hükmü sebebiyle cihaz
alım ihaleleri sonucunda, ihaleyi kazanan taraf genellikle cihaz için en uygun fiyatı
veren firma olmaktadır… Ekonomik açıdan en avantajlı teklifin tespitinde belirli
kriterlerin olmaması, bu hesaplamayı yapacak personel eksikliği ve bu kriterleri
belirlemenin de ihaleyi gerçekleştirenin uhdesinde olmaması, garanti sonrası yedek
parça ve servis fiyatlarının cihaz alımı esnasında dikkat edilen bir husus olmasını ve
dolayısıyla toplam sahiplik maliyetinin hesaplanmasını engellemektedir.”
değerlendirmesine yer verilmiştir. Anılan kararda, toplam sahiplik maliyetinin özellikle
kamu hastaneleri tarafından hesaplanamadığı ve bu konuda bir belirsizliğin söz
konusu olduğu ifade edilmiştir.
(71) Bununla birlikte SIEMENS tarafından, hâlihazırda kamu hastaneleri tarafından
toplam sahiplik maliyetinin dikkate alındığı ve cihaz kullanımı boyunca sıklıkla ihtiyaç
duyulan yedek parça ve sarf malzemelerine yönelik olarak ilgili mevzuat kapsamında
fiyatların sabit tutulmasının talep edildiği ifade edilmiştir. Konuya ilişkin olarak
KHGM’nden bilgi talep edilmesi üzerine alınan cevabi yazıda, hâlihazırda kamu
hastanelerince tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazlarının alımının yapıldığı esnada ilk
alım ve garanti sonrası bakım-onarım, yedek parça ve tüp fiyatları gibi sarf
malzemesi giderlerine ilişkin olarak cihazın ömrü boyunca oluşacak toplam sahiplik
maliyetinin henüz hesaplanmadığı, tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazlarının ekonomik
ömrü boyunca katlanacakları maliyetleri analiz edebilmek adına satın alma
sözleşmelerinde, satış sonrası teknik hizmetlerin yıllık fiyat limitlerine yer verildiği ve
yükleniciden yedek parça fiyat listeleri talep edildiği sözleşmesel kontrol dışında,

22 Uygulamada her ne kadar yedek parça fiyat listelerinin toplam sahiplik maliyetinin hesaplanmasında
bir rolü olduğu kabul edilebilecekse de, halihazırda fiyat listelerinin en sık kullanılan 100 parçayı (tüpler
dahil) kapsaması ve şeffaflığı sağlamak adına yedek parçaların fiyatlarının yayınlanmasına ilişkin
olarak TİTCK tarafından getirilmiş bir düzenleme olmadığı dikkate alındığında, halihazırda yayımlanan
yedek parça listelerinin toplam sahiplik maliyetini hesaplamada kısıtlı bir rolü bulunmaktadır.
20-50/695-306
19/51

bahsi geçen MKYS sisteminde tedarik edilen tüketim malzemelerinin (yedek parça,
sarf ve aksesuar) ve teknik hizmetlerin (kurulum, söküm, yenileme, periyodik
ölçümleme, bakım, onarım vb.) cihaz künyesi üzerinde veri girişinin yapıldığı alanlar
sayesinde cihazın ekonomik ömrünü doldurmasının ardından toplam maliyet
analizine olanak sağlandığı ifade edilmiştir.
(72) Toplam sahiplik maliyetinin hesaplanabilirliğine ilişkin olarak TİTCK tarafından verilen
bilgilerde ise, Sağlık Hizmetleri Genel Müdürlüğünün, Sağlık Bakanlığına bağlı sağlık
kuruluşlarının tıbbi cihaz, mal ve hizmet alımı, kit veya sarf karşılığı cihaz kullanma
uygulaması ile kamu sağlık tesislerinin tıbbi cihaz tahsisine ilişkin karşılaşılan
sorunların giderilmesi ve uygulama birliğinin sağlanması amacıyla yayımladığı
2019/19 sayılı Genelgede söz konusu durumun belli şartlar çerçevesinde satın alma
işlemini gerçekleştirecek idarelerin tercihine bırakıldığı, bahse konu alanda TİTCK
tarafından yapılmış bir düzenlemenin henüz mevcut olmadığı ifade edilmiştir.
(73) Bu bağlamda, toplam sahiplik maliyetinin hesaplanmasında kamu ve özel hastaneler
tarafından yapılan alımlarda yedek parça ve sarf malzemesi fiyatlarının cihazın ömrü
boyunca sabitlenmesi gibi uygulamalar vesilesiyle aşama kaydedildiği görülmekle
birlikte, mevcut verilerle toplam sahiplik maliyetinin hesaplanabilirliğinin tam
anlamıyla mümkün olmadığı tespit edilmiştir.
Başka Bir Cihaza Geçiş Maliyeti:
(74) Başka bir cihaza geçiş maliyeti kriteri değerlendirilirken, cihazın orijinal ve ikinci el
satış fiyatı, ikinci el piyasasının durumu ve hastane uygulamaları önem arz
etmektedir. Orijinal tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazlarının fiyatları oldukça yüksektir.
İkinci el tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazları bakımından ise, SIEMENS yetkilileri
tarafından ikinci el piyasanın yurt dışındakine göre daha az kurumsal olduğu,
cihazların ikinci el fiyatlarına ilişkin olarak cihazın yaşı, kullanımı, modeli vb.
kriterlerin etkili olduğu ifade edilmiş, ancak fiyatların seyri hakkında net bir bilgi
sunulamamıştır. Diğer yandan, Ekonomi Bakanlığı İthalat Genel Müdürlüğü
tarafından verilen bilgilerde, Türkiye’de ikinci el cihaz ithalatının yasal olmadığı, tıbbi
görüntüleme ve teşhis cihazlarının aksam ve parçaları için izin başvurularının ise
değerlendirilmekte olduğu belirtilmiştir. Bu hususlar, müşterilerin orijinal tıbbi
görüntüleme ve teşhis cihazlarına bağımlı kalmasına yol açmaktadır.
(75) Orijinal tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazlarının fiyatlarının yüksek olmasından
kaynaklı olarak, uygulamada müşteriler için bir marka cihazdan başka bir marka
cihaza geçmek ekonomik açıdan makul bulunmamaktadır. Yeni cihaz fiyatının yanı
sıra, söz konusu cihazın kurulum maliyeti, teknik personel eğitimi gibi maliyetler de
dikkate alındığında, fiiliyatta müşteriler çok yüksek maliyetlerle karşılaşmaktadır.
Nitekim SIEMENS hakkında daha önce yürütülen soruşturma döneminde (2014 Kurul
kararı) SIEMENS tarafından yaptırılan anket sonuçlarına göre, cihazın süresi
dolmadan değiştirme eğiliminde olan katılımcıların oranının %38 olduğu, söz konusu
taban (%38) içinden %11’inin bu değişimi bakım-onarım fiyatlarının yüksek olması
nedeniyle gerçekleştirdiği görülmüştür.23 Bu oranlardan, toplam katılımcıların
%4’ünün bakım onarım fiyatlarının yüksek olması nedeniyle, cihazı süresi dolmadan
değiştirme eğiliminde olduğu anlaşılmaktadır. Teşebbüs tarafından sunulmuş olan

23 Ankette, süresi dolmadan değiştirme eğiliminde olan %38’lik katılımcının %83’ünün, teknolojik
değişimler sebebiyle cihazı ömrü dolmadan değiştirmeyi tercih ettiği sonucu çıkmıştır. Bu nedenle
bakım onarım fiyatlarının yüksek olmasından ziyade teknolojik gelişimleri takip etmenin (%33) cihazı
değiştirmede daha fazla rol oynadığı anlaşılmaktadır.
20-50/695-306
20/51

bahse konu anket sonuçları da başka bir cihaza geçişin maliyetinin yüksek olduğunu
teyit etmektedir.
Kilitlenmiş ve Yeni Müşteriler Arasında Fiyat Farklılaştırması İmkânının Mevcut Olup
Olmadığı:
(76) SIEMENS hakkında alınan 2014 Kurul kararında belirtildiği üzere, “Toplam sahiplik
maliyetini hesaplayarak cihaz alımı gerçekleştiren bir alıcı, bu kriterini başta üreticiye
sunmakta ve üretici de müşteriye buna uygun teklif vermektedir. Dolayısıyla yeni
müşteriye verilen teklifin duruma göre revize edilme olasılığı bulunmaktadır. Ancak
cihaz alımı esnasında, garanti sonrası şartların pazarlık konusu edilmediği ve cihaz
alım sözleşmesine yansıtılmadığı durumlarda kilitlenmiş müşterilere verilen yedek
parça/sarf malzemesi ve bakım-onarım fiyatları daha yüksek olabilmektedir.
Dolayısıyla üreticinin elinde fiyat farklılaştırması yapabilme olanağı mevcuttur.” Tıbbi
görüntüleme ve teşhis cihazı pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin yayımladığı
yedek parça fiyat listelerinde tüm ürünlere yer verilmediği de dikkate alındığında,
kilitlenmiş ve yeni müşteriler arasında fiyat ayrımcılığı yapılması imkânı daha da ön
plana çıkmaktadır.
(77) Yukarıda yer verilen kriterler bir bütün olarak değerlendirildiğinde;
- Tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazlarının yüksek fiyatlı ve uzun ömürlü
oluşu,
- Tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazının ömrü süresince katlanılan yedek
parça, sarf malzemesi ve bakım-onarım maliyetinin, cihazın toplam
sahiplik maliyetine oranının görece düşük olması,
- Ardıl pazar fiyatlarının yeteri kadar şeffaf olmaması,
- Tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazlarının toplam sahiplik maliyetinin
hesaplanabilirliğinin henüz gelişme aşamasında olması,
- Düzenlenmiş aktif bir ikincil pazarın yokluğu ve ikincil ürünlerin fiyatının
artması halinde başka marka cihaza geçişteki maliyetlerin yüksek
olması,
- Kilitlenmiş ve yeni müşteriler arasında fiyat farklılaştırması imkânının
mevcut olması
dikkate alınarak SIEMENS’in ardıl pazarları etkileme gücünün olduğu, dolayısıyla
“Siemens markalı tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazlarına yönelik yedek parça ve sarf
malzemeleri pazarı” ve “Siemens markalı tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazlarına
yönelik servis pazarı” olarak tanımlanan ardıl pazarlarda hakim durumda olduğu
kanaatine ulaşılmıştır.
(78) Aşağıda SIEMENS’in ve BSS’lerin sırasıyla servis, yedek parça ve sarf malzemesi
(ardıl) pazarlarındaki konumu incelenmiştir. Önce servis pazarında Siemens marka
cihaz sayısı ve Siemens marka cihazlardan elde edilen gelirler bakımından
SIEMENS ve BSS’lerin pazar payları analizi yapılmış, sonra yedek parça ve sarf
malzemesi pazarının görünümü ve SIEMENS’in söz konusu pazardaki durumu
değerlendirilmiştir.
SIEMENS’in Bakım-Onarım (Servis) Pazarındaki Konumu:
20-50/695-306
21/51

(79) Aşağıdaki tablo incelendiğinde, 2016-2019 yıllarında SIEMENS’in ardıl (bakım-
onarım) pazarında cihaz sayısı bakımından pazar payının sırasıyla %(…..) ve %(…..)
olduğu görülmektedir.24
Tablo 6- BSS'ler ve SIEMENS'in Bakımını Yaptıkları Siemens Marka Cihaz Sayıları ve Pazar Payları

2016 2017 2018 2019
Adet
Pazar Payı
(%)
Adet
Pazar Payı
(%)
Adet
Pazar Payı
(%)
Adet
Pazar Payı
(%)
Siemens25 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Siemed (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Renova (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Tetra (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
İmge (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Link (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Medidesk (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) - (…..)
Healthica (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Geoid (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam 2.992 100 3.115 100 3.141 100 3.172 100
Kaynak: Teşebbüslerden Gelen Bilgiler, Raportörlerin Hesaplamaları
(80) Aşağıdaki tabloda ise, SIEMENS ve pazarda faaliyet gösteren BSS’lerin 2016-2019
yıllarında Siemens marka cihazlardan elde ettiği bakım-onarım gelirleri ve pazar
payları sunulmaktadır.
Tablo 7-Siemens Marka Cihazların Bakım-Onarımından Elde Edilen Gelirler ve Pazar Payları

2016 2017 2018 2019
Gelir (TL)
Pazar
Payı (%)
Gelir (TL)
Pazar
Payı (%)
Gelir (TL)
Pazar
Payı (%)
Gelir (TL)
Pazar
Payı (%)
Siemens (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Siemed (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Renova (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Tetra (…..) (…..) - (…..) - (…..) - (…..)
İmge (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Link (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Medidesk (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) - (…..)
Healthica (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Geoid - (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Toplam 64.645.776 100 75.506.923 100 95.622.374 100 116.708.045 100
Kaynak: Teşebbüslerden Gelen Bilgiler, Raportörlerin Hesaplamaları
(81) Yukarıdaki tabloda görüleceği üzere, 2016-2019 yılları arasında SIEMENS’in bakım
onarım kaleminden elde edilen gelirler bakımından pazar payları %(…..) ve %(…..)
arasında değişmektedir.26 SIEMENS hakkında alınan 2016 Kurul kararındaki 2009-
2015 verileri incelendiğinde SIEMENS’in pazar payı kaybettiği ve payının yıllar
geçtikçe azalarak düştüğü görülmektedir. SIEMENS yetkilileri tarafından pazarda
cihaz sayısının arttığı, ancak bakımı yapılan cihaz sayısındaki artışın cihaz
sayısındaki artış kadar olmadığı, ardıl pazarda pazar payı kaybettikleri ifade
edilmiştir. Yukarıdaki tabloda yer alan veriler de, söz konusu beyanlar ile paralellik
arz etmektedir.

24 Söz konusu soruşturma dönem olarak 2016 yılına ilişkin şikâyetleri kapsasa da pazarın mevcut
durumunu ve seyrini görmek bakımından teşebbüslerden 2016-2019 yılına kadar olan döneme ilişkin
bilgiler de talep edilmiş ve söz konusu veriler işlenerek tabloya aktarılmıştır.
25 BOA ve on-call müşteriler kapsamında hizmet sunulan cihazlardan oluşmakta, garanti
kapsamındaki cihazları içermemektedir.
26 Önceki soruşturma döneminde (2016 Kurul Kararı) SİEMENS’in bu pazardaki payının (…..)
seviyelerinden %(…..)’ye düştüğü gözlemlenmiştir.
20-50/695-306
22/51

SIEMENS’in Yedek Parça ve Sarf Malzemesi Pazarındaki Konumu:
(82) Yedek parçalar ve sarf malzemeleri, tıbbi görüntüleme ve teşhis pazarında faaliyet
gösteren teşebbüsler tarafından orijinal veya yenileştirilmiş (refurbished) olarak
satılmaktadır. Bunun yanı sıra, söz konusu ürünlerin yurt içinde veya yurt dışında
bulunan farklı kaynaklardan da temin edilmesinin mümkün olduğu bilinmektedir.
Nitekim BSS’ler tarafından verilen bilgilerde, orijinal ve yenileştirilmiş yedek parça
tedarikinin çoğunlukla yurt dışındaki üreticilerden veya distribütörlerden yapıldığı,
ikinci el yedek parçaların ise hem yurt içinde cihazlardan sökülen ve çıkma tabir
edilen yedek parçaları satanlardan hem de yurt dışından sağlandığı ifade edilmiştir.27
(83) Tıbbi görüntüleme ve teşhis cihaz üreticileri ve BSS’ler, yedek parçalarını/sarf
malzemelerini yurt dışından temin ederken birtakım yasal düzenlemelere uymak
zorundadır. Ticaret Bakanlığı tarafından verilen bilgilerde, yeni ve kullanılmamış tıbbi
cihaz ve yedek parçaların ithalinin Dış Ticaret Mevzuatı ve diğer ilgili mevzuat
çerçevesinde varsa alınması gereken tüm belge, işaretlerin sunulması ve vergilerin
ödenmesi şartıyla serbest olduğu, bununla birlikte 95/7606 sayılı İthalat Rejimi
Kararı'nın28 7. maddesinin "Eski, kullanılmış, yenileştirilmiş, kusurlu (defolu) ve yatık
(zamanla dayanıklılığını yitirmiş) malların ithali izne tabidir." hükmünü içerdiği, bu
çerçevede kullanılmış tıbbi cihazların bir bütün olarak veya parça ve aksam olarak
doğrudan ithalinin serbest olmadığı, farklı uygulamalara tabi olduğu ifade edilmiştir.
İkinci el tıbbi cihazların bir bütün olarak ithaline Sağlık Bakanlığının görüşleri29
doğrultusunda izin verilmediği, yenileştirilmiş olsalar dahi, gümrük mevzuatı uyarınca
kullanılmış olarak değerlendirilen aksam ve parçalarına ilişkin ithalat taleplerinin ise
İthalat Rejimi Kararı'nın 7. maddesi uyarınca Ticaret Bakanlığının iznine tabi olduğu,
aynı zamanda kullanılmış eşya ithaline ilişkin usul ve esasların ise 2020/9 sayılı
İthalat Tebliği30 hükümlerine göre değerlendirildiği belirtilmiştir.
(84) SIEMENS yetkilileri tarafından sözlü ve yazılı olarak verilen bilgilerde de, tüm
sektörlere yönelik ikinci el cihazların ithalatının yasak, ihracatının serbest, ancak
ikinci el yedek parça ithalatının izne tabi olduğu beyan edilmiştir. Bu doğrultuda
SIEMENS, yedek parçaların/sarf malzemelerinin yurt dışından temin sürecinin diğer
BSS’lerden farklılaşmadığını, ithal etmek isteyen tüm teşebbüslerin benzer süreçlere
tabi olduğunu ifade etmiştir.
(85) Orijinal olmayan (kullanılmış veya yenileştirilmiş) yedek parçaların/sarf
malzemelerinin ithali Ticaret Bakanlığının iznine tabi olmakla birlikte, Türkiye’de
gerek kamu hastanelerinde gerekse de özel hastanelerde ikinci el veya yenileştirilmiş
yedek parça kullanımını engelleyen mevcut bir düzenleme olmadığı ve bu alanda bir
esneklik olduğu görülmüştür. İkinci el veya yenileştirilmiş ürünlerin kamu
hastanelerinde kullanımına ilişkin olarak ise KHGM tarafından, Tıbbi Cihaz

27 HEALTHİCA tarafından, yedek parça ve sarf malzemesi alımlarının %(…..) ila %(…..) ‘inin yurt
dışından temin edildiği, ana üreticiden alımların genelde çok cüzi (%(…..)) olduğu ifade edilmiştir.
İMGE tarafından ise orijinal parçaların SIEMENS Türkiye ve yurt dışından (%(…..)), ikinci el parçaların
ise yurt içinde parça satışı yapan firmalardan (%(…..)) elde edildiği ifade edilmiştir.
28 31.12.1995 tarih ve 22510 sayılı Resmi Gazete.
29 Sağlık Bakanlığının 26.11.2002 tarih ve 25529 sayılı yazısında, ülkemizde yıllar itibariyle kullanılmış
tıbbi cihaz ithalinin artması, ithal edilen bu cihazların büyük ölçüde yurt dışında ekonomik ömrünü
tamamlamış cihazlar olması, bu cihazların kullanımının servis, yedek parça ve yüksek işletme
maliyetleri nedeniyle kaynak israfına yol açması, bu cihazlarla verilen hizmetin kalitesinin düşük
olması ve cihazların radyasyon üretmeleri nedeniyle tehdit unsuru olmaları gibi gerekçeler göz önüne
alınarak, söz konusu cihazların ithal edilmesine izin verilmemesi gerektiği yönünde görüş bildirildiği
ifade edilmiştir.
30 31.12.2019 tarih ve 30995 sayılı (3. mükerrer) Resmi Gazete.
20-50/695-306
23/51

Yönetmeliği’nde yer alan piyasaya arz tanımına istinaden ikinci el tıbbi cihaz
kullanımının sınırlandırıldığı bilinmekle birlikte yedek parça ve diğer tüketim
malzemelerine yönelik engelleyici bir düzenlemenin mevcut olmadığı, ancak sağlık
tesislerinin, satın aldıkları ürün ve hizmetlerin tedarik şartlarına uygun olmasını
sağlamakla yükümlü olmalarıyla birlikte ikinci el yedek parça veya yenilenmiş ürün
kullanımında performans ve kalite testlerinin teknik olarak kontrol edilebilmesinin
mevcut şartlarda mümkün olmaması sebebiyle sağlık tesislerince ikinci el veya
yenilenmiş/sıfırlanmış31 ürün tercih edilmediği ifade edilmiştir.32
(86) Türkiye’deki ikinci el pazarına ilişkin olarak kapsamlı bir düzenlemenin mevcut
olmadığı, ikinci el cihaz ithalinin yasak, ikinci el cihaz ihracatının serbest olduğu,
ikinci el yedek parça ithalatının izne tabi olduğu, aktif cihaz sayısı ile toplam cihaz
sayısı arasındaki cihazların ikinci el cihaz pazarını oluşturabileceği, ihraç edilmeyen
cihazların parçalanarak yedek parça olarak kullanılabildiği, SIEMENS yetkilileri
tarafından da ifade edilmiştir. Bunun yanı sıra SIEMENS tarafından, SIEMENS’in
ikinci el cihaz piyasasında aktif olarak yürüttüğü bir faaliyeti olmamakla birlikte, yeni
cihaz satışı esnasında müşteri memnuniyeti gereği, müşterilerin talebine bağlı olarak,
hastanelerden ikinci el cihazlar alınabildiği (kamu kurumlarından cihaz
alınamamakta, mevcut mevzuat gereği kamu kurumları hurda ya da hibe yöntemlerini
seçmektedirler), bu kapsamda alınan ikinci el cihazların SIEMENS tarafından kontrol
edildikten sonra yurt içine satılabildiği, SIEMENS’in tarafından ikinci el olarak alınan
cihazların parçalanması ve bu parçaların değerlendirilerek satılması veya başka bir
şekilde kullanılmasının söz konusu olmadığı, ikinci el piyasasında daha çok BSS’lerin
faaliyet yürüttüğü, BSS’lerin yedek parça temini gerçekleştirebildikleri, yurt dışından
ürün getirebildikleri, tamir edebildikleri, ikinci el cihazları yedek parça olarak
kullanabildikleri, müşterileri ile “parça dahil” sözleşme yapabildikleri ve ihtiyaçları
olduğunda parça getirip arızayı çözebildikleri belirtilmiştir. SIEMENS ayrıca, Siemens
markalı yedek parçaların/sarf malzemelerinin asgari %(…..)’ını kendisinin ürettiğini,
geri kalan kısmın ise Siemens AG tarafından bazı firmalara kendi standartlarına göre
ürettirilen yedek parçalardan oluştuğunu ifade etmiştir. Bu çerçevede, BSS’lerin
önemli bir kısmının yedek parçaları SIEMENS’ten tedarik etmediği vurgulanmış ve
BSS’lerin bahsi geçen diğer temin kaynakları aracılığıyla alım yaptığının
düşünüldüğü belirtilmiştir.
(87) SIEMENS’in söz konusu yedek parça ve sarf malzemesi pazarındaki konumuna ve
BSS’lerle olan ilişkisine yönelik olarak 2016-2019 yıllarına ilişkin yedek parça satış ve
alım bilgilerine aşağıdaki tabloda yer verilmiştir.
Tablo 8- 2016-2019 Yılları İçin SIEMENS Satış ve SIEMED Alım Bilgileri

SİEMED Tarafından Siemens Marka
Cihazların Bakım-Onarımından Elde Edilen
Gelirler (TL)
SİEMED’in SİEMENS’ten Yedek Parça
ve Sarf Malzemesi Alım Tutarı (TL)
2016 (…..) (…..)
2017 (…..) (…..)
2018 (…..) (…..)

31 SIEMENS yetkilileri yenileştirilmiş parçaların da COCIR standartlarına göre orijinal olarak
sınıflandığını ifade etmektedir.
32 Kamu hastanelerinde tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazların ve kullanılmış yedek parçalarının
Taşınır Mal Yönetmeliği hükümlerine göre tüketim grubu malzemeler olarak nitelendirildiği, bu sebeple
tıbbi cihazlarda kullanılan yedek parçaların hurda niteliği kazanması durumunda bertarafının, Çevre ve
Şehircilik Bakanlığı’nın yayınladığı atık ürünlere yönelik mevzuat ve atığın radyoaktif olması
durumunda ise “Radyoaktif Atık Yönetimi Yönetmeliği” direktiflerine göre sağlandığı, bunun haricinde
Sağlık Bakanlığına veya başka bir idareye teslim edilmesine yönelik düzenleyici mevzuat bulunmadığı
ifade edilmiştir.
20-50/695-306
24/51

2019 (…..) (…..)
Kaynak: SIEMED
(88) Yukarıdaki tabloda yer alan verilere göre SIEMED’in yıllık toplam bakım onarım
gelirinin (…..) TL civarında olduğu dikkate alındığında, SIEMED’in SIEMENS’ten
gerçekleştirdiği yedek parça/sarf malzemesi alımlarının SIEMED’in toplam yedek
parça/sarf malzemesi alımlarının çok cüzi bir kısmını oluşturduğu anlaşılmaktadır.33
Nitekim SIEMED’in yalnızca SIEMENS’ten ilgili yıllarda almış olduğu yedek parça ve
sarf malzemesi karşılığında bu kadar çok servis geliri elde etmesi mümkün
görünmemektedir. Bu doğrultuda, SIEMED’in Siemens marka yedek parça ve sarf
malzemesi bakımından SIEMENS’e bağımlı olmadığı, bir başka ifadeyle SIEMED’in
alternatif yedek parça tedarikçilerine erişim imkânının olduğu kanaatine ulaşılmıştır.
SİEMED’den alınan bilgiler de söz konusu kanaati desteklemektedir.
(89) SIEMED’in orijinal ve ikinci el yedek parça temin kaynakları ve dağılımı aşağıdaki
tabloda yer almaktadır.

33 SIEMED tarafından, verdiği hizmetin niteliği itibariyle şifre ve yedek parça temini bakımından
tamamen SIEMENS’e bağımlı olarak çalışıldığı iddia edilmişse de, SIEMED bilgi talebine rağmen tüm
yedek parça alımları bilgisini paylaşmamış, sadece SIEMENS’ten yaptığı alımları sunmuştur. Bu
çerçevede SIEMED alım yaptığı tedarikçi bazında değil marka bazında bilgi sunarak, aldığı yedek
parçaların (…..)’inin SIEMENS marka olduğunu ifade etmiştir.
20-50/695-306
25/51

Tablo 9- SIEMED’in Orijinal ve İkinci El Yedek Parça Temin Kaynakları ve Dağılımı

Orijinal34
(%)
İkinci El
(%)
İthalat (…..) -
İnternet ve Türkiye'de Bulunan Diğer Satış Firmaları (…..) (…..)
Üretici (…..)

Satın Aldığı 2. El Cihazlardan - (…..)
Arızalı 2. El Parçaların Onarımından Elde Edilen Parçalar - (…..)
Toplam 100 100
Kaynak: SİEMED
(90) SIEMED’in yurt dışında sahip olduğu depo aracılığıyla elde ettiği ve ayrıca ikinci el
cihazlardan alınan yedek parçaları kullanılabiliyor olması, yukarıdaki tablodaki veriler
ile örtüşür niteliktedir. SIEMED gibi diğer BSS’lerin de alternatif yedek parça/sarf
malzemesi tedarikçilerine erişimi mevcuttur. Nitekim diğer BSS’lerden bu yönde
herhangi bir şikâyet alınmıyor olması ve bilgi talebine verilen cevaplarda bu yönde
herhangi bir şikâyetten bahsedilmemiş olması da bu tespiti destekler niteliktedir.
(91) Yukarıda yer verilen hâkim durum değerlendirmesinde, cihazların fiyatı, ömrü,
cihazın ömrü boyunca katlanılan maliyetlerin toplam sahiplik maliyetine oranı, ardıl
pazarda fiyatların şeffaflığı, toplam sahiplik maliyetinin hesaplanabilirliği, aktif bir
ikincil pazar ve kilitlenmiş ve yeni müşteriler arasında fiyat farklılaştırması imkânının
mevcut olup olmaması kriterlerinin incelenmesi sonucunda SIEMENS’in hâkim
durumda olduğu tespit edilmiştir. Nitekim bakım onarım gelirine ilişkin pazar payları
(%(…..)-%(…..)) bakımından da SIEMENS’in rakiplerinden açık ara farkla önde
olduğu görülmektedir. Çoğunlukla marka uyumunun önemli olduğu yedek parça ve
sarf malzemeleri pazarındaki konumuna ilişkin olarak ise, üretimin çoğunluğunun
(%(…..) seviyesinde) SIEMENS tarafından veya SIEMENS’in kontrolünde yapıldığı
görülmekle birlikte, BSS’lerin yedek parça ve sarf malzemelerine erişimde son 10
yıldır alternatiflerinin mevcut olduğu, SIEMENS’ten alımlarının düşük düzeyde
olduğu, bu bağlamda SIEMENS’e bağımlılığın az olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
I.5.2. Kötüye Kullanma
(92) 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi kapsamında ihlalden bahsedebilmek için aranan bir
diğer koşul, ilgili pazarda hâkim durumda bulunan teşebbüsün eylemlerinin bir kötüye
kullanma hali teşkil etmesidir. 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesinin ikinci fıkrasında
kötüye kullanma halleri örnek niteliğinde sıralanmış olup rekabet hukuku
uygulamasında da bu örneklerden yola çıkılarak kötüye kullanmaya ilişkin
değerlendirmeler dışlayıcı, sömürücü ve ayrımcı davranışlar temelinde yapılmaktadır.
I.5.2.1. BSS Konumundaki SIEMED’in Faaliyetlerinin Zorlaştırıldığı İddiası
(93) SIEMED’in şikâyet dilekçesinde, SIEMENS’in müşterisi konumunda bulunan BEÜ35
ile SIEMED’e aynı ürün için farklı fiyat teklifinde bulunduğu, bu durumun ise “eşit

34 Yenileştirilmiş (refurbished) parçaların COCIR standartlarına göre halen orijinal olarak sınıflanıp
sınıflanmadığı sorusu SİEMENS tarafından, SİEMENS ürünleri açısından “yenileştirme” işleminin bir
tamir işlemi olmadığı, malzemenin sıfır bir parça hangi kalite bantlarından geçiyorsa aynı işlemleri
gördüğü şeklinde cevaplanmıştır.

Erişim tarihi: 29.07.2020
35 İddia konusu ihaleye yönelik olarak SIEMENS tarafından yapılan açıklamada, BEU ile imzalanan bir
BOA bulunmadığı, hastanenin talebi doğrultusunda 22.07.2016 tarihinde sırasıyla (…..) TL ve (…..)
TL’lik iki teklifin BEU’ya sunulduğu ifade edilmiştir. Söz konusu ihaleye ilişkin teşebbüs iç
yazışmasında ise “Yalnız fiyat ürünün liste fiyatı (…..) EUR ve forward kur üzerinden %(…..) indirim ile
20-50/695-306
26/51

durumdaki alıcılara eşit hak, yükümlülük ve edimler için farklı şartlar ileri sürerek
ayrımcılık yapılması” niteliğinde olduğu ifade edilmiştir. İddiaların devamında ise
SIEMED’in peşin ödeme yapması ve mühendislik ve montaja ilişkin maliyetlere de
SIEMENS’in katlanmayacak olması dikkate alındığında daha avantajlı bir teklif
alması gerekirken bu yönde bir teklif almadığı gerekçesiyle SIEMENS’in
davranışlarının dışlayıcı nitelikte olduğu iddia edilmiştir.
(94) Hâkim Durumdaki Teşebbüslerin Dışlayıcı Davranışlarına İlişkin Kılavuz’un (Kılavuz)
61. paragrafında, “…dikey ilişkili pazarlarda faaliyet gösteren ve üst pazarda hâkim
durumda bulunan bir teşebbüsün üst pazar ürünü fiyatı ile alt pazar ürünü fiyatı
arasındaki marjı, alt pazarda eşit derecede etkin bir rakibin dahi kârlı bir şekilde kalıcı
olarak ticari faaliyette bulunmasına imkân vermeyecek nitelikte belirlemesi…” fiyat
sıkıştırması olarak tanımlanmaktadır. Kılavuz’da yer alan tanımdan anlaşılacağı
üzere fiyat sıkıştırması, dikey bütünleşik ve üst pazarda yüksek pazar gücüne sahip
bir firmanın, bu pazarda üretimini kontrol ettiği girdinin fiyatı ve bu girdiden üretilen alt
pazar ürününün fiyatı arasındaki marjı, bu fiyatların düzeyinde değişiklikler yaparak
kısması sonucunda oluşmaktadır. Bu daralan marj karsısında, alt pazarda faaliyet
gösterebilmeleri bu girdiye bağlı olan firmaya girdi fiyatını ödemek ve aynı zamanda
firmanın alt pazar fiyatını takip etmek durumunda kalan rakiplerin bu pazarda kârlı bir
şekilde rekabet edebilmesi olanaksız hale gelmektedir.
(95) Fiyat sıkıştırması yoluyla rekabet karşıtı piyasa kapamaya yol açılmasının muhtemel
olup olmadığının tespitinde şu hususlar dikkate alınmaktadır: i) İncelenen teşebbüs
dikey bütünleşik yapıda olmalı ve tek bir ekonomik bütünlük teşkil etmeli, ii) üst pazar
ürünü alt pazarda faaliyet gösterebilmek için vazgeçilmez olmalı, iii) incelenen
teşebbüs üst pazarda hakim durumda bulunmalı, iv) üst pazar ve alt pazar ürünleri
arasındaki marj, üst pazarda hakim durumda bulunan teşebbüs kadar etkin bir rakibin
alt pazarda kar elde edemeyeceği ve kalıcı şekilde faaliyet gösteremeyeceği kadar
düşük olmalı, v) haklı gerekçe bulunmamalıdır.36 Vazgeçilmezlik hususu
çerçevesinde özellikle alt pazardaki rakibin üst pazar ürünü bakımından alternatif
teknoloji ve kaynaklara erişiminin bulunup bulunmadığı incelenmektedir.
(96) Dosya konusu iddialara benzer nitelikteki iddiaların incelendiği 2016 Kurul kararında
da teşebbüsün yurt dışı temin olanaklarına sahip olup olmadıkları hususu gündeme
gelmiştir. Anılan kararda yer alan “SIEMED’in Siemens marka yedek parça ve sarf
malzemesi bakımından SIEMENS’e bağımlı olmadığı; bir başka ifadeyle SIEMED’in
alternatif yedek parça tedarikçilerine erişim imkânının olduğu değerlendirilmektedir.
Nitekim, SIEMED’in yurt dışında sahip olduğu depo da bu durumu destekler
niteliktedir.” tespitleri ile, SIEMED’in alternatif temin olanaklarına sahip olduğu
sonucuna ulaşılmıştır. Bu sonuca ulaşılırken, SIEMED’ın SIEMENS’ten temin ettiği
yedek parça/sarf malzemesi alımlarına nazaran toplam servis gelirinin yüksekliği
dikkate alınmıştır.
(97) Mevcut dosya kapsamında edinilen bilgiler de, SIEMED’ın yurt dışında kullandığı bir
deponun mevcut olduğunu ve SIEMENS’ten temin edilen yedek parça/sarf
malzemesi alımlarının toplam servis gelirine oranla sınırlı kaldığını gösterdiğinden,

ancak (…..) TL ye geliyoruz. Bu şekildeyken aldığımız kur (…..) oluyor. Kaybetmemek adına günlük
kura inelim diyorum ne dersin?” ifadeleri yer almaktadır. Söz konusu yazışma içeriğinden, BEU’ya
sunulacak fiyat teklifinde esas alınan döviz kurunun güncel değerinin üzerinde olduğu, teşebbüsün söz
konusu ihaleyi kazanmak için bu kur üzerinde değişiklik yapıp yapmamayı tartıştığı anlaşılmaktadır.
36 Kılavuz, para. 62, 63.
20-50/695-306
27/51

2016 Kurul kararına temel teşkil eden benzer pazar yapısının korunduğu, bu
çerçevede SIEMED’ın alternatif temin kaynaklarına sahip olduğu anlaşılmıştır.
(98) X-ışın tüpü özelinde SIEMED’in alternatif temin kaynaklarına sahip olup olmadığı
hususu da incelenmiştir. Aşağıda tabloda SIEMED’in 01.01.2016 ile 31.12.2019
tarihleri arasında satışını gerçekleştirdiği x-ışın tüplerine ait bilgilere yer ver
verilmiştir.37
Tablo 10-SIEMED X-Işın Tüpü Teminine İlişkin Bilgiler
Tarih Tedarik
Kaynağı38
Model Bilgisi Fiyat39
(TL)
Montaj Yapılan Hastane
05.09.2016 SIEMENS Dura 202-MV (…..) Batman Yaşam Hastanesi
21.06.2017 SIEMENS Dura 202-MV (…..) Gölbaşı Devlet Hastanesi
29.06.2017 SIEMENS Dura 202-MV (…..) Sevgi Hastanesi
15.02.2018 SIEMENS Dura 202-MV (…..) Elbistan Yaşam Hastanesi
31.07.2019 Yurt dışı Dura 202-MV (…..) Yusuf Medikal
07.08.2019 Yurt dışı Dura 202-MV (…..) Mediyaşam Hastanesi
10.10.2019 Yurt dışı Dura 202-MV (…..) Elbistan Yaşam Hastanesi
Kaynak: SIEMED
(99) Yukarıdaki tabloda SIEMED’in x-ışın tüpleri için yurt dışı temin kaynağından önemli
ölçüde faydalanabildiği, bu çerçevede diğer yedek parça/sarf malzeme temin
olanaklarının x-ışın tüpleri özelinde ayrışmadığı görülmektedir. Ancak dosya
kapsamında bununla yetinilmeyerek, ilgili dönemde SIEMED’in gerek yurt dışından
gerekse SIEMENS’ten tedarik ettiği tek x-ışın tüpü olan Dura 202-MV modeli için
SIEMENS’ın kamu hastanelerine ve SIEMED’e uyguladığı fiyatlar karşılaştırılmıştır.
(100) SIEMENS’in 01.01.2016 ile 31.12.2019 tarihleri arasında kamu kurumlarına 15 adet
Dura 202-MV model x-ışın tüpü satışı gerçekleştirildiği görülmüştür.40 Aşağıdaki
tabloda söz konusu satışlara ait bilgilerin yanı sıra SIEMED’e sunulan fiyat tekliflerine
ilişkin bilgilere de yer verilmiştir.
Tablo 11-2016-2019 yıllarında SIEMENS “Dura 202-MV” X-Işın Tüpü Kamu Kurumu Satışları ve
SIEMED Fiyat Teklifleri (TL)
Tarih41 Hastane Adı Fiyat42 Vade43 Montaj
26.02.2016 Vezirköprü Devlet Hastanesi (…..) Vadeli/6 ay-1 yıl BOAKapsamında
01.04.2016 Kütahya Evliya Çelebi E.A.H (…..) Vadeli/6 ay-1 yıl Hariç44
22.08.2016 BEU (…..) Peşin Ödeme Dahil
26.08.201645 SIEMED (…..) Peşin Hariç

37 Tabloda yer alan x-ışın tüpleri dışında ilgili dönemde SIEMENS’ten fiyat teklifi alınan ancak temin
edilmeyen üç adet ürün bulunduğu, bu ürünlerin “Dura 202-MV, Dura 422-MV ve STRATON MXP”
marka olduğu görülmüştür.
38 Teşebbüs yetkilileri tarafından yurt dışından temin edilen ürünlerin yenileştirilmiş (refurbished)
olduğu bildirilmiştir.
39 Tabloda yer alan fiyatlar SIEMED’in temin fiyatları olup, ilgili satın almalar bakımından SIEMENS’ten
montaj hizmeti alınmadığı görülmektedir.
40 Tomografi cihazlarında kullanılan tüm x-ışın tüpleri için toplam satış adedi (…..) olup, söz konusu
satışların (…..)’inde “doğrudan temin” yönteminin tercih edildiği, şikâyete konu BEÜ ihalesi dışında
“açık ihale” yönteminin tercih edilmediği anlaşılmıştır.
41 Gerek SIEMED’e gerekse kamu kurumlarına yapılan satışlardaki SIEMENS teklif tarihleri dikkate
alınmıştır.
42 SIEMED’e sunulan fiyat teklifleri, teklif tarihinde geçerli TCMB günlük ortalama döviz alış kuru
dikkate alınarak Türk Lirasına çevrilmiştir.
43 Ödeme süresi 40 gün ve altı olan satışlar “peşin” kabul edilmiştir.
44 Montaj bedeli (…..) TL’dir.
45 İlgili teklif (…..) Euro olup, teklif tarihindeki TCMB Euro alış kuru (3,3124) kullanılarak TL’ye
çevrilmiştir.
20-50/695-306
28/51

Tablo 11’in devamı:
Tarih Hastane Adı Fiyat Vade Montaj
26.12.2016 Lüleburgaz Devlet Hastanesi (…..) Vadeli/6 ay-1 yıl BOA Kapsamında
27.03.2017 Malatya E.A.H. (…..) Vadeli/6 ay-1 yıl Hariç46
18.05.2017 Lüleburgaz Devlet Hastanesi (…..) Vadeli/40-60gün BOA Kapsamında
26.05.201747 SIEMED (…..) Peşin Hariç
23.06.201748 SIEMED (…..) Peşin Hariç
13.09.201749 Lüleburgaz Devlet Hastanesi (…..) Vadeli/6 ay-1 yıl BOA Kapsamında
29.01.2018 Malatya E.A.H (…..) Vadeli/6 ay-1 yıl BOA Kapsamında
07.02.201850 SIEMED (…..) Vadeli/40 gün Hariç
16.02.2018 Bursa Yüksek İhtisas E.A.H (…..) Vadeli/40-60 gün BOA Kapsamında
06.08.2018 Didim Devlet Hastanesi (…..) Vadeli/6 ay-1 yıl BOA Kapsamında
17.10.2018 Malatya E.A.H. (…..) Vadeli/40-60 gün BOA Kapsamında
21.03.2019 BEU (…..) Vadeli/40-60 gün Hariç
25.04.2019 Malatya E.A.H (…..) Vadeli/6 ay-1 yıl BOA Kapsamında
10.07.201951 SIEMED (…..) Peşin Hariç
01.10.2019 Malatya E.A.H (…..) Vadeli/6 ay-1 yıl BOA Kapsamında
31.10.2019 Selçuk Üni. Tıp Fakültesi Has. (…..) Vadeli/6 ay-1 yıl BOA Kapsamında
Kaynak: SIEMENS, SIEMED
(101) SIEMED şikâyet başvurusunda SIEMENS’in fiyatlama davranışına örnek olarak BEU
ihalesini göstermiştir.52 BEÜ ihalesinde SIEMENS fiyat teklifinin (…..) TL53 olduğu,
teklifin montaj bedelini içerdiği, ödemenin ise peşin54 yapıldığı anlaşılmıştır. Aynı
hafta içerisinde SIEMED’e teklif edilen montaj hariç fiyatın ise (…..) TL55 olduğu
görülmektedir.
(102) SIEMED, şikâyet dilekçesinde söz konusu fiyatlama davranışının BEÜ ihalesi ile
sınırlı olmadığını, BEÜ ihalesine teklif verilmesi dolayısıyla SİEMENS’in fiyatından
haberdar olunduğunu, daha birçok ihalede SIEMENS’ın benzer hareket ettiğini,
SIEMENS’ın x-ışın tüpü ihalelerinde teklif ettiği fiyatların araştırılması sonucunda bu
durumun tespit edilebileceğini ileri sürmüştür. Tablo-11’de yer alan fiyatların
incelenmesi sonucunda kamu hastanelerine yapılan birçok satışta fiyatların
SIEMED’e teklif edilen fiyatların altında seyrettiği görülmüştür. Örneğin benzer vade
koşullarında 16.02.2018 tarihli Bursa Yüksek İhtisas Eğitim Araştırma Hastanesine
gerçekleştirilen satışın (…..) TL bedelle gerçekleştiği, buna karşılık, 07.02.2018
tarihinde SIEMED’e uygulanan fiyatın (…..) TL olduğu görülmektedir. Benzer şekilde
18.05.2017 tarihinde Lüleburgaz Devlet Hastanesine gerçekleştirilen satış bedeli

46 Montaj bedeli 6.800 TL’dir.
47 İlgili teklif (…..) Euro olup, teklif tarihindeki TCMB Euro alış kuru (3,9980) kullanılarak TL’ye
çevrilmiştir.
48 İlgili teklif (…..) Euro olup, teklif tarihindeki TCMB Euro alış kuru (3,9100) kullanılarak TL’ye
çevrilmiştir.
49 İlgili satış, tabloda yer alan diğer tüm satışların aksine depozitosuz (cihazdan montaj sonrası
çıkarılacak olan tüpün SIEMENS’e teslim edilmemesi) olarak gerçekleşmiştir.
50 İlgili teklif (…..) Euro olup, teklif tarihindeki TCMB Euro alış kuru (4,6638) esas alınarak TL’ye
çevrilmiştir.
51 Tabloda yer verilen diğer SIEMED tekliflerinin aksine ürünün satışı gerçekleşmemiştir. İlgili teklif
(…..) Euro olup, teklif tarihindeki TCMB Euro alış kuru (4,4369) kullanılarak TL’ye çevrilmiştir.
52 2016/300456 İhale Kayıt Numaralı (İKN) “Acil Servis Tomografi Cihazına X-Ray Tüpü Alımı İhalesi
53 K.D.V. hariç.
54 SIEMED’in şikâyet dilekçesinde SIEMED’e nihai kullanıcı konumundaki BEÜ’ye nazaran yüksek
fiyat teklif edilmesi dışında, hastanenin ödemeyi peşin yapmayacağı, ödemenin ayları bulacağı iddiası
da öne sürülmüştür. Ancak şikâyet dilekçesinde öne sürülenin aksine BEÜ ihalesinin peşin ödeme
suretiyle gerçekleştiği tespit edilmiştir. Dolasıyla iddia bu yönüyle gerçeği yansıtmamaktadır.
55 KDV hariç.
20-50/695-306
29/51

(…..) TL iken, 26.05.2017 tarihinde SIEMED’e yapılan satışın bedeli (…..) TL olarak
gerçekleşmiştir.
(103) Diğer taraftan Tablo-11’den görüldüğü üzere montaj dahil fiyatın yalnızca BEU
ihalesinde uygulandığı, kamu alımlarının önemli bir kısmında ise (11 adet), montajın
hastaneler ile SIEMENS arasında akdedilen BOA kapsamında gerçekleştiği
görülmektedir. 01.04.2016 tarihli Kütahya Evliya Çelebi Eğitim Araştırma Hastanesi
ve 27.03.2017 tarihli Malatya Eğitim Araştırma Hastanesi alımlarında ise fiyatın
montaj bedelini içermediği, söz konusu alımlarda sırasıyla (…..) TL ve (…..) TL
bedelle montajın yapıldığı anlaşılmaktadır.
(104) Tablo-11’de yer verilen 21.03.2019 tarihli BEU alımında ise x-ışın tüpünün
mühendislik hizmeti (montaj) alınmaksızın SIEMENS’ten temin edildiği görülmektedir.
Dolayısıyla BSS’lerin hastane tercihleri çerçevesinde mühendislik hizmetini x-ışın
tüpünü temin etmeksizin de sunabildikleri anlaşılmaktadır. Benzer nitelikte örneklerin
yaygınlığının görülmesi amacıyla SIEMENS tarafından kamu kurumlarına satışı
yapılan tüm tomografi cihazı x-ışın tüplerine ait veriler incelenmiştir. Aşağıdaki
tabloda SIEMENS ile aralarında BOA bulunmayan hastanelerin gerçekleştirdiği tüp
alımları ve montaj hizmetini SIEMENS’ten alıp almadıkları bilgisine yer verilmiştir.
Tablo 12- SIEMENS ile Aralarında BOA Bulunmayan Hastanelerin Gerçekleştirdiği X-Işın Tüpü
Alımları ve Tüpün Montajına İlişkin Bilgiler
Teklif Tarihi Hastane56 SIEMENS’ten
Montaj Hizmeti
Alınıp Alınmadığı57
SIEMENS
Montaj
Bedeli58 (TL)
18.03.2016 S.B. Tunceli Devlet Hastanesi Hayır -
22.03.2016 T.C. S.B. Beypazarı Devlet Hayır -
01.03.2016 T.C. S.B. Sivas Numune Hastanesi Hayır -
16.03.2016 S.B. Bursa Yüksek İhtisas Eğitim Ve Araştırma Hayır -
18.03.2016 Dr. Abdurahman Yurtaslan Ankara Hayır -
28.03.2016 S.B. Kartal Koşuyolu Yüksek İhtisas Hayır -
01.04.2016 S.B. Kütahya Evliya Çelebi Evet (…..)
06.04.2016 TC İstanbul Üniversitesi İstanbul Hayır -
28.04.2016 T.C. S.B. Trabzon Kanuni Eğitim Ve Araştırma Hayır -
16.06.2016 T.C. İstanbul Üniversitesi Hayır -
23.06.2016 S.B. Bursa Yüksek İhtisas Eğitim Ve Araştırma Hayır -
24.06.2016 T.C. S.B. Bursa Devlet Hastanesi Hayır -
22.08.2016 Zonguldak Bülent Ecevit (BEU) Hayır59 -
29.08.2016 Balıkesir Atatürk Şehir Hastanesi Hayır -
28.09.2016 S.B. Bursa Yüksek İhtisas Eğitim Ve Araştırma Hayır -
19.10.2016 T.C. S.B. Metin Sabancı Baltalimanı Hayır -
07.11.2016 T.C. Atatürk Üniversitesi Hayır -
27.01.2017 Dr. Abdurahman Yurtaslan Ankara Hayır -
05.12.2016 T.C. S.B. Ankara Eğitim ve Hayır -
29.12.2016 TC Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi Hayır -
19.12.2016 S.B. Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hayır -

56 SIEMENS veri seti içerisindeki hastane isimleri aynen korunmuştur.
57 SIEMENS tarafından, uygulamada hastanenin BOA sözleşmesi yapmak üzere görüşmeleri devam
ederken on call kapsamında x-ışın tüpü talebinde bulunabildiği, ürün talebi ile birlikte montaj özelinde
bir talepte bulunulmadığı, ancak ilerleyen zamanda (örneğin birkaç ay sonra) hastanenin “montaj
dahil” bir BOA sözleşmesi imzalaması suretiyle montaj hizmetini bu kapsamda alabildiği fakat
bu uygulamanın istisnai bir durum olduğu belirtilmiştir.
58 KDV hariç.
59 Yukarıdaki dipnotta sayılan istisnalardan biri olduğu tespit edilmiştir.
20-50/695-306
30/51

Tablo 12’nin devamı:
Teklif Tarihi Hastane SIEMENS’ten
Montaj Hizmeti
Alınıp Alınmadığı
SIEMENS
Montaj
Bedeli (TL)
09.05.2017 T.C. Mersin Üniversitesi Hayır -
28.12.2016 T.C. S.B. Afyonkarahisar Halk Sağlığı Evet (…..)
03.01.2017 SBÜ Trabzon Ahi Evren Göğüs Kalp ve Evet (…..)
25.01.2017 Karadeniz Teknik Üniversitesi Hayır -
10.01.2017 TC S.B. Şişli Hamidiye Etfal Hayır -
17.01.2017 Seyhan Devlet Hastanesi Hayır -
20.01.2017 T.C. S.B. Dr. Ersin Arslan Eğitim Evet (…..)
26.01.2017 T.C. S.B. Antalya İl Sağlık Md. Evet (…..)
23.02.2017 S.B. Dışkapı Yıldırım Beyazıt Hayır -
10.04.2017 Kocaeli Derince Eğitim ve Araştırma Hayır -
31.03.2017 Şereflikoçhisar Devlet Hastanesi Hayır -
27.03.2017 T.C. Sağlık Bakanlığı Malatya Evet (…..)
04.05.2017 T.C. S.B. Türkiye Yüksek İhtisas Evet (…..)
15.05.2017 S.B. Kartal Koşuyolu Yüksek İhtisas Hayır -
13.06.2017 DR. Abdurahman Yurtaslan Ankara Hayır -
08.08.2017 T.C. S.B. Dr. Ersin Arslan Eğitim Hayır -
06.09.2017 İskenderun Devlet Hastanesi Hayır -
23.10.2017 S.B. Adapazarı Yenikent Hayır -
05.10.2017 T.C. S.B. Ankara Numune Eğitim ve Araştırma Hayır -
17.10.2017 Mogadişu Somali Türkiye Recep Hayır -
20.11.2017 KKTC SB Dr. Burhan Nalbantoğlu Hayır -
29.12.2017 S.B. Kartal Koşuyolu Yüksek İhtisas Hayır -
03.01.2018 T.C. İstanbul Üniversitesi İstanbul Hayır -
14.02.2018 Seyhan Devlet Hastanesi Hayır -
26.02.2018 Gaziosmanpaşa Üniversitesi Hayır -
09.04.2018 Dr. Abdurahman Yurtaslan Ankara Hayır -
06.06.2018 T.C. S.B. Trabzon Kanuni Eğitim ve Araştırma Evet (…..)
09.07.2018 S.B. Sağlık Bilimleri Üni Van Eğitim Hayır -
20.06.2018 S.B. Gümüşhane Devlet Hastanesi Hayır -
06.07.2018 Karadeniz Teknik Üniversitesi Hayır -
07.08.2018 Konya Cihanbeyli Devlet Hastanesi Evet (…..)
12.07.2018 Karadeniz Teknik Üniversitesi Hayır -
17.08.2018 Akdeniz Üniversitesi Hayır -
08.10.2018 Samsun Yeni Terme Devlet Hastanesi Hayır -
05.11.2018 Dr. Abdurahman Yurtaslan Ankara Hayır -
07.11.2018 T.C. İstanbul Üniversitesi İstanbul Evet (…..)
29.11.2018 T.C. S.B. Hitit Üniversitesi Erol Evet (…..)
17.12.2018 T.C. S.B. Hatay Devlet Hastanesi Hayır -
21.03.2019 Zonguldak Bülent Ecevit Hayır -
09.04.2019 Zonguldak Bülent Ecevit Hayır -
31.10.2019 T.C. Sağlık Bakanlığı Bornova Hayır -
18.07.2019 T.C. S.B. Aydın İl Sağlık Müdürlüğü Hayır -
07.08.2019 Seyhan Devlet Hastanesi Evet (…..)
24.09.2019 T.C. Kocaeli Üniversitesi Tıp Hayır -
15.11.2019 Dr. İ.Şevki Atasagun Nevşehir Evet (…..)
18.10.2019 SBÜ Trabzon Ahi Evren Göğüs Kalp Ve Evet (…..)
06.11.2019 T.C. S.B. Dr. Ersin Arslan Eğitim Evet (…..)
Kaynak: SIEMENS
20-50/695-306
31/51

(105) Yukarıdaki tabloda görüldüğü üzere 68 kamu alımının yalnızca 15’inde montaj
hizmeti SIEMENS’ten alınmıştır. Dolayısıyla söz konusu kamu alımlarına ilişkin
mühendislik hizmetinin sunulması açısından pazarın önemli bir kısmının BSS’lere
açık olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
(106) Dosya kapsamında, hastane davranışlarının pazarın rekabetçi dinamiklerine etkileri
de incelenmiştir. SIEMENS’in 01.01.2016-31.12.2019 tarihleri arasında x-ışın tüpü
satışı gerçekleştirdiği kamu kurumlarının -BEU ihalesi dışındaki- tüm alımlarında
((…..) adet) “açık ihale” yerine “doğrudan temin” yöntemini kullandıkları görülmüştür.
Bu çerçevede SIEMENS’in Dura 202-MV model x-ışın tüpü temini gerçekleştirdiği
hastanelerden, temin yöntemleri, BSS’lerden teklif alınıp alınmadığı ve teklif
alınmamış ise gerekçelerine dair bilgi talebinde bulunulmuştur.
(107) Hastaneler tarafından gönderilen yanıtların incelenmesi sonucunda, kamu
alımlarında idarelerin tercihleri doğrultusunda açık ihale60 veya doğrudan temin
yönteminin kullanılabildiği, bununla birlikte kamu alımlarının önemli bir kısmında61
tercihin “doğrudan temin” yönteminden yana kullanıldığı anlaşılmıştır. Doğrudan
temin yöntemi 4734 sayılı Kanun’un 4. maddesinde “Bu Kanunda belirtilen hallerde
ihtiyaçların, idare tarafından davet edilen isteklilere teknik şartların ve fiyatın
görüşülerek doğrudan temin edilebildiği usul” olarak tanımlanmıştır. Yöntemin hangi
hallerde kullanılabileceğine ilişkin şartlar ise aynı kanunun 22. maddesinde bentler
(a-i) halinde düzenlenmektedir. Doğrudan temin alım şartlarının sağlanmış olduğu
durumlarda ihale yetkilisi tarafından piyasa fiyat araştırmasını yapacak personel
belirlendikten sonra onay belgesi imzalanarak alım süreci başlatılmaktadır. Doğrudan
temin usulünü düzenleyen 22. maddenin (a), (b) ve (c) bentleri kapsamında
gerçekleştirilecek alımlarda “tek kaynaktan temin edilen mallara-hizmetlere ilişkin
form” düzenlenmektedir. Anılan formda, alım yapılacak teşebbüs bilgisi, piyasa fiyat
araştırmasının nasıl yapıldığı, alımın tek kaynaktan yapılma gerekçeleri gibi bilgiler
yer almaktadır.
(108) Soruşturma kapsamında kamu hastanelerinde yukarıda sözü edilen “tek kaynaktan
temin edilen mallara-hizmetlere ilişkin form”un yanı sıra piyasa araştırmasının nasıl
yapıldığı ve bu kapsamda alternatif fiyat teklifi alınıp alınmadığı bilgisi sorulmuştur.
Bu çerçevede gönderilen yanıtların incelenmesinden x-ışın tüpü alımlarının 4734
sayılı Kanun’un 22. maddesinin (a) “ihtiyacın sadece gerçek veya tüzel tek kişi
tarafından karşılanabileceğinin tespit edilmesi” veya (b) “sadece gerçek veya tüzel
tek kişinin ihtiyaç ile ilgili özel bir hakka sahip olması” bentleri kapsamında yapıldığı
görülmüştür.
(109) Kamu hastanelerinin, BSS’lerden alternatif fiyat teklifi alınıp alınmadığı ve piyasa
fiyatı araştırmasının nasıl yapıldığına ilişkin olarak gönderdikleri yanıtlarda ise özetle,
 Didim Devlet Hastanesi tarafından; alımın “doğrudan temin” yöntemi ile
gerçekleştirilmiş olması sebebiyle BSS’lerden fiyat teklifi alınmadığı,
 Selçuk Üniversitesi Tıp Fakültesi tarafından; piyasa araştırılması yapılması
maksadıyla 11.10.2019 ve 14.10.2019 tarihleri arasında internet ve pano
aracılığıyla ilana çıkıldığı ancak alternatif fiyat teklifi alınamadığı, bunun
üzerine cihaza bakmaya yetkili olduğunu belgelendiren SIEMENS’ten tek
kaynak yöntemi ile alım gerçekleştirildiği,

60 2016/300456 İKN numaralı BEU ihalesi.
61 01.01.2016 ile 31.12.2019 tarihlerini kapsayan dört yıllık dönemde SIEMENS’in kamu kurumlarına
gerçekleştirdiği (…..) satışın yalnızca birinde “açık ihale” yönteminin kullanıldığı görülmüştür.
20-50/695-306
32/51

 Vezirköprü Devlet Hastanesi tarafından; tomografi cihazının Türkiye’deki tek
yetkili servisinin SIEMENS olması nedeniyle alternatif bir sağlayıcıdan teklif
alınamadığı,
 T.C. Sağlık Bakanlığı Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi Evliya Çelebi Eğitim
ve Araştırma Hastanesi tarafından; yapılan piyasa araştırmasında alternatif
teklif sunacak bir BSS bulunamadığı, x-ışın tüpünün SIEMENS’ten temin
edildiği, teşebbüsün Federal Almanya Cumhuriyeti’nde yerleşik Siemens
Healthcare GmbH’nin servis ve yedek parça sağlama konusunda tek yetkili
olması nedeniyle alternatif bir teklif alınmadığı,
 BEÜ tarafından; temin öncesinde ilgili mevzuat çerçevesinde piyasa
araştırmasının gerek özel sektör alımları gerekse geçmiş kamu alımlarının
incelenmesi suretiyle yapıldığı,
 Kırklareli Lüleburgaz Devlet Hastanesi tarafından; SIEMENS’ın tek yetkili
distribütör olması nedeniyle BSS teklifi alınmadığı, Malzeme Kaynakları
Yönetim Sistemi üzerinden fiyat araştırması yapılmak suretiyle piyasa
araştırması yapıldığı
ifade edilmiştir.
(110) Yukarıda yer verilen yanıtlardan, cihazın tek yetkili servisinin olması veya yapılan
piyasa araştırmasında alternatif bir BSS teklifine ulaşılamaması gerekçeleriyle
hastane tercihlerinin SIEMENS’ten yana kullanılmasının yaygın bir sonuç olduğu
anlaşılmıştır.62 Dolayısıyla x-ışın tüpü teminine ilişkin kamu alımlarında BSS’lerin
görece düşük pazar gücüne sahip olmasında hastane tercihleri önemli bir rol
oynamaktadır.
(111) Gerek kamu hastanelerine ve SIEMED’e uygulanan fiyatların mukayese edilmesi
gerekse kamu hastaneleri tarafından verilen bilgilerin değerlendirilmesi sonucunda,
SIEMED’in söz konusu kamu alımlarında SIEMENS’in fiyatlama davranışları
nedeniyle dışlandığı iddiasının yerinde olmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
I.5.2.2. SIEMENS’in Liste Fiyatına Uymadığına İlişkin İddialar
(112) SİEMED tarafından;
- SIEMENS’in Sincan Özel Koru Hastanesi'ne liste fiyatı (…..) Euro olan
8395860 kodlu yedek parçayı (…..) Euro’ya sattığı ve SİEMENS’in liste
fiyatlarına uymadığı,
- Söz konusu fiyata kendisinin alım yapmasının mümkün olmadığı
iddia edilmiştir.
(113) Şikayet konusu ürün için SIEMENS’in 2016 yılına ilişkin fiyat listeleri incelenmiştir
8395860 kodlu yedek parçanın 2016 yılında yayımlanan liste fiyatı (…..) Euro’dur.
(114) Bu ürün için 2016 yılında SIEMED’e verilen fiyat teklifleri ise aşağıdaki gibidir:

(… TİCARİ SIR…)


62 BEU tarafından gerçekleştirilen alımlarda ise BSS’lerden alternatif fiyat teklifleri alındığı
görülmektedir. Hastanenin 2017 yılında gerçekleşen alımında BSS konumundaki A ve A Sağlık A.Ş.
ve Bioplan Biomedikal Hiz. Tic. Ltd. Şti.’den fiyat teklifi alındığı ve ilgili alımda daha düşük fiyat
teklifinde bulunan A ve A Sağlık A.Ş.’den ürünün temin edildiği görülmektedir.
20-50/695-306
33/51


(115) Fiyat listesinde (…..) Euro olduğu belirtilen ürün için aynı yıl SIEMED’e sunulan fiyat
(…..) Euro’dur.63 SIEMED’e fiyat teklifi sunulmuş olsa da SIEMENS tarafından
gönderilen belgelerden SIEMED’e bu ürünün satışının son beş yıl içinde
gerçekleşmediği anlaşılmaktadır. Yine yukarıdaki tablodan anlaşıldığı üzere diğer
teşebbüslere de fiyat listesinde yer alan fiyatlardan farklı fiyatlar sunulmuştur.
(116) İddialar çerçevesinde Sincan Özel Koru Hastanesine satıldığı iddia edilen ürün de
incelenmiştir. SİEMENS Satış Uzmanı (…..)’dan Satış Takım Lideri (…..) ve Satış
Destek Uzmanı (…..)’e 13.02.2017 tarihinde gönderilen “RE: SIEMED YENİ
ŞİKAYET YENİ DAVA” konulu e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:64
“…32033887-29.08.2016 tarihinde verilen ERER SAĞLIK VE EĞİTİM
KURUMLARI (SİNCAN KORU)’nun istemiş olduğu teklifte yeralan parça ise:
10613748 /L3 Coldhead (RDK408L3)’dir. Liste fiyatı (…..) €’dan kampanya
fiyatına düşülen ve daha sonra peşin ödeme inidirimi yapılan (…..) €+KDV
teklifimiz ektedir. Teklif Kabul edilmiştir ve peşin ödeme alınmıştır, dekontta
ektedir”.
(117) E-posta ekinde yer alan tekliflerden de Sincan Özel Koru Hastanesi’ne (…..) Euro
teklif sunulduğu, söz konusu parçanın SİEMED’e teklif verilen parçadan farklı olduğu
anlaşılmaktadır. Nitekim söz konusu teklifin 10613748 /L3 Coldhead (RDK408L3)
kodlu ürüne ilişkin olduğu görülmektedir. Bu ürün ise 2016 yılına ilişkin fiyat listesinde
yer almamaktadır.
(118) 10613748/L3 Coldhead (RDK408L3) kodlu ürün için diğer teşebbüslere verilen
fiyatlar aşağıda yer almaktadır.65

(… TİCARİ SIR …)

(119) Sonuç olarak SIEMED’e sunulan teklifte yer alan ürün ile Sincan Özel Koru
Hastanesi’ne sunulan teklifteki ürünlerin birbirinden farklı olduğu anlaşılmıştır. Bu
kapsamda SIEMED’in başvurusunda yer alan Sincan Özel Koru Hastanesi’ne yönelik
iddianın gerçeği yansıtmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
(120) Bununla birlikte liste fiyatına uyulmadığına yönelik iddialar da değerlendirilmiştir.
Müşterilere farklı fiyatlar sunulması tek başına ihlal teşkil edebilecek bir husus
değildir.66 Müşterilerle yapılan pazarlıklarda farklı fiyatların ortaya çıkabilmesi ticari
hayatın bir gereğidir. İncelenmesi gereken konu, SIEMENS’in BSS’lere farklı fiyat
uygulayarak, teknik servis hizmetini başkasından alan müşterilerin caydırılmasının
veya cezalandırılmasının söz konusu olup olmadığıdır. Bunun gerçekleşmesi için, bu
tür ayrımcı fiyat uygulamalarının sistemli bir şekilde ve belirli bir stratejinin parçası
olarak ortaya çıkması gerekmektedir. Soruşturma sürecinde, SIEMENS’in farklı

63 SIEMENS’in verdiği bilgiye göre, SIEMED’e aynı gün gönderilen ve (…..) Euro olarak belirtilen fiyat,
aynı ürünün depozitosuz satılması halinde geçerlidir. Depozitolu seçenekte, müşterinin arızalı olan
ürünü iade alınıp üretici firmaya geri gönderilmektedir.
64 Belgedeki yazım hataları korunmuştur.
65 Söz konusu bilgiler Satış Destek Uzmanı (…..)’ten Satış Takım Lideri (…..)’e 14.10.2016 tarihinde
gönderilen “RE: 01.10.2015-30.09.2016 Hitrate Raporu” konulu e-postanın ekindeki excel dosyasında
yer almaktadır.
66 20.08.2014 tarih ve 14-29/613-266 sayılı Kurul kararı.
20-50/695-306
34/51

müşterilerine aynı ürünler için farklı fiyat uyguladığı durumlar tespit edilmiştir. Bu
bağlamda SIEMENS’e fiyat listesi üzerinden indirim yapma olanağının olup olmadığı
sorulmuş ve SIEMENS tarafından verilen cevapta şirket içinde hazırlanan dokumana
göre müşterilere indirim yapılabildiği ifade edilmiştir. SIEMENS tarafından verilen
bilgilerde, yıllık müşteri indirim segmentasyon baremlerinin aşağıdaki tabloda yer
verilen kararlar doğrultusunda uygulandığı ifade edilmiştir.
Tablo 13- SİEMENS’in Yıllık Müşteri İndirim Segmentasyon Baremleri
1 (…..)
2 (…..)
3 (…..)
4 (…..)
5 (…..)
6 (…..)
7 (…..)
8 (…..)
9 (…..)
10 (…..)
Kaynak: SIEMENS
(121) Yukarıdaki bilgilerden, SIEMENS’in müşteri baremleri için bir indirim sistemi
oluşturmaya çalıştığı anlaşılmaktadır.67 İndirim sistemi çerçevesinde, müşterilerin
geçmiş (…..) yıllık alım miktarları, konumu ve ödemenin (…..) olup olmaması gibi
hususların dikkate alındığı görülmektedir. Bu hususlar, yapılan işlemlerin ticari
koşullarını farklılaştırdığından, bu kriterlerden herhangi birine dayanarak indirim
uygulanmasından kaynaklanan fiyat farklılıkları, fiyat ayrımcılığı olarak
değerlendirilmemektedir.
(122) Ayrımcılık iddialarını konu alan Kurul kararlarında genel olarak, öncelikle alıcıların
eşit durumda olup olmadığı değerlendirilmiştir.68 Söz konusu değerlendirme
yapılırken, alıcıların satın alma miktarı ile birlikte pazarlık güçleri de dikkate alınmıştır.
Kurul kararlarının bir kısmında ise, ayrımcı uygulamada bulunulan teşebbüslerin
birbirinin rakibi konumunda olması şartı aranmıştır. 4054 sayılı Kanun’un 6.
maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinde aranan bir diğer koşul ise, eşit hak ve
yükümlülükler için farklı şartlar ileri sürülmesidir. Bu kapsamda Kurul kararlarında
genel olarak alıcılara uygulanan fiyatların yanında, kampanyalar, alıcıların ödeme
koşulları, sağlayıcının katlandığı ek maliyetler ve ticari gerekçeler gibi hususlar göz
önünde bulundurulmuştur.
(123) Fiyat ayrımcılığına ilişkin değerlendirme bakımından “alıcıların eşit olması” ve
“alıcılara eşit edim, hak ve yükümlülükler için farklı şartlar ileri sürülmesi” şartları
kümülatif şartlardır. Böylelikle, söz konusu şartların birinin gerçekleşmemiş olması,
fiyat ayrımcılığı yapıldığı yönünde bir tespitte bulunulmasının önünde engel teşkil
edecektir. Bu kapsamda, alıcılara farklı şartlar ileri sürüldüğü tespit edilmiş olsa da,
alıcıların durumunun da ayrıntılı bir şekilde ele alınması gereklidir.

67 Ancak cihaz satış aşamasında bir taahhüt verilmiş olması veya kamu hastanelerinin uyguladığı ihale
gibi farklı satın alma yöntemlerinde yukarıdaki sistem uygulanamamaktadır.
68 05.03.2015 tarih ve 15-10/139-62 sayılı; 08.01.2015 tarih ve 15-02/5-3 sayılı; 24.09.2014 tarih ve
14-35/697-309 sayılı; 19.12.2013 tarih ve 13-71/971-417 sayılı; 25.04.2012 tarih ve 12-22/572-166
sayılı; 21.04.2011 tarih ve 11-25/470-141 sayılı; 19.01.2011 tarih ve 11-04/61-24 sayılı; 04.07.2007
tarih ve 07-56/668-231 sayılı; 04.05.2005 tarih ve 05-29/368-101 sayılı; 12.06.2001 tarih ve 01-
27/260-74 sayılı; 21.12.2000 tarih ve 00-50/533-295 sayılı Kurul kararları
20-50/695-306
35/51

(124) SIEMENS’in SIEMED’e ve hastanelere farklı fiyatlar sunması ihtimalinde SIEMED’in
ve hastanelerin eşit alıcı konumunda olmadıkları gerçeği ortaya çıkmaktadır. Nitekim
SIEMED bakım onarım pazarında faaliyet göstermekteyken, hastaneler
SIEMENS’ten aldığı yedek parça ve tüplerin nihai kullanıcısı ve aynı zamanda cihaz
alıcısı konumundadır. Bu hususlar birlikte değerlendirildiğinde, SIEMED’in
hastanelerle eşit alıcı konumunda olmadığı, dolayısıyla herhangi bir hastane ile
SIEMED’e uygulanan fiyatlardaki farklılıkların fiyat ayrımcılığı olarak
değerlendirilemeyeceği sonucuna varılmaktadır.
(125) SIEMED’in bakım onarım pazarında SIEMENS’in rakibi konumunda olduğu dikkate
alındığında, söz konusu pazarda hâkim durumda olan SIEMENS’in liste fiyatlarına
uymamasının ve müşterilerine farklı fiyatlar uygulamasının dışlayıcı etki doğurup
doğurmadığı hususu da incelenmiştir. Bu noktada, son beş yıl için SIEMED’in satın
aldığı parçalar özelinde, SIEMED’e ve diğer müşterilere uygulanan fiyatlardan
oluşturulan örneklem tablo aşağıda yer almaktadır.
Tablo 14-Karşılaştırmalı Fiyat Tablosu69
Ürün Adı ve
Kodu
Yıl Müşteri Birim Satış
Bedeli
(Euro)
Satış Tarihi Liste
Fiyatları
(Euro)
10928320 kodlu
DURA 202-MV
2018
T.C. S.B. Malatya Hast.* (…..) 29.01.2018
(…..)
Baytuna Sağl.Eğ.Altın İnş. (…..) 26.03.2018
Ekolbaz Öz.Sağl. Hiz.Tic.AŞ. (…..) 03.04.2018
Girişim Sağlık Hiz. (…..) 18.05.2018
Avisenna Sağlık Hizm. AŞ. (…..) 28.05.2018
Hsm Sağl. Hiz.S Tic. (…..) 07.08.2018
Demiroğulları Sağlık Hizm. (…..) 07.09.2018
T.C. S.B. Malatya Hast.* (…..) 17.10.2018
MLP Sağlık Hizmetleri A.Ş (…..) 30.10.2018
Özel Köroğlu Sağlık Hizm. (…..) 14.11.2018
Yücelen Özel Sağl.Hizm.A.Ş. (…..) 19.11.2018
Turan Turan Kemik
Kas Eklem Sağlığı
(…..)
19.12.2018
SİEMED (…..) 07.02.2018
2016 Burtom Özel Sağl.Tes.AŞ. (…..) 25.01.2016








SB Vezirköprü Devl. Hast.* (…..) 26.02.2016
Ortadoğu Özel Sağlık (…..) 14.03.2016
Özel Toros Selime Tıp Hizm. (…..) 14.03.2016
Birtom Medikal ve
Sağlık Hizm.
(…..)
17.03.2016
Echomed Medikal STic. (…..) 01.04.2016
S.B. Kütahya Evliya Çelebi* (…..) 01.04.2016
Baytuna Sağl.Eğt.Altın İnş. (…..) 07.04.2016

69 Karşılaştırmanın doğru bir şekilde yapılabilmesi için son beş yılda en çok satışı yapılan ürünler esas
alınmıştır. Satış miktarı en düşük (…..) adet olarak gerçekleşmiş tüm ürünler tabloda yer almaktadır.
Bunun dışında örneklemin kapsayıcı olması adına satış miktarı düşük olmakla birlikte toplam satış
fiyatı yüksek olan 07735231, 10018714 ve 08604360 kodlu ürünler (ürünlerin satış adedi sırasıyla
(…..) ve (…..) olarak gerçekleşmiştir) de tabloda yer almaktadır. Sonuç olarak liste, satışı gerçekleşen
ürünlerden toplam fiyatı en yüksek 12 ürünü de kapsamış durumdadır.
Tablo, SİEMED’in alım yaptığı yıl diğer müşterilere verilen fiyatları içermekte olup, SİEMED’in alım
yapmadığı yıllar, karşılaştırma imkânı bulunmadığından tabloda yer almamaktadır. İlgili yılda sadece
SİEMED’e teklif sunulduysa karşılaştırma olanağı bulunmadığı için tabloda yer almamaktadır.
Tablo hazırlanırken bazı teşebbüslerin (özellikle devlet hastaneleri) TL cinsinden teklif talep ettiği
anlaşılmış ve bu teşebbüsler tabloda (*) işareti ile gösterilmiştir. Söz konusu teşebbüslere verilen TL
cinsinden teklifler yeknesaklığın sağlanması için belge tarihindeki TCMB ortalama döviz satış
kurundan Euro birimine çevrilerek tabloda sunulmuştur.
20-50/695-306
36/51

Özel Ereğli Arkaz Sağlık (…..) 12.04.2016
(…..) Obh Özel Sağl. Hizm. Med. (…..) 03.06.2016
Birtom M Sağl. Hizm. (…..) 09.06.2016
Healthica Tıbbi Sistemler (…..) 17.06.2016
Öz Akyel Medikal İnşaat (…..) 29.06.2016
Ar-Ba Medikal Ltd. Şti. (…..) 01.07.2016
Afyon Özel Sağl. Hizm. (…..) 07.11.2016
Avisenna Sağl. Hizm. AŞ. (…..) 17.08.2016
Mnt Sağlık H Tic. AŞ. (…..) 22.09.2016
Medicana Hastane İşl.AŞ. (…..) 03.10.2016
Tomomar Sağl. Hizm. Tekstil (…..) 13.10.2016
Maremar K.Maraş
Manyetik Rezonans
(…..)
10.11.2016
Baytuna Sağl.Eğt.Altın İnş. (…..) 14.11.2016
Özel Kadirli Sağl.Hiz.San.Tic. (…..) 29.11.2016
Baytuna Sağl.Eğt. Altın İnş. (…..) 12.12.2016
Mersin Ortadoğu Özel
Sağlık Hizm.
(…..)
20.12.2016
Ormed Özel Sağ. Hizm. (…..) 21.12.2016
Kln Sağlık ve Eğt.Hizm. AŞ. (…..) 23.12.2016
TC SB Lüleburgaz Dev.Hast* (…..) 26.12.2016
SİEMED (…..) 26.08.2016
05534750 kodlu
DURA 202-MV
2017
SİEMED (…..) 26.05.2017
(…..)
SİEMED (…..) 23.06.2017
Demiroğulları Sağl. Hizm. (…..) 08.02.2017
Özel Beyhekim Sağl. Hizm. (…..) 25.12.2017
10590469 kodlu
CT KIT PX-
820A
2016
SB Adana Numune
Eğitim Araşt.*
(…..)
13.05.2016
(…..) Acıbadem Sağl. Hizm. (…..) 02.08.2016
Batman BölgeDev.Hast.* (…..) 04.10.2016
SİEMED (…..) 01.09.2016
03077088 kodlu
AC-DC IN 85-
265VOUT
+5+15-15V
2019
SİEMED (…..) 15.01.2019
(…..)
S.B. Dışkapı
Yıldırım Beyazıt*
(…..)
30.01.2019
Karadeniz Teknik Üni.* (…..) 23.08.2019
Medifema Özel Sağl. Hizm. (…..) 05.09.2019
2018 Karadeniz Teknik Üni.* (…..) 03.01.2018


(…..)
Kemer Medical
Center Özel Sağlık
(…..)
16.01.2018
SIEMED (…..) 23.02.2018
AİBÜ Izzet Baysal
Eğitim ve Araştırma*
(…..)
08.03.2018
Acıbadem Sağl. Hizm. (…..) 27.03.2018
MLP Sağlık Hizmetleri AŞ (…..) 01.06.2018
Karadeniz Teknik Üni.* (…..) 08.06.2018
MLP Sağlık Hizmetleri AŞ (…..) 07.11.2018
2017 Doğsan Özel Sağl.Hizm.AŞ (…..) 28.07.2017 (…..)
SİEMED (…..) 07.11.2017
10131500 kodlu
Switch Box
2018
Armağan Sağlık İnşaat (…..) 13.02.2018
(…..)
SİEMED (…..) 12.09.2018
Healthica Tıbbi Sistemler (…..) 27.02.2018
Urlu Sağlık H Tic. AŞ. (…..) 16.03.2018
10280921 kodlu
Stand Control
Module SCM V2
2018
MLP Sağlık Hizm.AŞ. (…..) 10.01.2018
(…..) T.C. S.B. Sivas
Numune Hastanesi*
(…..)
05.07.2018
20-50/695-306
37/51

SİEMED (…..) 13.07.2018
TC SB Dr.Ersin Arslan Eğt.* (…..) 19.11.2018
2017 SİEMED (…..) 13.03.2017 (…..)
Ultra-Emar Sağl. Merk.Ltd.Şti (…..) 16.05.2017
Acıbadem Sağl. Hizm. (…..) 14.06.2017
Erzincan Üni. Mengücek* (…..) 15.08.2017
Özel Sevgi Hast.İnş.Turizm (…..) 29.11.2017




10397500 kodlu
SG Cable
2016 Moment Eğitim Araşt.Sağlık (…..) 19.02.2016 (…..)
SİEMED (…..) 01.06.2016
Sentez Sağlık Hizm. AŞ (…..) 20.07.2016
Mediplaza Sağl.Hizm.Tic. AŞ (…..) 17.10.2016
Cemka Medikal Özel Sağlık (…..) 21.10.2016
MLP Sağlık Hizmetleri AŞ (…..) 08.11.2016





10019482 kodlu
Codibox C035
2017 SİEMED (…..) 03.01.2017 (…..)
SİEMED (…..) 08.08.2017
Desa Bilgisayar
Yemek Temizlik
(…..)
30.11.2017
2016 SİEMED (…..) 01.06.2016 (…..)
S.B. Tunceli Dev. Hast* (…..) 16.06.2016
SİEMED (…..) 17.08.2016
SİEMED (…..) 04.10.2016



10142189 kodlu
Raycam SP cpl.
2017 S.B. Bağcılar
Eğitim ve Araştırma*
(…..)
24.03.2017 (…..)
Urlu Sağlık H Tic. AŞ. (…..) 13.04.2017
MLP Sağlık Hizmetleri AŞ (…..) 03.05.2017
Sentez Sağlık Hizm. AŞ (…..) 29.05.2017
SİEMED (…..) 20.06.2017
Dünya Tedavi Hizmetleri (…..) 13.07.2017


10613748 kodlu
L3 Coldhead
(RDK408L3)
2015 SİEMED (repsiz satış) (…..) 07.08.2015 (…..)
Dinçer Sağlık ve
Turizm Hizmetleri
(…..)
29.09.2015
MLP Sağlık Hizmetleri AŞ (…..) 03.11.2015
Tokat Em-Ar Sağl.Hizm.San. (…..) 03.11.2015
Lüleburgaz Özel Sağlık (…..) 21.12.2015

10131483kodlu
Head
Matrix A60
2015 Burtom Özel
Sağlık Tesisleri AŞ
(…..)
13.02.2015 (…..)
SİEMED (…..) 21.04.2015
Burtom Özel
Sağlık Tesisleri AŞ
(…..)
17.06.2015

07391886 kodlu
Transmit
Antenna
Level Sensor
2015 SİEMED (…..) 26.02.2015 (…..)
Radmed Radyoloji
Özel Sağlık
(…..)
27.02.2015
Muğla Kamu
Hastaneleri Birliği*
(…..)
9.12.2015

10164666 kodlu
Array Shim
Device 011
2018 SİEMED (…..) 07.03.2018 (…..)
Renova Medikal Müh.Tic. AŞ (…..) 21.12.2018
2016 Link Tıbbi Sistemler Ltd. Şti. (…..) 01.02.2016 (…..)
Link Tıbbi Sistemler Ltd. Şti. (…..) 23.03.2016
SİEMED (…..) 09.12.2016
07566974 kodlu
D952 Capacitor
Charger Board
2015 SİEMED (…..) 11.03.2015 (…..)
Nursağ
Hastane Hizmetleri
(…..)
12.03.2015
07735231/PDR-
Component
P10GX
2015 SB Kayseri
Eğitim ve Araştırma*
(…..)
20.11.2015 (…..)
SİEMED* (…..) 23.12.2015
10018714 kodlu
RFIS_60
2018 Urlu Sağlık Hiz. ve Tic. AŞ. (…..) 16.03.2018 (…..)
SİEMED (…..) 12.09.2018
20-50/695-306
38/51

Mainboard
08604360 kodlu
Shockwave
Head U11
2019 T.C. S.B. Sağlık Bilimleri Üni* (…..) 26.02.2019 (…..)
SİEMED (…..) 31.07.2019


10681805 kodlu
ECG Cable
EU (PMM2)
2019 Acıbadem Sağlık Hizm. (…..) 11.01.2019 (…..)
Moment Eğitim
Araştırma Sağlık
(…..)
08.02.2019
Grup Florence Nightingale (…..) 11.04.2019
Acıbadem Sağlık Hizm. (…..) 15.04.2019
Acıbadem Sağlık Hizm. (…..) 30.04.2019
SİEMED (…..) 02.09.2019
Bayek Tedavi Sağlık Hizm. (…..) 23.09.2019

10498014 kodlu
DRIVE;DVD-
REC. PX-820A
2015 Acıbadem Sağlık Hizm. (…..) 09.07.2015 (…..)
T.C. S.B. İzmir Tepecik* (…..) 31.08.2015
SİEMED (…..) 14.08.2015

2016
Moment Eğitim Araşt.Sağlık (…..) 14.03.2016 (…..)
SİEMED (…..) 01.09.2016
Dünya Tedavi Hizmetleri (…..) 10.10.2016


05551341 kodlu
Kit Encoder
2015 Kayseri Erciyes Sağlık Hiz. (…..) 12.02.2015 (…..)
Medi-Ce Sağlık Hizm. Tıbbi (…..) 23.02.2015
Althea Medikal AŞ (…..) 07.05.2015
Medicana Hastane İşletm.AŞ (…..) 15.07.2015
SİEMED (…..) 12.10.2015


01784813 kodlu
1MM
Glass Beads
2015 Gaziantep Özel Sağlık (…..) 18.02.2015 (…..)
TC SB Haydarpaşa Numune* (…..) 15.06.2015
SİEMED (…..) 15.7.2015
2016 T.C. 19 Mayıs Üniversitesi* (…..) 02.02.2016 (…..)
T.C. 19 Mayıs Üniversitesi* (…..) 02.02.2016
T.C. S.B. Trabzon
Kanuni Eğitim*
(…..)
20.07.2016
SİEMED (…..) 31.10.2016
04765553 kodlu
Grease
Sf01permaunıv.
=G=
2015 Özel Kent Sağlık Hiz. (…..) 16.06.2015 (…..)
SİEMED (…..) 02.11.2015
EGL Sağlık Hizmetleri AŞ
(…..)
03.12.2015

05887638 kodlu
Repl.Steel
Cable+Spring
2015 SİEMED (…..) 08.06.2015 (…..)
Moment Eğitim Araşt.Sağlık (…..) 07.12.2015
2017 MLP Sağlık Hizmetleri AŞ (…..) 20.06.2017 (…..)
SİEMED (…..) 08.08.2017
Tomomar SağlıkHizm. Tekstil (…..) 17.11.2017
Kaynak: SIEMENS
(126) Yukarıdaki tabloda SİEMENS’in müşterilerine genellikle farklı fiyatlar sunduğu
görülmektedir. SIEMENS, fiyat farklılıklarının yukarıda ayrıntılı olarak gösterilen
indirim sistemi çerçevesinde müşterilerin geçmiş alım miktarları, konumu ve
ödemenin peşin veya nakit olup olmaması gibi hususlardan kaynaklandığını ifade
etmiştir.
(127) Bununla birlikte tabloda dikkat çeken bazı hususlar hakkında SİEMENS’in bilgisine
başvurulmuştur. Yukarıdaki tabloda, teşebbüslere TL cinsinden verilen fiyat
tekliflerinde zaman zaman liste fiyatlarının Euro cinsinden aşıldığı dikkat
çekmektedir. SİEMENS, TL cinsinden verilen fiyat tekliflerinin devlet hastanelerini
kapsadığı ve fiyat farklılıklarının kur farkından kaynaklandığını ifade etmiştir. Bu
kapsamda SİEMENS, ürünlere fiyat teklifi sunulurken yabancı para cinsinden yapılan
hesaplamaların TL’ye çevrildiğini, buna göre ödeme vadesine ilişkin olarak
20-50/695-306
39/51

hesaplama için baz alınan kur oranında farklılıklar olabildiğini belirtmiştir. Örneğin
peşin ödemeler için güncel kurun70 dikkate alındığı, uzun vadeli ödemeler için ise
“forward kur” yani geleceğe yönelik olarak finans birimi tarafından hesaplanıp
bildirilen kur oranından hesaplama yapıldığı ifade edilmiştir. Günlük kurun genel
olarak; özel hastanelerde peşin ödemelerde ya da çekle peşin ödenen durumlarda,
kamu hastanelerinde ise strateji birimi veya genel bütçeden veya öncelikli ödeme ile
alınacağının beyan edilmesi durumunda kullanıldığı belirtilmiştir. Forward kurun ise
ödemelerin peşin olmadığı, düzensiz olduğu veya 45 günün üzerinde olduğu
durumlarında kullanıldığı, ancak yıllık sabit forward kur oranının bulunmadığı ifade
edilmiştir. Bu kapsamda liste fiyatının aşıldığı tekliflerin SİEMENS’in yukarıda
ayrıntılarına yer verilen kur sisteminden kaynaklandığı anlaşılmıştır.
(128) Yine tablodan SİEMENS’in zaman zaman müşterilerine bazı ürünler için sıfır bedelli
teklif sunduğu görülmektedir.71 SİEMENS tarafından, bazı malzemelerin (örneğin
sigorta, potansiyometre, vida, pin, cablo vb.) fiyatlarının çok cüzi olabildiği, böyle
durumlarda müşteri indirim oranlarının da uygulanması (örneğin segmentasyon
indirimi) ile, uygulanacak fiyatın sıfır bedele kadar düşebildiği ifade edilmiştir. Bu
kapsamda örneğin Gaziantep Özel Sağlık’a sunulan ürünün liste fiyatının da makul
olduğu ((…..) Euro), müşteri indirimi uygulandığında ürünün sıfır bedelle satıldığı
ifade edilmiştir. Ayrıca SİEMED’e de zaman zaman sıfır bedelle teklif sunulabildiği,
nitekim 32030403 teklif numarası ile 13.05.2016 tarihinde SİEMED’e aynı ürün için
verilen teklifin de sıfır bedelli olduğu ifade edilmiştir.
(129) 10164666 kodlu Array Shim Device 011 ürününün liste fiyatının 2018 yılı için (…..)
Euro, 2016 yılı için (…..) Euro olduğu, ancak bu yıllarda teşebbüslere verilen fiyat
tekliflerinin (…..) Euro dolaylarında seyrettiği görülmektedir. Liste fiyatı ile satış
fiyatlarının bu ölçüde farklılaşmasına ilişkin gerekçeler sorulduğunda SİEMENS, söz
konusu ürüne ilişkin liste fiyatının satış fiyatı olduğunu, ancak anılan ürün özelinde
kiralama opsiyonunun da mevcut olduğunu, fiyat teklifindeki tutarın bir haftalık kira
bedelinden oluştuğunu ifade etmiştir.
(130) SİEMENS’in 32036444 belge numarası ile 10928320 kodlu Dura 202-MV adlı ürün
için 2016 yılında Baytuna Sağlık Eğitim Altın İnşaat’a verdiği teklifin (…..) Euro
olduğu görülmektedir. Aynı yıl diğer teşebbüslere verilen teklifler (…..) Euro
dolaylarında olduğundan, fiyatların bu ölçüde farklılaşmasının sebebi sorulduğunda
ise SİEMENS, adı geçen müşteriye daha önce verilmiş taahhüt fiyatı ve farklı pro-
rata72 garantilerinin mevcut olduğunu ve tekliflerin buna göre hazırlandığını
belirtmiştir. “Pro-rata” adı altında tüp modeline göre farklı garanti koşullarının
sunulabildiği, çoğunlukla hem süre hem de kullanım sayısına göre (hasta başına
kullanılan kesit sayısı vs.) garanti verilebildiği ifade edilmiştir. Her tüp modelinin pro-
rata garantisinin farklı olduğu ve bu nedenle kullanılan tüp kesit sayısı da farklı
olduğundan fiyat farklılıkları görülebildiği, pro-ratanın sabit bir indirim oranı olmadığı
belirtilmiştir. Sonuç olarak ürün teklif tarihindeki liste fiyatının (…..) Euro olduğu,
Baytuna Sağlık Eğitim Altın İnşaat’a bu fiyat üzerinden (…..) Euro’luk kampanya
indirimi uygulandığı ve 09.05.2016 tarihli teklif ile söz konusu teşebbüse verilen tüpler
açısından %(…..) pro-rata indiriminin yapıldığı (kullanılan süre (…..) ay olduğu için

70 SİEMENS tarafından güncel kur için TCMB günlük döviz satış kurunun esas alındığı ifade edilmiştir.
71 Örneğin 01784813 /1mm Glass Beads ürünü için Gaziantep Özel Sağlık’a sıfır bedelle teklif
sunulduğu görülmüştür.
72 Teşebbüs tarafından pro-rata teriminin pro-rate kelimesinden geldiği ve kullanıldıkça/lineer azalan
anlamına geldiği belirtilmiştir.
20-50/695-306
40/51

süreye göre indirim verildiği) ve (…..) Euro’luk kurum indirim hakkının kullanıldığı
ifade edilmiştir.
(131) Yukarıda yer verilen bilgilerden, SIEMENS’den tüm müşterilerine birebir aynı fiyatı
uygulamasının beklenemeyeceği, fiyatların tabloda görüldüğü miktarlarda
farklılaşmasının ticari hayatın olağan akışıyla bağdaşır bir durum olduğu kanaatine
ulaşılmıştır. Bu bağlamda önemli olan husus fiyat farklılıklarının sistematik olarak
SIEMED aleyhine olup olmadığı, bir başka deyişle SIEMENS tarafından SIEMED’e
yönelik dışlayıcı bir fiyat politikası uygulanıp uygulanmadığıdır. Bu bağlamda,
yukarıdaki tabloda yer alan bilgiler SIEMED özelinde ele alındığında,
- 05534750 kodlu Dura 202-MV ve 10131500 kodlu Switch Box, 10019482
kodlu Codibox C035, 07566974 kodlu D952 Capacitor Charger Board,
07735231 /PDR-Component P10GX, 10018714 kodlu RFIS_60 Mainboard,
08604360 kodlu Shockwave Head U11 adlı ürünler bakımından SIEMED’e
sunulan fiyat tekliflerinin diğer müşterilere oranla daha düşük olduğu,
- 01784813 kodlu 1mm Glass Beads adlı ürün bakımından SIEMED’e sunulan
fiyat tekliflerinin 2015 yılında orta aralıkta iken (en düşük veya en yüksek
değil) 2016 yılında diğer müşterilere oranla daha düşük olduğu,
- 05887638 kodlu Repl. Steel Cable+Spring ürünü için SIEMED’e sunulan fiyat
tekliflerinin 2015 yılında diğer teşebbüse oranla daha yüksek iken (diğer
teşebbüse oranla %(…..) daha yüksek fiyat teklifi verilmiş ise de sunulan fiyat
liste fiyatının altındadır), 2017 yılı için orta aralıkta kaldığı (en düşük veya en
yüksek değil),
- 03077088 kodlu AC-DC IN 85-265V OUT adlı ürün bakımından 2017, 2018 ve
2019 yıllarında SIEMED’e sunulan fiyat teklifinin diğer müşterilere oranla
düşük kaldığı veya diğer müşterilerle eşit olduğu,
- 10164666 kodlu Array Shim Device 011 kodlu ürün için aynı yıl içinde alım
yapan tüm müşterilere aynı fiyatın verildiği,
- 10590469 kodlu CT KIT PX-820A, 10280921 kodlu Stand Control Module
SCM V2, 10928320 /Dura 202-MV, 10397500 kodlu SG Cable, 10142189
kodlu Raycam SP cpl., 10131483 kodlu Head Matrix A60, 07391886 kodlu
Transmit Antenna Level Sensor, 10498014 kodlu DRIVE, DVD-REC. PX-820A
ürünleri için SIEMED’e uygulanan fiyatın orta aralıkta kaldığı (en düşük veya
en yüksek değil),
- 10681805 /ECG Cable EU (PMM2) adlı ürün bakımından SIEMED’e yüksek
fiyat uygulanmakla birlikte aynı fiyatın verildiği iki teşebbüsün daha bulunduğu,
- 05551341 kodlu Kit Encoder adlı ürün bakımından SİEMED’e aynı yıl teklif
alan başka bir teşebbüsle birlikte en düşük fiyatın verildiği,
- 04765553 kodlu Grease Sf01permaunıv.=G= adlı ürün bakımından SİEMED’e
verilen fiyatın aynı yıl diğer teşebbüslere verilen fiyata oranla fazla olduğu
ancak söz konusu tutarın diğer teşebbüslerden cüzi miktarda (%(…..))
farklılaştığı
görülmüştür.
(132) 10613748 kodlu L3 Coldhead (RDK408L3) ürünü için ise 2015 yılında liste fiyatı (…..)
Euro iken “repsiz satış” notu düşülerek SİEMED’e (…..) Euro teklif sunulmuştur. Bu
20-50/695-306
41/51

kapsamda SİEMENS’ten, SİEMED’e sunulan fiyatın liste fiyatından yüksek olması
konusunda açıklama talep edilmiştir. SİEMENS tarafından yapılan açıklamada,
satışların repli (depozitolu) veya repsiz (depozitosuz) yapılabildiği, fiyat listesinin repli
satışlar için geçerli olduğu belirtilmiştir. Repli satışlarda, müşterilerin arızalı ürünleri
geri alınarak müşteriye daha uygun fiyat verildiğinden müşteriler tarafından
çoğunlukla repli satışların tercih edildiği, dolayısıyla listelere satış repli ise repli
fiyatların yazıldığı belirtilmiştir. SİEMED’e yapılan satışta ise SİEMED’in talebi
doğrultusunda söz konusu ürünün repsiz satışının gerçekleştiği ve repsiz satışta
kampanya indiriminin olmadığı ifade edilmiştir. Aynı yıl repsiz satış yapılan başka bir
teşebbüs bulunmadığı için karşılaştırma imkanı olmasa da 29.08.2016 tarihinde Erer
Sağlık’a söz konusu ürün için verilen “repsiz satış” fiyat teklifinin (…..) Euro olduğu
görülmüştür. Bu kapsamda SİEMED’e verilen fiyat teklifinin daha uygun olduğu
anlaşılmıştır.
(133) Tüm bu hususlar değerlendirildiğinde, SIEMENS tarafından SIEMED’e sistematik
olarak dışlama amacıyla yüksek fiyat uygulanmadığı, bunun yanında anılan
teşebbüse uygulanan fiyatlarla diğer müşterilere uygulanan fiyatlar arasındaki farkın
dışlayıcı etki doğuracak boyutta olmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
I.5.2.3. Yedek Parça Satışlarında Cihaz Seri Numarası Talep Edildiğine İlişkin
İddialar
(134) SIEMED tarafından,
- SIEMENS’den yedek parça talep edilmesi halinde, yedek parçanın takılacağı
cihazın seri numarasının talep edildiği, cihazın seri numarasının belirtilmemesi
halinde fiyat teklifinin verilmediği,
- Hangi kurumun yedek parça ihtiyacı bulunduğunun öğrenilmesinden sonra
SIEMENS’in söz konusu kurumlarla iletişime geçerek SIEMED’den daha ucuz
fiyat teklifi verdiği
iddia edilmiştir.
(135) Seri numarası her cihaz için farklı olup cihazın hangi kurum/hastane bünyesinde
olduğunun tespit edilmesine olanak sağlamaktadır. Nitekim SIEMENS’te yapılan
yerinde incelemede elde edilen belgelerden de bu husus teyit edilmiş, SIEMENS’in
satışını gerçekleştirdiği cihazlara ilişkin seri numaralarının (sistem id) tutulduğu
anlaşılmıştır.

(… TİCARİ SIR …)

(136) Bu kapsamda SIEMENS’in müşteriden talep ettiği “sistem id” ile yedek parçanın
kullanılacağı cihazın hangi hastanede bulunduğunu ve parçanın hangi cihazda
kullanılacağını tespit etmesinin mümkün olduğu anlaşılmaktadır.
(137) 03.09.2013 tarihinde SIEMED satış temsilcisi (…..) tarafından SIEMENS yetkilisi
(…..)’ya gönderilen e-postada yalnızca talep edilen yedek parçaların kodu ve ismi ile
talepte bulunulmuştur. Bu kapsamda “04775727 Stand Control Module SCM” ve
“REP 05662163 Collimator Card, rotatable AXIOM” ürünleri için talep edilen fiyata
karşılık SIEMENS tarafından başka herhangi bir bilgi talep edilmeksizin (…..) numara
ile teklif sunulmuştur.
20-50/695-306
42/51

(138) Yine 19.06.2013 tarihli yazışmada SIEMED satış temsilcisi (…..) tarafından
SIEMENS yetkilisi (…..)’ya gönderilen e-postada “CTDUMMY 07027795
POWERBOX” ürünü için fiyat teklifinde bulunulmuş, talep edilen fiyat teklifine karşılık
SIEMENS tarafından başka herhangi bir bilgi talep edilmeksizin (…..) numara ile
teklif sunulmuştur.
(139) Ancak 10.12.2014 tarihinde SIEMED yetkilisi (…..) tarafından SIEMENS yetkilisi
(…..) ve Satış Destek Uzmanı (…..)’e gönderilen “MRDUMMY Parça Talebimiz”
konulu e-postada “05940718 FEMALE COUPLING” ürünü için talep edilen fiyat teklifi
için SIEMENS yetkilisi Satış Destek Uzmanı (…..) tarafından sistem id talebinde
bulunulmuştur. Buna karşılık SIEMED yetkilisi (…..) tarafından SIEMENS’e aşağıdaki
e-posta gönderilmiştir:
“Talep ettiğiniz sistem ıd’leri firmamızın müşterilerine ait olduğu için bu bir ticari
sır kapsamındadır. Bu nedenle sizinle müşteri ıd’lerimizi paylaşmamız doğru
değildir. Sizden bu kapsamda teklifiniz beklenmektedir…”
(140) SIEMENS Satış Destek Uzmanı (…..) tarafından söz konusu e-posta silsilesinin
devamında;
“… Bu konu hakkında geçtiğimiz haftalarda (…..) ile de görüştük. Almanya artık
bizden sistem numaralarını talep etmektedir.
Bu nedenle sistem ıd olmadan fiyatlandırma yapılamamaktadır…”
ifadeleri bulunmaktadır.
(141) Yukarıdaki açıklamalardan SIEMENS’in 2014 yılı öncesinde yedek parçalar için fiyat
tekliflerini yalnızca yedek parçanın kodu ve yedek parça ismi ile verdiği, bu tarihten
sonra ise yedek parçanın takılacağı cihazın seri numarasını talep ettiği
anlaşılmaktadır.
(142) SIEMENS de, teklif istenen yedek parçalar için müşterilerden cihazın kimlik numarası
ve seri numarası ve malzeme numarasını talep ettiklerini kabul etmiştir. SIEMENS
söz konusu numaraları talep etme gerekçelerini, cihazlara ve ürünlere ilişkin olarak
seri numarası ile garanti takibi yapmak, x-ışın tüpü garantisi takibi yapmak ve cihazın
Türkiye’de kurulu olup olmadığını tespit etmek olarak sıralamıştır. Cihazın Türkiye’de
kurulu olması halinde SIEMENS’in üretici sorumluluğunun devam ettiği, ayrıca
güvenlik güncellemeleri gerçekleştirme sorumluluğunun da bulunduğu ifade
edilmiştir. Bunun dışında SIEMENS, yazılı savunmasında seri numarası talep
edilmesinin müşteri için hatasız ve doğru yedek parçanın belirlenmesi, belirli bir
ürünle ilgili genel bir sorun olup olmadığının tespit edilmesi, müşterilerin talep etmesi
halinde cihaz ve ürünlerle ilgili teknik bilgi sağlanması için de en etkin yöntem
olduğunu belirtmiştir.
(143) SİEMENS’ten yedek parça taleplerinde cihaz kodu talep edilmesine yönelik
uygulamanın yerel/küresel gerekçeleri ve özellikle 2014 yılından itibaren
müşterilerden cihaz kodu talep etmesine ilişkin SİEMENS global düzenlemesi
hakkında bilgi talep edilmiştir. Konuya ilişkin olarak SIEMENS, 2013'ten önce BSS
taleplerinin nasıl ele alınacağı konusunda küresel bir politikanın bulunmadığını, 2013
yılında politika geliştirilirken global gelişmelerin dikkate alındığını, farklı ülkelerde
tecrübe edilmiş en iyi uygulamaların değerlendirildiğini ve BSS’lere hizmet verilirken
uyulması gereken standartlar arasında cihaz kodu istenmesinin gündeme geldiğini
ifade etmiştir. Bu gelişmeler doğrultusunda SİEMENS’in bir “Küresel Rehber”
20-50/695-306
43/51

oluşturduğu ve Küresel Rehber’in 2014 yılında Türkiye’ye uyarlanması sırasında kod
istenmesinin yukarıda belirtilen saiklerle sürece dahil edildiği belirtilmiştir.
(144) SIEMENS tarafından yedek parça siparişi esnasında cihaz seri numarasının
müşteriden talep edilmesi tek başına rekabetçi endişe doğurmamakla birlikte hangi
kurumun yedek parça ihtiyacı bulunduğunun öğrenilmesini takiben SIEMENS’in ilgili
müşteriyle iletişime geçmesi ve daha ucuz fiyat teklifi vermesi halinde dışlayıcı etki
söz konusu olabilecektir. SIEMED’in iddiaları, her ne kadar bu hususa dayandırılmış
olsa da konu hakkında herhangi bir somut veri sunulamamıştır. Bu kapsamda, hem
SIEMED’den hem de pazarda faaliyet gösteren diğer BSS’lerden SIEMENS’in seri
numarası istemesinin ardından harekete geçerek ilgili teşebbüsü dışlamasının söz
konusu olduğu düşünülen işlemlere ilişkin somut veriler sunmaları talep edilmiştir.
Nitekim bu husus pazarda faaliyet gösteren diğer BSS’lerin faaliyetlerini de
etkileyebilecek niteliktedir.
(145) SIEMED, SİEMENS’in sistem id bilgisi ile SİEMED’den sonra aynı kuruma aynı
parçanın satışını yapmışsa bile kendisinin bu dokümana sahip olmasının mümkün
olmadığı belirtmiş, konu hakkında somut bir veri sunamamıştır. Pazarda BSS
konumunda olan İmge Tıbbi Ürünler İth. Paz. San ve Tic. Ltd.Şti. (İMGE), Medidesk
Medikal Teknik Destek San. Tic. A.Ş. (MEDİDESK), Geoid Medical Tıbbi Cihazlar
Sanayi ve Tic. Ltd. Şti. (GEOİDMED), Renova Medikal Müh. Tic. A.Ş. (RENOVA),
Tetra Biyomedikal Sistemler Danışmanlık Proje San. ve Tic. A.Ş. (TETRA) ve
Healtica Tıbbi Sistemler San. ve Tic. A.Ş. (HEALTICA), SIEMENS’in seri numara
talep etme uygulamaları ile ilgili olarak herhangi bir problem yaşamadıklarını ifade
etmişlerdir. Link Tıbbi Sistemler ise, SİEMENS’ten, şifre veya yedek parça talep
edildiğinde hastane adı ve seri numarasının istendiğini ifade etmiş, parça ve şifre
taleplerinin herhangi bir koşul öne sürmeden yerine getirilmesi gerektiğini belirtmiştir.
Ayrıca, Link Tıbbi Sistemler’in talebi akabinde SİEMENS’in de cihaz sahipleri ve/veya
kurumlarla iletişime geçip teklif verebildiği ifade edilmiştir. Bunun üzerine Link Tıbbi
Sistemler’den, SİEMENS’in seri numarası aldıktan sonra daha düşük teklif vererek
müşteriye satış yaptığı/teklif sunduğu işlemler talep edilmiş, ancak adı geçen
teşebbüs tarafından verilen cevapta, GE, SIEMENS ve PHILIPS gibi firmalardan
parça teklifi istediklerinde gelen teklifler sonucuna göre genel olarak parça satışını
müşterilerine yapamadıkları, bu duruma ilişkin somut bir örneklendirme
yapamayacakları, ana firmalardan aldıkları yedek parçaların zaten çok sınırlı sayıda
olduğu ifade edilmiştir.
(146) Bu kapsamda gerek yerinde inceleme belgeleri ve dosya kapsamındaki diğer bilgi ve
belgelerin içeriğinden, gerekse SİEMED ve diğer BSS’ler tarafından Kuruma sunulan
bilgi ve belgelerden SİEMENS’in BSS’lerden seri numarası talep etmesi akabinde
cihaz sahipleriyle iletişime geçtiği yönünde tespit yapmayı sağlayabilecek somut
herhangi bir veriye ulaşılamamıştır. SİEMENS’in seri numarası talep etme sebebini
ise, üreticinin garanti sorumluluğunun devam etmesi, ihracat yasaklarının
delinmesinin önlenmesi, güvenlik önlemlerinin alınması ve müşterilere kolaylık
sağlanması gibi teşebbüsün iç işleyişine ve düzenlemelerine ilişkin gerekçelere
dayandığı görülmüştür. 2014 yılından itibaren seri numarası talep edilmesi
uygulamasına geçilmesinin gerekçesi, SİEMENS’in BSS taleplerinin nasıl ele
alınacağı konusunda yukarıdaki saiklerle geliştirdiği küresel politika doğrultusunda
hazırlanan Küresel Rehber’in Türkiye’ye uyarlanması olarak açıklanmıştır.
20-50/695-306
44/51

(147) Yukarıdaki hususlar göz önüne alındığında SIEMENS’in yedek parça siparişi
esnasında cihaz seri numarasını müşteriden talep etmesi akabinde SİEMED’i veya
diğer BSS’leri dışladığına dair herhangi bir tespit yapılamamıştır.
I.5.2.4. Yedek Parça Taleplerine Geç Dönüş Yapılmasına Yönelik İddialar
(148) SİEMED tarafından,
- Fiyat teklifi talebine SIEMENS’in üç-yedi gün arasında dönüş yapmak suretiyle
geç yanıt verdiği,
- SIEMENS tarafından yapılan dönüşte bazen parçanın ellerinde olmadığı
belirtilmesine rağmen aynı ürünün hastaneye doğrudan satışında derhal fiyat
teklifi verildiği ve teslimat yapıldığı,
- Bu kapsamda örneğin SIEMED’in Özel Batıkent Bilgi Hastanesi için ihtiyaç
duyduğu "Control PCB in ICS" adlı yedek parça için SIEMENS’ten 25.12.2014
tarihinde talep ettiği teklife SIEMENS’in geç dönüş yaptığı ve teslimatın ancak
yılbaşından sonra gerçekleşeceğini belirttiği, bu süre zarfında ise SIEMENS’in
aynı hastane için sipariş kaydı oluşturup ürünü aynı gün kargoya verdiği
iddia edilmiştir.
(149) Ancak SIEMED’e gönderilen bilgi talebine gelen cevabi yazıdan, Control PCB in ICS
adlı yedek parça için 26.09.2014 tarihinde fiyat talebinde bulunulduğu, bu talebin
SIEMENS tarafından 01.10.2014 tarihinde fiyat teklifi verilerek karşılandığı
anlaşılmıştır. Konuyla ilgili yazışmalar incelendiğinde 25.12.2014 tarihinde SIEMED
satış temsilcisi (…..) tarafından SIEMENS yetkilisi Satış Destek Uzmanı (…..)’e
gönderilen e-postada konunun aciliyetinin vurgulandığı ve teslimat süresinin
bildirilmesinin talep edildiği görülmektedir. SIEMENS, teslimatın, siparişin ve ödeme
koşullarının yazılı olarak taahhüt edilmesini takip eden 30 gün içerisinde olacağını,
Almanya’nın yılbaşı tatili nedeni ile gecikmeler yaşanabileceğini 29.12.2014 tarihinde
SIEMED’e bildirmiştir.
(150) 2009 Kurul kararı ile, tıbbi görüntüleme ve teşhis pazarında faaliyet gösteren
teşebbüslere müşterilerden ve rakip servis sağlayıcılarından gelen yedek parça fiyat
taleplerinin en geç üç iş günü içerisinde cevaplandırılması yükümlülüğü getirilmiştir.
Kararda, taleplerin üç iş günü içerisinde cevaplandırmasının bağımsız servis
sağlayıcıların cihazlara ilişkin hizmetleri zamanında verebilmeleri ve ayrıca
hastaneler tarafından gerçekleştirilen ihalelere katılım koşullarını sağlayabilmeleri
açısından önemli olduğu belirtilmiştir.73 Yine bu sürelere uymanın esas olduğu, ancak
tarafların haklı mazeretlerine dayanan veya mücbir sebepler dolayısıyla bu sürelerin
aşıldığı durumların Kurul kararının ihlali anlamına gelmeyeceği belirtilmiş, gerekçenin
objektif, makul ve delillendirilebilir olmasına önem verilmesi gerektiği ifade
edilmiştir.74
(151) SIEMED’in ilk başvurusunda yer alan ve Control PCB in ICS adlı yedek parça için
SIEMENS’in geç geri dönüş yaptığına ilişkin iddianın gerçeği yansıtmadığı
anlaşılmıştır. SIEMED’den konuyla ilgili somut bilgi talep edilmesi üzerine 26.09.2014
Cuma günü fiyat talebinde bulunulduğu, SIEMENS tarafından 01.10.2014 Çarşamba
günü fiyat teklifi verildiği anlaşılmıştır. SIEMENS bahse konu yedek parça talebine üç
iş günü içerisinde geri dönüş yapmıştır.

73 Para. 610.
74 Para. 680.
20-50/695-306
45/51

(152) Aynı süre zarfında bu parçanın Batıkent Bilgi Hastanesi’ne satışının gerçekleşip
gerçekleşmediği de incelenmiştir. SIEMENS tarafından verilen bilgilerden, Control
PCB in ICS adlı yedek parça için Batıkent Bilgi Hastanesi’nin 25.12.2014 tarihinde
fiyat teklifi istediği ve SIEMENS’in aynı gün fiyat teklifi sunduğu anlaşılmıştır.
SİEMENS tarafından söz konusu parçanın teslimatının da 25.12.2014 tarihinde
gerçekleştiğine ilişkin irsaliye Kuruma sunulmuştur. Söz konusu parçanın Batıkent
Bilgi Sağlık Hizmetleri’ne (…..) Euro’ya satışının gerçekleştiği anlaşılmaktadır.75
(153) SIEMED’in iddiasının aksine SIEMENS söz konusu parça için her iki teşebbüse de
makul süre içerisinde fiyat teklifi sunmuştur. SIEMENS tarafından teslimatta
gecikmeler yaşanabileceğine dair SIEMED’e yapılan açıklama ele alındığında, 2009
Kurul kararında bu yönde bir yükümlülük yer almamakla birlikte, konu SIEMENS’in
dışlayıcı davranışta bulunup bulunmadığı yönüyle değerlendirilebilecektir. Zira
SIEMENS‘in geç teslimatı, SIEMED’in ilgili hastanelere ürün teslim edememesine
veya zamanında teslim edememesine neden olabilecektir. Bağımsız servis
sağlayıcılarının faaliyetlerinin devamlılığı açısından yedek parça fiyatlarının bilinebilir
olmasının yanı sıra, talep edildiğinde yedek parçanın gecikmeksizin sağlanması da
şarttır. SIEMENS, sadece fiyat teklifi sunarak talebi karşılamış değildir.
(154) Bu kapsamda Control PCB in ICS adlı yedek parça parça için SIEMED’in 26.09.2014
tarihinde fiyat talebinde bulunduğu, SIEMENS tarafından 01.10.2014 tarihinde fiyat
teklifi verildiği, teslimatın ise siparişin ve ödeme koşullarının yazılı olarak taahhüt
edilmesini takip eden 30 gün içerisinde olacağı, Almanya’nın yılbaşı tatili nedeni ile
gecikmeler yaşanabileceği 29.12.2014 tarihinde SIEMED’e bildirilmişken, 25.12.2014
tarihinde Batıkent Bilgi Hastanesi’ne herhangi bir benzeri mazeret öne sürülmeksizin
aynı gün içerisinde teslimatın gerçekleştirildiği anlaşılmıştır. SİEMENS konuya ilişkin
olarak, SİEMED’in bahse konu ürün için fiyat teklifini Eylül ayında talep ettiğini,
25.12.2014 tarihinde ise SİEMED’in sipariş onayı vermediğini sadece ürünün ne
zaman teslim edileceğini sorduğunu belirtmiştir. Bahse konu tarihte siparişe henüz
onay verilmediği, tedarik sürecinin ancak sipariş onayı verilmesini takiben
başlayacağı ifade edilmiştir. Bu durumun, sipariş onayı verilecek tarihin sene sonuna
denk gelmesinden dolayı ve ilgili tarihlerde ürünün depoda bulunmaması ihtimaline
karşı (stok bilgisi kontrol edilmeden) teslimata ilişkin süreçlerde aksaklık yaşanabilme
ihtimalinin önceden iletilmesinden ibaret bir vaka olduğu belirtilmiştir. Sonuç olarak
SİEMED tarafından SİEMENS’e kesin bir sipariş verilmediği, bu sebeple net teslim
tarihi bildirilemediği ve sipariş onayı olmayan bir ürün için sevkiyat yapılmadığı ifade
edilmiştir.
(155) Bu kapsamda SİEMED’in siparişi üzerine bir gecikme veya diğer firmaya öncelikli
sevk durumunun söz konusu olmadığı anlaşılmıştır. SİEMENS tarafından, kesin
sipariş olmadan anlık stok durumu bilgisinin verilmediği ve SİEMED’in de kesin
sipariş talebinde bulunmadığı belirtilmiştir. Buna karşılık kesin sipariş talebinde
bulunan Batıkent Hastanesi için ise aynı gün stok durumu kontrol edilmiş ve depoda
bulunduğu için ürünün sevkiyatı gerçekleştirilmiştir. SİEMENS, aynı malzemeye daha
önce sipariş talebinde bulunan bir başka müşteriye sevkiyat yapıldığı hususunu da
Kurum bilgisine sunmuştur. Bu kapsamda SİEMENS’in kesin alım yapan bir
teşebbüse stoğunda bulunan bir ürünü stokları kontrol ederek göndermesinin, buna
karşılık kesin sipariş vermemiş olan SİEMED’i teslimatın süresi konusunda
bilgilendirmesinin SİEMED’i dışlayıcı bir uygulama olarak nitelendirilemeyeceği
kanaatine ulaşılmıştır.

75 Excel dosyasından müşterinin on call statüsünde olduğu anlaşılmaktadır.
20-50/695-306
46/51

(156) SIEMED tarafından başvuruyu somutlaştırmak amacıyla Kuruma gönderilen diğer
belgelerden, SIEMENS’in 18.02.2009 tarih ve 09-07/128-39 sayılı Kurul kararı ile
getirilen, yedek parça fiyat taleplerinin en geç üç iş günü içerisinde fiyat teklifleri ile
cevaplandırılması yükümlülüğüne her zaman uygun hareket etmediği anlaşılmıştır.
SIEMED, 19.06.2019 tarihli e-posta ile SIEMENS’ten PN:10399063 SI:
792AXA135278 kodlu yedek parça için fiyat talep etmiş, fiyat teklifi SIEMENS
tarafından 25.06.2019 tarihli e-posta ile karşılanmıştır. Söz konusu yazışmadan
SIEMENS’in yedek parça talebine dördüncü iş günü fiyat teklifi verdiği görülmektedir.
Yine SIEMED 05.09.2019 tarihli e-posta ile SIEMENS’ten PN:10035801 SI:
792us01086 kodlu yedek parça için fiyat talep etmiş, bu talep SIEMENS tarafından
11.09.2019 tarihli e-posta ile karşılanmıştır. Söz konusu yazışmadan SIEMENS’in
fiyat talebine dördüncü iş günü dönüş yaptığı anlaşılmaktadır.
(157) Yukarıdaki belgelere ek olarak SIEMENS’ten son altı yıla ilişkin olarak SIEMED’in
yedek parçalar için SIEMENS’ten fiyat talep ettiği tarihler ve bu talepleri SIEMENS’in
cevapladığı tarihlerine ilişkin bilgi talep edilmiştir. Bu kapsamda SIEMENS’ten son
altı yıl için toplam 658 teklif bilgisi edinilmiştir. Aşağıdaki tabloda yıllara göre yedek
parça fiyat taleplerinin en geç üç iş günü içerisinde cevaplandırılması yükümlülüğüne
aykırı tekliflerin sayısı gösterilmiştir.76
Tablo 1- SIEMED’in Taleplerinin SIEMENS Tarafından Zamanında Karşılanma Oranı
Yıl 2014 2015 2016 2017 2018 2019 Toplam
Talep adedi (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
3 iş gününü aşan sürede cevaplanan
teklif adedi
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
3 iş gününde cevaplanma oranı (%) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: SIEMENS
(158) Yukarıdaki tablodan anlaşıldığı üzere, SİEMED'den gelen 658 teklif talebinden, 638’i
üç iş günü içinde cevaplanmıştır. SİEMENS tarafından zamanında geri dönüş
yapılmayan 20 teklif talebinden 14’ünde talebin dört iş günü içinde yanıtlandığı
görülmüştür. Böylece geç yanıtlanan tekliflerin büyük çoğunluğunda yalnızca bir
günlük gecikme olduğu tespit edilmiştir.
(159) Süre aşım sebepleri sorulduğunda SIEMENS, fiyat tekliflerine geç cevap verilmesine
gerekçe olarak,
- Teklif talebi ve yanıt zamanının ulusal tatillere ve hafta sonuna denk gelmesi,
- Teklif taleplerinin SİEMENS’e mesai saatlerinden sonra iletilmesi,
- Tüm müşteriler ve BSS’lerden talep edilen SAP kayıtları (SIEMENS teklif
verme programı) için gerekli bilgilerin eksik olması (örn. vergi dairesi bilgisi,
vergi kimlik numarası, unvan, fatura bilgileri vb. bilgilerin eksik olması),
- Müşteriler ve BSS tarafından teklif edilen bilgilerde revizyon talep edilmesi
dolayısıyla yanıt süresinin de buna bağlı olarak uzaması,
- Whatsapp, SMS gibi gayri resmi iletişim kanalları vasıtasıyla iletişime
geçilmesinin tercih edilmesi dolayısıyla yanıt süresinin de buna bağlı olarak
uzaması
gibi sebepleri göstermiştir.

76 18.02.2009 tarih ve 09-07/128-39 sayılı Kurul kararının sadece iş günlerini kapsadığı dikkate
alınmıştır.
20-50/695-306
47/51

(160) Ayrıca talep kayıtlarını gerçekleştiren çağrı merkezi çalışanları ve ilgili departman
arasındaki iletişimde sorunlar yaşanabildiği ve bu hususun da bazen zamanında
dönüş yapmaya engel olabildiği ifade edilmiştir. Ancak SİEMENS, yıllar içinde geç
cevap verilen vakaları azaltmak için iç süreçlerini geliştirdiğini vurgulamıştır. Bu
kapsamda SİEMENS, 2016 yılında sürecin hızlandırılması adına, fiyat taleplerinin
dört kişilik bölge birimi yerine tek bölge sorumlusuna iletilmesine karar vermiş, lojistik
ekibi ile yürütülen süreç devam etmiştir. Herhangi bir gecikme yaşanmaması adına
2018 yılı Ekim ayında tüm BSS’lere bilgilendirme gönderilerek teklif taleplerinin yedek
parça ekibinin tamamına gönderilmesi istenmiştir. 2019 yılında ise teklif için kayıt
aşamasından teklifin gönderilmesine kadar tüm sürecin yönetimi sadece yedek parça
satış ekibine bırakılmıştır. Söz konusu gelişmelerin sonucu olarak, 2017 ve 2018
yıllarında geciken herhangi bir yanıtın olmadığı anlaşılmaktadır. SİEMENS 2017 ve
2018 yıllarında SİEMED’den gelen tüm fiyat teklif talepleri için üç iş günlük cevap
verme süresine uygun davranmıştır. 2019 yılında ise SİEMED’in, talebini yedek
parça ekibinin tamamına göndermediği, ayrıca söz konusu teklifi içeren e-postanın
yedek parça ekibi çalışanının hesabında “gelen kutusu” yerine “junk” e-posta
klasörüne düşmesi sebebiyle iki günlük bir gecikme olduğu ifade edilmiş ve konu
hakkındaki yazışmalar sunulmuştur.
(161) 2014-2019 yılları arasında SIEMED’in taleplerinin ortalama %96,9’unun SIEMENS
tarafından 2009 Kurul kararında öngörüldüğü üzere üç iş günü içerisinde
karşılandığı, geç yanıtlanan tekliflerin büyük çoğunluğunda (%70) ise yalnızca bir
günlük gecikme olduğu, gecikme sebeplerinin teşebbüs içi işleyişten kaynaklandığı
ancak SİEMENS’in geç cevap verilen vakaları azaltmak için iç süreçlerini geliştirdiği
ve bunun da 2017 ve 2018 yılı verilerine bakıldığında olumlu sonuç verdiği (%100
zamanında geri dönüş) anlaşılmıştır. 2019’daki gecikmenin ise yedek parça talebinin
tek bir SİEMENS çalışanına gönderilmesi ve söz konusu talebin ilgili çalışanın e-
postasında göremeyeceği bir klasöre düşmesi gibi istisnai bir durum sonucunda
gerçekleştiği anlaşıldığından, bu gecikmenin teşebbüsün süreçlerini geliştirmesine
rağmen gerçekleşen münferit bir vaka niteliğinde olduğu tespit edilmiştir. Nitekim
SIEMENS daha sonra bu durumun da önüne geçebilmek adına taleplerin, belirlediği
üç çalışanın e-posta adreslerinin tamamına aynı anda gönderilmesi gerektiği
hakkında BSS’leri bilgilendirmiştir. Bu kapsamda, SİEMENS’in iç mekanizmasının
işleyişinden kaynaklanan gecikmeler için teşebbüsün iç süreçlerini geliştirerek önlem
almaya çalıştığı dikkate alındığında istisnai nitelikte olan gecikmelerin bahse konu
Kurul kararında yer alan yükümlülüklerin ihlali anlamına gelmediği kanaatine
ulaşılmıştır.
I.5.2.5. En Çok Kullanılan 100 Yedek Parçaya İlişkin Fiyat Listesinin
Yayımlanmadığına Yönelik İddialar
(162) SIEMED tarafından,
- 2009 Kurul kararı ile sektördeki üreticilere/satıcılara her bir cihaz modeli için
en az 100 yedek parça fiyatının yayımlanması yükümlülüğünün getirildiği,
- SIEMENS’in ise tüm modelleri için toplamda 100 yedek parça fiyatı
listeleyerek Kurul kararını açıkça ihlal ettiği,
- İlan edilen listedeki yedek parçaların bir kısmının Türkiye pazarında olmayan
cihazlara, bir kısmının ise üreticisi kendisi olmayan ve Türkiye pazarında
kolayca bulunabilecek yedek parçalara ait olduğu,
20-50/695-306
48/51

- SIEMENS tarafından liste fiyatı ilan edilen yedek parçalar için sipariş
aşamasında liste fiyatına sadık kalınmayarak liste fiyatından daha fazla bedel
talep edildiği, bu durumun da müşteriler açısından belirsizlik yarattığı77
iddia edilmiştir.
(163) 2009 Kurul kararında tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazları pazarında faaliyet
gösteren teşebbüslere “Tıbbi cihazların, son 3 (üç) yıllık satış verilerine dayanarak,
en çok kullanılan 100 (yüz) yedek parçanın güncel fiyat listelerinin internet ortamında
herkesin ulaşabileceği şekilde ilan edilmesi” yükümlülüğü getirilmiştir. Söz konusu
yükümlülük esasen yedek parçalara ilişkin olmakla birlikte, aynı kararda “Cihazlarda
kullanılan, tüpler gibi, sık değişen parçaların fiyatlarının güncel biçimde ilanı, var olan
belirsizliği ortadan kaldırabilecektir.” ve “…Bu nedenle, günümüzde bunun firmaların
internet sitelerinde kolaylıkla yapılabileceği göz önüne alınarak, en çok kullanılan 100
(yüz) yedek parçanın güncel fiyat listelerinin Internet ortamında herkesin
ulaşabileceği şekilde ilan edilmesi gerektiği, bu yedek parçaların tespiti için son 3 (üç)
yıllık satış verilerine bakılabileceği, zira hiç talep görmeyen parçaların listelenmesinin
herhangi bir faydası olmayacağı açıktır. Örneğin cihazlarda kullanılan tüplerin
fiyatlarının, bunların sık değiştirilmesi gereken yüksek bedelli parçalar olmaları
sebebiyle, söz konusu listelerde olması gerekmektedir.” ifadeleri yer almaktadır. Bu
çerçevede, söz konusu yükümlülük hem yedek parçaları hem de sarf malzemesi
niteliğindeki tüpleri kapsamaktadır.
(164) 2009 Kurul kararında, cihaz modeli bakımından herhangi bir ayrıma gidilmemiş,
yalnızca tıbbi cihazların son üç yıllık satış verilerine dayanılarak en çok kullanılan yüz
yedek parçasına ilişkin ilan yükümlülüğü getirilmiştir. 2014 Kurul kararında,
“…Parçaların tamamının ilan edilmesinin teknik zorlukları var ise de, her cihaz için en
çok kullanılan parça fiyatlarının internet ortamında yayımlanması, öncelikle rakip
servis sağlayıcıların hastanelerin bakım ihalelerine girerken ve servis için fiyat
verirken bilgi eksikliğinden kaynaklanan rekabet edememe dezavantajlarını ortadan
kaldıracaktır...”78 ifadeleri yer almaktadır. Öte yandan 2009 Kurul kararının sonuç
bölümünde 100 yedek parça ifade edilmiş 2016 yılındaki soruşturmada da inceleme
100 adet parça doğrultusunda gerçekleştirilmiştir. Bu kapsamda söz konusu kararda
da fiyat listesi yayımlama yükümlülüğü, her cihaz için ayrı ayrı yerine getirilmesi
gereken bir yükümlülük olarak yorumlanmamıştır.
(165) İnceleme kapsamında SIEMENS’ten son beş yıla ilişkin olarak internet sitesinde
yayımlanan fiyat listeleri talep edilmiştir. Söz konusu listelerde cihaz bazında bir
ayrıma gidilmediği, genel olarak tıbbi görüntüleme ve teşhis cihazları için yedek
parça ve sarf malzemelerine ait verilerin yer aldığı ve fiyat listesinde 100’den fazla
ürünün bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu kapsamda yayımlanan fiyat listelerinin her
cihaz için ayrı ayrı düzenlenmediği ve 2009 Kurul kararında bahsi geçen
yükümlülüğe uygun olduğu anlaşılmıştır. SİEMENS 2009 Kurul kararında getirilen
fiyat listelerini yayımlama yükümlülüğüne 2009 yılından itibaren uymaktadır. Bu
tespit, mevcut soruşturma ve 2016 yılına ait soruşturma kapsamında, 2009 yılından
günümüze kadar incelenen tüm fiyat listeleri sonucunda yapılmıştır.

77 Söz konusu iddia önaraştırma kapsamında incelenmiştir. Yapılan analize göre yedek parçaların liste
fiyatından daha yüksek fiyata satışa sunulduğuna yönelik hiçbir bulguya rastlanmadığından, hatta
yedek parçaların liste fiyatı üzerinden veya daha düşük fiyata satıldığı anlaşıldığından soruşturma
döneminde daha ileri bir analize gerek duyulmamıştır.

78 Para. 117.
20-50/695-306
49/51

(166) Dosya kapsamında incelenen Dura 202 isimli x-ışın tüpünün ve diğer ürünlerin
SIEMENS tarafından yayımlanan en çok kullanılan ürünler arasında yer aldığı tespit
edilmiştir. SİEMED tarafından fiyat listelerinde sık kullanılan bazı parçalara yer
verilmediği iddia edilmekle birlikte şikâyetçi tarafından bu iddiayı destekleyen parça
adı veya kodu gibi herhangi bir somut bilgi sunulamamıştır.79
(167) SİEMENS tarafından yapılan açıklamalardan, genel olarak yayımlanmayan ürünlerin
benzerlerinin fiyat listelerinde yer aldığı veya ürünün sarf malzemesi niteliği nedeniyle
listede yayımlanmadığı anlaşılmaktadır. Halen SIEMENS tarafından en çok kullanılan
yedek parça fiyatları ilan edilmektedir.80 Öte yandan PHILIPS ve GE tarafından da
benzer şekilde 100’ü aşkın sayıda yedek parçanın fiyatı internet sitelerinde ilan
edilmektedir. SIEMENS’in internet listelerinin sık satılan ürünleri kapsadığı, bu
listelerde 100’ü aşkın ürüne yer verildiği, bu çerçevede SIEMENS’in yükümlülüğe
uygun şekilde bir fiyat listesi hazırladığı anlaşılmıştır. Bu bilgiler ışığında,
SIEMENS’in yayımladığı fiyat listelerinde sık kullanılan bazı parçalara yer verilmediği
iddiasının gerçeği yansıtmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
I.5.3. Savunmalar ve Değerlendirilmesi
I.5.3.1. İlgili Pazarların Büyüklüğüne İlişkin Yapılan Analizlerin Varsayıma
Dayandığına İlişkin Savunma ve Değerlendirme
(168) Savunmada; pazar yapısının önceki yıllardan farklılaşmadığının gösterilmesi için
“Siemens markalı tıbbi görüntüleme ve tanı cihazlarına yönelik yedek parça ve sarf
malzemesi pazarı” cirosunun yıllar içindeki seyrinin dikkate alındığı, önceki yıllara
kıyasla gerçekleşen artışın teşebbüsün pazar gücünü koruduğu şeklinde
yorumlandığı, ancak teşebbüsün pazar gücünün gösterilmesi bakımından TL
cinsinden elde edilen cirosunun kullanılmasının yerinde olmadığı, teşebbüsün BOA
kapsamındaki müşterilerinden elde ettiği cironun ilgili yıllarda Euro cinsinden
azaldığının gözlemlendiği, pazarın toplam büyüklüğünün de bilinmediği dikkate
alındığında SIEMENS’ın pazar gücü bakımından bir değerlendirmede bulunmanın
doğru olmayacağı belirtilmiştir.
(169) Pazar büyüklüğünü saptamak amacıyla son dört yılda SİEMENS markalı cihazların
bakım onarımına konu olmuş ürünlere yönelik pazar verileri kapsamında adet ve
tutarlar üzerinden ayrıntılı inceleme yapılarak pazar payları hesaplanmıştır.
I.5.3.2. SIEMENS’in Şikâyetçi Teşebbüsün Pazardaki Faaliyetlerini
Güçleştirildiği İddiasına İlişkin Savunma ve Değerlendirme
(170) Savunmada, BEÜ Hastanesine ilişkin ihale sürecinin tüm ihale süreçlerinde takip
edilen usule uygun hareket edildiği, indirimler ve kurlarla ilgili ayarlamalar yapılarak
tekliflerin rekabetçi düzeyde revize edildiği, SIEMED tarafından kendilerinden istenen
teklifin söz konusu hastaneye yönelik değil Kastamonu Özel Anadolu Hastanesine
(KÖAH) yönelik olarak istendiği, dolayısıyla ortada iki farklı ihalenin olduğu ve
SIEMENS ve SIEMED’in bu olayda rakip olarak adlandırılamayacağı, diğer yandan
SİEMENS’in SIEMED’in KÖAH için teklif istediğini düşünürken fiyat sıkıştırması
yaptığı iddiasının ileri sürülemeyeceği, ayrıca tarafların idari yargıda görülen dava
sürecinde SIEMED’in Siemens marka ürünleri diğer kaynaklardan farklı fiyatlarla

79 2016 Kurul kararına ilişkin soruşturmada da SİEMED tarafından benzer iddialar öne sürülmüş,
yapılan çalışmalar sonucunda iddiaların doğru olmadığı sonucuna ulaşılmıştır.
80
root/wcm/idc/groups/public/@tr/documents/download/mda5/nji5/~edisp/fy20-internet-yedek-parca-
fiyat-listesi-v3-07106049.pdf Erişim tarihi 08.07.2020
20-50/695-306
50/51

tedarik edebileceğinin SIEMED tarafından da kabul edildiği ifade edilmiştir.
SİEMENS’in SIEMED’in faaliyetlerini güçleştirildiği iddiasının gerçeği yansıtması
durumunda SIEMED’in SIEMENS’in katıldığı hiçbir ihaleyi kazanamaması
gerekirken, hem SIEMENS hem de SIEMED’in katıldığı 2012 yılında Ondokuz Mayıs
Üniversitesi tarafından gerçekleştirilen ihaleyi SIEMED’in kazandığı, ayrıca
SIEMED’in 2008 yılındaki kuruluşundan itibaren bugüne kadar geçen 11 yıllık süreçte
pazara dokuz şirketin daha katıldığı, halihazırda pazarda SIEMED dahil 13 BSS’nin
faaliyet gösterdiği, bu durumun da söz konusu pazarın rekabetçi bir pazar olduğuna
işaret ettiği belirtilmiştir.
(171) Kararın I.5.2.1. sıra numaralı bölümünde söz konusu hususlar ayrıntılı olarak
incelenmiş olduğundan, konu ile ilgili olarak yapılan savunmaya yönelik ayrı bir
değerlendirmeye ihtiyaç duyulmamıştır.
I.5.3.3. SIEMENS’in Yayınlanmış Fiyat Listelerine Uymadığı İddiasına İlişkin
Savunma ve Değerlendirme
(172) SIEMENS tarafından, iddiaya konu olan teklifin Koru Hastanesi teklifi olduğu, oluşan
fiyat farkının ise teklif edilen ürün ve hizmetlerdeki farklılıktan kaynaklandığı,
dolayısıyla söz konusu iddianın gerçeği yansıtmadığı belirtilmiştir.
(173) Kararın I.5.2.2. sıra numaralı bölümünde söz konusu hususlar ayrıntılı olarak
incelenmiş olduğundan, konu ile ilgili olarak yapılan savunmaya yönelik ayrı bir
değerlendirmeye ihtiyaç duyulmamıştır.
I.5.3.4. SIEMENS Tarafından Cihazların Seri Numaralarının İzlendiği İddiasına
İlişkin Savunma
(174) Savunmada, SIEMENS’in 2014 yılından itibaren bir uygulama değişikliğine gittiği ve
yedek parçaya ihtiyaç duyan tüm taraflardan ilgili ürünün seri numarasının talep
edilmeye başlandığı, bu durumun sebebinin ürünün seri numarasıyla eşleşme
yapılarak müşterilerin hatasız ve doğru yedek parçayı satın almasının sağlanması,
ihracat yasaklarıyla ilgili bir ihlalin gerçekleşmesinin önlemesi, ürün sorumluluğunu
yerine getirmek için belirli bir ürünle ilgili genel bir sorun olup olmadığının tespit
edilmesi, ilgili ürün ve parçaları için güvenlik önlemlerinin sağlanması, cihazlara ve
ürünlere ilişkin olarak garanti yükümlülüğünün yerine getirilmesi, müşterilerin talep
etmesi halinde cihaz ve ürünlerle ilgili teknik bilgi sağlanması olduğu belirtilmiştir.
(175) Kararın I.5.2.3. sıra numaralı bölümünde söz konusu iddia kapsamında ayrıntılı
inceleme yapıldığından, konu ile ilgili olarak yapılan savunmaya yönelik ayrı bir
değerlendirmeye ihtiyaç duyulmamıştır.
I.5.3.5. SIEMENS’in Yedek Parça Teklif Taleplerinde Yanıt Sürelerine Riayet
Etmediği İddiasına İlişkin Savunma ve Değerlendirme
(176) SIEMENS tarafından yapılan savunmada, geçmiş Kurul kararlarına uygun olarak tüm
fiyat tekliflerine üç iş günü içerisinde cevap verilmesinin bir şirket politikası haline
geldiği, süresi içerisinde cevap verilemeyen az sayıda teklifler ile ilgili makul
gerekçelerin bulunduğu, bu gerekçelerin, teklif talebi ve yanıt zamanının ulusal
tatillere ve hafta sonuna denk gelmesi, teklif taleplerinin SİEMENS’e mesai
saatlerinden sonra iletilmesi, tüm müşteriler ve BSS’lerden talep edilen SAP kayıtları
için gerekli bilgilerin eksik olması (örn. vergi dairesi bilgisi, vergi kimlik numarası,
unvan, fatura bilgileri vb.), müşteriler ve BSS tarafından teklif edilen bilgilerde
revizyon talep edilmesi dolayısıyla yanıt süresinin de buna bağlı olarak uzaması,
20-50/695-306
51/51

whatsapp, SMS gibi gayri resmi iletişim kanalları vasıtasıyla iletişime geçilmesinin
tercih edilmesi sebebiyle yanıt süresinin uzaması olarak sıralanabileceği belirtilmiştir.
(177) Söz konusu iddia kapsamında kararın I.5.2.4. sıra numaralı bölümünde ayrıntılı
inceleme yapıldığından, konu ile ilgili olarak yapılan savunmaya yönelik ayrı bir
değerlendirmeye ihtiyaç duyulmamıştır.
I.5.3.6. SIEMENS’in Fiyat Listelerini 2009 Kurul Kararında Belirlenen Şekilde
Yayınlamadığı İddiasına İlişkin Savunma ve Değerlendirme
(178) Savunmada, 2009 Kurul kararından itibaren SIEMENS’in 1.800’ü bulan pek çok fiyat
listesini internet sitesinde yayınladığı, Kurum tarafından ilgili karardaki yükümlülüğün
cihaz başına 100 ürün olarak ifade edildiği, SIEMENS’in kararda öngörüldüğü şekilde
100’den fazla ürünün fiyat listesini yayınladığı, sadece SIEMENS’in değil sektördeki
tüm teşebbüslerin sadece en çok kullanılan 100 civarı ürünün fiyat listesini
yayınladığı, her cihaz için en çok kullanılan 100 yedek parça fiyat listesinin
yayınlanmasının gerçekçi bir yaklaşım olmadığı, örneğin SIEMENS’in 444 adet
cihazının bulunduğu ve bu durumda 40.000 üzerinde ürünün fiyat listesini
yayınlanmasının beklenemeyeceği, bu uygulamanın ticari hayatın olağan akışından
ve gerçekliğinden uzak olacağı belirtilmiştir.
(179) Söz konusu iddia kapsamında kararın I.5.2.5. sıra numaralı bölümünde ayrıntılı
inceleme yapıldığından, konu ile ilgili olarak yapılan savunmaya yönelik ayrı bir
değerlendirmeye ihtiyaç duyulmamıştır.
J. SONUÇ
(180) 31.10.2019 tarihli ve 19-37/553-M sayılı Kurul kararı uyarınca yürütülen soruşturma
ile ilgili olarak düzenlenen Rapor’a ve Ek Görüş’e, toplanan delillere, yazılı
savunmalara ve incelenen dosya kapsamına göre, Siemens Healthcare Sağlık
A.Ş.’nin 4054 sayılı Kanun'un 6. maddesini ihlal etmediğine dolayısıyla aynı
Kanun’un 16. maddesi uyarınca adı geçen teşebbüse idari para cezası
uygulanmasına gerek olmadığına, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde
Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.


Full & Egal Universal Law Academy