REKABET KURUMU REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2021-5-036 (Ortak Girişim) Karar Sayısı : 21-31/405-205 Karar Tarihi : 17.06.2021 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE Üyeler : Aslan NARİN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK, Ahmet ALGAN, Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Cengiz ÇOLAK B. RAPORTÖRLER : Merve BİROĞLU, Gizem HEKİM C. BİLDİRİMDE BULUNAN :- Martı Technologies Inc’in İştiraki Martı İleri Teknoloji A.Ş. Temsilcisi: Oğuz Alper ÖKTEM Cumhuriyet Mah. Beyaz Gelincik Sokak No:2 Üsküdar İstanbul (1) D. DOSYA KONUSU: Hâlihazırda kurucu ortakları tarafından kontrol edilen ve Martı İleri Teknoloji A.Ş.’nin tek ortağı olan Martı Technologies Inc. üzerinde, European Bank for Reconstruction and Development ve Actera Group tarafından kontrol edilen Perpetual Motion S.à.r.l.’nin ortak kontrol tesis etmeleri işlemi. (2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 04.06.2021 tarih ve 18330 sayı ile giren ve eksiklikleri 10.06.2021 tarih ve 18504 sayılı yazı ile tamamlanan bildirim üzerine düzenlenen 11.06.2021 tarih ve 2021-5-036/Öİ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır. (3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirim konusu işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir. G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME (4) Yapılan bildirimde, hâlihazırda kurucu ortakları Oğuz Alper ÖKTEM, Sena ÖKTEM ve Esra ÜNLÜASLAN DURGUN’un kontrolünde bulunan Martı Technologies Inc. (MARTI ABD) üzerinde, European Bank for Reconstruction and Development (EBRD) ve Actera Group (ACTERA) tarafından kontrol edilen Perpetual Motion S.à.r.l.’nin (PERPETUAL MOTION)1 her birinin, MARTI ABD tarafından sermaye artırımı yoluyla çıkarılacak %(…..)’şer oranındaki hisseyi devralmaları yoluyla ortak kontrol tesis etmeleri işlemine izin verilmesi talep edilmektedir. (5) 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Tebliğ’in (Tebliğ) 5. maddesinin üçüncü fıkrasında ortak girişim; “Bağımsız bir iktisadi varlığın tüm işlevlerini kalıcı olarak yerine getirecek bir ortak girişim oluşturulması” şeklinde tanımlanmış ve ayrıca ortak girişim kurmaya yönelik işlemin aynı maddenin 1. fıkrasının (b) bendi kapsamında bir devralma işlemi olduğu düzenlenmiştir. Bu 1PERPETUAL MOTION, MARTI TÜRKİYE'de yatırımlarda bulunmak amacıyla ACTERA tarafından Lüksemburg'da kurulmuş bir şirkettir. PERPETUAL MOTION’ın söz konusu işlem için kurulmuş özel bir devralma aracı (Special Purpose Vehicle) olması sebebiyle ilgili teşebbüs, dosya kapsamında ACTERA olarak kabul edilmiştir.
21-31/405-205 2/5 hükümler çerçevesinde bir ortak girişimin devralma sayılabilmesi için “ortak kontrol” ve “tam işlevsellik” şartlarının sağlanması gerekmektedir. (6) Birleşme ve Devralma Sayılan Haller ve Kontrol Kavramı Hakkında Kılavuz’un (Kılavuz) 48. ve devamı paragraflarında ise bir ortak girişimde ortak kontrolden söz edilebilmesi için tarafların eşit oy hakkına sahip olması, stratejik kararların alınmasında veto haklarının bulunması ya da oy haklarının ortaklaşa kullanılması gibi şartların sağlanması gerektiği düzenlenmiştir. (7) Bildirime konu işlemin uygulanabilirliği amacıyla taraflar arasında beş ana belgenin imzalanması öngörülmekte ve anılan işlem kapsamında EBRD ve ACTERA tarafından kontrol edilen PERPETUAL MOTION’ın her birinin, ayrı ayrı hâlihazırda kurucu ortaklarının kontrolünde bulunan MARTI ABD tarafından çıkarılacak %(…..)’şer hisseyi devralmaları hedeflenmektedir. Bildirilen işlem neticesinde hâlihazırda kurucu ortaklar olarak adlandırılan ve MARTI ABD üzerinde kontrol hakkına sahip olan gerçek kişilerin teşebbüs üzerindeki pay sahipliği devam edecek olup anılan kişilere ek olarak EBRD ve ACTERA, MARTI ABD üzerinde ortak kontrol tesis edecektir. Öte yandan, EBRD ve ACTERA dışındaki diğer yatırımcılar ise MARTI ABD tarafından sermaye artırımı yoluyla çıkarılacak yeni hisseleri, üzerinde herhangi bir kontrol hakkına sahip olmayacak şekilde devralarak teşebbüsün yalnızca yeni hissedarı sıfatını haiz olacaklardır. İşlem kapanışını takiben, işlem tarafları MARTI ABD’nin tek kontrolünde bulunan ve Türkiye’de yerleşik MARTI TÜRKİYE üzerinde de dolaylı ortak kontrole sahip olacaktır. Anılan hususlar, MARTI ABD’nin kontrol yapısında kalıcı bir değişiklik meydana getireceğinden söz konusu işlemin 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesi çerçevesinde bir devralma işlemi olduğu anlaşılmıştır. (8) Aşağıdaki tabloda, MARTI ABD’nin mevcut hissedarlık yapısı ile işlem sonrasına ait hissedarlık yapısına yer verilmiştir: Tablo 1: MARTI ABD’nin İşlem Öncesi ve Sonrası Hissedarlık Yapısı (%) İşlem Öncesi İşlem Sonrası Pay Sahibi Pay Oranı Pay Sahibi Pay Oranı Oğuz Alper ÖKTEM (…..) Oğuz ALPER ÖKTEM (…..) Sena ÖKTEM (…..) Sena ÖKTEM (…..) Esra ÜNLÜASLAN DURGUN (…..) Esra ÜNLÜASLAN DURGUN (…..) Mevcut Yatırımcılar (…..) Mevcut Yatırımcılar (…..) Opsiyon Havuzu (…..) Opsiyon Havuzu (…..) - - EBRD (…..) - - ACTERA (…..) - - Diğer Yeni Yatırımcılar (…..) Toplam 100 Toplam 100 (9) İşlem öncesinde MARTI ABD, sırasıyla %(…..), %(…..) ve %(…..) hisseye sahip kurucu ortakların ortak kontrolünde bulunmaktadır. İşlem sonrası durumda %(…..)’şer hisseye sahip olacak EBRD ve ACTERA, kurucu ortaklar ile birlikte MARTI ABD üzerinde ortak kontrol tesis edecektir. Taraflar arasında akdedilecek sözleşmeler kapsamında, MARTI ABD yönetim kurulu, (…..) EBRD ve (…..) ACTERA tarafından aday gösterilecek (…..) üyeden oluşacak, ACTERA ve EBRD tarafından atanacak üyeler, stratejik kararlarda veto hakkına sahip olacak, bu hususlarda ACTERA ve EBRD tarafından ayrı ayrı atanan üyelerin müspet oyları olmadan karar alınması mümkün olmayacaktır. Bahsi geçen hususlardan, Kılavuz’un 53. paragrafı anlamında ortak kontrol şartının sağlandığı anlaşılmaktadır. (10) Kılavuz’un 78. vd. paragraflarında bir ortak girişimin tam işlevsel olarak nitelendirilebilmesi için; bağımsız olarak faaliyet göstermek için yeterli kaynaklara
21-31/405-205 3/5 sahip olma, ana şirketlerin belirli bir işlevi ötesinde faaliyet gösterme, satma ve satın alma ilişkilerinde ana şirketlere bağımlı olmama ve kalıcı olarak faaliyet gösterme gibi nitelikleri haiz olması gerektiği düzenlenmiştir. MARTI ABD yeni kurulan bir ortak girişim olmayıp hâlihazırda kurulu olan ve faaliyet gösteren bir teşebbüstür. MARTI TÜRKİYE aracılığıyla kısa mesafeli şehir içi seyahat hizmetleri alanında faaliyetlerini sürdüren MARTI ABD, işlem kapanışını takiben satış ve satın alma işlemlerinde devralan teşebbüslere bağlı olmayacak, bu kapsamda, kendi satış ve dağıtım personeline, yönetimine ve kaynaklarına sahip olacak ve faaliyetlerine işlem sonrasında da ortaklarından bağımsız ve sürekli bir şekilde devam edecektir. Değinilen hususlar çerçevesinde, MARTI ABD’nin ortak girişimin bir diğer şartı olan tam işlevsellik şartını da sağladığı kanaatine ulaşılmıştır. (11) 2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesinin birinci fıkrasında öngörülen ciro eşikleri aşılmış olduğundan işlemin bildirime tabi olduğu tespit edilmiştir. (12) Devralan konumundaki EBRD, küçük ve orta ölçekli şirketlerde yatırımcıları aracılığıyla şirketlere doğrudan finansman veya sermaye yatırımı yapan ve yatırımlarını piyasa ekonomilerinin kurulmasını desteklemek için bir araç olarak kullanan çok taraflı bir kalkınma bankasıdır. EBRD iyi yapılandırılmış ve finansal açıdan güçlü projeler için kredi ve sermaye sağlamakta, hükümetler ve uluslararası finans kuruluşları ile birlikte çalışarak teknik danışmanlık hizmeti vermektedir. Bunun yanı sıra, borç alanlara finansman erişimi sağlamak üzere teminat sağlamakta ve girişim büyüme programları ile iş danışmanlık hizmetleri vermektedir. EBRD’nin ayrıca, savunma sanayi, tütün ürünleri, bazı alkollü içecekler ve uluslararası hukuk çerçevesinde yasaklanmış maddeler ve tek başına faaliyet kolu olarak yürütülen kumar tesisleri dışında kalan alanlara da yatırımları bulunmaktadır. (13) Devralan konumundaki bir diğer teşebbüs olan ACTERA, aralarında Kuzey Amerika, Avrupa, Uzakdoğu ve Ortadoğu merkezli emeklilik fonları, kalkınma bankaları ve devlet yatırım kurumlarının da bulunduğu dünyanın önde gelen kurumsal yatırımcılarını bünyesinde barındıran, Türkiye’deki yatırımlara odaklanmış bir özel sermaye şirketidir. ACTERA ayrıca Türkiye’de, iştirakleri (…..) aracılığıyla, yer hizmetleri, havaalanı yolcu hizmetleri, işletme hizmetleri, hava taşımacılığı hizmetleri/depo hizmetleri, özel uçak güvenliği hizmetleri, kozmetik ve kişisel bakım alanında perakende satış hizmeti, varlık yönetim hizmetleri, bebek ve çocuk ürünleri alımı, satımı ve pazarlaması, çocuk eğlence parklarının işletmesi, medya, esnek ambalaj üreticiliği, spor kulübü işletmeleri, otomobillerde su, ses ve toz sızdırmazlığı profil sistemleri üretimi, e-ticaret ve mobilya ve diğer ev eşyalarının alım-satımı, dağıtımı, tanıtımı ve pazarlaması ile gayrimenkul geliştirme alanlarında faaliyet göstermektedir. (14) Devre konu MARTI ABD, kısa mesafe şehir içi taşımacılığı alanında faal olan ve faaliyetlerini bu alanda kullanıcılarına kiraladığı elektrikli scooterlar vasıtasıyla gerçekleştiren MARTI TÜRKİYE’nin %100’üne sahip, Amerika Birleşik Devletleri’nde yerleşik bir teşebbüstür. Martı ABD’nin tek faaliyeti MARTI TÜRKİYE hisselerini elinde bulundurmak olup teşebbüsün başka herhangi bir ekonomik faaliyeti bulunmamaktadır. Benzer bir şekilde, MARTI TÜRKİYE de doğrudan veya dolaylı olarak herhangi bir kişi ve ekonomik birim üzerinde kontrol sahibi değildir. EBRD, küçük ve orta ölçekli şirketlere yatırımcıları aracılığıyla şirketlere doğrudan finansman veya sermaye yatırımı sağlamakta; ACTERA ise, iştirakleri aracılığıyla yer hizmetleri, havaalanı yolcu hizmetleri, işletme hizmetleri, hava taşımacılığı hizmetleri/depo hizmetleri, özel uçak güvenliği hizmetleri, kozmetik ve kişisel bakım alanında perakende satış hizmeti, varlık yönetim hizmetleri, bebek ve çocuk ürünleri alımı, satımı ve pazarlaması, çocuk eğlence parklarının işletmesi, medya, esnek ambalaj
21-31/405-205 4/5 üreticiliği, spor kulübü işletmeleri, otomobillerde su, ses ve toz sızdırmazlığı profil sistemleri üretimi, e-ticaret ve mobilya ve diğer ev eşyalarının alım-satımı, dağıtımı, tanıtımı ve pazarlaması ile gayrimenkul geliştirme gibi birçok sektörde faaliyet göstermektedir. (15) Bu doğrultuda tarafların faaliyet alanları göz önünde bulundurulduğunda, hem devre konu ortak girişim ile ana şirketlerin faaliyetleri arasında; hem de ana şirketlerin kendi aralarındaki faaliyetleri arasında Türkiye coğrafi pazarında herhangi bir yatay ya da dikey örtüşme bulunmadığı anlaşılmıştır. (16) 2010/4 sayılı Tebliğ’in 13. maddesinin üçüncü fıkrasında, “Teşebbüsler arasında rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisi olan ve bağımsız bir iktisadi varlığın tüm işlevlerini kalıcı olarak yerine getirecek bir ortak girişimin oluşturulması, Kanunun 4 üncü ve 5 inci maddeleri çerçevesinde de değerlendirilir.” ifadelerine yer verilmiştir. Bu hükmün altında yatan temel kaygı, ortak girişim kurulması yoluyla ana teşebbüsler arasında koordinasyon oluşması riskidir. Bir ortak girişimin rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisi olmasından söz edilebilmesi için öncelikle ana şirketlerin birbirleriyle veya ortak girişimle rakip olmaları gerekmektedir. Ancak yukarıda değinildiği üzere, Türkiye’de işlem tarafı teşebbüslerin faaliyetleri arasında herhangi bir örtüşme bulunmamaktadır. Dolayısıyla bildirime konu işlemin söz konusu pazarın önemli bir bölümünde rekabetin kısıtlanması sonucunu doğurabilecek herhangi bir koordinasyon riski taşımaktan uzak olduğu anlaşılmıştır. (17) Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde yapılan değerlendirme sonucunda, bildirim konusu işlem taraflarının faaliyetlerinin Türkiye’de yatay ya da dikey olarak örtüşmediği, herhangi bir etkilenen pazar bulunmadığı ve bildirim konusu işlemin başta hâkim durum yaratılması ya da mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesi olmak üzere ülkenin bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğurması olasılığının bulunmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
21-31/405-205 5/5 H. SONUÇ (18) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir. Başkan Birol KÜLE İkinci Başkan Arslan NARİN Şükran KODALAK Ahmet ALGAN Hasan Hüseyin ÜNLÜ (Raporlu) Ayşe ERGEZEN Cengiz ÇOLAK
Full & Egal Universal Law Academy