Rekabet Kurumu - Karar Sayı 20-55/767-340

Rekabet Kurumu Başkanlığından,

REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2019-4-061 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 20-55/767-340
Karar Tarihi : 24.12.2020
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Birol KÜLE
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK,
Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN
B. RAPORTÖRLER: Burak SAĞLAM, Hatice CESUR, Elif Sıdıka SARI, Burçin GÜLEŞ
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Softtech Yazılım Teknolojileri Araştırma Geliştirme ve
Pazarlama Ticaret A.Ş.
Temsilcisi: Av. Dr. İ. Yılmaz ASLAN
Gazi Umur Paşa Sok. Bimar Plaza 38/8 Balmumcu
Beşiktaş/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: Softtech Yazılım Teknolojileri Araştırma Geliştirme ve
Pazarlama Ticaret A.Ş. tarafından geliştirilen ve Türkiye İş Bankası A.Ş.'nin
kurumsal müşterilerine İş Cep uygulaması ve ticari internet bankacılığı kanalları
üzerinden sunulan TekCep Hesap Hareketleri Otomasyonu (TekCep)
uygulamasına menfi tespit belgesi verilmesi veya bireysel muafiyet tanınması
talebi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 01.10.2019 tarih ve 6578
sayı ile giren bildirim üzerine düzenlenen 28.04.2020 tarih ve 2019-4-061/MM sayılı
Muafiyet/Menfi Tespit Raporu 07.05.2020 tarihli Rekabet Kurulu (Kurul) toplantısında
görüşülmüş 20-23/295-Mİ sayı ile ek çalışma yapılmasına karar verilmiştir.
(3) Anılan karar uyarınca hazırlanan 18.12.2020 tarih ve 2019-4-061/BN-01 sayılı Bilgi
Notu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(4) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Bilgi Notu’nda Raportörlerce;
- Bildirim konusu işlem kapsamında rakip teşebbüsler arasında vadeli faiz oranı,
işlem ücret ve komisyonları, POS1 alacağı komisyonu, POS alacak vadesi vb.
rekabete duyarlı verilerin iletimi söz konusu olabileceğinden bildirim konusu
işlemin menfi tespit kapsamında değerlendirilemeyeceği,
- Ancak söz konusu işlemin bireysel muafiyetin etkinlik ve tüketici faydası ile ilgili
pazarın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması şeklindeki ilk üç
şartını sağlar nitelikte olduğu,
- Bireysel muafiyetin rekabetin etkinlik ve tüketici faydası şartları için zorunlu
olandan fazla sınırlanmaması şeklindeki son şartının ise rekabete duyarlı
verilerin rakip teşebbüslerce görüntülenmesinin, işlenmesinin ve saklanmasının
önüne geçen teknik güvenlik standartları oluşturulması durumunda
sağlanacağı,

1 Point of Sale (Ödeme Noktası).
20-55/767-340
2/49
- 6493 sayılı Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri
ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun’un (6493 sayılı Kanun) 12. ve
14/A maddeleri kapsamında söz konusu alanın T.C. Merkez Bankasının
(TCMB) yetki ve denetiminde olduğu, dolayısıyla rakipler arasında hangi tür
verilerin iletimine ilişkin usul ve esasları belirlemeye de TCMB’nin yetkili olduğu,
- Bununla birlikte TCMB’nin 6493 sayılı Kanun ve 7192 sayılı Ödeme ve Menkul
Kıymet Mutabakat Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları
Hakkında Kanun ile Bazı Kanunlarda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun’la
(7192 sayılı Kanun) hesap bilgisi görüntüleme hizmetini de içerecek hale gelen
ödeme hizmeti alanına ilişkin ikincil düzenleme çalışmalarının hâlihazırda
devam ettiği,
- Bu çerçevede söz konusu düzenlemelerde dikkate alınması bakımından
özellikle rekabete duyarlı verilerin iletiminin ilgili pazarlarda yaratabileceği anti-
rekabetçi sonuçlar bakımından işbu dosyada ulaşılan sonuçların TCMB’ye
görüş olarak gönderilmesinin yerinde olacağı,
- TCMB tarafından ilgili kriterler belirlenene dek bildirim sahibinden rekabete
duyarlı verilerin görüntülenmediğine, işlenmediğine, saklanmadığına, bu
hizmetin verilmesi sırasında sadece aracılık rolünün üstlenildiğine ilişkin bir
taahhüdün alınmasının bireysel muafiyetin bir şartı olarak belirlenebileceği,
TCMB tarafından ilgili kriterlerin belirlenmesinin ardından ise TCMB’nin veri
güvenliği denetim sonuçlarının bireysel muafiyetin devamı açısından dikkate
alınabileceği,
- TCMB tarafından ödeme hizmeti kapsamında nitelendirilmeyen çeşitli alanlara
ilişkin görüntüleme hizmetleri bakımından ise temel kuralın özellikle fiyata ilişkin
rekabete duyarlı verilerin rakip teşebbüslerce görüntülenmesinin
engellenmesine yönelik teknik güvenlik önlemlerinin alınması şeklinde
belirlenmesinin uygun olacağı, bu tür hizmetler bakımından da başvuru
sahiplerinin bireysel muafiyetin bir şartı olarak bu taahhüdü vermekle yükümlü
kılınmasının yerinde olacağı,
- Veri güvenliğine ilişkin verilen taahhütlerin aksinin tespiti halinde ise bireysel
muafiyetin geri alınarak haklarında doğrudan soruşturma açılacağı yönünde
tarafların bilgilendirilmesinin uygun olacağı
ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
G.1. Taraflara İlişkin Bilgiler
G.1.1. Türkiye İş Bankası A.Ş. (İŞ BANKASI)
(5) 1924 yılında kurulan İŞ BANKASI Türkiye’de bireysel ve ticari bankacılık hizmeti sunan
en büyük özel bankalardan biridir. Teşebbüs bankacılık faaliyetleri kapsamında
kurumsal, ticari, küçük ve orta ölçekli işletmeler (KOBİ), bireysel ve özel bankacılık ile
proje finansmanı ve sermaye piyasası işlemleri gibi hizmetler sunmaktadır. Ayrıca,
iştirakleri aracılığıyla sigorta, bireysel emeklilik, finansal kiralama, aracı kurum,
gayrimenkul yatırım ortaklığı, yatırım bankacılığı, risk sermayesi ve aktif yönetimi gibi
finansal ve cam, telekomünikasyon gibi finansal olmayan alanlarda da faaliyet
göstermektedir2.

2 (Erişim Tarihi: 26.04.2020).
20-55/767-340
3/49
G.1.2. Softtech Yazılım Teknolojileri Araştırma Geliştirme ve Pazarlama Ticaret
A.Ş. (SOFTTECH)
(6) Yazılım alanında faaliyet gösteren SOFTTECH, başta bankacılık ve finans sektörü
olmak üzere farklı alanlarda faaliyet gösteren iş ortakları için her türlü teknolojik bilgiyi
üretmek, teknolojik bilgiyi ticarileştirmek, bilgi işlem yazılım programlarını ve ürünlerini
yazmak, ürettiği ürünlerin lisans haklarını ve kaynak kodlarını satmak, kiraya vermek,
ihraç etmek, yurtiçi ticaretini yapmak ve pazarlamak gibi alanlarda faaliyet
göstermektedir.
(7) SOFTTECH’in hisselerinin %100’üne Trakya Yatırım Holding A.Ş. (TRAKYA
YATIRIM) sahiptir. TRAKYA YATIRIM’ın tüm hisseleri ise İŞ BANKASI’nın elinde
bulunmaktadır.
G.2. Bildirime Konu Sözleşme
(8) Bildirime konu anlaşma SOFTTECH ile İŞ BANKASI arasında 27.09.2019 tarihinde
akdedilmiş olan TekCep Hesap Hareketleri Otomasyonu İş Birliği Sözleşmesi’dir
(TekCep Sözleşmesi/Sözleşme). TekCep Sözleşmesi ile taraflar arasındaki iş birliğine
ilişkin detaylar belirlenmiş olup Sözleşme’nin “Sözleşme’nin Konusu ve Kapsamı”
başlıklı 3.1. maddesinde iş birliğinin konusunun, İŞ BANKASI'nın tüzel kişi
müşterilerinin diğer bankalarda bulunan ticari mevduat hesaplarını ve bu hesaplardaki
hesap hareketlerini, İŞ BANKASI'nın İşCep’i üzerinden TekCep aracılığıyla toplu bir
şekilde görüntüleyebilmelerini sağlamak olduğu belirtilmiştir. Bu bakımdan iş birliği
kapsamında SOFTTECH tarafından İŞ BANKASI müşterilerine hesap bilgisi hizmeti
sunulması öngörülmektedir. TekCep de bu hizmetlerin İşCep üzerinden toplu bir
şekilde görüntülenebilmesini sağlayan yazılımı ifade etmektedir. Bununla birlikte dosya
sürecinde SOFTTECH tarafından iletilen ilave bilgilerde, POS ve çek alacaklarının
hesaba geçiş tarihlerinin takipleri ve bunlara bağlı olarak ödeme planlamalarının
kurumsal müşteriler için zaman alan ve kritik öneme sahip süreçler olması nedeniyle
iş birliğinin kapsamına POS ve çek alacaklarının takip edilmesinin de dahil edilmesinin
öngörüldüğü ifade edilmiştir. Bu kapsamda, taraflar arasındaki iş birliği ile TekCep
üzerinden İŞ BANKASI’nın kurumsal müşterilerine aşağıdaki hizmetlerin sunulması
planlanmaktadır:
i) Diğer bankalardaki ticari mevduat hesaplarını ve bu hesaplardaki hareketleri
görüntüleme,
ii) Diğer bankalardaki POS alacakları bilgilerini görüntüleme,
iii) Diğer bankalardaki çek tahsilatı bilgilerini görüntüleme.
(9) Bu hizmetlerin yanında SOFTTECH tarafından müşterilere istedikleri gün aralıklarıyla
tüm bankalarda olan bu işlemlerini raporlama hizmetinin de verilmesi öngörülmektedir.
Böylelikle müşteriler her bir banka için işlemlerini ayrı raporlarda görmek yerine tüm
bankalarda olan ve TekCep ekranlarında görüntüledikleri işlemleri tek bir raporda
görebilecektir. Bildirim sahibi tarafından ayrıca, TekCep’in şu anki yapısında mevcut
olmamakla birlikte, 6563 sayılı Elektronik Ticaretin Düzenlenmesi Hakkında Kanun ve
Ticari İletişim ve Ticari Elektronik İletiler Hakkında Yönetmelik ile sair mevzuatlara
uygun olmak ve müşterilerden izin almak kaydıyla İŞ BANKASI’ndan kredi ve yatırım
önerileri içeren reklamların sunulmasının da ilerleyen dönemlerde söz konusu
olabileceği belirtilmektedir. Taraflarca SOFTTECH tarafından sunulan bu yöndeki
hizmetin finansal bir hizmetten ziyade bir yazılım ve reklam hizmeti ile sınırlı olacağı
ve bu reklamların müşterilerin ihtiyaçları ile uyumlu bir şekilde özelleştirilmiş nitelikte
olması yerine genel nitelikli olacağı ifade edilmiştir.
20-55/767-340
4/49
(10) Bu çerçevede öncelikle TekCep Sözleşmesi’nin “Tarafların Hak ve Yükümlülükleri”
başlıklı 4.1. maddesine bakıldığında,
(…..)
ifadeleri görülmektedir. Sözleşme’nin 4.3. maddesinde ise,
(…..)
ifade edilmektedir. Madde hükümlerinden diğer bankalardaki hesap bilgilerinin
TekCep’e servis edilmesinin ve hizmet için gerekli entegrasyon hizmetinin SOFTTECH
tarafından sağlanacağı, İŞ BANKASI’nın ise İşCep uygulaması ile kullanıcılara diğer
bankalarda bulunan ticari mevduat hesaplarını ve bu hesaplardaki hesap hareketlerini
görüntüleme için giriş izni vereceği ve bu bakımdan söz konusu hizmetin sunulmasında
bir aracı konumunda olduğu anlaşılmaktadır. İŞ BANKASI da dâhil tüm bankalar
müşterilerine XML formatında ekstre hizmeti vermekte olup müşterinin talebi ve
bankaya IP adresi vermesi üzerine banka tarafından müşterisine düzenli olarak
yalnızca kendi bankasına ilişkin hesap bilgileri hesap hareketlerini içerecek şekilde
XML formatında verilmektedir. Yukarıda verilen Sözleşme ile müşterinin TekCep’ten
aldığı IP adresini çalıştığı diğer bankalara vermesi ve bu bankalardan hesaplarına
ilişkin bilgilerin bu IP adresine gönderilmesini talep etmesi üzerine SOFFTECH diğer
bankalardan gelen bilgileri İşCep’e aktararak müşterilerin İşCep’e girdiklerinde tüm
bankalardaki hesap bilgilerini bir arada görebilmelerini sağlayacaktır. Dolayısıyla bu
hizmetin müşterinin talebi ve onayıyla verilmeye başlandığı, hizmetin verilebilmesi için
müşterinin çalıştığı diğer bankalara TekCep’ten aldığı IP adresini iletmesi gerektiği ve
diğer bankalardan da bu IP adresine hesap hareketleri bilgilerinin gönderilmesi
gerektiği anlaşılmaktadır.
(11) TekCep Sözleşmesi’nin aşağıda verilen 4.4. maddesiyle de TekCep üzerinden
verilecek tüm hizmetlerin SOFTTECH tarafından sağlanacağı ve İŞ BANKASI’nın bu
bilgilere erişmesinin mümkün olmayacağı hüküm altına alınmaktadır:
(…..)
(12) Bildirim Formunda ayrıca TekCep Mimari Hazırlık ve Servis Dokümantasyonu’na atıfta
bulunularak, uygulamanın yazılımsal mimari yapısı nedeniyle İŞ BANKASI’nın
herhangi bir veriye ulaşamayacağı ve saklayamayacağı belirtilmekte olup mimari yapı
bakımından İŞ BANKASI ile SOFTTECH’in iki ayrı katmandan oluştuğu
açıklanmaktadır. Bu iki katmanın birbirleri ile Firewall, SSL, TLS ve Static IP kısıtı
şeklindeki güvenlik önlemleri alınarak haberleştikleri, dolayısıyla SOFTTECH katmanı
aracılığıyla elde edilen müşterilerin diğer bankalardaki hesap bilgilerine İŞ
BANKASI'nın erişmesinin mümkün olmadığı belirtilmektedir. İşCep üzerinden
Sözleşme konusu hizmetin verilebilmesi için müşterilerin “Sözleşme ve Bilgilendirme
Formunu okudum, onayladım” kutucuğunu doldurmaları gerektiği ve bu formdan
bağımsız olarak ekrana gelen görüntü sayesinde sisteme aktarılacak bilgilerin
SOFTTECH tarafından tutulacağına ve İŞ BANKASI'nın bu verilere erişim hakkının
bulunmadığına ilişkin bilgilendirileceği bildirim sahibi tarafından sunulan diğer bilgiler
arasında yer almaktadır. Bu çerçevede hesap bilgisi hizmeti sağlayacak tarafın
SOFTTECH olduğu, İŞ BANKASI’nın ise yalnızca bu hizmet için İşCep kanallarının
kullanılması fonksiyonunu icra ettiği, herhangi bir veriye ulaşmadığı özellikle
vurgulanmaktadır. Dolayısıyla Bildirim Formunda söz konusu uygulamanın İŞ
BANKASI ile diğer bankalar arasında müşterilerin hesap ve hesap hareketleri bilgisinin
paylaşılması gibi bir sonucu da doğurmayacağı ifade edilmektedir.
20-55/767-340
5/49
(13) TekCep üzerinden verilmesi planlanan diğer hizmetler müşterilerin diğer bankalardaki
POS cihazları veya sanal POS üzerinden gerçekleştirdikleri tahsilat bilgileri ile
müşterilerin bankalarına takas aracılığı ile tahsil edilmek üzere vermiş oldukları çek
bilgilerini görüntüleyebilme hizmetidir. Bahsi geçen ilk hizmetin TekCep üzerinden
sunulabilmesi için bankaların müşterilerine hâlihazırda sağlamış olduğu POS rapor
altyapısı kullanılacağı, müşterilerin talimatıyla diğer bankalara ait POS alacak
bilgilerinin bankaların müşterilere sunduğu SFTP (Secure File Transfer Protocol-
Güvenli Dosya Aktarımı Protokolü) aracılığıyla TekCep'e servis edileceği ve
SOFTTECH tarafından, müşterilerine TekCep üzerinden bu bilgilerin
görüntülenebilmesi hizmetinin sağlanacağı belirtilmektedir. Diğer hizmet olan çek
tahsilat bilgilerinin görüntülenebilmesi için bankaların müşteri talimatı ile e-posta
üzerinden bildirdikleri çek bilgilerinin kullanılacağı ifade edilmektedir. Aşağıdaki
tabloda sözü edilen hizmetler kapsamında TekCep üzerinden müşterilerin
erişebilecekleri bilgilere yer verilmektedir:
Tablo 1: TekCep Üzerinden POS ve Çek Alacakları Kapsamında Sunulması Öngörülen Bilgiler
POS Alacak Bilgilerinin Görüntülenmesi Hizmeti Vadeli Çek Tahsilatı Bilgilerinin Görüntülenmesi
Hizmeti
Sanal pos/POS üye işyeri numarası,
Sanal pos/POS terminal numarası,
Ödemeye ait sipariş veya işlem numarası,
İşlem türü (örneğin peşin ya da taksitli),
Maskelenmiş kart numarası,
İşlemin tutarı,
Komisyon hariç net tutar,
Banka tarafından uygulanan hizmet komisyon
oranı,
Banka tarafından işlem üzerinden alınacak
komisyon tutarı,
Taksit sayısı,
Provizyon kodu,
Pos cihazını/sanal posu sağlayan bankanın
kodu,
Pos cihazını/sanal posu sağlayan bankanın şube
kodu,
Müşterinin ilgili bankadaki hesap numarası,
Müşterinin POS ödemesinin hangi tarihte
hesabına yapılacağı,
Müşterinin POS ödemesinin kaç gün sonra
hesabına yapılacağı.
Çekin hangi bankadan takasa sokulduğu,
Çek keşidecisi (çeki kimin düzenlediği),
Çek numarası,
Çek tarihi,
Çek vadesi,
Çek tutarı,
Muhatap banka (Çekin düzenlendiği banka)
Kaynak: Teşebbüsten gelen ek bilgi.
(14) Bildirim sahibi tarafından, yukarıda verilen POS ve çek alacaklarının takip hizmeti için
de İŞ BANKASI ile SOFTTECH arasında kurulmuş olan güvenlik duvarı altyapısının
hesap bilgisi sunma hizmetindeki ile benzer şekilde işlemeye devam edeceği,
dolayısıyla İŞ BANKASI’nın rakip bankalarının bilgilerine erişiminin mümkün
olmayacağı iletilmektedir.
(15) Dosya konusu iş birliği kapsamında bir diğer ayrıntı, SOFTTECH’in sunacağı
hizmetlerden yararlanması hedeflenen müşteri kitlesinin KOBİ ve ticari segmentte yer
alan minimum orta ölçekli ticari işletmeler olması; gerçek kişilerin ve küçük esnafın bu
hizmetten yararlanmasının söz konusu olmamasıdır. Bu durumun muhasebe ve finans
yönetimi adına bankalardan XML formatında ekstre talep eden müşteri kitlesinin orta
ve büyük ölçekli ticari işletmeler olmasından kaynaklandığı belirtilmektedir.
(16) Son olarak TekCep Sözleşmesi’nin “Sözleşmenin Süresi” başlıklı 11. maddesinde
sözleşmenin 25.09.2019 tarihinden itibaren üç yıl süre için yürürlükte kalacağı ve
20-55/767-340
6/49
sürenin sona ermesi halinde de aynı hüküm ve koşullar ile bir yıl süreler ile
uzatılabileceği hüküm altına alınmıştır.
G.3. İlgili Pazar
(17) Bildirime konu sözleşme ile SOFTTECH tarafından İŞ BANKASI’nın İşCep uygulaması
üzerinden TekCep aracılığıyla ticari mevduat hesap bilgisi, POS alacakları ve çek
tahsilat bilgisi hizmetlerini içeren hesap bilgisi hizmetlerinin sunulması
öngörülmektedir. Kurulun bankacılık sektöründeki kararlarında3, ilgili ürün pazarının
verilen hizmet bazında ayrı tanımlandığı ve ilgili coğrafi pazarın da bu hizmetlerin tüm
Türkiye’de sunuluyor olması dikkate alınarak, Türkiye olarak belirlendiği görülmektedir.
Bu bilgiler doğrultusunda, ilgili ürün pazarı “Hesap Bilgisi Hizmetleri Pazarı”4 ve ilgili
coğrafi pazar “Türkiye” olarak tanımlanabilecek olsa da "İlgili Pazarın Tanımlanmasına
İlişkin Kılavuz”un 20. paragrafında yer alan "... inceleme konusu işlem, gerek ürün
gerekse de coğrafi açıdan olası alternatif pazar tanımları çerçevesinde rekabet
açısından endişeler yaratmıyor ya da alternatif tüm tanımlar açısından rekabeti bozucu
bir etki söz konusu oluyorsa pazar tanımı yapılmayabilir.” ifadesi ve mevcut dosya
kapsamında ilgili pazarın tanımlanmasının dosya kapsamındaki değerlendirmeye bir
etkisi bulunmayacağı dikkate alınarak işbu dosya kapsamında ilgili pazar
tanımlanmamıştır.
G.4. Değerlendirme
(18) Başvurunun konusunu, İŞ BANKASI'nın tüzel kişi müşterilerinin, diğer bankalarda
bulunan ticari mevduat hesaplarını ve bu hesaplardaki hesap hareketlerini, POS
alacaklarını ve çek tahsilat durumlarını, İŞ BANKASI'nın İşCep uygulaması üzerinden
TekCep uygulaması aracılığıyla görüntüleyebilmesine yönelik İŞ BANKASI ile
SOFTTECH arasında akdedilen TekCep Sözleşmesi’ne menfi tespit belgesi verilmesi
veya bireysel muafiyet tanınması talebi oluşturmaktadır. Bu kapsamda, bildirim konusu
hizmet, müşterilerin, dilediği zaman bir veya birden fazla ödeme hizmeti sağlayıcısı
(bankalar veya ödeme kuruluşları) nezdindeki hesap bilgilerinin konsolide ve online
şekilde bir platform aracılığı ile sunulmasını ve bu sayede kullanıcıların finansal
durumlarını tek arayüz üzerinden izleyip yönetebilmelerini sağlayan hesap bilgisi
görüntüleme hizmetidir.
(19) Başvuru çerçevesinde, temel olarak finans sektöründe son yıllardaki gelişmelerinden
biri olan açık bankacılık5 kavramı çerçevesinde, dosya konusu görüntüleme hizmeti
kapsamında karşı banka verilerinin rakip bankaya iletilmesinin rekabet açısından
sorun teşkil edip etmediği, bu hizmet kapsamında rakip bankalar arasında iletilen
parametrelerin hangilerinin bu hizmetin verilmesi için gerekli olduğu, bu
parametrelerden hangilerinin rekabete duyarlı (stratejik) nitelik taşıdığı, rekabete
duyarlı parametreler açısından yaklaşımın, bu verilerin rakipler arasında iletilmesinin
engellenmesi ile yüksek güvenlik standartları ve denetim mekanizması
seçeneklerinden hangisi yönünde olması gerektiği gibi sorulara cevap aranmıştır. Zira
günümüzde açık bankacılığın gelişmesi ve bu kapsamda sunulan hizmetlere ilişkin ilgili


4 Bildirim Formunda İspanya Rekabet Otoritesi tarafından hesap bilgisi hizmeti sağlayıcısı olan
Fintonic’in Caixabank tarafından hesaplara erişmesinin engellendiği iddiası üzerine verilen kararda da,
ilgili ürün pazarının hesap bilgisi hizmetleri pazarı olarak tanımlandığı belirtilmektedir.
5 01.07.2020 tarihinde yürürlüğe giren Bankaların Bilgi Sistemleri ve Elektronik Bankacılık Hizmetleri
Hakkında Yönetmelik’te açık bankacılık servisleri; “Müşterilerin ya da müşteriler adına hareket eden
tarafların API, web servis, dosya transfer protokolü gibi yöntemlerle bankanın sunduğu finansal
servislere uzaktan erişerek bankacılık işlemlerini gerçekleştirebildikleri veya gerçekleştirilmesi için
bankaya talimat yerebildikleri elektronik dağıtım kanalı” olarak tanımlanmıştır.
20-55/767-340
7/49
mevzuatın yürürlüğe girmesiyle birlikte, daha önce muhasebe programları ve bu
konuya özgülenmiş birtakım üçüncü taraf yazılım tarafından verilen görüntüleme
hizmetlerinin, bankalar veya bağımsız ödeme kuruluşları gibi taraflarca da verilmesi
gündeme gelmeye başlamıştır. Nitekim dosya sürecinde bildirim konusu işlemin
değerlendirilmesi adına bilgi talep edilmiş olan bankalardan (…..) mevcut durumda
hesap bilgisi görüntüleme hizmeti vermemekle beraber, gelecek dönemde bu hizmetin
sunulmasının planlandığını dile getirmiştir6. Dolayısıyla, ilerleyen süreçte SOFTTECH
gibi bir banka iştiraki ya da bankanın kendisi aracılığıyla hesap bilgisi görüntüleme
hizmeti sunan teşebbüs sayısında artış yaşanması beklenmektedir. Öte yandan,
bankacılık sektöründe faaliyet gösteren teşebbüslerin önemli bir kısmı tarafından
bahse konu hizmetin sunulması ve bu hizmetin sunulabilmesi için rakipler arasında
bazıları rekabete duyarlı nitelik taşıyan verilerin iletiminin (örneğin faiz ve komisyon
gibi) söz konusu olması ise, bu tür parametreler bakımından teşebbüsler arasında
koordinasyon riskinin ortaya çıkıp çıkmayacağı sorusunu gündeme getirmektedir.
G.4.1. TekCep Üzerinden Müşterilere Sunulan Bilgilerin Rekabete Duyarlı Bilgiler
Olup Olmadığına ve Hizmetin Sunulması için Gerekli Olup Olmadığına İlişkin
Değerlendirme
(20) Bildirim konusu işlemde, nihai olarak İŞ BANKASI tarafından kontrol edilen
SOFTTECH; İŞ BANKASI kurumsal müşterilerine TekCep uygulaması aracılığıyla İŞ
BANKASI’nın rakibi konumunda bulunan bankalar nezdindeki hesap hareketlerini ve
POS alacak bilgilerini sunmaktadır. Çek tahsilat bilgisi görüntüleme hizmetinin ise
mevcut durumda sunumuna başlanmamış olmamakla beraber, bu yöndeki
çalışmaların devam ettiği belirtilmektedir. Yukarıda da ifade edildiği üzere yakın
zamana kadar hesap bilgisi görüntüleme hizmetleri çoğunlukla finansal piyasalarda
doğrudan faaliyeti bulunmayan muhasebe yazılımı şirketleri vb. üçüncü taraflarca
verilmekle beraber, yakın zamanda işbu dosya özelinde olduğu gibi bir bankanın
iştiraki konumunda olan teşebbüsler ya da bankanın doğrudan kendisi tarafından bu
hizmet alanına girişler planlanmaya başlanmıştır. Bu yeni durumda, hesap bilgisi
görüntüleme hizmetlerinin birbirine rakip konumda bulunan finansal aktörler arasında
veri iletimi yoluyla gerçekleşmesi söz konusu olacağından, paylaşılan verilerin
rekabete duyarlı (stratejik) olup olmadığı sorusu ortaya çıkmaktadır. Bu bölümde
sektörden edinilen bilgiler doğrultusunda, TekCep üzerinden paylaşılan/paylaşılması
öngörülen bilgilerin hangilerinin rekabete duyarlı nitelikte olduğu ve bunun yanı sıra
hangilerinin hesap bilgisi görüntüleme hizmetinin sunulabilmesi için gerekli olduğu
değerlendirilmiştir.
(21) Yatay İşbirliği Anlaşmaları Hakkında Kılavuz’da fiyata, miktara, müşterilere,
maliyetlere, cirolara, satışlara, alımlara, kapasiteye, ürün niteliklerine, pazarlama
planlarına, risklere, yatırımlara, teknolojilere, AR-GE programlarına ilişkin ve benzeri
bilgilerin rekabete duyarlı olduğu belirtilmektedir. Genel olarak, fiyat ve miktara ilişkin
veriler, stratejik niteliği en yüksek olan bilgiler olarak kabul edilirken; maliyetlere ve
talebe ilişkin bilgiler stratejik nitelik bakımından ikinci derecede yer almaktadır. Stratejik
nitelikteki bilgilerin rakipler tarafından erişilebilmesi, rakip konumdaki teşebbüslerin
gelecekteki davranışlarına ilişkin belirsizliğin bir ölçüde azaltması, bağımsız
davranışlar sonucu meydana gelebilecek riskleri ortadan kaldırarak pazarın suni olarak
şeffaflaştırılması, fiyat ve pazar payı gibi değişkenlerin piyasa dışında belirlenmesi ve
nihayetinde rakipler arasında koordinasyon riski taşımaktadır. Nitekim hesap bilgisi

6 Bilgi talebinde bulunulan (…..) ve (…..) hesap bilgisi görüntüleme hizmetinin sunulmasının
öngörülmediğini belirtirken, (…..) konu hakkında bir açıklama yapmamıştır.
20-55/767-340
8/49
görüntüleme hizmeti kapsamında rakip konumdaki bankaların birbirlerinin faiz oranları
ya da işlem ücret ve komisyonları gibi fiyata, dolayısıyla rekabete duyarlı bilgilerine
erişmesi durumunda, anılan parametreler bakımından rakipler arasında bir
koordinasyon ihtimali ortaya çıkacaktır.
(22) Bu noktada, hesap bilgisi görüntüleme hizmetinin işleyişi ve bankaların ve hesap bilgisi
görüntüleme hizmeti sunan diğer teşebbüslerin bu hizmet kapsamında müşterilere bu
bilgileri nasıl sağladığı konusuna değinmekte fayda görülmektedir. Dosya mevcudu
bilgilere göre, bankalar, halihazırda talep eden müşterilerine hesap bilgilerini ve hesap
hareketlerini içerecek şekilde XML formatında ekstre hizmeti sunmaktadır. Bu hizmet
verilirken müşterinin bankaya ilettiği IP adresine banka tarafından söz konusu ekstre
iletilmektedir. Müşterinin bir muhasebe programı ya da üçüncü tarafa ait bir mobil ya
da web uygulaması/arayüzü aracılığıyla bu hizmeti almak istemesi durumunda ise
müşteri tarafından söz konusu program ya da uygulamaya ait IP adresinin bankaya
iletilmesi gerekmektedir. Nitekim işbu dosya özelinde de müşteriler bankalarına
TekCep uygulamasından aldıkları IP adresini iletmektedirler. Bu noktada belirtilmesi
gereken önemli bir husus, söz konusu hizmetin ancak müşterinin - kendi bankasından
söz konusu ekstrelerin ilgili IP adresine iletilmesine ilişkin - talebi ve onayı neticesinde
verilebildiğidir. Anılan ekstrenin bankalarca web ya da uygulama IP’lerine
gönderilmesinin ardından ise müşteri kendisine özgü tanımlanan kullanıcı adı ve şifre
ile bu verilere erişim sağlayabilmektedir.
(23) Yapılan incelemeler neticesinde kural olarak müşterilere kendi bankası tarafından
hangi format ve içerikte ekstre gönderiliyorsa, üçüncü taraf yazılımlar aracılığıyla da
aynı bilgilerin sunulduğu anlaşılmıştır. Nitekim gerek SOFTTECH gerekse bilgi talep
edilen görüntüleme hizmeti sunan diğer teşebbüsler, ekstre gönderim hizmetinin
bankalarca müşterilere zaten verilmekte olduğunu, kendilerinin de banka tarafından
müşteriye aktarılan bilgiler haricinde bir bilgiye erişimlerinin olmadığını, banka
müşteriye hangi bilgileri iletiyorsa kendi uygulamaları aracılığıyla da o bilgilerin
müşterilere aktarıldığını belirtmiştir. Nitekim SOFTTECH, söz konusu hizmetin bu
yapısı sebebiyle, hesap bilgisi görüntüleme hizmeti sunan rakip
teşebbüsler/muhasebe uygulamaları hangi bilgilere ulaşıyorsa kendilerinin de aynı
bilgilere ulaştığını, ulaşılan bilgiler bakımından bir farklılık bulunmadığını ifade etmiştir.
(24) Öte yandan bankalardan ve ayrıca hesap bilgisi görüntüleme hizmeti sunan diğer
teşebbüslerden elde edilen bilgilerden, hesap bilgisi, POS alacak bilgisi ve çek tahsilat
bilgisi hizmetleri çerçevesinde müşterilere iletilen parametrelerin temel parametreler
bakımından aynı olmakla beraber her bankanın müşteriye sunduğu bilgilerin detayının
farklılık gösterebildiği; dolayısıyla, parametre bazında bir yeknesaklıktan söz
edilemeyeceği anlaşılmıştır. Bu bağlamda Innova Bilişim Çözümleri A.Ş. (INNOVA)
tarafından, müşterinin onayı ile her bankanın web servisinden alınan bilgilerin farklılık
gösterebildiği, Manim Finans Teknolojileri A.Ş. (MANİM) tarafından ise, bankaların
belirlediği standartların değişkenlik gösterdiği ifade edilmiştir. Eçözüm Bilgi
Teknolojileri A.Ş. (EÇÖZÜM) ve Kayaport Teknoloji A.Ş. (KAYAPORT) ise
bankalardan gelen bilgilerin güncelliğinin ve sıklığının da değişebildiğini belirtmişlerdir.
(25) Benzer şekilde bilgi talebinde bulunulan 10 bankadan gelen cevaplar incelendiğinde
de hesap, POS alacak ve çek tahsilat bilgisi gönderim hizmeti konusunda mutabakat
şekli, sunulan bilgilerin kapsamı, bilgilerin güncelliği ve sıklığı gibi konularda bankalar
arasında farklı uygulamaların söz konusu olduğu anlaşılmaktadır. Nitekim
- Hesap bilgisi/hareketleri gönderim hizmeti bakımından,
 (…..) tarafından tarih aralığı veya hesap bilgisi bazında bilgi sunulduğu;
20-55/767-340
9/49
 (…..) tarafından farklı parametreleri içerecek şekilde webservis ve XML
formatında bilgi sunulduğu; ayrıca, müşteri tarafından talep edilen bilgilerin
talimat üzerinde doldurularak bankaya iletildiği ve bu kapsamda bilgi
sunulduğu;
 (…..) tarafından, vadesiz hesapların yanında vadeli ve yatırım hesapları
için de hesap hareketleri gönderim hizmeti verildiği;
 (…..) tarafından, hesap hareketleri içerisinde çek tahsilat işlemleri yer
alması halinde, hesap hareket bilgileri içerisinde çek tahsilat bilgilerinin de
yer aldığı;
- POS alacak bilgisi gönderim hizmeti kapsamında sunulan bilgiler bakımından,
 (…..) tarafından üye işyerleriyle kendileri için özel olarak oluşturulan
klasörler üzerinden günlük, haftalık ve aylık olarak bilgilerin paylaşıldığı;
 (…..) tarafından, hizmet kapsamında otomatik talimatlı raporlar
gönderilebildiği gibi tek seferlik rapor gönderimlerinin de yapılabildiği;
müşteri talebine istinaden hizmet kapsamındaki parametrelerin
artırılabildiği/azaltılabildiği;
 (…..) tarafından, geçmiş veya ileriye dönük alacaklar için müşteriler
tarafından talep edilen periyotta ve müşterilerin talep ettikleri bilgilerin
gönderildiği;
 (…..) tarafından, müşterilere gönderilen iki farklı ekstre bulunduğu,
bunlardan ilkinin günlük ya da aylık kart bazlı POS işlem hareketlerini
içeren rapor formatı diğerinin ise aylık POS ekstre formatı olduğu;
 (…..) tarafından, raporlamaların, müşterilerin ihtiyaç duyduklarını
belirttikleri bilgilere istinaden gerçekleştirildiği, müşteri tarafından talep
edilen bilgilerin temininin ve paylaşılmasının mümkün olup olmadığının
değerlendirildiği ve mümkün olan bilgilerin hazır raporlama şablonlarına
göre sistem tanımlamaları yapılarak talep edilen zaman aralığı ve kanala
uygun olarak gönderildiği;
- Çek tahsilat bilgisi gönderim hizmeti kapsamında,
 (…..) tarafından, müşterinin talebi üzerine e-posta veya FTP dosya
transferi yoluyla çek akıbet bilgilerinin paylaşıldığı, müşterinin FTP dosya
transferini seçmesi halinde, bilgilerin müşteriye özel olarak açılmış olan
klasörlere gönderildiği ve standart dosya formatı dışında 2. ciranta bilgisi,
son ciranta bilgisi, çekin cirolu ya da müşteri çeki olma durumu, sipariş
numarası gibi bazı ek bilgilerin müşterinin talep etmesi halinde
bilgilendirme adımlarına eklendiği;
 (…..) tarafından, çek tahsilat dosyaları dışında müşterilerin kendi
oluşturdukları ve ilgili çeklerin akıbet bilgilerinin eklenmesi amacıyla
bankaya ilettikleri "çek bilgi dosyalarının" da bulunduğu; bu dosyalardaki
başlık içeriklerinin müşteriler tarafından belirlenmekte olduğu ve ilgili çekin
akıbet bilgisinin dosyaya eklenerek müşteriye geri gönderilebildiği
belirtilmiştir. Verilen bilgilerden de görülebileceği üzere bankaların müşterilerine ya da
müşteri talebi üzerine üçüncü taraf IP adreslerine ilettiği ekstre formatları birbirinden
farklılaşabildiği gibi, bazı bankalarda hesap bilgisi gönderiminde yer alacak bilgilerde
20-55/767-340
10/49
müşteriler de belirleyici olabilmektedir. Nitekim (…..) müşterilerin çok farklı sektörlerde
faaliyette bulunmasından ve iş yapış şekillerinin birbirinden farklı olmasından dolayı
talep ettikleri parametrelerin çok farklı olabildiğini belirtmiştir.
(26) Veri iletiminin şekli ile ilgili üzerinde durulması gereken diğer bir husus bankalarca
müşteri talebi üzerine müşterinin ilettiği IP adresine yapılan ekstre gönderiminde, veri
iletiminin yapıldığı IP adresinin müşterinin kendisine mi yoksa üçüncü bir tarafa mı ait
olduğuna yönelik bir sorgulama/kontrol mekanizmasının genel olarak bulunmadığıdır.
Nitekim (…..) ve (…..) tarafından muhasebe programlarına ya da üçüncü taraf
yazılımlara doğrudan raporlama yapılmadığı, bununla birlikte müşterilerin kendileri ile
paylaşılan bu raporları/ekstreleri, üçüncü taraflara iletip iletmediklerinin bilgileri ve
kontrolleri dışında olduğu belirtilmiştir. (…..), müşteri tarafından doldurulan talep
formunda bilginin paylaşılacağı IP adresinin muhasebe servis sağlayıcısına da ait
olabileceğini ifade etmiştir. (…..) ve (…..), hizmet kapsamındaki bilgilerin müşteriler ve
talimatlarında belirtilen üçüncü kişiler ile paylaşıldığını; (…..) ise, POS alacak
bilgilerinin müşterinin talebi üzerine üye iş yerinin kendisine, iş yerindeki bir
personeline veya müşterinin mali müşavir veya muhasebecilerine ya da üçüncü taraf
muhasebe ve yazılım programlarına gönderilebildiğini ifade etmiştir. (…..) ayrıca
müşterinin, banka tarafından sunulan verilere üçüncü tarafların hangi detayda
erişebileceğini belirleme yetkisine sahip olduğunu belirtmiştir.
(27) Yukarıdaki hususlar ile ilgili yurtdışındaki uygulamalar hakkında da bilgi edinebilmek
amacıyla, dosya kapsamında yurtdışında faaliyeti bulunan yabancı bankalardan7 da
bilgi istenmiş olup Kuruma ulaştırılan bilgilerin genel olarak yukarıdakilerle aynı
düzlemde olduğu görülmüştür. Gelen bilgilerden, yurtdışındaki uygulamalarda genel
olarak hesap hareketleri gönderim hizmetinin sunulduğu, ancak POS alacak bilgisi
gönderim hizmetinin sunulmadığı, çek tahsilat bilgisi gönderim hizmetinin ise hesap
hareketleri hizmetinin bir parçasını oluşturduğu8, sözü edilen hizmetler kapsamında
sunulan bilgilerin, Türkiye’deki uygulamaya benzer şekilde, müşteri talebine göre
belirlenebildiği ve veri formatının ve gönderim şeklinin bankaların tercih ettikleri
yönteme ve işlemin amacına göre değişebildiği anlaşılmaktadır.
(28) Elde edilen tüm bu bilgiler çerçevesinde özetlemek gerekirse, bankaların hesap, POS
alacak ve çek tahsilat bilgisi gönderim hizmeti kapsamında sundukları bilgilerin içeriği,
kapsamı, güncelliği ve sıklığı ile gönderim şekli açısından bir yeknesaklık
bulunmamakta, sözü edilen hizmetler konusunda sunulan verilerde müşteri de
belirleyici olabilmekte, bankaların müşteri tarafından verilerin gönderilmesini istediği IP
adresinin müşteriye mi, üçüncü taraflara mı ait olduğuna ilişkin bir sorgulama
mekanizması bulunmamakta, işlem müşteri talebi ve onayı üzerine ve yine müşteri
tarafından iletilen IP adresine yapıldığından bankalarca bu durumun sorgulanmasına
ihtiyaç da duyulmamaktadır.
(29) Görüntüleme hizmetlerinde verilerin iletim şekline ve veri içerisinde yer alan
parametrelere ilişkin tek bir formattan söz edilemeyeceği, müşterinin talebine göre veri
setinin daraltılabileceği ya da genişletebileceği, bankaların kendilerine iletilen IP
adresinin kime ait olduğunu sorgulamadığı şeklinde özetlenebilecek bu temel
sonuçlardan sonra aşağıda dosya konusu her bir hizmet özelinde müşteriye sunulan
veri setinde yer alan parametreler, bu parametrelerden hangilerinin anılan hizmetlerin

7 Bu bankalar ING, JPMORGAN, Societe Generale (S.A.) Paris Merkezi Fransa İstanbul Türkiye Merkez
Şubesi (SOCIETE GENERALE), TEB ve Turkish Bank A.Ş.’dir.
8 (…..) ve (…..) çek hareketlerinin hesap hareketleri üzerinden izlenebildiğini belirtmişlerdir.
20-55/767-340
11/49
sunulması için gerekli olduğu ve bu parametrelerden hangilerinin rekabete hassas
nitelikte olabileceği üzerinde durulmuştur.
G.4.1.1. Vadeli/Vadesiz Hesap Bilgisi/Hareketleri Görüntüleme Hizmeti
(30) Bildirim sahibi SOFTTECH’ten ve rakip hesap bilgisi görüntüleme hizmeti sağlayıcıları,
yerel bankalar, yurtdışında bu hizmeti veren bankalar gibi çeşitli taraflardan, hesap
bilgisi görüntüleme hizmetleri kapsamında müşterilerine hangi bilgileri sundukları ve
bu bilgilerden hangilerinin hizmetin sunulması için gerekli olduğu konusunda bilgi talep
edilmiştir. Taraflardan gelen bilgilerin özetlerine aşağıda yer verilmiştir.
(31) Bu çerçevede öncelikle başvuru sahibi SOFTTECH’ten gelen cevaplara bakıldığında,
SOFTTECH, yukarıda da ifade edildiği üzere, TekCep uygulamasının bankaların
hâlihazırda müşterilerine sunduğu XML ekstresini içerdiğini, bu bağlamda TekCep
üzerinden sunulan bilgilerin bankaların müşterilerine sağladığı bilgilerden oluştuğunu,
dolayısıyla bankalar ile SOFTTECH arasında TekCep uygulamasına özel olarak
kurulmuş herhangi bir veri akışı bulunmadığını, bir başka ifade ile bankaların XML
ekstre formatlarıyla müşterilerine halihazırda sunduğu bilgiler dışında ve/veya bu
bilgilerden farklı herhangi bir bilgi temininin mümkün olmadığını belirtmektedir.
SOFTTECH, veri iletim şeklinin bu yapısı nedeniyle yine yukarıda ifade edildiği üzere
bankalardan gelen veri setlerinin içerdiği parametrelerin farklılaşabildiğini
belirtmektedir. SOFTTECH, TekCep uygulamasının bankalardan gelen veriyi aynen
müşteriye ilettiğine yönelik bu açıklamalarıyla birlikte, müşterilerin tek ekrandan hesap
hareketi bilgilerini görüp harcamalarını yönetebilmesi için gerekli minimum bilgileri ise
aşağıdaki şekilde sıralamıştır:
- Hesap numarası,
- İşlem tarihi,
- Bakiye,
- İşlem tutarı,
- Döviz cinsi,
- İşlem tipi,
- İşlem açıklaması.

(32) SOFTTECH açıklamalarında, ayrıca TekCep hesap hareketlerinin sadece TL ve döviz
hesapları için geçerli olduğunu; altın gibi yatırım hesabı bilgilerini içermediğini; söz
konusu bilgilerin ağırlıklı olarak cari hesaplar için verildiğini; bazı bankaların ise vadeli
hesaplar için de hesap hareketleri bilgisi sunabildiğini belirtmektedir.
(33) SOFTTECH tarafından 30.07.2020 tarih ve 8041 sayılı yazı ile ayrıca, sunulan
parametreler açısından ortak bir parametre kümesi oluşturulup oluşturulamayacağına
ilişkin bilgi talebine istinaden, bankaların vadeli/vadesiz hesap bilgisi görüntüleme
hizmetleri ve diğer hizmetler kapsamında müşterilere sunduğu parametrelere ilişkin
bankaların veri setleri arasında kapsamlı bir karşılaştırma Kuruma sunulmuş ve söz
konusu çalışmada her bir bankanın sunduğu parametrelerin birbirinden kayda değer
derecede farklılaştığı ortaya konulmuştur. Anılan yazıda bankaların XML ekstre
formatlarının farklı olması sebebiyle ortak/tek bir parametre kümesi oluşturulamadığı,
ancak XML ekstrelerdeki parametrelerin genel olarak i) hesaba, ii) şubeye ve iii)
müşteriye ilişkin veriler olarak sınıflandırılabileceği ifade edilmiştir.
20-55/767-340
12/49
(34) Öte yandan hesap bilgisi görüntüleme hizmeti kapsamında müşteriye sunulan
parametreler ile ilgili rakip hesap bilgisi görüntüleme hizmeti sağlayıcılarından da bilgi
talep edilmiş olup, gelen bilgiler aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:
(35) Tablo 2 incelendiğinde özellikle “Diğer” sütununda belirtildiği üzere teşebbüslerin
müşterilere sunduğu veri setinin kapsamının farklılaşabildiği anlaşılmaktadır. Rakip
hesap bilgisi görüntüleme hizmeti sağlayıcılarından gelen cevabi yazılarda da
müşteriye sunulan bilgilerin banka bazında farklılaşabildiği ve kendi yazılımlarına
banka tarafından hangi parametreler iletiliyorsa müşteriye de bu parametrelerin
sunulduğu bilgisine yer verildiği görülmektedir.
(36) Sonuç olarak Tablo 2’den rakip hesap görüntüleme hizmeti sağlayıcılarından elde
edilen cevaplardan, hesap bilgisi hizmetinin sunulması için gerekli minimum bilgiler ile
ilgili tutarlı bir sonuca ulaşmanın mümkün görünmediği anlaşılmaktadır.
(37) Üçüncü olarak, bilgi istenen 10 yerel bankadan gelen cevaplar incelendiğinde, genel
olarak hesaba, müşteriye, hesabın açıldığı banka şubesine ve ilgili hesaptan
gerçekleşen işlemlerle ilgili bilgileri içermekle beraber, yukarıda da defaatle belirtildiği
üzere her bankanın bu hizmet kapsamında müşteriye sunduğu parametre setinin
kapsamının farklılaşabildiği görülmektedir. Dolayısıyla yerel bankalardan edinilen bu
bilgilerden de, daha kısıtlı bir veri setinin anılan hizmetin verilmesi için yeterli olacağı
sonucuna ulaşılamamaktadır.
(38) Son olarak bilgi istenen yabancı bankalardan gelen cevaplar incelendiğinde; (…..)
tarafından;
- Türkiye’de faaliyet gösteren neredeyse tüm bankaların yurtiçi ve yurtdışı
müşterilerine, muhasebe programlarına ya da üçüncü taraf yazılımlara iletilmek
üzere hesap bilgisi gönderim hizmeti verildiği, hesap bilgilerinin endüstri
Tablo 2: Hesap Hareketleri Görüntüleme Hizmeti Veren Teşebbüslerin Sundukları Parametreler
Teşebbüs VKN IBAN
İşlem
Tarihi
Banka
Hesap
No
İşlem
Tutarı
Hesap
Bakiyesi
Açıklama Diğer
(…..) √ √ √ √ √ √
Tip kodu, son
sorgulama tarihi,
banka/şube kodu ve
adı, hareket sayısı,
hesap adı/tipi.
(…..) √ √ √ √ √
TCKN, işlemin cinsi,
para birimi.
(…..) √ √ √ √
İşlem kodu, bloke
tutarı.
(…..) √ √ √ √ √ √
Banka/Şube kodu ve
adı, kredi tutarı,
hesap adı/tipi, dekont
numarası, bloke
tutarı, döviz kodu,
kullanılabilir/kredili
kullanılabilir/anlık
bakiye, hata mesajı,
işlem tipi.
(…..) √ √
Unvan, SWIFT hesap
bilgileri, telefon
(…..) √ √ √ √ √ √ √
Etiket bilgileri,
gönderen,
giren/çıkan, işlem tipi,
dekont numarası.
Kaynak: Hesap hareketleri görüntüleme hizmeti sağlayıcılarından edinilen bilgiler
20-55/767-340
13/49
standartları doğrultusunda SWIFT (Society for Worldwide Interbank Financial
Telecommunication – Dünya Bankalararası Finansal Telekomünikasyon Birliği),
SFTP (Secure File Transfer Protocol – Güvenli Dosya Taşıma Protokolü) ya da
API (Application Programming Interface – Uygulama Programlama Arayüzü)
yöntemleri aracılığıyla, müşteriden gerekli rızalar alındıktan sonra, ilgili kanun
ve düzenlemelerle uyum içinde ilgilisine iletildiği,
- Hesap ekstresi gönderiminde kullanılan iki temel formatın MT940 ve ISO20022
XML formatı olduğu, SWIFT tarafından geliştirilen MT940 formatında hesaba
giren bütün kayıtların ayrıntısıyla yer aldığı, bu format kapsamında kullanılması
hem zorunlu (hesap numarası, ekstre/sıra numarası ve açılış/kapanış bakiyesi
gibi) hem de ihtiyari (açıklama alanı, hesap sahibine ait bilgiler ve ileri
kullanılabilir bakiye gibi) unsurların yer aldığı, bu nedenle kullanılan
parametrelere göre bankaların MT940 formatındaki ekstrelerinin birbirinden
farklılaşabildiği,
- (…..)’ın hesap ekstresinde hesap detayları, işlem miktarları, işlem tarihi ve
müşteri talimatında yer alan diğer ilgili bilgiler ile açılış ve kapanış bakiyesinin
yer aldığı, ayrıca mevduat ve kredi işlemleri ile ilgili faiz oranı bilgisinin ve çeşitli
işlemlerden alınan komisyonların (çek komisyonları, teminat mektubu, kredi
mektubu komisyonları gibi) da hesap özetine yansıtıldığı,
(39) (…..) tarafından;
- (…..)’ın müşterilerinin kendi hesap bakiyeleri ve işlemlerine ilişkin bilgilere
erişmesi için sağladığı yöntemlerin, çevrimiçi portal üzerinden erişim, elektronik
mesajlaşma aracılığıyla elektronik ekstre temin edilmesi ve doğrudan
muhasebe programlarına veri/bilgi aktarımı veya üçüncü taraf yazılımlarına
dosya transferinden ibaret olduğu,
- Banka hesaplarına ilişkin müşterilere sunulan bilgilerin esas itibarıyla bakiye ve
işlemlere ilişkin olduğu, bu çerçevede müşterilere belirtilenlerle sınırlı olmamak
üzere temel olarak i) hesap bakiyeleri ve işlem detayları (günlük açılış ve
kapanış bakiyeleri ve hesaba giren ve çıkan münferit işlemler dahil olmak üzere)
ii) faiz ve ücret ekstreleri (uygulanabilir faiz oranı ve ödenen/alınan faiz miktarı
ve/veya hesap dönemi boyunca uygulanan hesap veya işlem ücretleri) iii)
reddedilen herhangi bir işlemin detaylarının sunulduğu
belirtilmektedir. Dolayısıyla yurtdışı bankalardan edinilen bilgiler çerçevesinde de
hesap bilgisi gönderim ve görüntüleme hizmetlerinin sunulmasında yeknesak bir veri
setinden söz edilemeyeceği anlaşılmaktadır.
(40) Öte yandan bilgi talep edilen taraflardan (…..), hesap ekstrelerinin mutabakat
işlemlerinin sağlıklı bir şekilde yürümesini sağladığını ve bu amaca yönelik bütün
parametreleri içerdiğini, hesap ekstrelerinden bazı parametrelerin çıkarılmasının
müşteriye sunulan faydanın kaybolmasına sebep olacağını ifade etmiştir. (…..)’in ana
şirketi (…..) da bazı parametrelerin aktarılmaması durumunda müşterinin tüm bilgileri
tek bir platformda toplamasından amaçlanan faydanın sağlanamayacağını belirtmiştir.
(…..) tarafından ise hesap bilgisi ve diğer finansal unsurlara ilişkin görüntüleme
hizmetlerinin, iş yerlerinin nakit akışlarını düzenleme, işlemin finansallaşmasını
sağlama, alacak borç takibi ve mutabakat fonksiyonları itibarıyla önem arz ettiği
vurgulanmaktadır.
(41) Sonuç olarak hesap bilgisi görüntüleme hizmetinde hangi parametrelerin gerekli
olduğu ile ilgili çeşitli taraflardan edinilen bilgilerden, bu hizmetin verilmesi için tek ve
20-55/767-340
14/49
yeknesak bir formattan söz edilemeyeceği, söz konusu hizmetin kapsamının
bankalarca müşteriye sunulan ekstrelerin detayı ve müşteri ihtiyaçları doğrultusunda
belirlendiği sonucuna ulaşılmaktadır.
(42) Öte yandan konunun diğer boyutunu oluşturan hesap ekstrelerinde yer alan
parametrelerden hangilerinin rekabete duyarlı parametreler olduğuyla ilgili olarak
SOFTTECH, vadesiz hesaplar açısından bankalardan alınan bilgiler içerisinde
rekabete hassas nitelikte olabilecek bilginin işlem hareketleri içerisinde listelenen
“komisyon tahsilat tutarı” kalemi olduğunu, vadeli hesaplar bakımından ise hesaba
işleyen “faiz tutarı”nın rekabete duyarlı parametreler olarak nitelendirilebileceğini, fakat
“faiz oranı” ile ilgili direkt bir bilginin bulunmadığını belirtmiştir. Bununla birlikte
SOFTTECH kendilerinin sadece gösterim hizmeti sunduğunu, müşteriye kendilerine
bankalardan iletilen XML ekstre içerisinde yer alan veriler haricinde bir bilgi
sunmadığını yinelemiştir. SOFTTECH ekstre gösterim hizmetinin ağırlıklı olarak
vadesiz hesaplar için verildiğini, sadece (…..) ve (…..)’ın ekstrelerinde faiz oranı bilgisi
bulunduğunu iletmiştir9. Bununla birlikte SOFTTECH bu bilginin TekCep tarafından
kullanılmayan ve kaydedilmeyen bir alan olduğunu belirtmektedir. SOFTTECH’in
açıklamalarından komisyon tahsilat tutarı kaleminin ise bankaların çeşitli işlemlerden
aldığı komisyonlara ilişkin olduğu anlaşılmaktadır.
(43) Ekstre gönderim hizmeti kapsamındaki rekabete duyarlı veriler ile ilgili yerel
bankalardan (…..) ve (…..) faiz oranı bilgisinin bu kapsamda yer aldığını belirtmektedir.
(…..) ise valör tarihi, kapanış bakiyesinden elde edilebilen faiz oranı, kullanılabilir
kredili mevduat hesabı limiti, plaka no, işlem kuru gibi bilgilerin de bu kapsamda yer
alabileceğini ifade etmektedir.
(44) Yabancı bankalardan gelen cevabi yazılar incelendiğinde ise (…..) tarafından ücret,
komisyon ve oranlara ilişkin bilgilerin rekabete duyarlı olduğu, (…..) tarafından
müşterilere kendi hesaplarına ilişkin sunulan bilgilerin rekabete duyarlı olarak
değerlendirilmediği, vadeli hesap faiz olanlarının müşterilere iletilen veya müşterilerin
çevrimiçi olarak erişim sağlayabildiği hesap bilgisi olduğu ve Avrupa Ekonomik
Alanı’nda bu bilgilerin sağlanmasına izin verildiği, (…..) tarafından verilerin rekabete
duyarlı veri niteliğinden ziyade kişisel veri niteliğinde olduğunun belirtildiği
görülmektedir. Edinilen bu bilgiler çerçevesinde yurtdışı örneklerinde hesap hareketleri
görüntüleme hizmetinin sunumunda faiz ve komisyon bilgileri gibi rekabete duyarlı
bilgilerin paylaşılmasına doğrudan bir sınırlama getirilmediği anlaşılmaktadır.
(45) Sonuç olarak tarafların cevabi yazılarından hesap bilgisi gönderim/gösterim hizmeti
kapsamında rekabete duyarlı veriler bakımından vadeli hesaba ilişkin faiz oranı ve
çeşitli işlemlere ilişkin komisyon oranı ön plana çıkmaktadır. Rekabete duyarlı
addedilen bu parametrelerin hesap bilgisi görüntüleme hizmetleri kapsamında
müşteriye sunulup sunulmaması konusuna ise bütüncül bir yaklaşım olması
bakımından işbu dosya kapsamındaki diğer hizmetler olan POS alacak bilgisi
görüntüleme hizmetleri ve çek tahsilat bilgisi görüntüleme hizmetlerine ilişkin tespit ve
değerlendirmelerden sonra değinilmiştir.
G.4.1.2. POS Alacak Bilgisi Görüntüleme Hizmeti
(46) Başvuru sahibi SOFTTECH’ten gelen cevabi yazıda, POS alacak bilgisi görüntüleme
hizmeti bakımından, bankaların müşterilerine yolladığı bilgilerin banka bazında farklılık
gösterebildiği belirtildikten sonra, bankalar tarafından genel olarak sunulan bilgiler ve

9 Öte yandan yukarıda da yer aldığı üzere (…..) da XML ekstresinde vadeli hesap bilgilerini müşterilerine
ilettiğini belirtmiştir.
20-55/767-340
15/49
TekCep üzerinden sunulan bilgiler aşağıdaki tablolarda özetlendiği üzere ayrı ayrı
listelenmiştir:
Tablo 3: POS Alacak Bilgisi Görüntüleme Hizmeti Kapsamında Sunulan Bilgiler
POS Alacak Bilgisi Görüntülenme Hizmeti Kapmasında
TekCep Üzerinden Sunulması Planlanan Bilgiler
POS Alacak Bilgisi Görüntülenme Hizmeti
Kapmasında Bankalar Tarafından Genellikle Sunulan
Bilgiler
o Sanal POS/POS üye iş yeri numarası,
o Sanal POS/POS terminal numarası,
o Ödemeye ait sipariş veya işlem numarası,
o İşlem türü (örneğin peşin ya da taksitli),
o Maskelenmiş kart numarası,
o İşlemin tutarı,
o Komisyon hariç net tutar,
o Banka tarafından uygulanan hizmet komisyon
oranı,
o Banka tarafından işlem üzerinden alınacak
komisyon tutarı,
o Taksit sayısı,
o Provizyon kodu,
o POS cihazını/sanal posu sağlayan bankanın kodu,
o POS cihazını/sanal posu sağlayan bankanın şube
kodu,
o Müşterinin ilgili bankadaki hesap numarası,
o Müşterinin POS ödemesinin hangi tarihte hesabına
yapılacağı,
o Müşterinin POS ödemesinin kaç gün sonra
hesabına yapılacağı.
o Sanal POS üye iş yeri numarası,
o Sanal POS terminal numarası,
o Ödemeye ait sipariş veya işlem numarası,
o İşlem türü,
o Maskelenmiş kart numarası,
o Komisyon hariç net tutar,
o Hizmet komisyon oranı,
o Hizmet komisyon tutarı,
o Taksit sayısı,
o Provizyon kodu,
o Banka şube kodu,
o Hesap numarası,
o İşlemin yapıldığı tarih,
o Referans numarası,
o Hesap tipi,
o Döviz tutarı,
o Komisyon dahil net tutar

Kaynak: SOFTTECH’ten edinilen bilgiler
(47) Yukarıdaki tablo incelendiğinde işlem tutarı, referans numarası, hesap tipi, döviz tutarı
ve komisyon dahil net tutar parametrelerinin haricinde POS alacak bilgisi kapsamında
bankalar tarafından müşteriye sunulan parametreler ile TekCep üzerinden sunulan
parametrelerin büyük oranda benzeştiği görülmektedir. SOFTTECH bu bilginin
haricinde, müşterilerin POS raporlarında en önem verdiği bilgilerin, işlemin yapıldığı
yer, bu kapsamda üye iş yeri ve terminal numarası, yapılan işlemin türü, tarihi, ne
tutarda olduğu, uğrayacağı kesintiler, taksit sayısı ve hesaplarına ne kadar tutarın
hangi gün yatırılacağı olduğu ve bu bilgilerin, müşterilerin nakit akışlarını yönetmeleri
açısından kritik olan minimum bilgileri içerdiğini belirtmiştir.
(48) Öte yandan bilgi istenen ve POS alacak bilgisi görüntüleme hizmetinde faaliyeti
bulunan rakip görüntüleme hizmeti sağlayıcı teşebbüslerden (EÇÖZÜM, KAYAPORT
ve MANİM) bu hizmetin sunulabilmesi için hangi parametrelerin gerekli olduğu
konusunda gelen bilgiler ise aşağıdaki tabloda özetlenmektedir:
Tablo 4: POS Alacak Bilgisi Görüntüleme Hizmeti Veren Teşebbüslerin Sundukları Parametreler
Teşebbüs
POS Üye
İşyeri
Numarası
İşlem
Tutarı
Komisyon
Tutarı ve
Oranı
Taksit
Sayısı
Diğer
(…..)

√ √ √ Net tutar, valör, kart hareketleri
(…..) √

-
(…..) √ √ √ √
Müşteri unvanı, telefonu, tahsilat
yapılan BIN10, kredi kartına ait ilk 4 ve
son 6 hane

10 BIN (Bank Identification Number), kredi kartı ve banka kartının hangi bankaya ait olduğunu gösteren
kart üzerindeki ilk altı hane bilgisidir.
20-55/767-340
16/49
Kaynak: Hesap bilgisi görüntüleme hizmeti sağlayıcılarından edinilen bilgiler
(49) Tablo 4 incelendiğinde, ilk dört sütununda yer alan parametrelerin SOFTTECH
tarafından sunulan parametrelerle örtüştüğü; bununla birlikte, rakip POS alacak bilgisi
görüntüleme hizmeti sağlayıcılarından gelen bilgilerin genel itibarıyla tam olmadığı ve
POS alacak bilgisi görüntüleme hizmetlerinde gerekli parametreler bakımından bir
sonuca varmak için yeterli olmadığı görülmektedir.
(50) İnceleme konusu çerçevesinde 10 yerel bankadan ve Ödeme ve Elektronik Para
Derneği’nden (ÖDED) de POS alacak bilgisi görüntüleme hizmeti kapsamında hangi
parametrelerin sunulması gerektiği konusunda bilgi talep edilmiş olup bazı bankaların
kendi sundukları hizmet kapsamında müşterilerine ilettiği parametreleri de dikkate
alarak yaptıkları değerlendirmelere aşağıdaki tabloda yer verilmiştir:
Tablo 5: ÖDED’e ve Bankalara Göre POS Alacak Bilgisi Görüntüleme Hizmeti için Gerekli Olan ve
Rekabete Duyarlı Bilgiler

Teşebbüs Adı

Gerekli Bilgi

Rekabete Duyarlı Bilgi
(…..)
o Sanal POS üye iş yeri numarası,
o Sanal POS terminal numarası,
o Ödemeye ait sipariş veya işlem
numarası,
o İşlem türü,
o Maskelenmiş kart numarası,
o İşlemin tutarı,
o Provizyon kodu,
o POS cihazını sağlayan banka
kodu
o Komisyon hariç net tutarı,
o Banka tarafından işlem üzerinden
alınacak komisyon tutarı,
o POS cihazını/sanal POS’u
sağlayan bankanın şube kodu,
o POS ödemesinin hangi tarihte
hesabına yapılacağı,
o POS ödemesinin kaç gün sonra
hesabına yapılacağı
(…..)
Tablo 2’deki TekCep üzerinden
sunulması planlanan bilgiler ile
bunlara ilave olarak;
o Üye iş yeri adı,
o İşlem tarihi,
o Gün sonu tarihi,
o Kart tipi,
o Chip para bilgileri,
o İşlem saati,
o İşlem kodu,
o Sözleşme no
o Valör tarihi bilgisi,
o Kesilen komisyon tutarı,
o İskonto kesintisi,
o POS ücretleri kesintisi,
o İşlem adedi,
o Taksit adedi,
o İşlem tutarı,
o CP komisyon kesintisi,
o Mil ve valör tarihi
(…..)
Tablo 2’deki TekCep üzerinden
sunulması planlanan bilgiler ile
bunlara ilave olarak;
o İş yeri adı,
o Taksit no,
o İşlem tarihi,
o Yerel işlem saat,
o Kart kaynağı,
o Kart tipi,
o İşlem döviz cinsi,
o Bloke numarası,
o Batch numarası
o Komisyon bilgisi
(…..)
Tablo 2’deki TekCep üzerinden
sunulması planlanan bilgilerin
tamamının gerekli olduğu ve bu
verilerin tamamının genellikle talep
edildiği belirtilmektedir.
o Faiz,
o Komisyon,
o Müşteri özelinde belirlenen işlem
ücreti
(…..)
Tablo 2’deki TekCep üzerinden
sunulması planlanan bilgilerin
tamamının gerekli olduğu ve bu
o Banka tarafından işlem üzerinden
alınacak komisyon tutarı,
20-55/767-340
17/49
verilerin tamamının genellikle talep
edildiği belirtilmektedir.
o Müşteri POS ödemesinin hangi
tarihte hesabına yapılacağı,
o Müşteri POS ödemesinin kaç gün
sonra hesabına yapılacağı
(…..)
Tablo 2’deki TekCep üzerinden
sunulması planlanan bilgilerin
tamamının gerekli olduğu ve bu
verilerin tamamının genellikle talep
edildiği belirtilmektedir.
Günlük ekstre bakımından;
o Brüt tutar,
o Net tutar,
o Ücret tutarı,
o Ücret oranı,
o Bloke hesaba yansıma tarihi,
o Kart tipi11,
o İşlem tipi,
o Taksit adedi,
o Bonus ücreti
Aylık ekstre bakımından;
- Dönem İçinde yapılan İşlemler
kolonunda yer alan;
o Kesilen komisyon,
o Hizmet bedeli,
o İade komisyon,
o İade hizmet bedeli
- Çalışma şekli kolonunda yer alan;
o Bloke gün,
o Komisyon değerleri
ilk etapta rekabete duyarlı bilgiler
olarak verilmiştir.
(…..)
Tablo 2’deki TekCep üzerinden
sunulması planlanan bilgilerden POS
cihazını veren bankanın kodu
haricinde geri kalan bilgilerin
tamamının gerekli olduğu ve bu
verilerin tamamının genellikle talep
edildiği belirtilmektedir. Müşteri
talebine bağlı olarak ilave verilerin de
sunulduğu ifade edilmektedir.
o Banka tarafından uygulanan hizmet
komisyonu oranı,
o Müşterinin POS ödemesinin kaç
gün sonra hesabına yapılacağı
bilgisi,
o İşlem türü,
o Taksit sayısı,
o Maskelenmiş kart numarası,
o Müşterinin POS ödemesinin hangi
tarihte hesabına yapılacağı
(…..)
Tablo 2’deki TekCep üzerinden
sunulması planlanan bilgilerin
tamamının gerekli olduğu ve bu
verilerin tamamının genellikle talep
edildiği belirtilmektedir. Bununla
birlikte müşterinden gelen talep
üzerine aşağıda yer alan bilgilerin
paylaşıldığı ifade edilmiştir.
o Batch no (işlem grupları),
o İşlem tarihi,
o Para birimi,
o Bonus-Web (bonus işlem olup
olmadığı),
o Bonus kullanılıp kullanılmadığı,
o İşlem kaynağı,
o Kart kaynağı,
o Kart markası,
o Kart tipi,
o Onay kodu,
Verilerin müşteri bağlamı dışında büyük
veri olarak işlenmesinin ve
anlamlandırılarak kullanımının önüne
geçilmesi gerektiği belirtilmiştir.

11 (…..) tarafından, kart tipi ilk bakışta hassas görülmeyecek nitelikte olmakla beraber kart tipine göre
POS anlaşmalarında farklı fiyatlandırmalar yapılabildiği göz önüne alındığında “bonus” anlaşmalı kartlar
ile paracard’ların farklı fiyat stratejileri bulunması ve bu durumun dolaylı olarak fiyata etki etmesi
nedeniyle kart tipi bilgisinin de rekabet açısından hassas olabileceği belirtilmektedir.
20-55/767-340
18/49
o İşyeri katkı payı,
o Günsonu tarihi,
o Bloke süresi,
o Bloke tipi,
o Servis ücreti tutarı,
o Çözülme tarihi,
o Toplam tutar,
o Komisyon/BSMV/İşlem tutarı,
o Servis ücreti BSMV/AMNT,
o İş yeri indirim katkısı,
o Zincir indirim katkısı,
o Loyalty taksit sayısı,
o Vergi dönemi,
o Vergili olup olmadığı,
o RRN - Retrieval Reference
Number
o İkinci günsonu,
o DCC,
o Alt bayi üye iş yeri no,
o Alt bayi terminal no,
o Alt bayi iş yeri adı
(…..)
Tablo 2’deki TekCep üzerinden
sunulması planlanan bilgilerin
tamamının gerekli olduğu ve bu
verilerin tamamının genellikle talep
edildiği belirtilmektedir.
o Komisyon hariç net tutar,
o Banka tarafından uygulanan hizmet
komisyon oranı,
o Banka tarafından işlem üzerinden
alınacak komisyon tutarı,
o Müşterinin POS ödemesinin hangi
tarihte hesabına yapılacağı,
o Müşterinin POS ödemesinin kaç
gün sonra hesabına yapılacağı
(…..)
Tablo 2’deki TekCep üzerinden
sunulması planlanan bilgilerin
tamamının gerekli olduğu ve bu
verilerin tamamının genellikle talep
edildiği belirtilmektedir. Bununla
birlikte müşterinden gelen talep
üzerine aşağıda yer alan bilgilerin
paylaşıldığı ifade edilmiştir.
o İşlem tarihi,
o Kart tipi,
o Bloke çözüm tarihi,
o Net ödeme tutarı (tüm kesintiler
sonrası hesaba geçecek tutar),
o Katkı payı (kart sahibine verilen
Worldpuan için üye iş yerinden
yapılan kesinti),
o Erken ödeme tutarı (taksitli
işlemleri ertesi gün alma faizi),
o Erken bloke komisyonu (iş yerinin
valör tarihinden daha önce aldığı
ödeme için yapılan kesinti),
o Taksit sırası (taksitli bir işlemde,
kayıtın kaçıncı takside ait olduğu
bilgisi),
o Hesap tipi (iş yerinin ödemelerinin
yapıldığı hesabının tipi),
o Hesap no,
o Müşteri no (iş yerinin bağlı olduğu
müşteri numarası),
o İade üye iş yeri numarası,
o İşlem türü,
o Komisyon hariç net tutar,
o Hizmet komisyon oranı,
o Alınacak komisyon tutarı,
o Taksit sayısı,
o Müşterinin POS ödemesinin hangi
tarihte hesabına yapılacağı
20-55/767-340
19/49
o Slip onay kodu (provizyon
esnasında verilen slipin onay kodu
bilgisi),
o Referans numarası (işlemin
referans numarası),
o Döviz kodu (işlemin döviz cinsi),
o Orijinal işlem tutarı (işlemin dövizli
tutarı),
o Sipariş numarası (sanal POS
işleminin sipariş numarası),
o Tabela unvanı,
o Süpürme tutarı (süpürme
yapısıyla çalışan iş yerine yapılan
süpürme tutarı),
o Müşteri adı ve soyadı (kart sahibi
müşterinin adı ve soyadı),
o İşlem saati
(…..)
Tablo 2’deki TekCep üzerinden
sunulması planlanan bilgilerin
tamamının gerekli olduğu ve bu
verilerin tamamının genellikle talep
edildiği belirtilmektedir.
POS alacak hizmeti kapsamında
sunulan tüm bilgiler
Kaynak: Bankalardan edinilen bilgiler
(51) Bankalardan gelen cevabi yazılar incelendiğinde, bankaların tamamının POS alacak
bilgisi görüntüleme hizmeti kapsamında TekCep üzerinden müşteriye sunulan
parametrelerin tümünün hizmetin sağlıklı sunumu için gerekli olduğunu belirttiği
görülmektedir. Nitekim Tablo 5 incelendiğinde bankalar tarafından POS alacak bilgisi
gönderim hizmeti kapsamında gerek SOFTTECH gerekse de diğer hizmet
sağlayıcılarından daha fazla sayıda parametrenin müşteriye sunulduğu görülmektedir.
Bir teşebbüs birliği olan ÖDED’ten gelen verilerde ise daha sınırlı sayıda parametre
yer almakla birlikte bu parametrelerin de SOFTTECH, rakip hizmet sağlayıcılar ve
bankalardan gelen verilerle paralel olduğu gözlenmektedir.
(52) Diğer yandan bilgi talep edilen yabancı bankalardan gelen cevabi yazılarda ise genel
olarak POS alacak bilgisi görüntüleme hizmetinin kendileri tarafından verilmediği
hususu (CITIBANK, JPMORGAN, BNP PARIBAS) ön plana çıkmaktadır.
(53) Sonuç olarak bilgi istenen tüm taraflardan gelen cevaplar göz önünde
bulundurulduğunda POS alacak bilgisi görüntüleme hizmetleri kapsamında TekCep
tarafından sunulan parametrelerin genel itibarıyla gerekli olduğu sonucuna
ulaşılmaktadır.
(54) Öte yandan konunun diğer boyutunu ise daha önce de ifade edildiği üzere bu
parametrelerin hangilerinin rekabete duyarlı veri niteliğinde olduğu konusu
oluşturmaktadır. Bu hususa ilişkin başvuru sahibi SOFTTECH fiyatlandırmaya ilişkin
olması nedeniyle POS alacak bilgisi görüntüleme hizmeti kapsamında yer alan
komisyon bilgilerinin (komisyon hariç net tutar, komisyon dahil net tutar, hizmet
komisyon oranı, hizmet komisyon tutarı) ve ayrıca bankalar arasında POS temini
bakımından üye iş yeri edinme konusunda rekabet çerçevesinde üye iş yerine ait
bilgilerin bu kapsamda değerlendirilebileceğini iletmiş, ancak gerek SOFTTECH’in söz
konusu verileri müşteriye gösterim dışında kullanmadığını gerekse İŞ BANKASI’nın bu
verilere erişiminin olmadığı hususunu yinelemiştir.
(55) Hangi bilgilerin stratejik olduğuna ilişkin bankalardan gelen cevabi yazılarda ise kimi
bankalardan kendi sundukları hizmet özelinde açıklamalar yer almaktayken, bazı
20-55/767-340
20/49
bankalar ise müşteri gizliliği ve/veya kişisel veri yaklaşımı ile değerlendirmelerde
bulunmuştur. Bu çerçevede bazı bankalar tarafından rekabete duyarlı/stratejik veri
konusunda yaklaşımsal farklılıklar bulunmakla beraber, TekCep üzerinden sunulan
bilgilere ilişkin olarak çoğunlukla aşağıdaki parametrelerin rekabete duyarlı veri olarak
zikredildiği görülmektedir:
- Komisyon hariç net tutar,
- Banka tarafından uygulanan hizmet komisyon oranı,
- Banka tarafından işlem üzerinden alınacak komisyon tutarı,
- Müşterinin POS ödemesinin hangi tarihte hesabına yapılacağı,
- Müşterinin POS ödemesinin kaç gün sonra hesabına yapılacağı.
(56) Bankalar tarafından müşteriye yönelik uygulanan fiyatlandırmayı ve ticari politikayı
ilgilendiren bu başlıca parametrelerin haricinde yukarıda da yer verildiği üzere;
- (.....) tarafından bankalar arasında üye iş yeri edinme konusunda rekabet olması
nedeniyle üye iş yerine ait bilgiler,
- (…..) tarafından, kart numarası maskelenmiş dahi olsa açık olarak iletilen ilk 6
haneden hangi bankaya ait olduğu anlaşıldığından maskelenmiş kart numarası;
başka platformlardan ulaşılamayacak bilgiler olması nedeniyle işlem türü ve taksit
sayısı,
- (.....) tarafından kart tipi, işlem türü, taksit sayısı,
- (.....) tarafından, komisyon veya bloke gün sayısı gibi bankalar ile işyerleri
arasındaki mevcut ilişki ve çalışma düzenini ortaya koyan parametreler
POS alacak bilgisi hizmeti kapsamında sayılan rekabete duyarlı bilgiler olarak
sıralanmıştır. Bazı bankaların bu değerlendirmeleri çerçevesinde ve ayrıca
SOFTTECH’in de açıklamalarında yer aldığı üzere, POS temini bakımından üye iş yeri
edinme konusunda rekabetin bir parçasını ve müşteriyle çalışma koşullarını oluşturan
daha geniş bir parametre setinin rekabete duyarlı veri olarak nitelendirilmesi mümkün
olmakla beraber, doğrudan fiyatlandırma ile ilgili yukarıda sayılan komisyon ve ödeme
vadesi gibi verilerin nitelendirilebilirlik ölçütü itibarıyla da bu bakımdan daha çok
önem/öncelik taşıdığı değerlendirilmiştir.
G.4.1.3. Çek Tahsilat Bilgisi Görüntüleme Hizmeti
(57) Hesap bilgisi görüntüleme hizmetleri ve POS alacak bilgisi görüntüleme hizmetlerinin
ardından bu bölümde SOFTTECH tarafından verilmesi planlanan bir başka hizmet olan
çek tahsilat bilgisi görüntüleme hizmeti bakımından müşteriye sunulan ve bankalar
arasında ve diğer hizmet sağlayıcılara iletimi sağlanan parametrelerden hangilerinin
bu hizmetin verilmesi için gerekli olduğu ve söz konusu verilerin rekabete duyarlı veri
olup olmadığı üzerinde durulacaktır. Konuya ilişkin öncelikle SOFTTECH tarafından
iletilen cevaplar incelendiğinde, SOFTTECH, henüz TekCep üzerinden ilgili hizmetin
sunumuna başlanmadığını belirttikten sonra, çek tahsilat bilgisi görüntüleme hizmeti
bakımından da bankaların müşterilerine yolladığı bilgilerin banka bazında farklılık
gösterebildiğini ifade etmiştir. SOFTTECH, TekCep üzerinden çek tahsilat bilgisi
görüntüleme hizmeti altında sunulması planlanan parametreleri ise aşağıdaki şekilde
sıralamıştır:
- Çekin hangi bankadan takasa sokulduğu
- Çek keşidecisi (çeki kimin düzenlendiği)
20-55/767-340
21/49
- Çek numarası
- Çek tarihi
- Çek vadesi
- Çek tutarı
- Muhatap banka (çekin düzenlendiği banka)
(58) SOFTTECH Kuruma ulaştırdığı ek bilgi ve belgelerde bu parametrelerden çek tarihi,
çek tutarı, çek vadesi, çek keşidecisi ve keşideci banka bilgilerinin bu hizmetin
verilebilmesi için gerekli asgari parametreler olduğunu, öte yandan söz konusu
parametreler arasında rekabete hassas olarak nitelendirilebilecek bir parametre
bulunmadığının değerlendirildiğini ifade etmiştir. SOFTTECH, ayrıca, çek tahsilat
bilgisi görüntüleme hizmeti bakımından sayılan bu bilgilerin, müşterilerin harcamalarını
düzenlemeleri ve nakit akışlarını yönetmeleri adına minimum düzeyde ihtiyaç
duydukları bilgiler olduğunu belirtmektedir.
(59) SOFTTECH dışında görüntüleme hizmeti sunan rakip teşebbüslerden de sözü edilen
hizmet kapsamında sundukları bilgiler talep edilmiştir. Rakip teşebbüsler arasında bu
hizmeti, hesap bilgisi görüntüleme hizmeti kapsamında veren sadece KAYAPORT
bulunmakla beraber EÇÖZÜM ve MANİM’in cevabi yazılarında da sunulmasında fayda
olan parametrelerle ilgili bilgiye yer verildiği görülmektedir. Aşağıdaki tabloda bu
bilgilere yer verilmiştir:



Tablo 6: Çek Tahsilat Bilgisi Görüntüleme Hizmeti Veren Teşebbüslerin Müşterilerine Sundukları
Parametreler
Teşebbüs
Ciro
Edilen
Kişinin
Unvanı
Çek
Keşidecisi
VKN IBAN Telefon
Çek
Tutarı
Vade
Tarihi
Çekin
Banka/
Şube
Bilgileri
Çek
Numarası
(…..) √ √ √ √
(…..)12 √
(…..)13 √ √ √ √ √ √ √ √ √
Kaynak: Hesap bilgisi görüntüleme hizmeti sağlayıcılarından edinilen bilgiler
(60) Tablodan görüldüğü üzere rakip teşebbüsler tarafından çek tahsilat bilgisi görüntüleme
hizmetleri kapsamında sunulan/sunulması gerekli görülen parametrelere ilişkin
cevaplar da önceki cevaplarda olduğu gibi tutarlı bir yapı arz etmemekte ve bu
cevaplardan hareketle genel bir sonuca ulaşmak mümkün gözükmemektedir.
(61) İnceleme sürecinde ÖDED’ten ve bilgi talep edilen bankalardan da çek tahsilat bilgisi
görüntüleme hizmeti kapsamında hangi parametrelerin sunulması gerektiği ve
SOFTTECH tarafından çek tahsilat bilgisi görüntüleme hizmeti kapsamında TekCep
üzerinden sunulması planlanan bilgilerden hangilerinin rekabete duyarlı olduğu
konusunda görüş talep edilmiştir. ÖDED’ten ve bankalardan gelen bilgiler aşağıdaki
şekildedir:

12 (…..) tarafından hizmetin sunulması için gerekli olan parametreler verilmiştir.
13 (…..) tarafından sunulması faydalı olan parametreler verilmiştir.
20-55/767-340
22/49
Tablo 7: ÖDED’e ve Bankalara Göre Çek Tahsilat Bilgisi Görüntüleme Hizmeti için Gerekli Olan ve
Rekabete Duyarlı Bilgiler

Teşebbüs Adı

Gerekli Bilgi

Stratejik Bilgi
(…..)
o Çekin hangi bankadan takasa
sokulduğu,
o Çek numarası,
o Çek tarihi,
o Çek vadesi,
o Çek tutarı,
o Muhatap banka
Çek keşidecisi bilgisinin hem
müşteri verisi hem de kişisel veri
olması sebebi ile rekabete duyarlı
bir veri olduğu ifade edilmiştir.
(…..)
Çek tahsilat bilgisi görüntüleme
hizmetleri alanında TekCep
tarafından sunulması öngörülen
bilgiler bankaya teslim edilen
çek/çekler üzerinden alınarak çek
alacaklısına bilgi vermek amacıyla
sisteme kaydedilen bilgilerdir. Bu
bilgiler çeki elinde bulundurup
üzerinde yazan bilgileri bilen çek
alacaklısına dönülmektedir. Bu
bilgiler çek alacaklısının hangi
çekin ne durumda olduğunu bilmesi
ve çeklerini ayırt edebilmesi ve
muhasebeleştirebilmesi açısından
önemli olan bilgilerdir.
Söz konusu hizmetin üçüncü bir
kişi tarafından verilmesi söz konusu
olacak ise; verilerin müşterilere ait
veriler olması nedeniyle bu
bilgilerin Bankacılık Kanunu
açısından müşteri sırrı olduğu,
hizmetin müşteri talebi üzerinden
başlatılması ve hizmeti verebilecek
finansal piyasalarda doğrudan
faaliyeti olmayan firmaların
şartlarının belirlenerek
lisanslanmasının gerektiği
düşünülmektedir. Bu faaliyeti
yürütecek firmaların bilgi riski
güvenliğini sağlaması ve söz
konusu verileri farklı amaçlar için
kullanmaması amacıyla konunun
regüle edilmesinin faydalı olacağı
değerlendirilmektedir.
(…..)
Çek tahsilat bilgisi görüntüleme
hizmetleri alanında TekCep
tarafından sunulması öngörülen
bütün parametrelerin çek
raporunda bulunduğu
belirtilmektedir. İlaveten, müşteri
tercihine bağlı olarak çeke yönelik
diğer bilgilerin de iletilebileceği
belirtmiştir.
-
(…..)
Çek tahsilat bilgisi görüntüleme
hizmetleri alanında TekCep
tarafından sunulması öngörülen
bütün parametrelerin çek
raporunda bulunduğu
belirtilmektedir.
Çek bilgisi gönderim hizmetlerinin
yalnızca müşterinin kendisine
verildiği takdirde rekabete duyarlı
bir durum oluşmadığı, bununla
birlikte bu hizmetler kapsamındaki
verilerin üçüncü yazılımlara
iletilmesi durumunda, söz konusu
verilerin görüntüleme hizmeti
dışındaki amaçlarla kullanılmaması
yönünde regülasyonların
düzenlenmesinin önem taşıdığı
belirtilmiştir.
(…..)
Çek tahsilat bilgisi görüntüleme
hizmetleri alanında TekCep
tarafından sunulması öngörülen
bütün parametrelerin Sftp/Sterling
alanı ya da hesap hareketleri
üzerinden müşteri ile paylaşıldığı
belirtilmektedir.
-
(…..)
o Çek,
o Banka anahtarı,
o Banka hesap no,
o Şirket kodu,
o Mali yıl,
-
20-55/767-340
23/49
o Belge no,
o Kalem no,
o Bordro numarası,
o Kayıt tarihi,
o Vade tarihi,
o Portföy kodu,
o Hesap no,
o Müşteri kodu,
o Banka kodu,
o Şube kodu,
o Hesap no (çekin üzerindeki
hesap kodu),
o Çek no,
o İş alanı,
o Tutar,
o Para birimi,
o Çek sayısı,
o Borçlu adı soyadı,
o Borçlu adres,
o Borçlu şehir,
o Borçlu posta kodu,
o Keşide yeri,
o Banka bordro no,
o Tahsilat tarihi,
o Statü kodu,
o Vergi no
(…..)
o Çek numarası,
o Çek tarihi,
o Çek vadesi,
o Çek tutarı,
o Muhatap banka
Çek vadesi ve tutarı müşterilere
özel bilgiler olup rekabet açısından
hassas olabilecek bir verinin ortaya
çıkmasının muhtemel gözükmediği,
diğer taraftan, bankaların bu
bilgilerden faydalanmak suretiyle
herhangi bir müşterinin nakit
ödeme dengesi hakkında daha net
bir bilgiye sahip olduğu ve böylece
satış tekliflerinin hazırlanmasında
daha rekabetçi teklifler
yaratılabildiği belirtilmiştir.
(…..)
Çek tahsilat bilgisi görüntüleme
hizmetleri alanında TekCep
tarafından sunulması öngörülen
bütün parametrelerin müşterilerin
kendi iç muhasebe ve kendi
sistemlerine entegre ettikleri bilgiler
olması ve hem müşterilerin alacak
takipleri hem de borçluların borç
ödeme performanslarının takibi
açısından önemli olması nedeni ile
gerekli olduğu belirtilmektedir.
Çek tahsilat bilgisi görüntüleme
hizmetleri alanında TekCep
tarafından sunulması öngörülen
parametrelerin rekabete duyarlı
olmadığı, yalnızca bu bilgiler
arasına eklenmesi durumunda çek
tipi parametresinin, Çekin tahsil ya
da teminat çeki olduğunun
belirtilmesi yoluyla firmanın
bankada çek teminatlı kredi limitli
çalıştığı bilgisini verebileceği
belirtilmiştir.
(…..)
Çek tahsilat bilgisi görüntüleme
hizmetleri alanında TekCep
tarafından sunulması öngörülen
parametrelerin tamamının
müşterilere iletilen raporlamalarda
yer alan standart bilgiler olduğu, bu
bilgilere ek olarak aşağıda yer alan
bilgilerin de sunulduğu
belirtilmektedir.
o Çek bankası,
o Çek hesabı,
o Çek şubesi,
o Çek numarası,
o Şehir-taşra çeki,
o Keşide tarihi,
o Çekin vadesi,
Tüm görüntüleme hizmetleri
bakımından, hizmet kapsamında
gönderilen bilgilerin genel olarak
rakipler tarafından bilinmesi
istenmeyen, rekabete duyarlı,
stratejik bilgiler içerebildiği, bu
bağlamda banka gönderimlerinin
alıcı tarafından muhasebe
entegrasyonu haricinde farklı
amaçlarla kullanılmaması gerektiği
değerlendirilmiştir.
20-55/767-340
24/49
o Keşideci adı,
o Tutar,
o Çek tutarı,
o Akıbet,
o Akıbet tarihi,
o Ödenen hesap,
o Çekin ödeneceği hesap,
o Müşteri referans no,
o Müşteri bordro no,
o Teminat tahsil çeki
(…..)
Hamil ile paylaşılan bilgiler:
o Çek seri numarası,
o Keşide tarihi,
o Keşide yeri,
o Çek tutarı,
o Döviz cinsi,
o Keşideci ad-soyad/unvan,
o Keşideci VKN/TCKN,
o Çek hesap no,
o Çek banka kodu/şube kodu,
o Takas tarihi,
o Çek durumu,
o Çek görüntüsü,
o Güncel durumu,
o Güncelleme tarihi
Keşideci ile paylaşılan bilgiler:
o Çek seri numarası,
o Keşide tarihi,
o Çek tutarı,
o Döviz cinsi,
o Çek hesap no,
o Takas tarihi,
o Çek durumu,
o Çek önyüz görüntüsü,
o Güncel durumu,
o Güncelleme tarihi
Çek bilgisi gönderim hizmetinde yer
alan müşteriye iletilen bilgilerin Risk
Merkezi Genelgesi kapsamında
TSB Risk Merkezi ile de
paylaşıldığı, müşteri ile paylaşılan
bilgilerin rekabete duyarlı bilgi
niteliği taşımadığı belirtilmektedir.
(…..)
Çek tahsilatı bilgisi görüntüleme
hizmeti bakımından çekin hangi
bankadan takasa sokulduğu bilgisi
dışındaki TekCep tarafından
sunulması öngörülen bilgilerin
tamamının müşterinin
muhasebesini gerçekleştirmek,
nakit akışını oluşturmak ve çek
tahsilatlarını kendi sisteminde
eşleştirmek için gerekli olduğu
belirtilmektedir.
Tüm görüntüleme hizmetleri
bakımından, bilgilerin doğrudan
müşteriye güvenli bir kanaldan
iletildiği sürece bankalar açısından
rekabete duyarlı bilgiler olmadığı ve
sadece o müşteri özelinde veriler
olduğu belirtilmektedir. Verilerin
müşteri dışında 3. partilerle
paylaşılması durumunda ise aynı
sektörde rekabet eden kurumların
birbirine ait işlem bilgilerine
erişmesinin söz konusu olması
nedeniyle rekabete duyarlı bilgi
haline gelebildiği ifade
edilmektedir.
(…..)
Çek tahsilat bilgisi görüntüleme
hizmetleri alanında sunulması
öngörülen parametrelerin hizmetin
verilebilmesi için gerekli olduğu
belirtilmiş ve kendi çek raporlarında
yer alan parametreler aşağıdaki
şekilde sıralanmıştır:
o Banka kodu,
o Şube kodu,
o Hesap no,
o Çek no,
o Tutar,
o Para birimi,
o Keşideci TCKN/VKN,
Çekte yer alan;
o Çek borçlu ve alacaklı bilgileri,
o Çek tutarları ve vadeleri,
o Hangi bankalara ödeme
yapılacağı
gibi verilerin müşterilerin ekonomik
faaliyetlerine ilişki parametreler
olması sebebiyle stratejik bilgi
olduğu belirtilmiştir.
20-55/767-340
25/49
o Keşideci ad-soyad/unvan,
o Keşide yeri/ili,
o Keşide tarihi,
o Durum kodu,
o Tahsil tarihi
Kaynak: Bankalardan edinilen bilgiler
(62) Tablodan, ÖDED ve bilgi talep edilen bankaların tamamının çek tahsilat bilgisi
görüntüleme hizmeti kapsamında TekCep üzerinden sunulması öngörülen
parametrelerin genel olarak bu hizmetin verilebilmesi için gerekli olduğuna işaret ettiği
görülmektedir. Hatta bankaların bir kısmının SOFTTECH tarafından yapılan
açıklamaları doğrular şekilde söz konusu parametrelerden daha geniş bir parametre
setini anılan hizmet kapsamında müşterilerine sunduğu ve bankalarca sunulan veri
setinin birbirinden farklılaştığı gözlenmektedir. Diğer yandan bankalar tarafından
iletilen cevapların büyük bir bölümünde söz konusu parametrelerin rekabete duyarlı
nitelik taşımadığı belirtilmektedir. Söz konusu verilerin rekabete duyarlı ya da stratejik
veri olabileceği yönündeki argümanların ise daha çok söz konusu verinin müşteri
özelinde ticari ya da kişisel veri olması tabanında şekillendiği görülmektedir.
(63) Dosya kapsamında, yurtdışında faaliyeti bulunan bankalardan konuya ilişkin olarak
ise;
- (…..) tarafından, çek tahsilat bilgisi görüntüleme hizmeti kapsamında Tekcep
üzerinden sunulması öngörülen bütün parametrelerin kendileri tarafından da
müşteriye sunulduğu ve bu parametrelerin rekabete duyarlı olarak
değerlendirilmediği;
- (…..) tarafından, söz konusu veriler Genel Veri Koruma Yönetmeliği14 (GDPR)
kapsamında kişisel veri ve bankacılık mevzuatı kapsamında müşteri sırrı ve gizli
nitelik taşımakla beraber, bu bilgilerin rekabet hukuku bakımından ve ticari açıdan
hassas bilgi olmadığı
belirtilmiştir. Bu açıklamalardan, (…..) ve (…..)’in de TekCep üzerinden sunulması
planlanan bilgileri rekabete duyarlı olarak görmedikleri anlaşılmaktadır.
(64) Yukarıda verilen bilgiler çerçevesinde, çek tahsilat bilgisi görüntüleme hizmeti
kapsamında sunulan parametrelerin, temel olarak müşterilerin çeklerinin akıbetini ve
borçlunun ödeme durumunu takip etmesine hizmet ettiği, anılan parametrelerin fiyat,
miktar, maliyet vb. gibi Kılavuz’da sayılan unsurları barındırmaması sebebiyle rekabeti
kısıtlayıcı niteliğinin sınırlı olduğu, söz konusu verilerin rakipler arasında paylaşımının
parametre bazında koordinasyon riski yaratmaktan ziyade rakip müşteri bilgisine
ulaşma ve kişisel veri konularında sorun yaratabileceği sonuçlarına ulaşılmakta olup,
bu temel sonuçlar çerçevesinde söz konusu hizmet bakımından anti-rekabetçi risklerin
diğer iki hizmete oranla sınırlı olduğu değerlendirilmiştir.
G.4.2. Bildirim Formundaki İŞ BANKASI’nın TekCep Üzerinden Sunulan Bilgilere
Erişiminin Bulunmadığı Yönündeki Beyanların Değerlendirilmesi
(65) Diğer bir husus, bildirim konusu işlemin taraflarının aynı ekonomik bütünlük içerisinde
yer alması nedeniyle İŞ BANKASI’nın, SOFTTECH tarafından TekCep üzerinden
paylaşılan müşterinin rakip bankadaki bilgilerine erişemeyeceği yönündeki
beyanlarının ve bu kapsamdaki sözleşme hükmünün uygulamada geçerliliğinin şüpheli
olduğu görüşüdür. Konuya ilişkin olarak Bildirim Formunda SOFTTECH, uygulamanın
mimari yapısı nedeniyle İŞ BANKASI’nın İşCep üzerinden TekCep aracılığıyla sunulan

14 Avrupa Komisyonunun 2016/679 sayılı Regülasyonu.
20-55/767-340
26/49
ve diğer bankalardan gelen müşteri bilgilerine erişmesinin mümkün olmayacağını
belirtmektedir. Bu duruma ilişkin TekCep Sözleşmesi’nin 4.4. maddesinde (…..)
ifadelerine yer verilmiştir. Ayrıca Bildirim Formunda, SOFTTECH’in tasarladığı TekCep
kapsamında, İŞ BANKASI müşterilerine hesap bilgisi görüntüleme hizmetini
sağlayacak tarafın SOFTTECH olduğu, bu hizmetin sunulmasının tamamen
SOFTTECH tarafından gerçekleştirileceği, İŞ BANKASI’nın ise sadece müşterilerine
diğer bankalardaki hesap hareketlerini tek bir noktadan görebilmelerini sağlayan bir
aracı konumunda olacağı belirtilmiş; TekCep’in İŞ BANKASI'nın rekabetçi süreci
olumsuz etkileyebilecek bilgilere erişemeyeceğini güvence altına alacak şekilde
oluşturulduğu, mimari yapıda SOFTTECH katmanının ve İŞ BANKASI katmanının ayrı
olduğu, SOFTTECH katmanı ile İŞ BANKASI katmanı arasındaki haberleşmenin
Firewall, SSL TLS15 ve Static IP Kısıtı şeklindeki güvenlik önlemleri ile sağlandığı,
dolayısıyla SOFTTECH katmanı aracılığıyla elde edilen müşterilerin diğer
bankalardaki hesap bilgilerinin İŞ BANKASI'na doğrudan aktarılmadığı belirtilmiştir.
(66) Konuya ilişkin olarak SOFTTECH tarafından sunulan ilave bilgilerde, SOFTTECH ve
İŞ BANKASI’nın ayrı tüzel kişilikler olduğu, bir SOFTTECH ürünü olan TekCep'in tüm
yazılım ve altyapı destek süreçlerinin SOFTTECH tarafından yönetildiği, hiçbir İŞ
BANKASI çalışanının TekCep'te müşterilere sunulan başka bankaların hesap hareket
bilgilerine ulaşamadığı, nitekim banka destek ekiplerine bu ekranlarda yetkilendirme
yapılmamış olup TekCep ile ilgili oluşan herhangi bir sorunda müşterilerin
“destek@'' elektronik posta adresi üzerinden SOFTTECH ekiplerinden
destek aldığı, İŞ BANKASI ile yalnızca pazarlama faaliyetleri kapsamında hangi
müşterilerin sisteme başvuru yaptığına ilişkin raporun paylaşıldığı belirtilmiştir.
(67) Konuya ilişkin olarak, Rekabet Kurumu Bilişim Teknolojileri Dairesi Başkanlığı’ndan
(BTDB)16 ve çeşitli üçüncü taraflardan da rekabete duyarlı verilerin paylaşılması ve veri
güvenliğine ilişkin bilgi talep edilmiştir. Aşağıda öncelikle BTDB’nin görüşünden
başlamak üzere gelen cevabi yazılarda yer alan hususlar ve ulaşılan sonuçlar
özetlenmektedir.
(68) Konuya ilişkin BTDB’nin görüşünde, her ne kadar Bildirim Formu ekinde yer alan
TekCep Mimari Hazırlık ve Servis Dokümantasyonu’nda İŞ BANKASI’nın TekCep
üzerinden sunulan bilgilere erişemeyeceği ve sadece kanallar üzerinden gösterim
sağlanacağı belirtilmiş ve mimari topoloji içerisinde yer alan Microserver Cluster
katmanında barındırılacak olan servisler açıklamaları ile listelenmiş olsa da, ilerleyen
dönemde rekabetçi süreci olumsuz etkileyebilecek bilgileri sunan servislerin
geliştirilebilmesinin önünde bir engel bulunmadığı, SOFTTECH’in nihai kontrolünün İŞ
BANKASI’nda olduğu dikkate alındığında, İŞ BANKASI’nın müşterilerinin diğer
bankalardaki rekabete duyarlı bilgilere hiçbir zaman erişimi olamayacağını geçerli
olarak kabul etmenin mümkün olmadığı belirtilmiştir. Buna ilaveten, TekCep
yazılımının mimari yapısında ilave önlemler alınmasının SOFTTECH tarafından
edinilen karşı banka bilgilerine İŞ BANKASI’nın erişiminin engellenmesinde etkin
olabileceğini söylemenin mümkün olamayacağı, devreye alınacak her türlü önlemin,
anlık konfigürasyon değişiklikleri ile her zaman atlatılabileceği ifade edilmiştir. Bu
çerçevede BTDB’nin konuya ilişkin görüşünün Bildirim Formunda İŞ BANKASI’nın
TekCep üzerinden sunulan bilgilere erişemeyeceği yönündeki beyanlarının
uygulamada geçerliliğinin bulunmadığı yönünde şekillendiği anlaşılmaktadır.

15 Taşıma Katmanı Güvenliği (TLS) ve Güvenli Soket Katmanı (SSL), bilgisayar ağı üzerinden güvenli
haberleşmeyi sağlamak için tasarlanmış kriptolama protokolleridir.
16 Yazının gönderildiği tarihteki adı ile Bilgi Yönetimi Dairesi Başkanlığı.
20-55/767-340
27/49
(69) Öte yandan konunun doğrudan ilgili olduğu açık bankacılık kavramını da kapsayacak
şekilde irdelenebilmesi adına yukarıda da ifade edildiği üzere yurtiçindeki ve
yurtdışındaki çeşitli üçüncü taraflardan açık bankacılığı odağına alan Avrupa Birliği
(AB) düzenlemeleri de göz önünde bulundurularak açık bankacılık hizmetlerinin
verilmesi noktasında rekabete duyarlı verilerin finansal kuruluşlar arasında iletimine
yaklaşımın ne olması gerektiği ve bu hususun AB mevzuatında nasıl düzenlendiği
konularında bilgi talep edilmiştir. Aşağıda çeşitli taraflardan gelen cevaplar ve ulaşılan
sonuçlar özetlenmiştir. Ancak öncelikle gelen cevabi yazılar ile bağlantısının kurulması
adına dosya konusuna ilişkin temel mevzuata yer verilecektir.
G.4.2.1. Bildirim Konusu Hizmetlere İlişkin İlgili Mevzuat
(70) Yukarıda da belirtildiği üzere SOFTTECH tarafından sunulması öngörülen hizmetler
mevduat hesap bilgisi, POS alacakları ve çek tahsilat bilgisi görüntüleme hizmetleridir.
Bildirime konu uygulama ve hizmetler ile ilgili düzenlemelere bakıldığında, AB’de
ödeme hizmetlerine ilişkin ilk adımların 2007 yılında yürürlüğe giren 2007/64/EC sayılı
Ödeme Hizmetleri Direktifi17 (Payment Services Directive – PSD1) olduğu
görülmektedir. Genel olarak ödeme sistemlerinde eşit ve adil rekabet koşullarının
yaratılması için yayımlanan PSD1, yeni ödeme hizmeti sağlayıcılarının pazara
erişiminin, ödeme hizmeti kullanıcıları ile sağlayıcılarının hak ve yükümlülüklerinin
yasal çerçevesini düzenlemiştir. Yeni ödeme kuruluşları ya da ödeme hizmet
sağlayıcıları teknolojinin gelişmesi ile birlikte ortaya çıkan ve geleneksel bankacılık
hizmetlerinin dışında ancak bankacılık faaliyetlerini tamamlayıcı alanlarda faaliyet
gösteren piyasa oyuncuları olarak tanımlanmaktadır18. Ancak PSD1’in teknolojik
gelişmeler sonrasında pazardaki gelişmelere cevap vermekte zorlanması ve anılan
mevzuat kapsamında düzenlenmeyen yeni ödeme hizmetlerinin ortaya çıkması
sebebiyle pazarın yeni dinamiklerine uygun bir düzenlemeye ihtiyaç duyulmuş ve 2015
yılında 2015/2366/EU sayılı Ödeme Hizmetleri Direktifi 219 (Payment Services
Directive 2 - PSD2) yayımlanmıştır.
(71) PSD2’nin tanımladığı yeni hizmetlerden biri hesap bilgilendirme hizmetidir. Sözü edilen
hizmet PSD2’nin 28. paragrafında ödeme hizmeti kullanıcısına bir ya da birden fazla
ödeme hizmeti sağlayıcısında bulunan bir ya da daha fazla ödeme hesabı üzerinde
birikmiş bilgileri sağlamak şeklinde tanımlanmakta olup hizmet veren ödeme hizmeti
sağlayıcısının hesabının online ara yüzleri aracılığıyla bunlara erişilebileceği
belirtilmektedir. PSD2’nin 67. maddesi ise hesap bilgisi hizmetleri durumunda hesap
bilgileri hizmet sağlayıcısının sadece ödeme hizmetinin kullanıcısının açık izni olduğu
durumlarda hizmet sunmasını ve yalnızca belirlenmiş ödeme hesaplarından ve ilişkili
ödeme işlemlerinden gelen bilgilere erişmesine cevaz vermekte, ayrıca hesap hizmeti
veren ödeme hizmet sağlayıcısının hesap bilgisi hizmet sağlayıcısının hizmetleri
vasıtasıyla aktarılan veri taleplerini ayrımcılığa tabi tutmadan işleme koymasını hüküm
altına almaktadır.
(72) Bu noktada PSD2 ile gündeme gelen konulardan bir diğeri olan hesaplara erişim
hakkına değinilmesi de yerinde olacaktır. Ödeme hizmeti sağlayıcılarının müşterilerin
bankalardaki hesaplarına erişimlerini olanaklı kılan hesaplara erişim hakkının anılan

17 Directive 2007/64 of the European Parliament and of the Council of 13 November 2007 on payment
services in the internal market, OJ L 319/1, 05.12.2007.
18 Kurulun 08.08.2018 tarih ve 18-27/442-212 sayılı kararı.
19 Directive 2015/2366 of the European Parliament and of the Council of 25 November 2015 on payment
services in the internal market, OJ L 337, 23.12.2015.
20-55/767-340
28/49
pazardaki rekabete yönelik olumlu etkileri Kurulun 12.06.2018 tarih ve 18-19/337-167
sayılı kararında20 da şu şekilde ifade edilmiştir:
“PSD2’nin getirdiği en büyük yenilik ise, “hesaplara erişim hakkı” (right to gain
access to accounts) olarak ifade edilen ve yeni servis sağlayıcıların belli koşullar
altında kullanıcıların bankalardaki ödeme hesaplarına erişimini mümkün kılan
düzenlemedir. Buna göre, ödeme işlemlerinde bankalar, gereken güvenlik
şartlarını yerine getiren yeni servis sağlayıcıların hesap sahibinin hesap
bilgilerine ulaşabilmesi adına, bu kuruluşlara hizmet verme yükümlülüğü altına
girmiştir. Böylelikle bankaların, klasik bankacılık hizmetlerinin yanı sıra, üçüncü
taraf ödeme hizmeti sağlayıcılara platform hizmeti vermesi öngörülmüştür. PSD2
düzenlemesiyle birlikte, bankalar gibi klasik hizmet sağlayıcıların yanı sıra, yeni
hizmet sağlayıcıların da pazarda yer edinme fırsatı elde edeceği ve rekabetin
artması sonucuna bağlı olarak sunulan hizmetlerin çeşitlenip teknolojik
yeniliklerle birlikte daha erişilebilir ve kullanıcı dostu olacağı ifade edilmektedir.”
(73) Bildirim Formunda yer alan bilgilerde PSD2’nin yürürlüğe girmesi sonrasında Birleşik
Krallık’ta 2014 yılında Birleşik Krallık Rekabet Otoritesi (Competition and Markets
Authority – CMA) tarafından yapılan pazar araştırması neticesinde, tespit edilen
rekabetçi sorunların giderilmesi adına sunulan çözüm paketi içerisinde kabul edilen
Açık Bankacılık (Open Banking) prensipleri çerçevesinde, Birleşik Krallık’ta vadesiz
mevduat hesabı sağlayan en büyük dokuz bankanın (Allied Irish Bank, Bank of Ireland,
Barclays, Danske, HSBC, Lloyds Banking Group, Nationwide, RBS Group ve
Santander) müşterilerinin rızası dahilinde müşteri verilerini ilgili üçüncü taraflara
erişebilir kılmalarının zorunlu tutulduğu bilgisine yer verilmektedir.
(74) Ülkemizde de AB’dekine benzer şekilde ödeme hizmetlerine ilişkin düzenlemelerin iki
farklı aşama ile gerçekleştiği görülmektedir. Bunlardan ilki 27.06.2013 tarihinde
yürürlüğe giren 6493 sayılı Kanun olup bu Kanun ile ödeme ve menkul kıymet
mutabakat sistemlerine, ödeme hizmetlerine, ödeme kuruluşlarına ve elektronik para
kuruluşlarına ilişkin usul ve esaslar düzenlenmiştir. Takip eden süreçte anılan Kanun’a
dayanılarak Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para İhracı ile Ödeme Kuruluşları ve
Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Yönetmelik (Ödeme Yönetmeliği) ile birlikte
Ödeme Kuruluşları ve Elektronik Para Kuruluşlarının Bilgi Sistemlerinin Yönetimine ve
Denetimine İlişkin Tebliğ (Ödeme Bilgi Sistemi Tebliği) yayımlanmıştır. Bu yasal
çerçeve ile ödeme kuruluşlarına ve elektronik para kuruluşlarına ilişkin olarak faaliyet
izni, öz kaynak yapıları, iç sistemleri, bilgi sistemleri ile faaliyetleri belirlenmiştir.
(75) 18.07.2019 tarihinde TBMM Genel Kurulunda onaylanan On Birinci Kalkınma
Planı’nda (2019-2023) finansal kuruluşların düzenleme ve denetleme çerçevesinin
güçlendirileceği, etkin bir rekabet ortamı sağlanacağı, işlem maliyetlerinin azaltılacağı
ve sağlıklı bilgiye erişimlerinin kolaylaştırılacağı; bilgiye erişim açısından finansal
kuruluşlar arasındaki farklılıkların giderilmesine yönelik düzenleme yapılacağı;
uluslararası iyi uygulamalardan yararlanılarak firmalara fırsat eşitliği sağlayan, güvenli
bir finansal teknoloji ekosisteminin oluşumunun destekleneceği ve ülkemizde
gelişmesine yönelik yol haritası oluşturulması ile birlikte uygulamaya dair
koordinasyonun tek bir kamu kurumu tarafından sağlanacağı; Ödeme Hizmetleri ve
Elektronik Para Kuruluşları Birliği kurulacağı ve açık bankacılık hukuki altyapısını
güçlendirmek amacıyla PSD2 ile mevzuat uyumu sağlanacağı ifade edilmiştir21. Bahsi

20 Bankalararası Kart Merkezi A.Ş. tarafından sunulan kart saklama hizmetine 4054 sayılı Kanun’un 5.
maddesi uyarınca bireysel muafiyet tanınması talebine ilişkin Kurul kararı.
21 Türkiye Cumhuriyeti Cumhurbaşkanlığı Strateji ve Bütçe Başkanlığı (2019), s. 41-42.
20-55/767-340
29/49
geçen hususları gerçekleştirmek için 22.11.2019 tarih ve 30956 sayılı Resmi
Gazete’de 7192 sayılı Kanun yayımlanmış ve Kanun’un Türkiye Ödeme ve Elektronik
Para Kuruluşları Birliğini düzenleyen 15. maddesinin yayım tarihinden altı ay sonra,
diğer maddelerinin 01.01.2020 tarihinde yürürlüğe gireceği hüküm altına alınmıştır.
(76) Bu bilgiler doğrultusunda, ilgili Kanun değişikliği ile birlikte 6493 sayılı Kanun’un
“Ödeme Hizmeti” başlıklı 12. maddesinin birinci fıkrasına,
“f) Ödeme hizmeti kullanıcısının isteği üzerine başka bir ödeme hizmeti
sağlayıcısında bulunan ödeme hesabıyla ilgili sunulan ödeme emri başlatma
hizmetini,
g) Ödeme hizmeti kullanıcısının onayının alınması koşuluyla, ödeme hizmeti
kullanıcısının ödeme hizmeti sağlayıcıları nezdinde bulunan bir veya daha fazla
ödeme hesabına ilişkin konsolide edilmiş bilgilerin çevrim içi platformlarda
sunulması hizmetini,
ğ) Ödemeler alanında toplam büyüklük veya etki alanı açısından Bankaca
belirlenecek seviyeye ulaşan diğer işlem ve hizmetleri,”
bentleri eklenmiş ve öncesinde hakkında yasal düzenleme bulunmayan ödeme
başlatma hizmetleri ile hesap bilgisi hizmetleri ödeme hizmeti olarak tanımlanarak
Kanun kapsamına alınmıştır. Anılan Kanun’un 13. maddesinde de ödeme hizmet
sağlayıcıları bankalar, elektronik para kuruluşları, ödeme kuruluşları ve Posta ve
Telgraf Teşkilatı A.Ş. (PTT) olarak sayılmıştır. Bunlar arasında sayılan ödeme
kuruluşlarının faaliyete başlaması Kanun’un 14. maddesi ile elektronik para
kuruluşlarının faaliyete başlaması ise Kanun’un 18. maddesi ile TCMB’den izin
alınması koşuluna bağlanmış ve bu kuruluşlarda aranan koşullar, nitelikler ve
yeterlilikler aynı madde altında sıralanmıştır.
(77) 6493 sayılı Kanun’un “Ödeme Hizmeti” başlıklı 12. maddesine eklenen,
“Ödeme hizmeti sağlayıcılarının bu Kanuna tabi faaliyetleri nedeniyle taraf oldukları
hukuki ilişkiler Banka tarafından izlenir. Banka, ödeme hizmeti sağlayıcılarının bu
Kanuna tabi faaliyetleri nedeniyle taraf oldukları hukuki ilişkiler kapsamında,
ödemeler alanının gelişimini olumsuz etkileyebilecek nitelikte uygulamaların
bulunduğunu tespit etmesi durumunda, ödeme hizmeti sağlayıcılarının bu Kanuna
tabi faaliyetleri nedeniyle taraf oldukları hukuki ilişkilerle ilgili olarak uyulması
gereken usul ve esasları belirlemeye yetkilidir.”
şeklindeki altıncı fıkra ile birlikte ödeme hizmeti sağlayıcılarının 6493 sayılı Kanun
kapsamındaki faaliyetleri nedeniyle taraf oldukları hukuki ilişkileri izlemeye ve buna
ilişkin usul ve esasları belirlemeye TCMB’nin yetkilendirildiği görülmektedir. Yine bu
husus ile ilgili olarak 6493 sayılı Kanun’un “Ödeme Kuruluşu” başlıklı 14. maddesinden
sonra gelmek üzere eklenen “Özellik Gösteren Ödeme Hizmetleri” başlıklı 14/A
maddesinin ikinci fıkrası,
“Banka, bir ödeme hizmeti sağlayıcısındaki verilerin 12 nci maddenin birinci
fıkrasının (f) ve (g) bentlerinde yer alan faaliyetler kapsamında başka bir ödeme
hizmeti sağlayıcısı ile paylaşılmasına ilişkin her türlü usul ve esası belirlemeye
yetkilidir.”
şeklinde olup bahse konu sağlayıcılardaki verilerin paylaşılmasına ilişkin
düzenlemelerde de TCMB’nin yetkili olduğu görülmektedir. Sonuç olarak Kanun
kapsamındaki faaliyetlere ilişkin yetkiler daha önce Bankacılık Düzenleme ve
Denetleme Kurulu (BDDK) ile TCMB arasında paylaşılırken Kanun genelinde yapılan
20-55/767-340
30/49
değişiklikler ile birlikte bu faaliyetlere ilişkin tek yetkili kurum TCMB olarak
düzenlenmiştir. Nitekim 6493 sayılı Kanun’un “Ödeme Kuruluşu” başlıklı 14. maddesi
uyarınca ödeme hizmetleri alanında faaliyette bulunmak isteyen ödeme kuruluşları
öncesinde BDDK’dan izin almaktayken Kanun değişikliği ile birlikte TCMB’den izin
almak suretiyle faaliyette bulunabileceklerdir.
(78) TCMB’den elde edilen bilgilere göre, hesap bilgisi hizmetlerini bankalar lisans almaya
gerek kalmadan sunabilirken, banka dışı kuruluşların TCMB’ye başvurarak lisans
aldıktan sonra bu hizmetleri sunmaları mümkün olmaktadır. TCMB’den gelen görüşte
ayrıca söz konusu hizmetlere ilişkin ikincil düzenleme çalışmalarına başlandığı da
ifade edilmiştir. Nitekim 6493 sayılı Kanun’da yukarıda anılan değişiklikleri getiren
7192 sayılı Kanun’un 16. maddesinde 6493 sayılı Kanun’a geçici 3 maddenin eklendiği
ve söz konusu maddenin (5) bendinin ikincil düzenlemelerin oluşturulmasına yönelik
“Bu maddeyi ihdas eden Kanunla yapılan değişikliklere uygun yönetmelikler bu
maddenin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren bir yıl içinde hazırlanarak yürürlüğe
konulur” şeklinde düzenlendiği görülmektedir.
(79) Bu temel bilgilendirmeden sonra aşağıda açık bankacılık hizmetlerinin verilmesi
noktasında rekabete duyarlı verilerin finansal kuruluşlar arasında iletimine yaklaşımın
nasıl olması gerektiği ve bu hususun AB mevzuatında nasıl düzenlendiği konularına
ilişkin üçüncü taraflardan gelen cevaplara yer verilmiştir.

20-55/767-340
31/49
G.4.2.2. ÖDED Tarafından İletilen Bilgi ve Görüşler
(80) PSD2 ile ödeme hizmetlerinde söz hakkının kullanıcılara geçtiği vurgulanarak
başlayan ÖDED tarafından gönderilen cevabi yazıda, PSD2 ile birlikte yeni ödeme
hizmeti türlerinin düzenlendiği, bunlardan birinin de “hesap bilgisi hizmet sağlayıcılığı”
(account information service provider – AISP) olduğu ifade edilmektedir. ÖDED, 7192
sayılı Kanun’la 6493 sayılı Kanun’a eklenen hükümler ile söz konusu hizmetin Türk
Hukuku’nda karşılığını bulduğunu, ancak bu ödeme hizmeti ile ilgili detayları
belirleyecek yönetmeliklerin henüz TCMB tarafından yayınlanmadığını belirtmiştir.
(81) ÖDED konunun özellikle PSD2’nin “Ödeme Hesabı Bilgilerine Erişim ve Bunlarla İlgili
Kurallar” başlıklı 67. maddesinde düzenlendiğine işaret ettikten sonra bir AISP’nin bu
hizmeti sunabilmesinin ilgili maddede yer alan aşağıdaki şartlara bağlı olduğunu
belirtmiştir:
“2. Hesap bilgileri hizmet sağlayıcısı aşağıdakileri yerine getirmelidir:
(a) Sadece ödeme hizmetinin kullanıcısının açık izni olan durumlarda hizmetler
sunmak;
(b) Ödeme hizmeti kullanıcısının kişisel güvenlik kimlik bilgilerinin, bu bilgileri
kullanan veya yayınlayanlar hariç, diğer tarafların erişimine kapalı olduğunu ve
hesap bilgisi hizmet sağlayıcısı tarafından aktarıldıklarında bunun güvenli ve
etkin kanallar aracılığıyla yapılmasını sağlamak;
(c) 98(1). madde (d) bendi gereğince her iletişim oturumu için kendisini ödeme
hizmeti kullanıcısının ödeme hizmeti sağlayıcısına / hesaplarına tanıtmak ve
hesap hizmeti veren ödeme hizmeti sağlayıcı(lar)ı ile ödeme hizmeti kullanıcısı
arasında güvenli bir şekilde iletişim kurmak;
(d) Yalnızca belirlenmiş ödeme hesaplarından ve ilişkili ödeme işlemlerinden
gelen bilgilere erişmek;
(e) Ödeme hesaplarıyla bağlantılı hassas ödeme verilerini talep etmemek;
(f) Veri koruma kurallarına uygun olarak, ödeme hizmeti kullanıcısı tarafından
açıkça talep edilen hesap bilgileri hizmetini sunmak dışında başka amaçlar için
herhangi bir veriyi kullanmamak, bunlara erişmemek veya depolamamak.”
(82) ÖDED PSD2’nin 67. maddesinin üçüncü fıkrasında ise, ödeme hizmeti sağlayıcılarına
aşağıdaki yükümlülüklerin getirildiğine işaret etmektedir:
“3. Ödeme hesaplarıyla ilgili olarak, hesap hizmeti veren ödeme hizmeti sağlayıcısı
aşağıdakileri yapacaktır:
(a) 98 (1) maddesinin (d) bendi uyarınca hesap bilgisi hizmet sağlayıcılarıyla
güvenli bir şekilde iletişime geçmek; ve
(b) bir hesap bilgisi hizmet sağlayıcısının hizmetleri vasıtasıyla aktarılan veri
taleplerini objektif nedenler dışında bir başka ayrımcılığa tabi tutmadan işleme
koymak.”
(83) ÖDED ayrıca PSD2’nin 67. maddesinin dördüncü fıkrasında yer alan “Hesap bilgisi
hizmetlerinin sağlanması, hesap bilgileri hizmet sağlayıcıları ile bu amaçla ödeme
hizmeti sağlayıcıları hizmet veren hesaplar arasında sözleşmeye dayalı bir ilişkinin
varlığına bağlı olmayacaktır.” ifadelerinden de anlaşıldığı üzere, hesap bilgisi hizmeti
sağlayıcıları ile ödeme hizmeti sağlayıcılarının arasında sözleşmesel bir ilişki
bulunmasının zorunlu olmadığını, bu sayede nispeten yeni ve küçük ölçekli olarak
20-55/767-340
32/49
piyasaya giriş yapacak hesap bilgisi hizmeti verenlerin, sağlayıcılar tarafından
sözleşme prosedürü ile engellenmelerinin önlenmiş olduğunu vurgulamaktadır.
(84) ÖDED veri güvenliğiyle ilgili olarak ise PSD2’nin “Kimlik Doğrulama” başlıklı 97.
maddesine atıfta bulunmakta; hesap bilgisi hizmet sağlayıcılarının, hesap bilgisi
gönderen ödeme hizmeti sağlayıcısının yaptığı doğrulama faaliyetlerine güvenerek
işlem sağlayabileceği ve hesap bilgisi gönderen ödeme hizmeti sağlayıcıların bu
hususta gerekli izni ve teknolojik imkanı hesap bilgisi hizmet sağlayıcılarına vermesinin
zorunlu tutulduğunu belirtmektedir. ÖDED tarafından konuya ilişkin ilave olarak,
PSD2’de, hesap bilgisi hizmet sağlayıcılarının faaliyetlerini sürdürürken mesleki tazmin
veya benzeri bir güvence yaptırmasının zorunlu tutulduğunun22, bu hizmetin
kullanılması esnasında hesap bilgisi sağlayıcısı ile hesap bilgisi gönderen ödeme
hizmeti sağlayıcısının ortak güvenlik önlemleri alarak kullanıcılara ek bir masraf/ücret
çıkartmaması gerektiğinin23, hesap bilgisi gönderen ödeme hizmeti sağlayıcılarının
hesap bilgisi hizmet sağlayıcılarını belirli bir iş modeli ya da belirli bir yöntem/teknoloji
kullanmaya zorunlu tutamayacağının, bu erişimler için farklı teknoloji ve iş modelleri
arasında geçişken bir şekilde çalışabilirlik (interoperabilirty) sağlanması gerektiğinin,
güvenlik önlemlerinin Avrupa Bankacılık Kurumu tarafından yayımlanacak önden belirli
ve objektif standartlar çerçevesinde alınacağının ve güvenlik önlemlerinin
interoperability (birlikte çalışabilirlik) kuralını ihlal edecek şekilde
yorumlanamayacağının24 açıkça düzenlendiğini belirtmektedir.
(85) ÖDED tarafından rekabete duyarlı olarak nitelendirilebilecek parametreler ile ilgili
olarak AB’de yaklaşımın ne olduğu, AB’de söz konusu verilerin banka ya da banka dışı
finansal kurumlarca verilen görüntüleme hizmetleri esnasında iletimine izin verilip
verilmediği konusuyla ilgili olarak ise, PSD2’de bu hususun detaylı düzenlenmemiş
olduğu ve Avrupa Bankacılık Kurumu ile yerel düzenleyici kurumların yetkisine
bırakıldığı, ancak genel yaklaşımın “ödeme hizmeti kullanıcısının açıkça rıza verdiği
bilgiler” olarak çizildiği ifade edilmektedir. Öte yandan ÖDED, PSD2’de hesap bilgisi
hizmetlerinin “ödeme hizmeti kullanıcısının farklı bir veya birden fazla ödeme hizmeti
sağlayıcısı nezdindeki ödeme hesaplarına ilişkin online ortamda konsolide bilgi
sunulması” şeklindeki tanımından hareketle, ödeme hesabı tanımına hangi tür
hesapların girdiğinin de bu noktada yapılacak değerlendirmeler açısından önemli
olduğuna işaret etmektedir. ÖDED, PSD2’de ödeme hesabı tanımının “ödeme hizmeti
kullanıcısı adına tutulan ve ödeme işlemlerinin gerçekleştirilmesinde kullanılan hesap”
olarak, ödeme işleminin ise “fonların bir hesaba koyulması, o hesaptan başka hesaba
aktarılması veya hesaptan çekilmesi” olarak tanımlandığını, bu tanımlardan hareketle
hesap bilgileri görüntüleme hizmeti bu tanım kapsamında ise de, POS alacak bilgisi ve
çek tahsilat bilgisinin bu kapsamda olup olmadığının tartışmalı olduğunu, POS alacak
bilgisinin bir hesaba bağlı olarak ilerlemesi durumunda bu hizmetler kapsamında
yorumlanabileceğini ancak çek tahsilat bilgisinin bu kapsamda olup olmadığının
şüpheli olduğunu ifade etmiştir. Bu bağlamda ÖDED tarafından dile getirilen bu
hususların TCMB ile yapılan görüşmede belirtilen ve ilerleyen bölümlerde özetlenen
hususlara paralel olduğu gözlenmektedir.
(86) ÖDED yazısında ayrıca hesap bilgisi hizmeti sunulması için gerekli verilerin bir
bankaya iletilmesi ile finansal piyasalarda doğrudan faaliyeti olmayan banka dışı hesap
bilgisi görüntüleme hizmeti sağlayıcılarına iletilmesi arasında rekabetçi yaklaşım

22 PSD2, Giriş Bölümü, para. 35.
23 PSD2, Giriş Bölümü, para. 68.
24 PSD2, Giriş Bölümü, para. 93.
20-55/767-340
33/49
açısından fark olup olmadığı ile ilgili olarak, bankaların sadece kendi iştiraklerine ya da
diğer bankalara erişim sağlayıp banka dışı ödeme hizmeti sağlayıcılarına bu erişimi
keyfi olarak kapatması ya da zorlaştırması ya da onları sözleşme yapmaya zorlaması
durumunda banka dışı ödeme hizmet sağlayıcılarının rekabetin dışına itileceğini dile
getirmiştir. Öte yandan ÖDED, AISP’lerin fon kabulünde bulunmayan kuruluşlar olması
sebebiyle bankanın piyasaya arz ettiği ürünler ile bir çakışmasının bulunmadığına,
bununla birlikte bir bankanın iştiraki niteliğindeki AISP’nin ise rakip banka müşterilerine
dair verileri barındırmasının rekabetçi durum açısından daha fazla risk teşkil ettiğine
işaret etmektedir.
(87) Sonuç olarak, ÖDED, hesap bilgisi hizmetlerinde bu hizmetin kullanıcısının açık
rızasının ön şart olduğu, öte yandan hesap bilgisi hizmeti sağlayıcılarının bu hizmeti
verirken eriştiği bilgileri bu hizmetin amacı dışında kullanmaması ve saklamaması
gerektiği, bu hususların PSD’nin ilgili maddelerinde düzenlendiği, ayrıca bu hizmetin
verilmesi esnasında kimlik bilgileri ve diğer verilerin güvenliğinin sağlanmasına yönelik
de PSD2’de hükümlerin bulunduğu, gerek hesap bilgisi hizmet sağlayıcılarının gerekse
ödeme hizmeti sağlayıcılarının kendi üstlerine düşen güvenlik önlemlerini alması ve
Avrupa Bankacılık Kurumu ve Avrupa Merkez Bankası tarafından çıkartılan teknik
önlemlere ilişkin prosedür ve kılavuzlara uygun davranması gerektiği, PSD’nin
rekabete duyarlı veri paylaşımı ile ilgili ise detaylı hükümlerinin bulunmadığı, bu alanın
düzenlenmesinin Avrupa Bankacılık Kurumu ve yerel düzenleyicilere bırakıldığı ve son
olarak bu hizmetin verilmesi esnasında banka dışı hesap bilgisi hizmet sağlayıcılarının
düzenleyici kurumlar tarafından önceden belirlenen objektif nedenler dışında herhangi
bir nedenle ayrımcılığa uğramamasının ve piyasa dışına itilmemesinin önemli olduğu
hususları üzerinde durmuştur.
G.4.2.3. Yurtdışında Faaliyet Gösteren Bankalar Tarafından İletilen Bilgi ve
Görüşler
(88) Dosya kapsamında, açık bankacılık hizmetlerinin verilmesi noktasında rekabete
duyarlı verilerin finansal kuruluşlar arasında iletimine yaklaşımın nasıl olması gerektiği
ve bu hususun AB mevzuatında nasıl düzenlendiği konularına ilişkin yurtdışında işbu
dosya konusuna ilişkin görüntüleme hizmetleri veren bankalardan da yurtdışı
uygulamalar hakkında bilgi istenmiştir. Konuya ilişkin TEB/BNP PARIBAS tarafından
iletilen cevabi yazıda;
- PSD2’nin ödeme işlemlerine yönelik güvenli bir çerçeve sağladığı ve bankalar ile
üçüncü parti sağlayıcılar (Third party providers-TPP) arasında bilgi alışverişini
düzenlediği,
- BNP PARIBAS’ın bu hizmetleri verirken kullandığı uygulamanın (aplikasyon),
hesap hizmetleri ödeme hizmeti sağlayıcıları (ASPSP), AISP, TPP ve ödeme
hizmeti kullanıcısı (PSU) arasında bağlantı ve bilgi alışverişini sağladığı,
- PSD2’de verinin esas sahibinin müşteri olduğu kabulünden hareketle müşterinin
açık rızası ile verinin talep edilen kurumlarla paylaşılmasının mümkün olduğunun
görüldüğü, bununla birlikte müşteri bilgilerinin ve kişisel verilerin korunmasına
hassasiyet gösterildiği,
- Bu çerçevede müşterinin onay verdiği metinde yer alan özel amaç dışında erişilen
verinin hiçbir şekilde işlenmemesi, bu veriler işlenerek yeni bilgiler üretilmemesi, bu
verilerin üçüncü bir tarafla paylaşılmamasının ve bu hususlara ilişkin denetim
prosedürlerinin ilgili kuruluş nezdinde kurgulanmış ve düzenli denetime tabi olması
gerektiği,
20-55/767-340
34/49
- PSD2’nin genel bir çatı niteliğinde olduğu, bu hususlara uyumun üye ülkelerin
çıkaracağı ikincil düzenlemelerle düzenlenmesinin öngörüldüğü,
- İngiltere uygulamasında bu hizmetlerin verilebilmesinin Finansal Yürütme
Otoritesi’nden (Financial Conduct Authority - FCA) lisans alınmasını gerektirdiği,
son derece detaylı olan söz konusu lisanslama sürecinin sistemin güvenli
işleyebilmesine katkı sağladığı,
- AB’de Tek Denetim Mekanizması (Single Supervisory Mechanism) ve Avrupa
Pasaportu kavramı çerçevesinde denetimin bir bölümünün Avrupa Merkez Bankası
(European Central Bank - ECB) tarafından gerçekleştirildiği,
- PSD2’nin 98. maddesinde veri güvenliğine ilişkin aranan yüksek standartlara dair
düzenleme yapıldığı, aynı alanda BDDK’nın Ödeme Kuruluşları ve Elektronik Para
Kuruluşlarının Bilgi Sistemlerinin Yönetimine ve Denetimine İlişkin Tebliği’nde de
veri güvenliği, erişimin kısıtlanması, loglanması25 ve bilgi güvenliği konularında
belirlenen yüksek standartların bulunduğu, bu çerçevede rekabete duyarlı, ticari sır
ya da hassas veri teşkil eden veriye erişimin kısıtlı ve güvenli olmasına, bu bilginin
hiçbir şekilde sızdırılmamasına ilişkin yüksek standartların benimsenmesinin
önemli olduğunun değerlendirildiği,
- PSD2’de ayrıca bankalara yeni nesil ödeme hizmetlerini üçüncü parti aracılığıyla
almak isteyen müşterilere gerekli kolaylığı sağlamak için objektif, ölçülü, ayrım
yapmayan bir hizmet sunmaya ve zorunlu kılınan veri kümelerine erişim sağlamaya
yönelik yükümlülük verildiği,
- Bu çerçevede, tüm yasal yükümlülüklerin, hâlihazırda yürürlükte olan ve yürürlüğe
girmesi beklenen ikincil mevzuatın gerekliliklerinin tüm taraflarca istisnasız şekilde
yerine getirilmesi ve denetlenebilmesi söz konusu olduğunda, finansal piyasalarda
doğrudan faaliyeti olmayan hesap bilgisi hizmet sağlayıcıları ile veri paylaşımının
pazarda çeşitlilik ve yeni hizmetler oluşmasına katkıda bulunacağının düşünüldüğü,
- Rekabete duyarlı veri değerlendirilmesiyle ilgili olarak ise AB’de bu hizmetler
kapsamında teşebbüsler arasında iletilen verilerin genel olarak rekabete duyarlı
veri olarak nitelendirilmediği,
- Öte yandan hesap bilgisi hizmeti esnasında rekabete duyarlı bazı veriler
aktarılmaksızın müşterinin hesap görüntüleme hizmetlerinden nasıl bir fayda
sağlayacağının da öngörülemediğini, zira bu durumda müşterilerin tüm bilgilerini
tek bir platformda toplamasından amaçlanan faydanın sağlanamayacağının
değerlendirildiği
ifade edilmektedir.
(89) Konuya ilişkin ING tarafından ise;
- Avrupa Ekonomik Alanı’nda yerleşik ING kuruluşlarının gerekli lisansa sahip hesap
bilgisi hizmeti sağlayıcılarına müşterinin ödeme bilgilerini sağladığı, bu konuda
müşterinin açık rızasının gerektiği,
- Hesap bilgisi hizmeti sağlayıcısının uyumluluğunu denetleyen makamın merkez
bankası ya da yetkili ulusal makam olduğu,

25 Log, meydana gelen olayların ve hareketlerin kayıt altına alındığı dosyalardır. Loglama ise log kayıtları
aracılığı ile dijital hareketlerin saklanması işlemidir.
20-55/767-340
35/49
- ING’nin bu hizmeti bir uygulama (aplikasyon) aracılığıyla verdiği, hesap bilgisi
hizmeti sağlayıcılarının bu uygulama programlama arayüzüne erişebilmeleri için
910/2014 sayılı Avrupa Komisyonu Regülasyonu çerçevesinde Elektronik Kimlik
Belirleme ve Güven Hizmetleri Düzenlemesi sertifikasına sahip olması gerektiği,
- AB’de hesap bilgisi görüntüleme hizmetleri sağlamak isteyen teşebbüslerin ilgili
ulusal yetkili kuruluşlarca yetkilendirilmeleri gerektiği, bankaların ise bankacılık
lisansları kapsamında hesap bilgisi hizmetleri sunma yetkisi bulunduğu, bununla
birlikte ulusal yetkili makamların, bir bankanın hesap bilgisi hizmeti sunmayı
hedeflemesi halinde, ilgili bankadan bu hususta önceden bildirimde bulunmasını
talep edebildiği, hesap bilgisi görüntüleme hizmetleri verenlerin Avrupa Merkez
Bankası ve yerel düzenleyici kuruluşlar (ulusal yetkili kuruluşlar) tarafından
öngörülen tüm düzenlemelere uymakla yükümlü olduğu ve ilgili mevzuatlara
uyumun dönemsel denetimlere tabi olduğu, bu yükümlülüklere uyulmaması
halinde, nihai olarak bankacılık lisansının iptalinin söz konusu olabildiği,
- AB’de, müşteri sistemleri ve banka (sunucu) arasındaki bilgi iletişiminin yalnızca
Güvenli İletişim Katmanı - Tüneli (Secure Socket Layer - SSL Tunnel) aracılığıyla
mümkün olduğu, hesap bilgilerinin sağlanması/iletilmesi için, Avrupa
Komisyonunun 2018/389 sayılı Regülasyonu kapsamındaki güvenlik
gerekliliklerinin karşılanması gerektiği ve hem hesap bilgisi hizmeti verenler hem
de bankaların, iletişimin güvenli iletişim kanalları aracılığıyla gerçekleştiğini garanti
altına almak mecburiyetinde olduğu,
- AB sınırları içerisinde, bankaların, hesap bilgisi hizmet sağlayıcısının tanımlanması
ve müşterinin güçlü kimlik doğrulaması (Strong Customer Authentication - SCA)
süreçlerine tabi olmak üzere, çevrimiçi banka kanalı aracılığıyla müşteriye
gösterdiği bilgilerin aynısını hesap bilgisi hizmeti sağlayıcısına iletmesi gerektiği,
bununla birlikte kişisel verilerle ilgili olarak hem hesap bankasının hem de hesap
bilgi hizmet sağlayıcısının GDPR kapsamında bu verileri koruma yükümlülüğü
bulunduğu
vurgulanmıştır.
(90) CITIBANK’ın konuya ilişkin cevabi yazısında ise özetle, PSD2’nin AB içinde elektronik
ödemeler iç pazarının daha entegre hale getirilerek geliştirilmesini hedeflediğini ve
PSD2 kapsamında i) sıkı güvenlik koşulları ii) koşul ve bilgilendirme hususlarının
şeffaflığı ve iii) kullanıcılar ile ödeme hizmeti sağlayıcılarının hak ve yükümlülüklerine
ilişkin kuralların belirlendiğini ve söz konusu hizmetler esnasındaki veri paylaşımı için
müşterinin açık rızasının arandığına işaret edilmektedir.
(91) JPMORGAN’ın cevabi yazısında ise PSD2’nin, müşterilerin hesap bilgilerine erişim için
yetki verebildiği hesap bilgisi hizmeti sağlayıcıları olarak adlandırılan yeni bir tip ödeme
kurumu oluşturduğu ve bankalar gibi ödeme hizmeti sağlayıcılarının müşterinin izni
olması durumunda bu teşebbüslerin müşterinin ödeme hesaplarına erişimini
sağlamakla yükümlü kılındığı, bu manada PSD2’nin hizmete dahil olan tarafların hak
ve yükümlülüklerini düzenlediği belirtilmektedir. Diğer yandan JPMORGAN’ın cevabi
yazısında Avrupa Ekonomik Alanı’ndaki uygulamada vadeli faiz oranı bilgisinin
müşterinin çevrimiçi olarak erişim sağlayabildiği bilgiler arasında yer aldığı ve bu
verinin iletiminin kısıtlanmadığı, sunulan verilerin müşterinin hesabına özel olduğu
müddetçe ve gerekli gizlilik önlemleri alınmak suretiyle müşteri ile ya da müşterinin
rızasıyla üçüncü taraf bir finansal kurumla veya hizmet sağlayıcısıyla paylaşılmasında
sıkıntı olmadığı, ancak rekabete duyarlı bir banka bilgisinin herhangi bir rakip ile
20-55/767-340
36/49
rekabete ilişkin karar alma süreçlerinde kullanılabilecek şekilde doğrudan
paylaşılmadığı ifade edilmiştir.
(92) Benzer şekilde SOCIETE GENERALE tarafından da PSD2’nin bir sonucu olarak
bankaların müşterinin talebi ile ödeme hesabı verilerini üçüncü taraf sağlayıcıların
kullanımına sunmaya başladığı, sağlanan verilerin düzenleyicilerle birlikte
tanımlandığı, veri sağlanan taraf kim olursa olsun diğer hizmet sağlayıcılarına hesap
ayrıntılarının sunulmasıyla ilgili rekabet açısından veri güvenliğini sağlamak için belirli
yöntemlere/usullere ihtiyaç olduğu, bu nedenle yetkili makamların gözetim baskısını
daha az hisseden ve sermaye gereksinimi daha düşük olan bazı aktörlerin ödeme
ekosisteminde güven riski oluşturma olasılığının sınırlandırılması gerektiği
belirtilmektedir.
(93) Sonuç olarak, yurtdışında işbu dosya konusuna ilişkin görüntüleme hizmetleri veren
bankalardan gelen bilgilerden, PSD2 ile, bankaların müşterinin talebi dahilinde üçüncü
taraf sağlayıcılara ödeme hesaplarına erişimi sağlamakla yükümlü kılındığı, PSD2’nin
bu hizmet esnasında taraflar arasındaki hak ve yükümlülükleri düzenlediği, diğer
yandan PSD2 ile taraflara veri güvenliğinin sağlanmasına ilişkin de sıkı tedbirler
getirildiği, bununla birlikte söz konusu güvenliğin sağlanmasında Avrupa Merkez
Bankası ve Avrupa Bankacılık Kurumu gibi topluluk kurumları haricinde yerel
otoritelere de sorumluluk getirildiği, rekabete duyarlı veri paylaşımı konusunda ise
doğrudan bir sınırlama bulunmadığı ancak kişisel veri, hassas veri gibi hususlarla veri
güvenliği konularının vurgulandığı sonuçlarına ulaşılmaktadır.
G.4.2.4. Görüntüleme Hizmetlerinde Veri İletimi Hususunun Bankalar ve
Bağımsız Hesap Hizmeti Sağlayıcılar Ekseninde Rekabetçi Yaklaşım Bakımından
Değerlendirilmesi
(94) Açık bankacılık kavramı çerçevesinde çeşitli taraflardan bilgi/görüş talebinde
bulunulan bir diğer husus ise yukarıda da zaman zaman kısmen değinilmiş olan veri
paylaşımının görüntüleme hizmeti sunan başka bir bankaya iletilmesi ile finansal
piyasalarda doğrudan faaliyeti olmayan hesap bilgisi hizmeti sağlayıcılarına iletilmesi
arasında rekabetçi yaklaşım açısından fark olup olmadığıdır. Bu hususa ilişkin yerel
bankalardan;
- (…..) tarafından, görüntüleme hizmetinin müşteri talebi üzerine başlatılan ve 7192
sayılı Kanun’da “ödeme hizmeti sağlayıcısı” olarak nitelendirilen kuruluşlarca
verilmesinde bir sakınca görülmemekle birlikte, hizmeti sunmak için gerekli şartları
taşımayan kuruluşların müşteri talebi olsa dahi bu hizmeti doğrudan son
kullanıcıya/tüketiciye sunmasının uygun olmayacağı, bu hizmeti verebilecek ve
finansal piyasalarda doğrudan faaliyeti olmayan firmaların lisanslanması için ilgili
şartların belirlenmesinin önemli olduğu, bu faaliyeti yürütecek firmaların veri
güvenliğini sağlaması ve söz konusu verileri farklı amaçlar için kullanmaması
amacıyla konunun regüle edilmesinin faydalı olacağı,
- (…..) tarafından, verinin aktarılmasından ziyade saklanıp işlenmesi konusunun
önemli olduğu, bu nedenle, bu bilgilerin bankalar ve üçüncü yazılımlar tarafından
müşteriye ekstre/bilgi görüntüleme hizmeti sunulması dışındaki amaçlarla
kullanılmaması yönünde regülasyonların düzenlenmesinin önem taşıdığı, söz
konusu regülasyon konusunun bankalar ve diğer hizmet sağlayıcılar açısından
ortak değerlendirilmesi gerektiği,
- (…..) tarafından, bu bilgilerin görüntüleme hizmeti sunan başka bir bankaya
iletilmesi ile finansal piyasalarda doğrudan faaliyeti olmayan hesap bilgisi
20-55/767-340
37/49
görüntüleme hizmet sağlayıcılarına iletilmesi arasında rekabetçi yaklaşım
açısından farkın ancak iletilen verilerin doğrudan hizmeti sunan kuruluş tarafından
açıkça görüntülenebildiği hallerde söz konusu olacağı; hizmet altyapısını sağlıyor
olmakla birlikte ilgili kuruluşun iletilen bu verileri görüntüleme noktasında bir yetkiye
sahip olmadığı durumda finansal kuruluş ve finansal olmayan kuruluş arasında bir
fark olmayacağı; ancak verilerin görüntülenebilmesi halinde finansal kuruluş ile
yapılacak paylaşımın rekabet açısından doğal olarak finansal olmayan kuruluş ile
paylaşımdan daha etkili sonuç doğuracağı,
- (…..) tarafından, verilerin görüntüleme hizmeti sunan başka bir bankaya iletilmesi
ile finansal piyasalarda doğrudan faaliyeti olmayan hesap bilgisi görüntüleme
hizmeti sağlayıcılarına iletilmesi arasında kendileri açısından bir fark olmadığı, her
koşulda hizmet kapsamında sunulan faiz, komisyon ve müşteri özelinde belirlenen
işlem ücreti gibi ticari sır niteliğindeki birtakım bilgilerin başka bir banka ya da firma
ile paylaşılmaması ve bunların başka amaçlarla kullanılmaması gerektiği, TCMB
tarafından halihazırda devam eden çalışma sonucunda ortaya çıkacak alt
düzenlemeler ile bankalar ve hizmet sağlayıcı şirketlerle hangi bilgilerin
paylaşılacağının netleşmesinin beklendiği, her ne kadar bağımsız hesap bilgisi
görüntüleme hizmet sağlayıcılarının teknik olarak finansal piyasalarda doğrudan
faaliyeti olmasa da bu teşebbüsler doğrudan finansal piyasalarda faaliyet
gösterenler ile işbirliği yapabileceğinden ticari sır niteliğindeki bilgilerin diğer
bankalarla olduğu gibi hesap görüntüleme hizmeti sağlayıcısı ile de paylaşılmaması
ya da bu bilgilerin anılan kuruluşlarca işlenip satılması gibi durumların önüne
geçilmesi gerektiği,
- (…..) tarafından, bilgilerin doğrudan bankalar arasında paylaşılması senaryosunda
bankaların ham verilere erişebileceği, diğer taraftan, bu bilgilerin entegratör firma
ya da üçüncü kişiler arasında paylaşımında ise rekabet açısından paylaşılan verinin
kapsamının önem arz edeceği, üçüncü tarafların -birçok sektörde olduğu gibi- ham
verileri, örneğin sektör ortalaması şeklinde derleyerek ve anonimleştirerek bankalar
ile paylaşabileceği ve bu senaryonun, rekabet endişelerini azaltmaya daha yakın
olduğu; entegratör seviyesinde faaliyet gösteren teşebbüslerin birçok müşterinin
farklı bankalardaki verilerine sahip olmaları halinde, bu teşebbüslerin, söz konusu
veriler açısından, bankaların elde etmeleri mümkün olmayan rekabete hassas rakip
bilgilerine erişebilecek konumda olacakları ve entegratör tarafından bu bilgilerin
elde edilmesi ve kullanılması hakkında Bankacılık Kanunu benzeri ya da konuya
özel bir düzenlemenin getirilmemesi durumunda, bu verilerin gelişi güzel
kullanımının rekabetçi olmayan davranışları teşvik edebilme riski barındırabileceği,
- (…..) tarafından, hizmet kapsamında gönderilen bilgilerin genel olarak, stratejik
bilgiler içermesi nedeniyle alıcı tarafından muhasebe entegrasyonu haricinde farklı
amaçlarla kullanılmaması gerektiği; aksi durumda, söz konusu hizmetler içerisinde
yer alan parametrelerin, rakip bankalar tarafından bilindiğinde, bu bankaların
rekabetçi kararları ve dolayısıyla serbest piyasa rekabeti üzerinde olumsuz etkisi
olabileceği, bu noktada, sağlayıcıların kanun ve mevzuat gerekliliklerine uyumunun
tam, gerektiği durumlarda otoriteler tarafından yetkilendirilmiş ve lisans alma
edimlerini yerine getirmiş olmalarının önem arz ettiği; müşteri verisinin güvenliğinin
sağlanması dışında, ilgili mevzuat, ikincil düzenlemeler ve bu düzenlemelere
uyumun denetlenmediği durumlarda; anılan kurumların söz konusu verileri işleyip
rekabete uygun olmayan bir şekilde kullanmasının söz konusu olabileceği,
dolayısıyla bu verilerin müşteri bağlamı dışında büyük veri olarak işlenmesinin ve
anlamlandırılmasının önüne geçilmesi gerektiği, getirilen mevzuat ve bu mevzuata
20-55/767-340
38/49
uyumun eksiksiz olması durumunda ise pazarda çeşitlilik ve yeni hizmetler
yaratılabileceği ve pazara giriş engellerinin önüne geçilebileceği,
- (…..) tarafından, hizmet kapsamında paylaşılan bilgilerin, saklanma ve üçüncü
taraflara kullanım sınırlarının belirlendiği bir mevzuat hazırlanana kadar bu bilgilerin
hizmet sağlayıcı bankalarca/firmalarca kullanılmasının haksız rekabet oluşturduğu
ve bilgi güvenliği açısından sorunlara yol açabileceği; ülkemizde ilgili mevzuat
oluşturulana kadar üçüncü taraf hizmet sağlayıcılarının hassas bilgileri kaydetme
ve analiz etmelerinin kontrol altında tutulması gerektiği, bu hususlar dışında
verilerin hesap bilgisi hizmeti sunan başka bir bankaya iletilmesi ile finansal
piyasalarda doğrudan faaliyeti olmayan hesap bilgisi görüntüleme hizmeti
sağlayıcılarına iletilmesi arasında kendileri açısından bir fark olmadığı,
- (…..) tarafından, POS alacak bilgilerine ilişkin parametrelerin diğer bankalar, e-para
kuruluşları veya finansal kurumlarla paylaşılmasının uygun olmadığı; öte yandan
hesap bilgisi görüntüleme hizmetini sağlayan entegratör firmalarla bu bilgilerin
paylaşılmasının, rekabete duyarlı (stratejik), ticari sır niteliğindeki bilgileri işleyerek
yönlendirme hizmeti vermemeleri ya da bu firmaların hesap bilgisi görüntüleme
hizmeti sağlamak dışında finansal kurum niteliği kazanmaları durumunda
topladıkları bu bilgileri kullanmamaları koşuluyla uygun görüldüğü,
- (…..) tarafından, müşteri rızası olması koşuluyla söz konusu bilgilerin hesap bilgisi
görüntüleme hizmeti sunan başka bir bankaya sunulmasının, bankaların siber
güvenlik ve müşteri hassasiyeti bakımından en güvenlikli finansal aktörler olması
bakımından uygun görüldüğü; bununla birlikte, banka dışı hizmet sağlayıcılar
açısından söz konusu durum bugün itibarıyla ölçümlenemediğinden ilgili hizmetin
bankalar açısından devam ettirilmesinin işlem güvenliği bakımından daha efektif
olacağı
belirtilmiştir.
(95) Konuya ilişin yabancı bankalardan ise;
- (…..) tarafından, söz konusu hizmetler müşterilerin açık rıza ve talimatları
doğrultusunda verildiğinden, hizmet kapsamındaki verilerin hizmet sağlayıcılarıyla
ya da bankaların kendileriyle paylaşılması arasında rekabet açısından bir fark
bulunmadığı ifade edilmiştir.
- (…..) tarafından da müşteri verilerinin yalnızca müşterinin rızası ve gerekli tüm
güvenlik önlemleri alınmak suretiyle üçüncü taraf bir finansal kurumla veya hizmet
sağlayıcıyla paylaşılabileceği belirtilmiştir.
- (…..) tarafından her aktör güvenlik ve finansal istikrar açısından yeterli garanti
verebildiği sürece, verilerin hesap bilgisi hizmeti sunan başka bir bankaya iletilmesi
ile finansal piyasalarda doğrudan faaliyeti olmayan hesap bilgisi görüntüleme
hizmeti sağlayıcılarına iletilmesi arasında bir fark olmadığı, ancak yetkili
makamların gözetim baskısını daha az hisseden ve sermaye gereksinimi daha
düşük olan bazı aktörlerin ödeme ekosisteminde güven riski oluşturma olasılığının
sınırlandırılması gerektiği ifade edilmiştir.
- (…..) tarafından verilerin gönderim adresinin banka ya da sağlayıcı olmasının
rekabetçi yaklaşım açısından fark yaratmadığı, zira gerek rekabete duyarlı verilerin
gerekse kişisel ve müşteri sırrı niteliğindeki verilerin hizmetin amaçları dışında
kullanılmasının, büyük veri olarak işlenmesinin aynı rekabetçi endişeleri
doğuracağı, bu nedenle önemli olanın sağlayıcıların kanun ve mevzuat
20-55/767-340
39/49
gerekliliklerine uyumunun tam, otoriteler tarafından yetkilendirilmiş ve lisans alma
edimlerini yerine getirmiş olmaları ve ilgili mevzuat, ikincil düzenlemeler ve bu
düzenlemelere uyumun denetlenmesi olduğu vurgulanmıştır.
(96) Sonuç olarak yerel ve yabancı bankalardan gelen cevaplar bir bütün olarak
değerlendirildiğinde, genel yaklaşımın, verilerin hesap bilgisi hizmeti sunan başka bir
bankaya iletilmesi ile finansal piyasalarda doğrudan faaliyeti olmayan hesap bilgisi
görüntüleme hizmeti sağlayıcılarına iletilmesi arasında esaslı bir fark olmadığı
yönünde olduğu, ancak veri alıcısı hangi taraf olursa olsun gerek rekabete duyarlı
verilerin gerekse kişisel veri, müşteri sırrı, ticari sır niteliğindeki verilerin bu hizmeti
veren teşebbüsler tarafından görüntülenmemesi, saklanmaması, işlenmemesi ve
üçüncü taraflara iletilmemesi/satılmamasının rekabetçi yaklaşım ve diğer mevzuat
bakımından önem arz ettiğinin belirtildiği, bu hususlara uyumun ve denetimin gerekli
regülasyonlar ve ilgili otoriteler kapsamında yakından takip edilmesinin öneminin de
vurgulandığı görülmektedir.
G.4.2.5. TCMB ve BDDK Tarafından İletilen Bilgi ve Görüşler
(97) Açık bankacılık ile ilgili önceki bölümlerde değinilen konular hakkında TCMB ve
BDDK’dan da bilgi/görüş istenmiş olup bu bölümde bu kurumların görüşleri aşağıda
özetlenmiştir.
(98) Dosya kapsamında görüşlerine başvurulan BDDK tarafından iletilen yazıda, bildirim
konusu işlemin, ilgili mevzuat uyarınca ödeme hizmeti olarak tanımlandığı ve TCMB
tarafından çıkarılacak alt düzenlemeler çerçevesinde gerekli koşulları sağlayan her
kuruluşun sunabileceği lisansa tabi bir hizmet olduğu, nitekim 7192 sayılı Kanun’un
01.01.2020 tarihinde yürürlüğe girmesiyle birlikte, ödeme kuruluşları ile elektronik para
kuruluşlarına ilişkin düzenleme ve denetleme görevinin TCMB tarafından yürütüldüğü,
bu bakımdan işlem hakkında bir görüşlerinin bulunmadığı belirtilmiş ve yazının
devamında Avrupa Komisyonu tarafından yürürlüğe konulan PSD2 ile uyumlu olacak
şekilde 6493 sayılı Kanun’un 23. maddesinin (1) numaralı fıkrasına “Sistem işleticisi,
ödeme kuruluşu ve elektronik para kuruluşu bu Kanunda yer alan hususlar ile ilgili
belgeleri ve kayıtları en az on yıl süreyle güvenli ve istenildiği an erişime imkân
sağlayacak şekilde yurt içinde saklar. Sistem işleticisinin faaliyetlerini yürütmede
kullandığı bilgi sistemleri ve bunların yedekleri de yurt içinde tutulur.” hükmünün
eklendiği ve bu hüküm uyarınca verilerin yurtiçinde saklanması gerektiği, buna
ilaveten, 5411 sayılı Bankacılık Kanunu’na tabi kuruluşlar açısından anılan Kanun’un
73. maddesine26 uyum sağlanmasının önem arz ettiği belirtilmiştir.
(99) 7192 sayılı Kanun ile bu alanda yetkili otorite haline gelen TCMB tarafından iletilen
yazıda ise, bildirim konusu hesap bilgisi görüntüleme hizmetinin 7192 sayılı Kanun ile
ödeme hizmeti kapsamına alındığı, söz konusu hizmetin bankalarca lisans almaya
gerek kalmadan, banka dışı kuruluşlarca ise TCMB’den lisans alarak sunulabildiği, söz
konusu hizmetlere ilişkin ikincil düzenleme çalışmalarının devam ettiği, bu çerçevede
söz konusu hizmet kapsamında hangi verilerin paylaşılacağı ve erişilen bilgilerin
gizliliğine ilişkin hükümlerin ikincil düzenlemelerde yer alacağı ifade edilmiştir. TCMB
tarafından ayrıca söz konusu hizmetlere ilişkin bankaların kendi aralarında ve banka
dışı kuruluşlarla belirli bilgileri paylaşmalarının finansal ürünlerin gelişimine yönelik

26 5411 sayılı Kanun’un 73. maddesi “Sırların saklanması” başlıklı olup, genel olarak gerek BDDK
tarafından görev esnasında, gerekse de teşebbüslerce bankacılık faaliyetleri sırasında edinilen müşteri
sırrı, ticari sır, kişisel veri niteliğindeki bilgilerin paylaşımına ilişkin yasakları, kısıtlamaları ve kapsamı
düzenlemektedir.
20-55/767-340
40/49
yenilikçi çalışmaların artmasına ve müşterilerin daha iyi hizmet alabilmelerine katkı
sağlayabileceği değerlendirmesinde bulunulmuştur.
(100) Öte yandan konuya ilişkin görüşlerini almak ve ikincil düzenlemelerin hangi noktada
olduğunu öğrenebilmek adına bilgi isteme yazısının haricinde TCMB yetkilileri ile
ayrıca bir online görüşme gerçekleştirilmiştir. Yapılan görüşmede konuya ilişkin
düzenlemelerin tamamlanmak üzere olduğu ve taslakların Kurum ile de paylaşılacağı,
söz konusu düzenlemelerde ödeme hesabının tanımının PSD2’ye paralel şekilde
yapıldığı, bu çerçevede söz konusu hesapların fon girişi-çıkışı olan hesaplar olup
olmadığının önem arz ettiği, PSD2’de hesap bilgisi hizmetleri de tanım olarak ödeme
hesabı üzerinden tanımlandığından hangi tür hizmetlerin bu kapsama gireceğinin
belirlenmesinin değerlendirmeler açısından önemli olduğu, kendilerinin bu aşamada
vadesiz hesaplara odaklandığı, ancak vadeli hesaplar da fon girişi-çıkışı olan hesaplar
olduğundan bu hesapların da bu kapsamda değerlendirilebileceği, bununla birlikte
TCMB tarafından bu aşamada vadeli hesaplara ilişkin bir düzenleme yapılmadığı,
PSD2’de ödeme hesabı tanımını genişletecek şekilde revizyonların planlandığı, bu
çerçevede bu tanıma sigorta ve birikim hesaplarının da dahil edilmesinin düşünüldüğü,
örnek olarak Güney Kore’de sigorta hesaplarının da ödeme hesabı kapsamında yer
aldığı, ancak POS alacak bilgisinin bir ödeme hesabı olarak tanımlanıp
tanımlanamayacağının üzerinde daha detaylı durulması gerektiği, bununla birlikte çek
ile ilgili herhangi bir hususun bu kapsamda yer almadığının düşünüldüğü27, bu tür
hizmetlerin sunulmasında müşteri rızasının birinci öncelik olduğu, kendilerince yapılan
çalışmaların ilk aşamasını hizmet sağlayıcılarının dikkat etmesi gereken hususların
oluşturduğu, ödeme hizmet kapsamında hangi verilerin ne şekilde paylaşılacağı
konusuna ilerleyen düzenlemelerde yer verileceği, düzenlemelerdeki bir sonraki
aşamayı ise güvenlik, tarafların yükümlülükleri ve paylaşımın sınırları gibi teknik
konuların oluşturduğu, TCMB’ye verilen yetkilerin ödeme hizmetleri ile sınırlı olduğu,
bunun dışındaki alanlardaki verilerin paylaşımına ve veri güvenliğine ilişkin hususların
Bankaların Bilgi Sistemleri ve Elektronik Bankacılık Hizmetleri Hakkında Yönetmelik’in
43. maddesi28 doğrultusunda BDDK tarafından belirlenmesinin/denetimin devam ettiği
hususları üzerinde durulmuştur.
G.4.3. Genel Değerlendirme
(101) Sözleşme konusu hizmetlerin verilmesi sürecinde yer alan parametrelerin gerekliliğine
ilişkin elde edilen bilgilere bakıldığında, gerek hesap bilgisi, gerekse POS alacak ve
çek tahsilat bilgisi görüntüleme hizmetlerinin sunumu bakımından, gerek bankaların
müşterilerine ilettiği bu tür raporlamalarda gerekse üçüncü taraflarca verilen bu
hizmetlerde yeknesak bir parametre bütününün bulunmadığı, sunulan parametrelerin
bankalarca müşteriye sunulan parametre seti haricinde farklı sektörlerde faaliyet
gösteren müşterilerin ihtiyaç ve taleplerine göre de şekillendiği, SOFTTECH de dahil
olmak üzere görüntüleme hizmeti sunan teşebbüsler tarafından, bankalarca
müşterilere hangi parametreler sunuluyorsa bu teşebbüsler tarafından da bu bilgilerin

27 6493 sayılı Kanun’un 12. maddesinin ikinci fıkrasının (e) bendi uyarınca 6102 sayılı Kanun
kapsamındaki kıymetli evrak, yabancı banka çekleri, seyahat çekleri ve kâğıt posta havalelerinden
herhangi biriyle gerçekleşen ödeme işlemleri ödeme hizmeti sayılmamaktadır.
28 “Uzaktan Kimlik Tespiti ve Üçüncü Taraflara Güven” başlıklı söz konusu madde hükmü “Banka,
11/10/2006 tarihli ve 5549 sayılı Suç Gelirlerinin Aklanmasının Önlenmesi Hakkında Kanun ve alt
düzenlemelerinde yer alan yükümlülükler saklı kalmak kaydıyla, müşterinin veya müşteri adına hareket
eden kişinin kimliğini tespit etmek amacıyla, uzaktan kimlik tespiti yöntemleri kullanabilir ya da
hâlihazırda müşteri veya müşteri adına hareket eden kişi için daha önce kimlik tespitinde bulunmuş
başka bir bankadan açık bankacılık servisleri aracılığıyla hizmet alabilir. Bu fıkranın uygulanmasına
ilişkin usul ve esasları belirlemeye Kurul yetkilidir.” şeklindedir.
20-55/767-340
41/49
sunulduğu, bu çerçevede bu hizmetlerin sunumu için sınırları çizilmiş bir parametre
setinden bahsedilemeyeceği anlaşılmıştır. Bu hususa ek olarak TEB, CITIBANK,
YAPIKREDİ gibi bazı bankalarca daha kısıtlı bir veri setinin, temel amacı mutabakat,
nakit akışlarını düzenleme, alacak-borç takibi olan bu hizmetlerin nihai tüketiciye
faydasını yok edeceği hususu vurgulanmıştır. Öte yandan minimal bir veri setinin hangi
parametreleri içermesi gerektiğine ilişkin gerek diğer rakip görüntüleme hizmeti
sağlayıcı teşebbüslerin gerekse de bankaların birbirinden kayda değer şekilde
farklılaşan cevaplarından bir sonuca ulaşmak da mümkün olmamıştır. Tüm bu hususlar
çerçevesinde, söz konusu hizmetlerden amaçlanan faydanın çoğu zaman faaliyet
gösterdikleri sektöre göre ihtiyaçları farklılaşan tüketiciye ulaşması için, minimal bir veri
seti belirlenmesinden ziyade ilerleyen bölümlerde değinileceği üzere veri güvenliği
üzerine odaklanılması gerektiği kanaatine ulaşılmıştır.
(102) Bu tespitten sonra hangi tür verilerin rekabete duyarlı olduğu hususunda ise hesap
bilgisi görüntüleme hizmeti bakımından vadeli mevduat faiz oranı ve işlem bazındaki
ücret ve komisyonların, POS alacak bilgisi görüntüleme hizmeti bakımından ise hizmet
komisyon oranı/tutarı ve müşterinin POS ödemesinin vadesinin/hangi tarihte hesabına
yapılacağı bilgisi rekabete duyarlı olarak belirtilen parametrelerin başında gelmektedir.
Çek tahsilat bilgisi görüntüleme hizmeti bakımından ise bilgi istenen tarafların çoğu
herhangi bir rekabete duyarlı veri tespitinde bulunmamıştır. Bazı bankalar tarafından
müşteri verisi, iş yeri verileri, bankanın müşteriyle çalışma koşullarını gösteren her türlü
veri (müşteriye verilen kart çeşidi, taksit sayısı) gibi bilgiler de doğrudan fiyata ilişkin
olmamakla beraber, bu kapsamda zikredilmiştir. Öte yandan yabancı bankalardan elde
edilen bilgilerden AB uygulamasında vadeli mevduat faiz oranı gibi esasında rekabete
duyarlı olarak nitelendirilebilecek verilerin iletiminin engellenmediği, bunun yerine veri
güvenliği konusuna odaklandığı bilgisine ulaşılmıştır.
(103) AB uygulamasında farklı durumlar söz konusu olsa da çeşitli taraflardan gelen bilgilere
paralel şekilde, vadeli mevduat faiz oranı, işlem bazındaki ücret ve komisyonlar, POS
alacağına uygulanan komisyon oranı gibi veriler fiyata ilişkin veriler olması hasebiyle
rekabete duyarlılığı yüksek veriler olarak nitelendirilmesi gerekmektedir. Fiyata ilişkin
olmalarının yanı sıra aynı zamanda müşteri ya da iş yeri özelinde de bilgiler içerebilen
bu verilerin, birbirine rakip teşebbüslerce görüntülenmesinin, saklanmasının,
işlenmesinin engellenmesinin olası bir koordinasyonun önüne geçilmesi bakımından
önem arz ettiği değerlendirilmektedir. Ancak çeşitli taraflardan elde edilen bilgiler
kapsamında, açık bankacılığın finansal sektörde ana akımlardan biri olduğu bu
dönemde, söz konusu riskin önüne geçmek bakımından uygulanması gereken yöntem
bu tür hizmetlerin sunumunu engellemek ya da nihai tüketiciye sunulacak parametre
setini sınırlamaktan ziyade yine veri güvenliğiyle ilgili önlemleri almaktan geçmektedir.
(104) Nitekim çeşitli taraflardan elde edinilen bilgiler kapsamında, PSD1 ve sonrasında
PSD2 ile şekillenen AB uygulamasında da odağın verilerin iletiminin sınırlanmasından
ziyade veri güvenliği noktasında olduğu görülmektedir. Bu bağlamda önceki
bölümlerde de yer verildiği üzere PSD2’nin 67, 97 ve 98. maddelerinde, ödeme hizmeti
sağlayıcısı ve hesap bilgisi hizmeti sağlayıcısı gibi tarafların yükümlülükleri ve veri
güvenliği ile ilgili konular düzenlenmektedir. Bu çerçevede 67. maddede hesap bilgisi
hizmeti sağlayıcıları bakımından özellikle vurgulanan hususlardan biri, bu
teşebbüslerin, ödeme hizmeti kullanıcısı tarafından açıkça talep edilen hesap bilgileri
hizmetini sunma dışında, başka amaçlar için herhangi bir veriyi kullanmamak, bunlara
erişmemek ve depolamamakla yükümlü olduğu hususudur. Dolayısıyla rekabete
duyarlı parametrelerin rakip teşebbüsler arasında iletimine ilişkin açık hükümler
barındırmamakla beraber, PSD2’de verilerin hizmet sağlayıcılar tarafından nihai
20-55/767-340
42/49
tüketicinin ihtiyacı ve amacı dışında kullanılmaması, erişilmemesi ve depolanmaması
hususuna dikkat çekildiği görülmektedir.
(105) Yine elde edilen bilgilerden, PSD2’de rekabete duyarlı verilerin paylaşımı gibi detay
hususların Avrupa Bankacılık Kurumu, Avrupa Merkez Bankası ve lokal düzenleyici
kurumların yetkisine bırakıldığı anlaşılmıştır. Bu noktada ülkemizde de bu alanda son
dönemde önemli gelişmeler meydana gelmiş olup, 6493 sayılı ve 7192 sayılı
Kanunlarla hesap bilgisi hizmetini de içerecek hale gelen ödeme hizmetleri alanının
BDDK’dan alınarak TCMB’nin yetkisine bırakıldığı görülmektedir. Nitekim önceki
bölümlerde de yer verildiği üzere gerek 6493 sayılı Kanun’un 12. maddesine eklenen;
“Ödeme hizmeti sağlayıcılarının bu Kanuna tabi faaliyetleri nedeniyle taraf oldukları
hukuki ilişkiler Banka tarafından izlenir. Banka, ödeme hizmeti sağlayıcılarının bu
Kanuna tabi faaliyetleri nedeniyle taraf oldukları hukuki ilişkiler kapsamında,
ödemeler alanının gelişimini olumsuz etkileyebilecek nitelikte uygulamaların
bulunduğunu tespit etmesi durumunda, ödeme hizmeti sağlayıcılarının bu Kanuna
tabi faaliyetleri nedeniyle taraf oldukları hukuki ilişkilerle ilgili olarak uyulması
gereken usul ve esasları belirlemeye yetkilidir.”
şeklindeki altıncı fıkra ile gerekse de 14/A maddesinin ikinci fıkrasında yer alan
“Banka, bir ödeme hizmeti sağlayıcısındaki verilerin 12 nci maddenin birinci
fıkrasının (f) ve (g) bentlerinde yer alan faaliyetler kapsamında başka bir ödeme
hizmeti sağlayıcısı ile paylaşılmasına ilişkin her türlü usul ve esası belirlemeye
yetkilidir.”
şeklindeki yeni düzenleme ile TCMB, ödeme hizmeti sağlayıcılarının 6493 sayılı Kanun
kapsamındaki faaliyetlerini izlemeye, buna ilişkin usul ve esasları belirlemeye ve ayrıca
söz konusu hizmetler kapsamında verilerin paylaşımına ilişkin esasları belirlemeye
yetkili kılınmıştır. Bu çerçevede hesap bilgisi görüntüleme hizmeti kapsamında hangi
parametrelerin paylaşılacağına ilişkin öncelikli yetki sahibi kurum da TCMB olup,
TCMB ile gerek bilgi isteme yazısı gerekse görüşme düzeyinde yapılan iletişimlerde
söz konusu düzenlemelere ilişkin çalışmaların devam ettiği öğrenilmiştir.
(106) Bu noktada TCMB ile yapılan görüşmelerde özellikle ön plana çıkan bir hususa
değinmenin önem arz ettiği düşünülmektedir. TCMB yetkilileri ile yapılan görüşmede
çalışmaları devam etmekte olan taslak düzenlemelerde ödeme hizmeti ve ödeme
hesabı tanımının PSD2’ye paralel şekilde yapıldığı, bu bağlamda söz konusu hesabın
fon giriş-çıkışlarına açık olup olmamasının anılan hesabın ödeme hesabı olarak
tanımlanıp tanımlanmayacağına ilişkin kriterlerden biri olduğu, vadesiz hesabın bu
kriteri karşıladığı, bu nedenle ilk aşamada bu hesap türü bazında tanımlar yapıldığı,
ancak dünya örneklerinde vadeli hesapların (birikim hesaplarının) ve sigorta
hesaplarının da ödeme hesabı olarak kabul edildiği örneklerin bulunduğu, ayrıca fon
giriş çıkışı olması nedeniyle vadeli hesapların da bu bağlamda değerlendirilmesinin
mümkün olduğu, ancak ilk düzenlemelerde vadeli hesabın bu bağlamda
değerlendirilmediği ifade edilmiştir. Benzer şekilde yapılan görüşmede POS alacak
bilgisi görüntüleme hizmetleri bakımından da bu hizmete ilişkin hesapların ödeme
hesabı olarak tanımlanıp tanımlanmayacağının bu aşamada üzerinde daha ayrıntılı
düşünülmesi gereken bir husus olduğu belirtilmiştir. Bu bağlamda TCMB tarafından
yakın zamanda ortaya konacak ilk düzenlemelerin işbu dosyada rekabete duyarlı veri
alanında ön plana çıkan vadeli mevduat ve POS alacak bilgisi hizmeti bakımından
yapılan rekabete duyarlı veri analizi bakımından ek bilgi sunmaması olasılık
dahilindedir.
20-55/767-340
43/49
(107) Dosya konusuna bu açıdan yaklaşıldığında, yukarıda verilen bilgiler kapsamında, söz
konusu alanın Kanun’da kendisine verilen yetkiler ile TCMB’nin yetki ve görev alanında
bir konu olduğu, bu bağlamda hesap bilgisi görüntüleme hizmetleri kapsamında hangi
tür verilerin paylaşılacağına ilişkin esasları belirleme yetkisinin de özellikle 6493 sayılı
Kanun’un 14/A maddesi kapsamında TCMB’ye verildiği, bu durum karşısında
Kurumun paylaşılacak veriler açısından bir sınır çizmekten ziyade hangi tür verilerin
rekabete duyarlı olduğu ve bu tür verilerin rakip teşebbüslerce görüntülenebilmesi
durumunda ne gibi anti-rekabetçi etkilerin ortaya çıkabileceği konularında TCMB’ye
görüş vermekle sınırlı olacağı sonuçlarına ulaşmak mümkün gözükse de, öte yandan
henüz TCMB tarafından yapılmış olan ödeme hesabı tanımının kapsamının net
olmayışı ve hâlihazırda sadece vadesiz hesabı kapsayacak şekilde olması, işbu dosya
konusunu oluşturan POS alacak bilgisi, çek tahsilat bilgisi görüntüleme hizmetleri gibi
hizmetlerin ne şekilde ve hangi kurumca ele alınması gerektiği sorusunu/sorununu
ortaya çıkarmaktadır. Tüm bu bilgiler doğrultusunda, dosya konusuna ilişkin nihai
değerlendirme aşağıdaki sistematik çerçevesinde yapılmıştır.
(108) Bu bağlamda öncelikle belirtilmesi gereken husus, yukarıda da belirtildiği üzere, işbu
dosya konusu hizmetlerin sunumunda vadeli faiz oranı, işlem ücret ve komisyonları,
POS alacak komisyon oranı/tutarı, POS alacak vadesi, üye işyeri ile çalışma
koşullarına ilişkin diğer ticari veriler gibi rekabete duyarlı verilerin rakip teşebbüsler
arasında iletiminin söz konusu olduğudur. Her ne kadar dosya özelinde muafiyet
bildirimi yapılan sözleşme aynı ekonomik bütünlük içerisinde yer alan teşebbüsler
tarafından akdedilmiş olsa da, söz konusu bildirim içeriğinin fiiliyatta finansal sektörde
faaliyet gösteren teşebbüsler arasında rekabete duyarlı verileri de içeren birtakım veri
setinin paylaşımını gerektirdiği açıktır. Dahası edinilen bilgilerden görüldüğü üzere,
ilerleyen dönemde daha çok banka bu alanda faaliyet göstermeyi planlamaktadır. Söz
konusu durumun bir sonucu olarak ilerleyen dönemde bu hizmetlerin sunumu
bakımından finansal sektörde faaliyet gösteren daha çok oyuncu arasında bu tür
verilerin iletimi-paylaşılması gerekecektir. Sonuç olarak, fiiliyatta rakip teşebbüsler
arasında bazıları rekabete duyarlı olan parametrelerin iletimini içeren ve bu haliyle bu
parametreler açısından olası bir koordinasyon riskini de ortaya çıkaran işbu bildirime
4054 sayılı Kanun’un 8. maddesi kapsamında menfi tespit belgesinin verilmesinin
mümkün olmadığı değerlendirilmektedir.
(109) Bu tespitten sonra değerlendirmenin ikinci aşamasında bireysel muafiyet analizine
geçildiğinde ise, öncelikle, açık bankacılığın da gelişmesiyle son dönemde ortaya
çıkan yeni hizmetler olan ve tüketiciye bankalar haricinde alternatif hizmet kanalları
oluşturan ve hesaplarını tekil bankalar yerine konsolide olarak tek bir uygulamadan
görüntüleyebilmelerini sağlayan görüntüleme hizmetlerinin, muafiyet koşullarından
malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve
iyileşmelerin ya da ekonomik ve teknik gelişmenin sağlanması ile tüketicinin bundan
yarar sağlaması şeklindeki ilk iki şartını sağladığı değerlendirilmektedir.
(110) Muafiyetin diğer iki şartından biri olan ilgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin
ortadan kalkmaması şartı ile ilgili olarak ise bankalarca ya da iştirakleri tarafından
görüntüleme hizmetinin verilmesi henüz yeni başlayan bir faaliyet olup, bunun
öncesinde söz konusu pazarda KOBAKÜS, INNOVA, MAMIM, UYUMSOFT,
EÇÖZÜM gibi bağımsız hizmet sağlayıcılarının ve muhasebe programlarının faaliyet
gösterdiği ve hâlihazırda da göstermeye devam ettiği anlaşılmıştır. Ayrıca SOFTTECH
ile İŞ BANKASI arasındaki TekCep Sözleşmesi, rekabet etmeme yükümlülüğü, tek
alıcıya sağlama yükümlüğü, yeniden satış fiyatının tespiti, münhasır müşteri veya
bölge tahsisi gibi kısıtlayıcı hükümler içermeyecek şekilde düzenlenmiştir. Dolayısıyla
20-55/767-340
44/49
gerek sözleşme içeriği gerekse de piyasada bağımsız hizmet sağlayıcıların hizmet
vermeye devam ediyor olması itibarıyla bankalarca bu hizmetin verilmeye
başlanmasının bu ilk aşamalarında ilgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin
ortadan kalktığı sonucuna ulaşmak mümkün gözükmemektedir.
(111) Son olarak muafiyetin rekabetin etkinlik ve tüketici faydası amaçlarının elde edilmesi
için zorunlu olandan fazla sınırlanmaması şeklindeki son şartı ile ilgili olarak ise önem
arz eden hususun bu noktaya kadar yapılan tespitlerde de ortaya çıktığı üzere,
rekabete duyarlı verilerin birbirine rakip teşebbüslerce görüntülenememesi,
işlenememesi, saklanamaması olduğu, bu hususa ilişkin gerekli önlemlerin alınması
ve denetimin sağlanması durumunda bu şartın da sağlanacağı anlaşılmıştır. Bu
noktada yukarıda da arz edildiği üzere, açık bankacılığın ana akım olduğu bu son
dönemde genel yaklaşım, bu tür hizmetlerin sunumunun ya da çeşitli kısıtlamalarla
nihai tüketiciye faydasının engellenmesi değil, gerek kişisel veri, gerekse ticari verilerin
korunması bakımından çok yoğun güvenlik önlemlerinin alınması şeklindedir. Nitekim
yine yukarıda vurgulandığı üzere AB uygulamasında PSD2 ile hesap bilgisi hizmeti
sağlayıcısına ve ödeme hizmeti sağlayıcına veri güvenliği ile ilgili yükümlülükler
getirilmiş vaziyettedir. Bu yükümlülükler kapsamında söz konusu verilere ödeme
hizmeti kullanıcısının ihtiyacı dışında erişilmesi, bu verilerin saklanması, depolanması
ve işlenmesi yasaklanmıştır. Bununla birlikte PSD2’de rekabete duyarlı veriler ile ilgili
de doğrudan bir hüküm bulunmamaktadır. Bu bilgiler çerçevesinde, dosya konusu
bakımından da yaklaşımın çeşitli parametrelerin bu hizmetler kapsamında tüketiciye
sunulmasının engellenmesinden ziyade rekabete duyarlı olduğu düşünülen
parametrelerin hatta parametrelerin tümünün rakip teşebbüslerce görüntülenmesinin,
işlenmesinin, saklanmasının önüne geçecek teknik güvenlik standartlarının
belirlenmesi şeklinde olması gerekmektedir. Bu noktada ise AB uygulamasında olduğu
üzere ve 6493 sayılı Kanun’un 12. ve 14/A maddelerinde yer aldığı üzere temel görev
ve yetki sahibinin ve denetim sorumlusunun yerel düzenleyici otorite olduğu, bir başka
deyişle TCMB olduğu değerlendirilmektedir. Sonuç olarak, rekabete duyarlı verilerin
rakip teşebbüsler arasında iletiminin değil, ancak rakip teşebbüslerce
görüntülenmesinin, kullanılmasının, saklanmasının ve işlenmesinin önüne geçildiği, bu
hususlara ilişkin gerekli teknik güvenlik önlemlerinin belirlendiği ve gerekli denetimin
sağlandığı durumda muafiyetin dördüncü şartı da sağlanmış olacaktır. Bu noktada ise
yerel otoritenin hesap bilgisi hizmetlerini vadesiz hesabın sınırlarına hapseden bir
anlayıştan ziyade diğer ülke örneklerinde olduğu gibi bu hesaplar aracılığıyla sunulan
farklı görüntüleme hizmetlerini de göz önünde bulunduran bir anlayışla hareket
etmesinin ve teknik güvenlik ve denetim standartlarını tüm olası hizmetleri kapsayacak
şekilde belirlemesinin elzem olduğu anlaşılmıştır.
(112) Son olarak veri güvenliği ile ilgili mevcut düzenlemelerin yukarıda anılan hususları
sağlayıp sağlamadığı hususuna değinmek gerekirse, bu düzenlemelerden BDDK
tarafından yürütülen Ödeme Kuruluşları ve Elektronik Para Kuruluşlarının Bilgi
Sistemlerinin Yönetimine ve Denetimine İlişkin Tebliğ’in genel olarak, ödeme
kuruluşları ve elektronik para kuruluşlarının hizmet sunumunda kullandıkları bilgi
sistemlerinin risk yönetimine odaklandığı, bu çerçevede esas olarak güvenlik olay
yönetimi, veri gizliliği, güvenliği ve yetkilendirme, denetim izlerinin oluşturulması ve
kimlik doğrulama gibi süreçlerle, hizmetin sunumu sürecinde herhangi bir dış
müdahaleden korunması ve ayrıca kullanıcıların hassas ödeme verilerinin gizliliğinin
ve güvenliğinin sağlanması amaçlarına özgülendiği görülmektedir. Anılan Tebliğ’de
hassas ödeme verisi, “kullanıcılar tarafından ödeme emrinin verilmesinde veya
kullanıcı kimliğinin doğrulanmasında kullanılan, ele geçirilmesi veya değiştirilmesi
20-55/767-340
45/49
halinde dolandırıcılık ya da kullanıcılar adına sahte işlem yapılmasına imkân
verebilecek şifre, güvenlik sorusu, sertifika, şifreleme anahtarı ile PIN, kart numarası,
son kullanma tarihi, CVV2, CVC2 kodu gibi kuruluşlar tarafından ihraç edilen ödeme
araçlarına ilişkin kişisel güvenlik bilgileri” olarak tanımlanmıştır. Öte yandan söz
konusu Tebliğ’in 15. maddesinde Tebliğ kapsamında ödeme hizmeti sunan
kuruluşların üye iş yerleri ile yapacakları sözleşmelerde, hizmetlerin gerçekleştirilmesi
için gerekli olan terminaller ve kuruluş arasındaki iletişim haricinde, kendi nezdinde
hassas ödeme verisini tutmamasını, işlememesini veya kaydetmemesini şart koşacak
hükümlerin yer almasını sağlamakla yükümlü olduğu belirtilmektedir. Bu bağlamda
anılan Tebliğ’de PSD2’ye paralel şekilde hassas verilerin saklanmaması, işlenmemesi
gibi unsurlar yer almakla beraber, diğer yandan Tebliğ’in işbu dosya konusu
bakımından önemli olan rekabete duyarlı verilerin belirlenmesi ve bu verilerin rakip
teşebbüsler arasında iletimi ve bu iletim sırasındaki veri güvenliği ve görüntüleme
hususlarına ilişkin usul ve esasların belirlenmesi noktasında açıklayıcı nitelik
taşımadığı görülmektedir.
(113) Benzer diğer bir düzenleme olan Bankaların Bilgi Sistemleri ve Elektronik Bankacılık
Hizmetleri Hakkında Yönetmelik’in de içerik itibarıyla Ödeme Kuruluşları ve Elektronik
Para Kuruluşlarının Bilgi Sistemlerinin Yönetimine ve Denetimine İlişkin Tebliğ ile aynı
formatta olduğu fakat bu sefer bankaların bilgi sistemlerinin yönetimine ve denetimine
ilişkin esasları belirlediği ve rekabete duyarlı veri noktasında doğrudan hüküm
barındırmadığı görülmüştür. Bu çerçevede mevcut düzenlemelerin işbu dosya konusu
bakımından açıklayıcı ve belirleyici nitelikte olmadığı ve bu hususun 6493 sayılı
Kanun’un 14/A maddesinde verilen yetkiler kapsamında çıkarılacak düzenlemelerle
TCMB tarafından ele alınması ve denetiminin de yukarıda bahsedilen bilgi
sistemlerinin güvenliği ve denetimine genel manada odaklanan tebliğlerden farklı
olarak çıkarılacak düzenleme kapsamında TCMB tarafından yapılması gerektiği
değerlendirilmektedir.
H. SONUÇ
(114) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre,
1) Bildirim konusu uygulamaya 4054 satılı Kanun’un 8. maddesi çerçevesinde
menfi tespit verilemeyeceğine OYBİRLİĞİ ile,
2)
a) Bildirim konusu uygulamaya, tüm görüntüleme hizmetleri bakımından,
rekabete duyarlı verilerin birbirine rakip teşebbüslerce görüntülenmesinin,
işlenmesinin ve saklanmasının önüne geçen teknik güvenlik standartlarının
oluşturulması ve tüm görüntüleme hizmetleri sunumuna konu verilerin diğer
banka faaliyetleri kapsamında kullanılmaması koşuluyla, 4054 sayılı Kanun’un
5. maddesi çerçevesinde, pazardaki gelişmelerin izlenebilmesini teminen 1
(bir) yıl süre ile, bireysel muafiyet tanınmasına,
b) Bireysel muafiyetin koşulu çerçevesinde Softtech Yazılım Teknolojileri
Araştırma Geliştirme ve Pazarlama Ticaret A.Ş. ve bu teşebbüs ile aynı
ekonomik bütünlük içinde bulunan Türkiye İş Bankası A.Ş. tarafından dosya
konusu hizmetler kapsamındaki rekabete duyarlı verilerin
görüntülenmemesine, işlenmemesine, saklanmamasına, bu hizmetin verilmesi
sırasında sadece aracılık rolünün üstlenilmesine ve ayrıca bu verilerin hiçbir
suretle diğer bankacılık faaliyetleri kapsamında kullanılmamasına
OYÇOKLUĞU ile,
20-55/767-340
46/49
3) 6493 sayılı Kanun’un 12. ve 14/A maddeleri kapsamında rakipler arasında
verilerin iletimine ilişkin usul ve esasları belirlemeye yetkili olan TCMB’ye,
düzenleme çalışmalarında dikkate almasını teminen, özellikle rekabete
duyarlı verilerin iletiminin ilgili pazarlarda yaratabileceği anti-rekabetçi sonuçlar
hakkında görüş gönderilmesini teminen Başkanlığın görevlendirilmesine
OYÇOKLUĞU ile,
gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı
yolu açık olmak üzere, karar verilmiştir.










































20-55/767-340
47/49
Rekabet Kurulunun 24.12.2020 Tarih ve 20-55/767-340 Sayılı Kararına
Karşı Oy Gerekçesi
Kurulun, 24.12.2020 tarih ve 20-55 sayılı toplantısında görüşülen; Softtech
Yazılım Teknolojileri Araştırma Geliştirme ve Pazarlama Ticaret A.Ş. tarafından
geliştirilen ve Türkiye İş Bankası A.Ş.'nin kurumsal müşterilerine İş Cep uygulaması ve
ticari internet bankacılığı kanalları üzerinden sunulan Tek Cep Hesap Hareketleri
Otomasyonu (TekCep) uygulamasına 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun
uyarınca menfi tespit belgesi verilmesi, bu talebin kabul görmemesi halinde ise ilgili
uygulamaya bireysel muafiyet tanınması talebine yönelik olarak düzenlenen rapor ve
neticesinde; Kurulca 4054 sayılı Kanunun 5. maddesi uyarınca mezkur uygulamaya,
“bireysel muafiyet” tanınması kararına katılmamız aşağıdaki gerekçelerle mümkün
olmamıştır.
Düzenlenmiş olan raporda bildirime konu uygulamaya, 4054 sayılı Kanunun 8.
maddesi uyarınca “menfi tespit belgesi” verilemeyeceği söz konusu işlemin bireysel
muafiyetin etkinlik ve tüketici faydası ile ilgili pazarın önemli bir bölümünde rekabetin
ortadan kalkmaması şeklindeki ilk üç şartını sağlar nitelikte olduğu ve bireysel
muafiyetin, rekabetin etkinlik ve tüketici faydası şartları için zorunlu olandan fazla
sınırlanmaması şeklindeki son şartının ise rekabete duyarlı verilerin rakip teşebbüslerce
görüntülenmesinin, işlenmesinin ve saklanmasının önüne geçen teknik güvenlik
standartları oluşturulması durumunda sağlanacağı kanaati ile uygulamaya bireysel
muafiyet tanınmasına oyçokluğu ile karar verilmiştir.
İşbankası’nın ekonomik bütünlüğü içerisinde yer alan Softtech ve İşbankası
arasında akdedilmiş olan anlaşma ile İşbankası'nın tüzel kişi müşterilerine, diğer
bankalarda bulunan ticari mevduat hesaplarını, hesap hareketlerini, POS alacaklarını
ve çek tahsilatı bilgilerini görüntüleme imkanı getirilmektedir. Ancak kanaatimizce;
Softtech ve İşbankası’nın aynı ekonomik bütünlük içerisinde bulunması İşbankası’nın,
Softtech tarafından geliştirilmiş TekCep uygulaması aracılığıyla İşbankası’na rakip
bankalardaki rekabete duyarlı bilgilere rahatlıkla erişilebileceği yönündedir. Her ne
kadar akdedilen sözleşmede; (…..) olsa da, veri güvenliği açısından son derece önemli
olan bu ilişki hakkında Kurumumuz Bilişim Teknolojileri Dairesi Başkanlığı’ndan bilgi
talep edilmiştir. Dairenin cevabi yazısında; “Her ne kadar İşbankası’nın TekCep
üzerinden sunulan bilgilere erişemeyeceği ve sadece kanallar üzerinden gösterim
sağlanacağı belirtilmiş ve mimari topoloji içerisinde yer alan Microserver Cluster
katmanında barındırılacak olan servisler açıklamaları ile listelenmiş olsa da, ilerleyen
dönemde rekabetçi süreci olumsuz etkileyebilecek bilgileri sunan servislerin
geliştirilebilmesinin önünde bir engel bulunmadığı, Softtech’in nihai kontrolünün
İşbankası’nda olduğu dikkate alındığında, İşbankası’nın müşterilerinin diğer
bankalardaki rekabete duyarlı bilgilere hiçbir zaman erişimi olamayacağını geçerli
olarak kabul etmenin mümkün olmadığı, TekCep yazılımının mimari yapısında ilave
20-55/767-340
48/49
önlemler alınmasının Softtech tarafından edinilen karşı banka bilgilerine İşbankası’nın
erişiminin engellenmesinde etkin olabileceğini söylemenin mümkün olamayacağı,
devreye alınacak her türlü önlemin, anlık konfigürasyon değişiklikleri ile her zaman
atlatılabileceği ifade edilmiştir. Nitekim Daire’nin görüşü, tarafımızda oluşan endişeleri
destekler niteliktedir.
Diğer yandan Raporun “Sonuç” kısmında; “uygulamanın, Bireysel muafiyetin
rekabetin etkinlik ve tüketici faydası şartları için zorunlu olandan fazla sınırlanmaması
şeklindeki son şartının, rekabete duyarlı verilerin rakip teşebbüslerce
görüntülenmesinin, işlenmesinin ve saklanmasının önüne geçen teknik güvenlik
standartları oluşturulması durumunda sağlanacağı” ifade edilmiştir. Fakat Bilişim
Teknolojileri Dairesi’nin yukarıdaki beyanları ışığında; İşbankası’nın, Softtech
tarafından edinilen karşı banka bilgilerine erişiminin engellenmesinin mümkün
olamayacağı aşikardır. Bu nedenle bireysel muafiyetin koşula bağlanmış bu son
şartının, Raportörlerin kanaatlerinin hilafına gerçekleşmemiş olduğu açıktır.
Diğer taraftan raporda; bireysel muafiyet analizi yapılmış ve “…tüketiciye
bankalar haricinde alternatif hizmet kanalları oluşturan ve hesaplarını tekil bankalar
yerine konsolide olarak tek bir uygulamadan görüntüleyebilmelerini sağlayan hesap
bilgisi görüntüleme hizmetlerinin, muafiyet koşullarından malların üretim veya dağıtımı
ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve iyileşmelerin ya da ekonomik ve teknik
gelişmenin sağlanması ile tüketicinin bundan yarar sağlaması şeklindeki ilk iki şartını
sağladığı” belirtilmiştir.
Kanaatimizce; İşbankası’nın Softtech aracılığı ile müşterilerine sunduğu ve yeni
bir gelişme veya iyileşme olarak addedilen bu hizmetlerin çıkış noktalarını Avrupa’da
2015 yılında yürürlüğe giren AB Ödeme Hizmetleri Direktifi 2 (Payment Services
Directive 2 - PSD2) oluşturmaktadır. PSD2’nin tanımladığı yeni hizmetlerden biri hesap
bilgilendirme hizmetidir. Söz konusu hizmet; ödeme hizmeti kullanıcısına bir ya da
birden fazla ödeme hizmeti sağlayıcısında bulunan bir ya da daha fazla ödeme hesabı
üzerinde birikmiş bilgileri sağlamak şeklinde tanımlanmakta olup hizmet veren ödeme
hizmeti sağlayıcısının hesabının online ara yüzleri aracılığıyla bunlara erişilebileceğini
düzenlemektedir. Kısaca İşbankası’nın Softtech aracılığıyla müşterilerine sunduğu
hizmetin kaynağını, 2015 yılında Avrupa Birliği’nce hazırlanmış olan ve mudilerin farklı
banka veya benzeri hizmet sağlayıcılarında bulunan hesaplarına online olarak
ulaşmalarını sağlayan hizmetin mevzuatı oluşturmaktadır.
Ayrıca ülkemizde de AB Ödeme Hizmetleri Direktif’lerinin yansıması olarak
mevzuat birlikteliği çerçevesinde 6493 sayılı “Ödeme ve Menkul Kıymet Mutabakat
Sistemleri, Ödeme Hizmetleri ve Elektronik Para Kuruluşları Hakkında Kanun” (6493
sayılı Kanun) 2013 yılında yürürlüğe girmiştir. Kanun’un “Ödeme Hizmeti Sağlayıcısı”
başlıklı 13. maddesi; 5411 sayılı Kanun kapsamındaki Bankaların, Elektronik Para
Kuruluşlarının, Ödeme Kuruluşlarının ve PTT A.Ş.’nin ödeme hizmeti sağlayıcısı
20-55/767-340
49/49
olduklarını ve bunun dışındaki kişilerin ödeme hizmeti sunamayacaklarını hüküm altına
almıştır. Kimlerin bu hizmeti sağlayabileceğine ilişkin görüşüne başvurulan TCMB de;
hesap bilgisi hizmetlerini, bankalar lisans almaya gerek kalmadan sunabilecekken
banka dışı kuruluşların TCMB’ye başvurarak lisans aldıktan sonra bu hizmetleri
sunmalarının mümkün olacağını ifade etmiştir.
Halbuki söz konusu uygulamada; İşbankası müşterilerinin rakip bankalardaki
hassas verilerine ulaşacak olan Softtech şirketinin, 6493 sayılı Kanun’da sayılan ödeme
hizmeti sağlayıcıları arasında olmadığı gibi TCMB’den onaylı bir lisansı da
bulunmamaktadır. Kanaatimizce; hizmeti sunmak için gerekli şartları taşımayan
kuruluşların müşteri talebi olsa dahi bu hizmeti doğrudan son kullanıcıya sunmalarının
uygun olmayacağı, bu faaliyeti yürütecek firmaların veri güvenliğini sağlaması ve söz
konusu verileri farklı amaçlar için kullanmamaları amacıyla konunun regüle edilmesinin
yerinde olacağı düşünülmektedir.
Sonuç olarak söz konusu uygulamanın, bireysel muafiyetten yararlandırılması
için gereken ve Kanunu’nun 5. maddesinde sayılan şartlardan hem ilk ikisini hem de
sonuncusunu sağlamadığını düşünmekteyiz. Özellikle veri güvenliğinin temin
edilmeden adı geçen bankaya bireysel muafiyetin verilmesi, rekabetin geliştirilmesini
hedefleyen ve “açık bankacılık” olarak tabir edilen bu uygulamanın amacının ötesinde
mezkur bankaya, rekabet açısından diğer rakipleri ile kıyaslandığında önemli bir avantaj
sağlanmış olunacağı kanaatindeyiz. Kanun’un 5. maddesinin gerekçesinde de ifade
olunduğu üzere; “Herşeyden önce rekabeti sınırlayıcı anlaşmanın veya uyumlu
davranışın ya da teşebbüs birliği kararlarının, ekonomi üzerinde olumlu etkiler
doğurması gerektiği ve bu yararlı etkilerin tüketiciye yansımayarak sadece firma karları
olarak kalması halinde muafiyetin uygulanmaması gerektiği” hükmü açıktır. Bu
mülahazalar çerçevesinde uygulamaya, koşullu da olsa “bireysel muafiyet”
tanınmasının mümkün olmayacağı değerlendirmesiyle çoğunluk görüşüne
katılmamaktayız.




Ahmet ALGAN Arslan NARİN
Kurul Üyesi İkinci Başkan




Full & Egal Universal Law Academy