Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2021-2-041 (Soruşturma/Uzlaşma)
Karar Sayısı : 22-17/283-128
Karar Tarihi : 14.04.2022
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Birol KÜLE
Üyeler : Şükran KODALAK, Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN,
Cengiz ÇOLAK, Berat UZUN
B. RAPORTÖRLER : Çağlar Deniz ATA, Ahmet YALÇIN, Nur KÖKSAL
C. İLGİLİ TARAF : - Kınık Maden Suları AŞ
Balat Mah. Sanayi Cad. No:433 İç Kapı No:32 Nilüfer/Bursa
D. ŞİKAYETÇİ : - Re’sen
(1) E. DOSYA KONUSU: Rekabet Kurulunun 24.02.2022 tarihli ve 22-10/140-M sayılı
kararı ile Beypazarı İçecek Pazarlama Dağıtım Ambalaj Turizm Petrol İnşaat
Sanayi ve Ticaret AŞ ve Kınık Maden Suları AŞ’nin 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesini ihlal edip etmediklerinin tespitine yönelik yürütülen soruşturma
kapsamında, 07.04.2022 tarihli ve 22-16/259-MUA sayılı uzlaşma ara kararına
istinaden Kınık Maden Suları AŞ tarafından gönderilen uzlaşma metni neticesinde
soruşturmanın Kınık Maden Suları AŞ bakımından sonlandırılması.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Beypazarı İçecek Pazarlama Dağıtım Ambalaj Turizm Petrol
İnşaat Sanayi ve Ticaret AŞ (BEYPAZARI) ve Kınık Maden Suları AŞ’nin (KINIK) 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 4. maddesini ihlal
ettikleri iddiası.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurulunun (Kurul) 08.07.2021 tarih ve 21-34/468-M
sayılı kararıyla dosya konusu teşebbüsler hakkında 4054 sayılı Kanun’un 40.
maddesinin birinci fıkrası uyarınca re’sen önaraştırma açılmıştır.
(4) Önaraştırma kapsamında doğal mineralli suyun üretimi ve satışı piyasasında faaliyet
gösteren BEYPAZARI1 ile KINIK’ta ve Türkiye Maden Suyu Üreticileri Derneğinde
yerinde inceleme gerçekleştirilmiştir.
(5) Önaraştırma sürecinde 20.01.2022 tarihinde KINIK’ın raportörlerce yapılan yerinde
incelemeyi zorlaştırdığı ve engellediği gerekçesiyle Kurulun 03.03.2022 tarih ve 22-
11/161-165 sayılı kararı ile teşebbüse 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin birinci
fıkrasının (d) bendi uyarınca 2020 yılı gayri safi gelirlerinin binde beşi oranında olmak
üzere (…..) TL idari para cezası verilmesine karar verilmiştir.
(6) Önaraştırma süreci sonunda hazırlanan 17.02.2022 tarih ve 2021-2-041/ÖA sayılı
Önaraştırma Raporu, 24.02.2022 tarihli Kurul toplantısında ele alınarak 22-10/140-M
sayılı kararla, BEYPAZARI ve KINIK’ın 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal edip
etmediğinin tespiti amacıyla aynı Kanun’un 41. maddesi uyarınca söz konusu
teşebbüsler hakkında soruşturma açılmasına karar verilmiştir.
1 Beypazarı ve Beypazarı Karakoca Doğal Maden Suyu AŞ aynı ekonomik bütünlük içerisinde yer
almaktadır. Beypazarı Karakoca Doğal Maden Suyu AŞ tarafından üretilen ürünlerin nihai tüketiciye
doğrudan satışının Beypazarı tarafından gerçekleştirildiği tespit edilmiştir. Önaraştırma Beypazarı
Karakoca Doğal Maden Suyu AŞ’ye yönelik yapılmış olup ilgili soruşturma Beypazarı hakkında
yürütülmüştür.
22-17/283-128
2/15
(7) 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca hakkında soruşturma
açıldığına ve ilk yazılı savunmasının 30 gün içinde gönderilmesi gerektiğine ilişkin
soruşturma bildirimi KINIK tarafından 08.03.2022 tarihinde tebellüğ edilmiştir.
(8) KINIK tarafından gönderilen ve Kurum kayıtlarına 16.03.2022 tarih ve 26302 sayı ile
giren başvuruda 4054 sayılı Kanun'un 16. ve 43. maddesi ile Kartellerin Ortaya
Çıkarılması Amacıyla Aktif İşbirliği Yapılmasına Dair Yönetmelik (Aktif İşbirliği
Yönetmeliği) ve Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hâkim
Durumun Kötüye Kullanılmasına Yönelik Soruşturmalarda Uygulanabilecek Uzlaşma
Usulüne İlişkin Yönetmelik’in (Uzlaşma Yönetmeliği) ilgili maddeleri uyarınca aktif
işbirliği başvurusunda ve uzlaşma usulünün başlatılması talebinde bulunulmuştur.
(9) İlgili başvurunun akabinde KINIK yetkilileri ile görüşme gerçekleştirilmiş olup, yapılan
görüşmede Aktif İşbirliği Yönetmeliği’nin ilgili hükümleri hakkında bilgi verilmiş ve anılan
Yönetmelik’in 6. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca aktif işbirliği
kapsamında idari para cezasından indirim alınabilmesi için ilave bilgi ve ayrıca belge
sunulması gerektiği belirtilmiştir. Bunun üzerine, KINIK tarafından 18.03.2022 tarih ve
26406 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal ettirilen yazıda, Kurula sunulabilecek ilave yazılı
delilin bulunmadığı fakat rakip teşebbüsle yapılan telefon görüşmeleri hakkında sözlü
beyanlarda bulunulabileceği ifade edilmiş olup aktif işbirliği yapma talebi yinelenmiştir.
(10) KINIK’ın uzlaşma başvurusuna ilişkin olarak hazırlanan 21.03.2022 tarih ve 2022-2-
041/BN-02 sayılı Bilgi Notu, 24.03.2022 tarihli Kurul toplantısında görüşülmüş ve 22-
14/217-M sayı ile uzlaşma görüşmelerine başlanmasına karar verilmiştir.
(11) Uzlaşma görüşmelerine başlanmasına ilişkin Kurul kararını takiben 01.04.2022
tarihinde, KINIK Genel Müdürü ile Kurum merkezinde uzlaşma görüşmesi
gerçekleştirilmiştir. Dosya kapsamında elde edilen bilgi ve belgeler çerçevesinde
hazırlanan 04.04.2022 tarih ve 2021-2-041/BN-03 sayılı Bilgi Notu, Kurulun 07.04.2022
tarihli toplantısında görüşülmüş ve 22-16/259-MUA sayılı uzlaşma ara kararı verilmiştir.
(12) Uzlaşma ara kararı, 07.04.2022 tarih ve 41959 sayılı yazı ile KINIK’a bildirilmiş olup bu
karara istinaden hazırlanan uzlaşma metni 08.04.2022 tarih ve 27009 sayı ile Kurum
kayıtlarına intikal etmiştir.
(13) Söz konusu uzlaşma metninde KINIK ara kararda belirtilen hususları kabul ederek
soruşturmanın uzlaşma ile sonlandırılmasını talep etmiştir.
(14) Yukarıda yer verilen süreç sonucunda hazırlanan 11.04.2022 tarih ve 2021-2-041/BN-
04 sayılı Bilgi Notu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(15) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Bilgi Notu’nda özetle; Kurulun 07.04.2022 tarih ve 22-
16/259-MUA sayılı uzlaşma ara kararı ile KINIK tarafından sunulan uzlaşma metni
çerçevesinde, anılan teşebbüs hakkındaki soruşturmanın uzlaşma usulü ile
sonlandırılabileceği ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Taraf Hakkında Bilgi (KINIK)
(16) Genel merkezi Bursa’da olan teşebbüs, yer altı kaynağı işletme ruhsatına sahip olup
1952 yılında faaliyete başlamıştır. Sade, aromalı, vitaminli, meyveli maden suyu;
limonata ve gazoz üretim ve satışı alanlarında faaliyette bulunan KINIK 13 farklı ürünün
üretimini yapmaktadır.
(17) KINIK tarafından yapılan satışlar, doğrudan veya bayi kanalı ile gerçekleştirilmekte olup
teşebbüs ulusal marketlere doğrudan satış yöntemi ile satış gerçekleştirmektedir.
22-17/283-128
3/15
Bunun dışında kalan yerel marketlere ve geleneksel kanala ise bayiler aracılığı ile satış
yapılmaktadır. 2020 yılı itibarıyla KINIK’ın cirosunun yaklaşık %(…..)’lik kısmı zincir
marketlere yapılan satışlardan, %(…..)’lık kısmı ise bayi kanalı ile gerçekleşen
satışlardan oluşmaktadır. 2020 yılı verilerine göre KINIK, ürünlerinin organize kanaldaki
satışını Yeni Mağazacılık AŞ (A101), Bizim Toptan Satış Mağazaları AŞ (BTT), BİM
Birleşik Mağazalar AŞ (BİM2) ve Özen Alışveriş Hizmetleri AŞ’ye yapmaktadır. Bunun
dışındaki ulusal marketlerde KINIK’ın satışı bulunmamaktadır.
I.2. İlgili Pazar
(19) Doğal mineralli suların üretimi, teknik ve hijyen koşulları, ekonomik şekilde
değerlendirilmesi ve ürünlerin piyasaya arzı yasal düzenlemeler uyarınca
belirlenmektedir.
(20) Tüketici tarafından “maden suyu” veya “soda” olarak adlandırılan doğal mineralli su
sade, aromalı, meyveli, vitaminli şeklinde piyasada satışa sunulmaktadır. “paketlenmiş
su” üst pazarının altında yer alan bu içecek türleri, tüketici gözünde doğal, katkısız ve
sağlıklı ürünler olarak kabul edilmektedir.3
(21) Kurulun 07.02.2008 tarih ve 08-12/130-46 sayılı kararında ilgili ürün pazarı “aromalı
maden suyu” pazarı olarak, 29.05.2013 tarih ve 13-32/426-188 sayılı kararında ise
işlemden etkilenen pazarlar “aromalı maden suyu” pazarı ve “sade maden suyu” pazarı
olarak belirlenmiştir. Yukarıda yer verilen pazar tanımları çerçevesinde ilgili ürün
pazarları, alt kırılımlar dikkate alınarak “doğal mineralli su (sade maden suyu)” ve
“aromalı mineralli su (aromalı maden suyu)” olarak belirlenebilecektir.
(22) Öte yandan her ne kadar yukarıda ifade edilen pazarlar ilgili ürün pazarı olarak
belirlenebilecek olsa da “İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz”un 20.
paragrafında yer alan; “…İnceleme konusu işlem, gerek ürün gerekse de coğrafi açıdan
olası alternatif pazar tanımları çerçevesinde rekabet açısından endişeler yaratmıyor ya
da alternatif tüm tanımlar açısından rekabeti bozucu bir etki söz konusu oluyorsa pazar
tanımı yapılmayabilir” açıklaması çerçevesinde pazar tanımı yapılmasının dosyanın
sonucuna herhangi bir etkisi olmayacağından ilgili ürün pazarı tanımlanmamıştır.
(23) Coğrafi pazar bakımından ise, doğal mineralli su ve aromalı mineral su üreticilerinin
ürünlerinin tüm Türkiye’de satıldığı, dağıtım ve satış kanallarının tüm ülkeyi kapsadığı
ve bu çerçevede bölgeler arasında farklılık olmadığı hususları dikkate alınarak; ilgili
coğrafi pazar “Türkiye” olarak belirlenebilecektir. Bununla birlikte, İlgili Pazarın
Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’un yukarıda yer verilen açıklaması doğrultusunda pazar
tanımı yapılmasının dosyanın sonucuna herhangi bir etkisi olmayacağından, ilgili
coğrafi pazar tanımı yapılmamıştır.
I.3. Değerlendirme
I.3.1. Dosya Kapsamında Elde Edilen Bulguların Değerlendirmesi
(24) BEYPAZARI ve KINIK’ın geleceğe dönük bilgi değişiminde bulundukları iddiası üzerine
yürütülen soruşturma kapsamında elde edilen belgelerin4 değerlendirmesine aşağıda
yer verilmektedir.
2 KINIK BİM’e, 2020 yılının Mayıs ayında satış yapmaya başlamıştır.
3 08.07.2010 tarih ve 10-49/899-313 sayılı Kurul kararı.
4 Kurulun 17.03.2021 tarih ve 21-14/177-M sayılı kararı uyarınca yapılan önaraştırma kapsamında
18.03.2021 tarihinde BEYPAZARI’nda yerinde inceleme gerçekleştirilmiştir. Dosya kapsamındaki
belgeler anılan bu incelemede elde edilmiştir.
22-17/283-128
4/15
(25) KINIK Yönetim Kurulu Üyesi tarafından BEYPAZARI Yönetim Kurulu Başkanına
gönderilen 05.01.2018 tarihli mesajda;
“(…..) Bey merhaba Biz salı ve çarşamba günü tüm bayilerimize 2018 yeni Fiat
zamını yazılı olarak geçtik. 20 Ocak son gün . 100 de 14 zam yaptık bilginiz olsun…”
ifadeleri yer almaktadır. İlgili yazışmada KINIK’ın geleceğe yönelik fiyat güncelleme
bilgisini ve yapılacak zam oranını BEYPAZARI ile paylaştığı görülmektedir. Söz konusu
bilgi paylaşımının, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin amaçladığı, her bir teşebbüsün
kendi ticari politikalarını ve faaliyetlerini tek başına, bağımsız olarak belirlemesi
durumuna aykırılık teşkil ettiği değerlendirilmektedir. Rakibinin fiyat artışı yapıp
yapmayacağı ve yapılacak fiyat artış oranı bilgisine sahip olan bir teşebbüsün
davranışları rakibi ile koordineli hale gelebilecektir.
(26) KINIK Yönetim Kurulu Üyesi tarafından BEYPAZARI Yönetim Kurulu Başkanına
gönderilen 19.10.2018 tarihli mesajda;
“(…..) bey merhaba A101 lere yazıyı hazırladım ve satış müdürümüzde ilave
eklemeler yaptı yazıyı gönderdik. Size mail attım okumanızı rica ediyorum...”
ifadesi, 31.10.2018 tarihli yazışmada ise;
“(…..) bey merhaba size A101 lere atılan maili gönderdim.”
ifadesi yer almaktadır. Söz konusu yazışmada belirtilen ve KINIK ile A101 arasında
gerçekleşen e-posta yazışmalarına yerinde incelemelerde ulaşılmamıştır. Söz konusu
yazışmada geçen “satış müdürümüzde ilave eklemeler yaptı” ibaresinden de
anlaşılacağı üzere bahse konu e-posta içeriğinin, KINIK ile A101 arasındaki satış ilişkisi
ile alakalı olduğu, KINIK’ın müşterisi ile gerçekleştirdiği iletişimin içeriğinden
BEYPAZARI’nı da haberdar etmeye çalıştığı görülmektedir. Aktif işbirliği başvurusu
kapsamında sunulan bilgi ve belgeler doğrultusunda, söz konusu yazışmaya konu e-
postanın A101 marketlerde fiyat geçişine ilişkin olduğu KINIK tarafından da ifade
edilmiştir. Dolayısıyla ilgili yazışma, rakip teşebbüslerin birbirleri ile fiyat geçişi
konusunda bilgi paylaşımında bulunduğunu göstermektedir.
(27) KINIK Satış Müdürü tarafından BEYPAZARI Yönetim Kurulu Başkanına 09.02.2019
tarihinde gönderilen mesajda,
“Bim fiyat 3.25 değişmedi A 101 fiyatı tekrar 0.70 e indi Bilginiz varmı?”;
20.03.2019 tarihli mesajda ise,
“A 101 raf fiyatı Şu anda 3.75 Yeni fiyat 4.40 tavsiye edelim Rafta %17,33 artış
önermiş oluruz”
ifadeleri yer almaktadır. İlgili yazışmaların KINIK ile BEYPAZARI’nın ürünlerin fiyatlarını
birlikte belirlemeye yönelik bir anlaşmanın içerisinde olduğunu ve bu anlaşmanın
piyasadaki sonuçlarını takip ederek birbirlerine haber verdiklerini gösterir niteliktedir.
KINIK ve BEYPAZARI arasında 2018 yılından itibaren devam eden ve süreklilik arz
eden bir iletişimin bulunduğu göz önüne alındığında tarafların ürünlerinin fiyatlarını
birlikte belirledikleri görülmektedir.
(28) 13.02.2019 tarihinde KINIK Yönetim Kurulu Üyesi tarafından BEYPAZARI Yönetim
Kurulu Başkanına gönderilen bir başka mesajda ise;
“Temmuz ayına kadar geçmez A101 zama . Nisa'n ayı falan laf. İyi çalışmalar
diliyorum”
22-17/283-128
5/15
ifadeleri yer almaktadır. İlgili yazışmadan tarafların piyasadaki davranışlarını koordine
edebilecek bir bilgi paylaşımı içinde bulundukları bir kere daha görülmektedir.
(29) 18.03.2020 tarihinde KINIK Yönetim Kurulu Üyesinin Kızılay maden sularının zamlı yeni
fiyat listesini Beypazarı Yönetim Kurulu Başkanı ile paylaştığı yazışmadan
anlaşılmaktadır. Yazışmanın devamında KINIK Yönetim Kurulu Üyesinin “Bizim tarafta
A101 lerle ilgili hiç bir gelişme yok” ifadesi ile satış bilgilerini BEYPAZARI Yönetim
Kurulu Başkanı ile paylaştığı görülmektedir. BEYPAZARI Yönetim Kurulu Başkanı ise
söz konusu mesaja “…24 Martta altılı paketi 4.75 yapıyor. A 101 de aynısı olacak”
şeklinde karşılık vermiştir. Bu kapsamda BEYPAZARI’nın geleceğe yönelik fiyat
bilgilerinin KINIK ile paylaşıldığı değerlendirilmektedir.
(30) 01.04.2020-07.04.2020 tarihlerinde KINIK Yönetim Kurulu Üyesinin kendisine
gönderilen mesajları BEYPAZARI Yönetim Kurulu Başkanına iletmiş olup söz konusu
mesajlarda;
“(…..) Hanım merhaba ŞOK, Kızılay Madensuyu fiyatını 4.75 tl yapmış. A101 ve BİM
henüz zam geçmemiş, takip ediyoruz” ve “(…..) Hanım sabahta kontrol etmiştik, yine
kontrol ettik henüz zam geçmemişler. Yarın itibariyle geçeceklerini düşünüyorum”
ifadeleri yer almaktadır. Yukarıda yer verilen yazışmalara cevap olarak BEYPAZARI
Yönetim Kurulu Başkanının “Bim ayın 7’sinde A101 ayın 8’inde geçeceğini söylemişti
üzülmeyin” ifadesini içeren mesajı KINIK’a gönderdiği görülmektedir. 08.04.2020
tarihinde KINIK Yönetim Kurulu Üyesi tarafından BEYPAZARI Yönetim Kurulu
Başkanına gönderilen mesajda ise; “Günaydın (…..) Bey A 101 zam geçmiş bilginiz
olsun” ifadeleri yer almaktadır. Söz konusu ifadelerden görüleceği üzere KINIK’ın
pazardan elde ettiği verileri rakibi ile anlık olarak paylaştığı, BEYPAZARI ve KINIK’ın
fiyat geçişlerinin ne zaman gerçekleşeceğini birbirine ilettiği görülmektedir. Geleceğe
dönük bilgilerin rakipler arasında paylaşılması pazardaki stratejik belirsizliği ortadan
kaldırabilecek niteliktedir.
(31) Dosya kapsamında tespit edilen ve yukarıda yer verilen bulgulara dayanılarak,
BEYPAZARI ve KINIK’ın geleceğe ilişkin fiyatları, fiyat geçiş tarihlerine ilişkin bilgileri
birbirleri ile paylaşarak fiyatları birlikte belirlemeye yönelik bir uzlaşmanın içerisinde
oldukları değerlendirilmektedir. Özellikle 01.04.2020 – 07.04.2020 tarihlerinde KINIK
Yönetim Kurulu Üyesinin kendisine gönderilen mesajları BEYPAZARI Yönetim Kurulu
Başkanına ilettiği iletiler ve 09.02.2019 ile 20.03.2019 tarihlerinde KINIK Satış Müdürü
tarafından BEYPAZARI Yönetim Kurulu Başkanına gönderilen mesajlar taraflar
arasında fiyatları belirlemeye yönelik bir anlaşmanın var olduğunu göstermektedir.
Taraflar faaliyet gösterdikleri doğal mineralli su pazarında fiyat tespitinde bulunmak
suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal etmişlerdir.
(32) Tüm bu bilgiler çerçevesinde, yukarıda yer verilen belgelerin değerlendirilmesi
neticesinde KINIK’ın rakibi konumunda bulunan BEYPAZARI ile geleceğe dönük fiyat
bilgisi ve fiyat geçiş tarihlerine ilişkin bilgileri paylaştığı, KINIK’ın rakibi ile amacı itibarıyla
rekabeti kısıtlayıcı bir anlaşma, diğer bir deyişle kartel, içerisinde olduğu dolayısıyla
hakkında idari para cezası uygulanması gerektiği kanaatine varılmıştır.
I.3.2. Başvurunun Aktif İşbirliği Yönetmeliği Kapsamında Değerlendirilmesi
(33) Aktif İşbirliği Yönetmeliği’nin 6. ve 9. maddelerinin beşinci fıkraları uyarınca, bir aktif
işbirliği başvurusunun ardından Kurulun başvuru yapan teşebbüsün ve bu teşebbüs
yöneticilerinin cezadan bağışık tutulup tutulmayacağı hususunda karar alması ve bu
kararı başvuru sahiplerine tebliğ etmesi; bu itibarla öncesinde başvurunun Aktif İşbirliği
Yönetmeliği’nin ilgili maddeleri kapsamında değerlendirilmesi gerekmektedir. Aktif
22-17/283-128
6/15
İşbirliği Yönetmeliği’nde “para cezası verilmemesi5” ve “para cezalarında indirim6” olmak
üzere ikili bir ayrım benimsemiştir.
(34) Aktif İşbirliği Yönetmeliği’nin, Teşebbüslere Para Cezası Verilmemesi veya Verilecek
Cezalarda İndirim Yapılması başlığını taşıyan ikinci bölümünün “Para cezası
verilmemesi” başlıklı 4. maddesi;
“(1) Kurulun önaraştırma yapmaya karar vermesinden önce, rakiplerinden bağımsız
bir şekilde bu Yönetmeliğin 6. maddesinde belirlenen bilgi ve belgeleri sunan ve
koşulları yerine getiren ilk teşebbüse para cezası verilmez. Bu fıkranın
uygulanabilmesi, bu Yönetmeliğin 7. maddesinin birinci fıkrası çerçevesinde bir
başvurunun bulunmamasına bağlıdır.
(2) Kanunun 4. maddesinin ihlal edildiği sonucuna ulaştıracak deliller bulunmazken,
Kurulun önaraştırma yapmaya karar vermesinden soruşturma raporunun tebliğine
kadar, rakiplerinden bağımsız bir şekilde bu Yönetmeliğin 6. maddesinde belirlenen
bilgi ve belgeleri sunan ve koşulları yerine getiren ilk teşebbüse para cezası verilmez.
Bu fıkranın uygulanabilmesi, bu Yönetmeliğin 4. maddesinin birinci fıkrası ile 7.
maddesi çerçevesinde bir başvurunun bulunmamasına bağlıdır.
(3) Bu madde kapsamındaki teşebbüsün yöneticileri ve çalışanlarına da para cezası
verilmez.”
şeklindedir.
(35) Aktif İşbirliği Yönetmeliği’nin, Yöneticilere ve Çalışanlara Para Cezası Verilmemesi veya
Verilecek Cezalarda İndirim Yapılması başlığını taşıyan üçüncü bölümünün “Para
cezası verilmemesi” başlıklı 7. maddesi ise;
“(1) Kurulun önaraştırma yapmaya karar vermesinden önce, kartele taraf olan
teşebbüsler ile bu teşebbüslerin yöneticileri ve çalışanlarından bağımsız bir şekilde,
bu Yönetmeliğin 9 uncu maddesinde belirlenen bilgi ve belgeleri sunan ve koşulları
yerine getiren ilk yönetici veya çalışana para cezası verilmez. Bu fıkranın
uygulanabilmesi, bu Yönetmeliğin 4 üncü maddesinin birinci fıkrası çerçevesinde bir
başvurunun bulunmamasına bağlıdır.
(2) Kanunun 4 üncü maddesinin ihlal edildiği sonucuna ulaştıracak deliller
bulunmazken, Kurulun önaraştırma yapmaya karar vermesinden soruşturma
raporunun tebliğine kadar, kartele taraf olan teşebbüsler ile bu teşebbüslerin
yöneticileri ve çalışanlarından bağımsız bir şekilde, bu Yönetmeliğin 9 uncu
maddesinde belirlenen bilgi ve belgeleri sunan ve koşulları yerine getiren ilk yönetici
veya çalışana para cezası verilmez. Bu fıkranın uygulanabilmesi, bu Yönetmeliğin 4
üncü maddesi ile 7 nci maddesinin birinci fıkrası çerçevesinde bir başvurunun
bulunmamasına bağlıdır.
hükümlerini taşımaktadır.
(36) Aktif İşbirliği Yönetmeliği’nde para cezası verilmemesine/tam bağışıklığa ilişkin
düzenlemeler, yukarıda yer verilen 4. ve 7. maddelerde yer almaktadır. 4. madde,
teşebbüslere ve bu teşebbüslerin yönetici ve çalışanlarına para cezası verilmemesine;
7. madde ise, yönetici ve çalışanların, yöneticisi veya çalışanı olduğu teşebbüsten
bağımsız olarak başvuruda bulunmasına ilişkindir. İlgili düzenlemeler incelendiğinde,
teşebbüslerin tam bağışıklıktan faydalanabilmesi için bazı alternatif senaryoların ortaya
çıktığı görülmektedir.
5 Metin içerisinde söz konusu ifade yerine tam bağışıklık ifadesi de kullanılmıştır.
6 Metin içerisinde söz konusu ifade yerine kısmi bağışıklık ifadesi de kullanılmıştır.
22-17/283-128
7/15
(37) Senaryolardan ilkine göre, teşebbüs tarafından yapılan başvurunun Aktif İşbirliği
Yönetmeliği’nin 4. maddesinin birinci fıkrası uyarınca tam bağışıklık kapsamında
değerlendirilebilmesi için, başvuran teşebbüs hakkında önaraştırma yapılmasına karar
verilmemiş olması ve teşebbüsün başvurusundan önce Aktif İşbirliği Yönetmeliği
kapsamında Kuruma intikal etmiş başkaca bir başvurunun bulunmaması şartlarının
sağlanması gerekmektedir. Somut olay incelendiğinde, her ne kadar dosya kapsamında
başkaca bir başvuru bulunmasa da KINIK’ın başvurusunun önaraştırmanın
tamamlanmasından sonra, soruşturma safhasında yapılmış olması sebebiyle tam
bağışıklık söz konusu olmayacaktır.
(38) İkinci alternatif senaryoya göre, teşebbüs tarafından yapılan başvurunun Aktif İşbirliği
Yönetmeliği’nin 4. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca tam bağışıklık kapsamında
değerlendirilebilmesi için bazı koşullar aranmaktadır. Bunlardan ilki, Kurulun
önaraştırma kararından önce yapılmış Aktif İşbirliği Yönetmeliği’nin 4. veya 7.
maddesinin birinci fıkrası kapsamında bir başvurunun bulunmamasıdır. İkinci koşul ise,
teşebbüsün “önaraştırma kararından soruşturma raporunun tebliğine kadar” şeklinde
belirlenen zaman diliminde Aktif İşbirliği Yönetmeliği’nin 6. ve 9. maddesinde belirlenen
bilgi ve belgeleri sunması ve koşulları yerine getirmesidir. Son olarak böyle bir
başvurunun kabulü için, Kurumun elinde 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlal
edildiği sonucuna ulaşılabilecek delillerin bulunmaması gerekmektedir.
(39) Yukarıda sayılan şartların mevcut başvuruda karşılanıp karşılanmadığı incelendiğinde;
KINIK hakkında bir soruşturma açıldığı, soruşturma raporunun henüz teşebbüse tebliğ
edilmediği ve teşebbüsün başvurusundan önce Kuruma intikal ettirilmiş başka herhangi
bir aktif işbirliği başvurusunun bulunmadığı görülmektedir. Ancak yapılan yerinde
incelemelerde elde edilen belgeler değerlendirildiğinde, KINIK ve BEYPAZARI
tarafından 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlal edildiği sonucuna ulaşılabilecek
delillerin dosya kapsamında bulunduğu görülmektedir. Sonuç olarak, dosyada yer alan
mevcut deliller ile ihlal tespitinde bulunabileceğinden hareketle Aktif İşbirliği
Yönetmeliği’nde yer alan tam bağışıklık şartlarının sağlanmadığı dolayısıyla KINIK’ın
tam bağışıklıktan faydalanamayacağı değerlendirilmektedir.
(40) Kartellerin Ortaya Çıkarılması Amacıyla Aktif İşbirliği Yapılmasına Dair Yönetmeliğin
Açıklanmasına İlişkin Kılavuz’un (Aktif İşbirliği Kılavuzu, Kılavuz) 23. paragrafında yer
alan açıklamaya göre, teşebbüs tarafından açıkça belirtilmediği hallerde aktif işbirliği
başvurusu, Aktif İşbirliği Yönetmeliği’nin hem 4. veya 7. maddesinin ikinci fıkrasında
düzenlenen “para cezası verilmemesi” hem de 5. veya 8. maddesinde düzenlenen “para
cezalarında indirim” hükümleri uyarınca değerlendirilmelidir. Anılan paragrafta, Aktif
İşbirliği Yönetmeliği’nin 4. veya 7. maddesinin ikinci fıkrasından yararlanmak üzere
yapılan başvurunun Kurul tarafından reddedilmesi halinde, başvurunun Aktif İşbirliği
Yönetmeliği’nin 5. veya 8. maddesi kapsamında değerlendirilmesi istenmiyorsa bu
durumun teşebbüs tarafından açıkça belirtilmesi gerektiği hususu açıklanmıştır.
(41) KINIK tarafından yapılan başvuruya bakıldığında, teşebbüsün başvuru dilekçesinde yer
alan talepleri arasında “para cezası verilmemesi” ve “para cezasında indirim
uygulanması” gibi bir ayrımın gözetilmediği görülmektedir. Yukarıda detaylı şekilde yer
verildiği üzere KINIK’ın Aktif İşbirliği Yönetmeliği uyarınca tam bağışıklıktan
faydalanamayacağı ortaya konulmuştur. Bu kapsamda başvuru Aktif İşbirliği
Yönetmeliği’nin 5. veya 8. maddeleri (kısmi bağışıklık) uyarınca da değerlendirilmiştir.
(42) Aktif İşbirliği Yönetmeliği’nin “Para cezalarında indirim” başlıklı 5. maddesi;
“(1) Kurulun önaraştırma yapmaya karar vermesinden soruşturma raporunun
tebliğine kadar, rakiplerinden bağımsız bir şekilde bu Yönetmeliğin 6 ncı maddesinde
22-17/283-128
8/15
belirlenen bilgi ve belgeleri sunan ve koşulları yerine getiren, ancak 4 üncü
maddedeki ceza verilmemesine ilişkin düzenlemeden yararlanamayan teşebbüslere
verilecek para cezaları indirilir. Bu durumda teşebbüslerin ihlali kabul eden ve aktif
işbirliğinde bulunan yöneticileri ve çalışanlarına verilecek para cezaları da indirilir. Bu
çerçevede;
a) İlk teşebbüse verilecek ceza üçte bir ile yarısı arasında indirilir. Bu durumda
teşebbüsün ihlali kabul eden ve aktif işbirliğinde bulunan yöneticileri ve çalışanlarına
verilecek cezalar da üçte birden az olmamak kaydıyla indirilir veya ceza
verilmeyebilir.
b) İkinci teşebbüse verilecek ceza dörtte bir ile üçte bir arasında indirilir. Bu durumda
teşebbüsün ihlali kabul eden ve aktif işbirliğinde bulunan yöneticileri ve çalışanlarına
verilecek cezalar da dörtte birden az olmamak kaydıyla indirilir veya ceza
verilmeyebilir.
c) Diğer teşebbüslere verilecek cezalar altıda bir ile dörtte bir arasında indirilir. Bu
durumda teşebbüsün ihlali kabul eden ve aktif işbirliğinde bulunan yöneticileri ve
çalışanlarına verilecek cezalar da altıda birden az olmamak kaydıyla indirilir veya
ceza verilmeyebilir.
(2) Sunulan deliller neticesinde, ihlalin süresinin uzaması ve benzeri nedenlerle para
cezasının arttırılması gerekirse, bu artıştan, ilgili delilleri ilk olarak sunan teşebbüs ve
bu teşebbüsün ihlali kabul eden ve aktif işbirliğinde bulunan yöneticileri ve çalışanları
etkilenmez.”
şeklindedir.
(43) Aktif İşbirliği Yönetmeliği’nin “Para cezalarında indirim” başlıklı 8. maddesi;
“(1) Kurulun önaraştırma yapmaya karar vermesinden soruşturma raporunun
tebliğine kadar, kartele taraf olan teşebbüsler ile bu teşebbüslerin yöneticileri ve
çalışanlarından bağımsız bir şekilde, bu Yönetmeliğin 9 uncu maddesinde belirlenen
bilgi ve belgeleri sunan ve koşulları yerine getiren, ancak 7 nci maddedeki ceza
verilmemesine ilişkin düzenlemeden yararlanamayan yöneticilere ve çalışanlara
verilecek para cezaları indirilir. Bu çerçevede;
a) İlk yönetici veya çalışana verilecek ceza üçte birden az olmamak kaydıyla indirilir
veya ceza verilmeyebilir.
b) İkinci yönetici veya çalışana verilecek ceza dörtte birden az olmamak kaydıyla
indirilir veya ceza verilmeyebilir.
c) Diğer yöneticilere veya çalışanlara verilecek cezalar altıda birden az olmamak
kaydıyla indirilir veya ceza verilmeyebilir.
(2) Sunulan deliller neticesinde, ihlalin süresinin uzaması ve benzeri nedenlerle para
cezasının arttırılması gerekirse, bu artıştan, ilgili delilleri ilk olarak sunan yönetici
veya çalışan etkilenmez.”
hükmünü haizdir.
(44) Anılan maddelerde, Kurulun önaraştırma yapmaya karar vermesinden soruşturma
raporunun tebliğine kadar, kartele taraf olan diğer teşebbüs, yönetici ve çalışanlardan
bağımsız bir şekilde Aktif İşbirliği Yönetmeliği’nin 6. veya 9. maddesinde belirlenen bilgi
ve belgeleri sunan ve koşulları yerine getiren, ancak 4. veya 7. maddedeki ceza
verilmemesine ilişkin düzenlemeden yararlanamayanlara verilecek para cezalarının
indirileceği hükme bağlanmıştır.
22-17/283-128
9/15
(45) Söz konusu maddelerin uygulanabilir olup olmadığının tespiti için somut olaya
bakıldığında, KINIK hakkında hâlihazırda bir soruşturmanın açıldığı, soruşturma
raporunun henüz teşebbüse tebliğ edilmediği görülmektedir. Ayrıca taraf yukarıda izah
edildiği üzere yönetmeliğin 4. veya 7. maddeleri kapsamında tam bağışıklıktan
yararlanmamaktadır. Sonuç olarak bu iki şartın sağlandığı görülmekle birlikte somut
olayda KINIK tarafından Kuruma sunulan bilgi ve belgelerin, yönetmeliğin 6. veya 9.
maddesinde yer alan koşulları sağlayıp sağlamadığı önem arz etmektedir.
(46) Anılan Yönetmeliğin “Koşullar ve usul” başlıklı 6. maddesinde;
“(1) Bu Yönetmeliğin 4 üncü ve 5 inci maddelerinden yararlanılabilmesi için;
a) Başvuru konusu kartelin etkilediği ürünler, kartelin süresi, kartele taraf olan
teşebbüslerin isimleri, kartelle ilişkili görüşmelerin tarihleri, yerleri, katılımcıları ve
kartelle ilgili sahip olunan bilgi ve belgeler sunulur,
b) Başvuru konusu kartelle ilgili bilgi ve belgeler gizlenmez veya ortadan kaldırılmaz,
c) Görevli birim tarafından kartelin ortaya çıkarılmasını zorlaştıracağı gerekçesiyle
aksi belirtilmedikçe, başvuru konusu kartele taraf olunmaya son verilir,
ç) Görevli birim tarafından aksi belirtilmedikçe, başvuru soruşturma raporunun
tebliğine kadar gizli tutulur,
d) Kurulun soruşturmanın tamamlanmasından sonra vereceği nihai karara kadar aktif
işbirliği sürdürülür.”
düzenlemeleri yer almaktadır.
(47) Bunun yanı sıra, ilgili konu bağlamında Kılavuz’un 26. paragrafında;
“Pişmanlık Yönetmeliğinin 5. veya 8. maddesinden yararlanabilmek için, 6. veya 9.
madde çerçevesinde “kartelin etkilediği ürünler, kartelin süresi, kartele taraf olan
teşebbüslerin isimleri, kartelle ilişkili görüşmelerin tarihleri, yerleri, katılımcıları ve
kartelle ilgili sahip olunan diğer bilgi ve belgeler” sunulmalıdır. Buna karşılık Kurumun
elindeki mevcut delillere önemli ölçüde katma değer katacak delil sunmak şeklinde
bir yükümlülük getirilmemiştir. Dolayısıyla Yönetmeliğin 6. veya 9. maddesindeki
koşulların sağlandığı her durumda para cezalarında indirim yapılacaktır.”
açıklamasına yer verilmektedir. Söz konusu açıklamadan teşebbüsün mevcut delillere
önemli ölçüde katma değer katacak delil sunmak şeklinde bir yükümlülüğünün
bulunmadığı görülmektedir.
(48) Bu çerçevede, teşebbüs tarafından sunulan bilgi ve belgelerin, teşebbüsün başvuru
anındaki en güncel bilgisi olmasının yanı sıra tam, doğru ve soruşturma konusuyla ilgili
olması gerektiği kuşkusuzdur. İlave olarak, Aktif İşbirliği Yönetmeliği’nin 6. maddesi
çerçevesinde teşebbüsün sunduğu bilgi ve belgelerin hangi bağlamda sunulduğunun,
delillerin soruşturma konusuyla ilgisinin nasıl kurulduğunun mümkün olduğu kadarıyla
açıklanmasının gerektiği değerlendirilmektedir.
(49) KINIK tarafından yapılan başvuruda, kendisi hakkında isnat edilen eylemlere dayanak
teşkil eden belgeler ile ilgili olarak bazı açıklamalarda bulunulmuştur. Söz konusu
açıklamalar temel olarak, KINIK ile BEYPAZARI arasında gerçekleştirilen yazışmalara
ilişkindir. KINIK’ın açıklamalarına bakıldığında teşebbüsün BEYPAZARI ile A101’de
gerçekleştirilen satışlar ile ilgili olarak bilgi paylaşımlarında bulunduğu ifade edilmiştir.
Söz konusu bilgi paylaşımının süreklilik arz ettiği ve pazardaki rekabeti ortadan
kaldırdığı yönünde beyanlarda bulunulmuştur.
22-17/283-128
10/15
(50) Ayrıca BEYPAZARI’nın pazar lideri konumunda olduğu, A101 ve BİM gibi marketlerde
BEYPAZARI’nın fiyat belirleyici bir rolünün olabileceği, bu sebeple BEYPAZARI ile
düzenli olarak fiyat geçişi konusunda iletişim kurulduğu ifade edilmiştir.
(51) Bunlara ek olarak başvuruda, önaraştırma aşamasında gerçekleştirilen yerinde
incelemelerde elde edilen belgeler arasında yer alan ve yukarıda yer verilen KINIK
Yönetim Kurulu Üyesi tarafından BEYPAZARI Yönetim Kurulu Başkanına gönderilen
19.10.2018 tarihli mesaj hakkında aydınlatıcı ifadelere yer verilmiştir. Anılan belgeye
bakıldığında, KINIK yetkilisinin BEYPAZARI yetkilisine gönderdiği Whatsapp
yazışmasında; “A101’e gönderdiğim maili size ilettim” ifadeleri yer almaktadır.
Önaraştırma ve devam eden soruşturma aşamasında A101’e iletildiği ifade edilen e-
posta hakkında Kurumun elinde herhangi bir bilgi bulunmamaktadır. Yapılan başvuruda,
ilgili e-postanın, “A101’e gönderilen fiyat değişiklikleri” konulu bir yazışma olduğu ifade
edilmiştir. Söz konusu açıklamalar vasıtasıyla, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi
kapsamında ihlal tespitinde kullanılması güç olan bir belge açıklığa kavuşturulmuştur.
(52) Teşebbüs tarafından 01.04.2022 tarihinde aktif işbirliği başvurusu kapsamında sunulan
ek belgeler ise şu şekildedir:
Belge 17
25.03.2020,
20.31
(…..) (…..) bey aradı bu haberi onada attım. Ben
yaptırttım dedi.Televizyona çıkın biraz dedim
satışlarımız patlasın dedim.Bimleri söylüyor hala
zama geçmediler (…..) diyor
25.03.2020,
20.32
(…..) Helal olsun çok çok güzel mesaj vermişsiniz
Doktorda güzel konuşmuş
25.03.2020,
20.34
(…..) (…..) Bey in aksiyonları bize de yarayacak.
Tebrik ediyorum kendisini. (…..). Bu arada bizde
kontrol ettik Bimler zam geçmemiş.
Belge 2
27.04.2020,
21.02
(…..) Bugün (…..) bey aradı
Hep hatır soruyor
27.04.2020,
21.03
(…..) Satışlar nasıl diyor aslinda
Bugunku satis 44.000 koli
27.04.2020,
21.03
(…..) A101 nasıl gidiyor diyor
Sakiniz dedim
(53) Belge 1 ve Belge 2 incelendiğinde, KINIK ve BEYPAZARI’nın BİM’in fiyat geçişine ve
A101 satışlarına ilişkin bilgi paylaşımında bulunduğu anlaşılmaktadır. Söz konusu
belgelerde yer alan iletişimler, KINIK Yönetim Kurulu Üyesi ve Kınık Genel Müdürü
arasındaki yazışmalar olmakla birlikte içerikleri itibarıyla BEYPAZARI ile gerçekleştirilen
iletişimlerin iç yazışmalara yansımasından ibarettir. İlgili yazışmaların da KINIK ve
BEYPAZARI’nın 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi çerçevesinde bir anlaşmanın tarafı
olduğunu gösterir deliller niteliğinde olduğu anlaşılmaktadır.
(54) Teşebbüs tarafından dosyaya sunulan ihlali aydınlatıcı bilgi ve belgelerin varlığı
sebebiyle, Aktif İşbirliği Yönetmeliği’nin 6. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde yer
alan şartların sağlandığı değerlendirilmektedir.
(55) Buna ek olarak, Kılavuz’un 7 vd. paragraflarında ise şu ifadelere yer verilmektedir:
“(7) Kartellerin ortaya çıkarılması ve soruşturulmasını kolaylaştırmak üzere kabul
edilen Pişmanlık Yönetmeliğinin bu amaca ulaşabilmesi için “şeffaflık” ve
7 Belgelerdeki yazım yanlışları belgelerin aslının korunması amacıyla aynı şekilde bırakılmıştır.
22-17/283-128
11/15
“başvuranlar/aktif işbirliği yapanlar lehine yorum” ilkeleri çerçevesinde uygulanması
esastır.
(8) “Başvuranlar/aktif işbirliği yapanlar lehine yorum” ilkesi uyarınca, kartellerin ortaya
çıkarılması ve soruşturulması amacıyla Kurum ile aktif işbirliği yapanlar, bu işbirliğini
yapmayanlara göre dezavantajlı konuma düşmemelidir. Dolayısıyla, Pişmanlık
Yönetmeliğinde açık bir düzenleme bulunmayan, tereddütlerin oluştuğu, yorum
gerektiren durumlarda, başvuranlar/aktif işbirliği yapanlar lehine sonuca ulaşılması
esastır.”
(56) Kılavuz’da yer alan açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, Aktif İşbirliği Yönetmeliği’nde
açıkça düzenleme bulunmayan ya da tereddütlerin oluştuğu hallerde aktif işbirliği
yapanlar lehine sonuca ulaşılmasının esas olduğu ifade edilmiştir. Kılavuz’un 26.
paragrafı ile 7 vd. paragrafları birlikte ele alındığında, başvurunun Aktif İşbirliği
Yönetmeliği’nin 6. maddesinde yer alan şartları taşıyıp taşımadığına ilişkin tereddüdün
oluşması durumunda, lehe yorum ilkesi uyarınca aktif işbirliği yapan lehine hareket
edilmesi gerekmektedir. Somut olayda tarafın sunduğu bilgi ve belgelerin Kılavuz’un 26.
paragrafı kapsamında Aktif İşbirliği Yönetmeliği’nin 6. maddesinin birinci fıkrasının (a)
bendindeki şartları taşıdığı yönünde şüphe olmadığı değerlendirilmekle birlikte, bir an
için herhangi bir tereddüdün oluşması halinde dahi lehe yorum ilkesinin işletilerek
KINIK’ın kısmi bağışıklıktan yararlandırılması gerekmektedir.
(57) Geçmiş tarihli Kurul kararlarında8 da, Kılavuz’un 26. paragrafı dikkate alınarak, Kurulun
elindeki delillere katma değer katacak delil sunulmamasına rağmen, aktif işbirliğine
başvuran tarafın ihlali açıklayıcı nitelikteki sunduğu bilgi ve belgelerin Aktif İşbirliği
Yönetmeliği’nin 6. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde yer alan şartları
sağladığına ilişkin değerlendirmelerde bulunulmuştur.
(58) Bu çerçevede aktif işbirliği başvurusunda bulunan KINIK tarafından ihlalin süresi,
etkilediği ürünler, taraf olanların isimleri, tarafların arasındaki görüşmeler gibi ihlalle ilgili
bilgi ve belgelerin Kuruma iletildiği görülmektedir. Dolayısıyla başvuru sahibi tarafından
Aktif İşbirliği Yönetmeliği’nin 6. maddesinde sayılan bilgi ve belgelerin sunulduğu, bu
itibarla, taraf hakkında uygulanacak idari para cezasında Aktif İşbirliği Yönetmeliği
uyarınca indirim uygulanabileceği değerlendirilmektedir.
I.3.3. İdari Para Cezası ve Uzlaşma Sürecine İlişkin Değerlendirme
(59) 4054 sayılı Kanun'un 16. maddesinin üçüncü fıkrası; "Bu Kanunun 4, 6 ve 7 nci
maddelerinde yasaklanmış davranışlarda bulunanlara, ceza verilecek teşebbüs ile
teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyelerinin nihai karardan bir önceki mali yıl sonunda
oluşan veya bunun hesaplanması mümkün olmazsa nihai karar tarihine en yakın mali
yıl sonunda oluşan ve Kurul tarafından saptanacak olan yıllık gayri safi gelirlerinin yüzde
onuna kadar idarî para cezası verilir." hükmünü amirdir.
(60) Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye
Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik’in (Ceza Yönetmeliği)
4. maddesinde idari para cezası belirlenirken öncelikle temel para cezasının
hesaplanacağı; ardından anılan Yönetmelik’in 6. ve 7. maddeleri uyarınca varsa
ağırlaştırıcı ve hafifletici unsurlar göz önünde bulundurularak temel para cezasının
arttırılmasının ve/veya cezadan indirim yapılmasının söz konusu olacağı
düzenlenmektedir.
8 Kurulun 13.09.2011 tarih ve 10-72/1503-572 sayılı kararı, 10.06.2012 tarih ve 11-54/1431-507 sayılı
kararı, 03.07.2013 tarih ve 12-24/711-199 sayılı kararı, 23.06.2014 tarih ve 14-04/80-33 sayılı kararı,
18.09.2014 tarih ve 14-15/287-120 sayılı kararları.
22-17/283-128
12/15
(61) Söz konusu Yönetmelik’in temel para cezasını düzenleyen 5. maddesinin ilk fıkrasına
göre; temel para cezası hesaplanırken ihlale taraf olan teşebbüslerin karardan bir
önceki mali yılda gerçekleşen ve Kurul tarafından saptanacak yıllık gayri safi gelirlerinin,
karteller için %2'si ile %4'ü, diğer ihlaller için %0,5'i ile %3'ü arasında bir oran esas
alınacaktır. Anılan maddenin ikinci fıkrasında ise birinci fıkrada yazılı oranların
belirlenmesinde ilgili teşebbüslerin veya teşebbüs birliklerinin piyasadaki gücü, ihlal
neticesinde gerçekleşen veya gerçekleşmesi muhtemel zararın ağırlığı gibi hususların
dikkate alınacağı hükmüne yer verilmiştir. Bu hususlar dikkate alınarak, KINIK’ın rakibi
ile fiyat tespiti yapmak suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlal edilmesinin
“kartel” kategorisinde değerlendirilmiş ve temel para cezasına esas oran %(…..) olarak
belirlenmiştir.
(62) Ceza Yönetmeliği’nin 5. maddesinin üçüncü fıkrasında ihlalin süresinin temel para
cezasının tespitinde dikkate alınacağı öngörülmektedir. Belirtilen hükme göre temel
para cezasının miktarı; bir ila beş yıl arasında süren ihlallerde yarısı oranında, beş
yıldan uzun süren ihlallerde ise bir katı oranında arttırılacaktır. Dosya mevcudu bilgilere
göre, KINIK tarafından rekabetin ihlal edildiğini gösteren belgelerin tarihleri 05.01.2018
ve 27.04.2020 arasını kapsamaktadır. Bu çerçevede, ihlalin bir yıldan uzun beş yıldan
kısa olması sebebiyle, Ceza Yönetmeliği’nin 5. maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendi
uyarınca temel para cezasının yarısı oranında artırılması gerektiği anlaşılmıştır. Buna
göre, uygulanacak temel para cezası oranı %(…..) olarak belirlenmiştir.
(63) Ceza Yönetmeliği’nin 4. maddesine göre, temel para cezasının hesaplanmasından
sonra aynı Yönetmelik’in 6. ve 7. maddeleri çerçevesinde ağırlaştırıcı ve hafifletici
unsurlar göz önünde bulundurularak artırma ve/veya indirme yapılmaktadır. Dosya
kapsamında anılan Yönetmelik’in 6. maddesi kapsamında ağırlaştırıcı unsurun
bulunmadığı değerlendirilmekle birlikte, ilgili Yönetmelik’in 7. maddesi çerçevesinde
KINIK’ın pazar payının düşük olması (yaklaşık %(…..)), ihlal konusu faaliyetten elde
edilen cironun, KINIK’ın yıllık gayri safi gelirleri içerisindeki payının çok küçük bir orana
(yaklaşık %(…..)) tekabül etmesi ve teşebbüsün cirosu içerisinde maden suyu satışından
farklı olarak Burger King bayileri aracılığı ile elde edilen cironun da yer alması da dikkate
alınarak, temel para cezasından dörtte bir oranında indirim yapılmış ve teşebbüs
hakkında uygulanacak idari para cezası ilgili teşebbüsün yıllık gayri safi gelirinin %(…..)’i
olarak belirlenmiştir.
(64) Bununla birlikte, yukarıda detaylı şekilde yer verildiği üzere, KINIK tarafından 4054 sayılı
Kanun’un 16. maddesinin altıncı fıkrası ve Aktif İşbirliği Yönetmeliği’nin 5. maddesi
çerçevesinde sunulan başvurunun kısmı bağışıklıktan yararlanabileceği
değerlendirilmektedir. Bu doğrultuda, nihai karara kadar teşebbüsün Aktif İşbirliği
Yönetmeliği’nin 6. maddesinde belirlenen koşulları yerine getirmiş olması halinde
teşebbüse verilecek idari para cezasında işbirliğinin niteliği, etkinliği ve zamanlaması
dikkate alınarak Aktif İşbirliği Yönetmeliği’nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi
uyarınca üçte bir ile yarısı oranında indirim uygulanabileceğine yönelik hüküm dikkate
alınarak teşebbüse %35 indirim uygulanmasının uygun olacağı sonucuna varılmıştır.
(65) 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin beşinci fıkrasında “Soruşturmaya
başlanmasından sonra Kurul, ilgililerin talebi üzerine veya resen, soruşturma sürecinin
hızlı bitirilmesinden doğacak usuli faydaları ve ihlalin varlığına veya kapsamına ilişkin
görüş farklılıklarını göz önüne alarak uzlaşma usulünü başlatabilir. Kurul, hakkında
soruşturma başlatılan ve ihlalin varlığı ile kapsamını kabul eden teşebbüs veya
teşebbüs birlikleri ile soruşturma raporunun tebliğine kadar uzlaşabilir.”, altıncı
fıkrasında “Bu çerçevede Kurul, hakkında soruşturma açılan taraflara, ihlalin varlığını
ve kapsamını kabul ettikleri bir uzlaşma metni sunmaları için kesin bir süre verir. Verilen
22-17/283-128
13/15
süre geçirildikten sonra yapılan bildirimler dikkate alınmaz. İhlal tespitinin ve idari para
cezasının yer aldığı bir nihai kararla soruşturma sonlandırılır.” ve yedinci fıkrasında
“Uzlaşma usulü sonucunda idari para cezasında yüzde yirmi beşe kadar indirim
uygulanabilir.” hükmü uzlaşma usulünü düzenlemektedir.
(66) Anılan hükme istinaden kabul edilen Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve
Kararlar ile Hâkim Durumun Kötüye Kullanılmasına Yönelik Soruşturmalarda
Uygulanabilecek Uzlaşma Usulüne İlişkin Yönetmelik’in (Uzlaşma Yönetmeliği) 5.
maddesinin birinci fıkrasında ise “Soruşturma tarafları uzlaşma taleplerini yazılı olarak
Kuruma iletir. Kurul, 4 üncü maddenin ikinci fıkrasındaki hususları dikkate alarak bu
talebi kabul veya ret edebileceği gibi varsa diğer tarafların da uzlaşma görüşmelerine
davet edilmesine karar verebilir” düzenlemesi bulunmaktadır.
(67) Bu kapsamda soruşturma taraflarından KINIK uzlaşma talebinde bulunmuştur. Söz
konusu başvuru üzerine Kurul tarafından uzlaşma görüşmelerine başlanmasına karar
verilmiştir.
(68) Söz konusu Kurul kararı ve Uzlaşma Yönetmeliği hükümleri uyarınca KINIK yetkilisi ile
raportörler arasında yapılan uzlaşma görüşmelerinde teşebbüse dosya konusu
iddiaların içeriği, isnat edilen ihlalin niteliği, kapsamı ve süresi, ihlal isnadına dayanak
oluşturan başlıca belgeler, sürecin uzlaşma ile sonuçlanması halinde uygulanabilecek
indirim oranı ve uzlaşma tarafına verilebilecek idari para cezası aralığı hakkında bilgi
verilmiştir.
(69) Uzlaşma görüşmesi kapsamında KINIK’ın uzlaşma sürecinin devam etmesi yönündeki
beyanı doğrultusunda hazırlanan Bilgi Notu, Kurulun 07.04.2022 tarihli toplantısında
görüşülmüş ve 22-16/259-MUA sayılı uzlaşma ara kararında;
- KINIK tarafından Aktif İşbirliği Yönetmeliği çerçevesinde 16.03.2022 tarihinde
yapılan ve 01.04.2022 tarihinde tamamlanan başvurunun Aktif İşbirliği
Yönetmeliği’nin 6. maddesinde belirlenen koşulları yerine getirmesi ve başvuru
konusu kartele taraf olan teşebbüsü ihlale zorlamamış olması kaydıyla Yönetmeliğin
5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında kabul edilmesine,
- KINIK’ın rakip teşebbüsle güncel ve geleceğe dönük fiyat bilgilerine, fiyat değişim
tarihlerine, zamlı fiyatlara ilişkin bilgi değişiminde bulunularak fiyat tespit etmek ve
dolayısıyla kartel kurmak suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiğine,
- Bu doğrultuda anılan teşebbüse 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü
fıkrası ve “Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim
Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin
Yönetmelik”in 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi, ikinci fıkrası üçüncü
fıkrasının (a) bendi ile 7. maddesinin birinci fıkrası uyarınca 2020 yılı gayrisafi geliri
üzerinden %(…..)’i oranında olmak üzere 2.322.328,75-TL idari para cezası
uygulanmasına,
- KINIK’ın gerekli şartları sağlaması sebebiyle, teşebbüse verilecek cezada, Aktif
İşbirliği Yönetmeliği’nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca %35
indirim uygulanmasına,
- 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin yedinci fıkrası ve “Rekabeti Sınırlayıcı
Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hâkim Durumun Kötüye Kullanılmasına
Yönelik Soruşturmalarda Uygulanabilecek Uzlaşma Usulüne İlişkin Yönetmelik”in
(Uzlaşma Yönetmeliği) 4. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca uzlaşma usulü
sonucunda teşebbüse verilecek idari para cezasında %25 oranında indirim
uygulanmasına,
22-17/283-128
14/15
- Bu kapsamda aktif işbirliği ve uzlaşma usulü sonucunda teşebbüse 2020 yılı
gayrisafi gelirleri üzerinden nihai olarak %(…..) oranında olmak üzere 928.931,50-
TL tutarında idari para cezası uygulanmasına,
- Uzlaşma Yönetmeliği’nin 7. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca,
uzlaşma metninin Kuruma gönderilebilmesi için işbu ara kararın tebliğinden itibaren
KINIK’a 15 gün süre verilmesine,
- Uzlaşma metninin süresi içinde gönderilmemesi halinde, Kurulun işbu ara kararıyla
bağlı olmadığına
karar verilmiştir.
(70) KINIK bu karara istinaden hazırlayıp gönderdiği uzlaşma metninde, mezkur kararda
belirtilen hususları kabul ederek, hakkında yürütülen soruşturmanın uzlaşma ile
sonlandırılmasını talep etmiştir.
(71) Uzlaşma Yönetmeliğinin 8. maddesinin birinci fıkrasında;
“1) Uzlaşma tarafı, uzlaşma ara kararında bildirilen hususları kabul etmesi halinde,
aşağıdaki unsurları içeren bir uzlaşma metnini sunar:
a) Uzlaşma tarafının ihlalin varlığını ve kapsamını kabul ettiğine dair açık beyanı,
b) Kurulun uzlaşma tarafına ihlal nedeniyle verebileceği azami idari para cezası oranı
ve miktarı ile tarafın uzlaşma usulü çerçevesinde bu ceza oranını ve miktarını kabul
ettiği,
c) Uzlaşma tarafının hakkındaki iddialar konusunda yeterli derecede bilgilendirildiği
ve kendi görüşlerini ve açıklamalarını aktarmak için tarafa yeterli imkân tanındığı,
ç) İdari para cezasının ve uzlaşma metninde yer alan hususların uzlaşma tarafınca
dava konusu yapılamayacağı.”
hükmüne yer verilmiştir. Bu kapsamda KINIK tarafından gönderilen uzlaşma metininin
Uzlaşma Yönetmeliğinin 8. maddesinin birinci fıkrasında yer alan unsurları içerdiği
görülmüştür.
(72) 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin yedinci fıkrasında “Uzlaşma usulü sonucunda
idari para cezasında yüzde yirmi beşe kadar indirim uygulanabilir…” hükmü yer
almaktadır. Uzlaşma Yönetmeliği’nin 9. maddesinin birinci fıkrasında ise; “Uzlaşma
metninin Kurum kayıtlarına girmesinden itibaren on beş gün içinde, Kurul tarafından
ihlal tespitinin ve idari para cezasının yer aldığı bir nihai kararla ilgili taraf bakımından
soruşturma sonlandırılır.” denilmektedir.
(73) Yukarıda yer verilen açıklamalar doğrultusunda, KINIK’a Aktif İşbirliği Yönetmeliği’nin 5.
maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca %35 oranında indirim uygulanmasına;
Kurulun yukarıda belirtilen 07.04.2022 tarihli uzlaşma ara kararı ile anılan teşebbüs
tarafından sunulan uzlaşma metni çerçevesinde Ceza Yönetmeliği kapsamında
hesaplanan idari para cezasının %25 oranında indirilmesine; KINIK’ın rakip teşebbüsle
güncel ve geleceğe dönük fiyat bilgilerine, fiyat değişim tarihlerine, zamlı fiyatlara ilişkin
bilgi değişiminde bulunularak fiyat tespit etmek ve dolayısıyla kartel kurmak suretiyle
4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği gerekçesiyle 2021 yılı gayri safi gelirleri
üzerinden %(…..)’u oranında idari para cezası uygulanmasına ve KINIK hakkındaki
soruşturmanın uzlaşma ile sonlandırılmasına karar verilmiştir.
22-17/283-128
15/15
J. SONUÇ
(74) Rekabet Kurulunun 24.02.2022 tarihli ve 22-10/140-M sayılı kararı ile Beypazarı İçecek
Pazarlama Dağıtım Ambalaj Turizm Petrol İnşaat Sanayi ve Ticaret AŞ ve Kınık Maden
Suları AŞ’nin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal edip etmediklerinin tespitine
yönelik olarak yürütülen soruşturma kapsamında; Kurulun 07.04.2022 tarihli ve 22-
16/259-MUA sayılı ara kararı çerçevesinde Kınık Maden Suları AŞ tarafından
gönderilen ve 08.04.2022 tarih ve 27009 sayı ile süresi içerisinde Kurum kayıtlarına
giren uzlaşma metninde ihlalin varlığı ve kapsamı ile uzlaşma ara kararında öngörülen
azami idari para cezası oranı ve tutarı teşebbüs tarafından açıkça kabul edilmiş olup
1. Kınık Maden Suları AŞ’nin rakip teşebbüsle güncel ve geleceğe dönük fiyat
bilgilerine, fiyat değişim tarihlerine, zamlı fiyatlara ilişkin bilgi değişiminde
bulunularak fiyat tespit etmek ve dolayısıyla kartel kurmak suretiyle 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiğine,
2. Bu doğrultuda anılan teşebbüse aynı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrası ile
Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar İle Hâkim Durumun Kötüye
Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik’in 5. maddesinin
birinci fıkrasının (a) bendi, ikinci fıkrası ve üçüncü fıkrasının (a) bendi ile 7.
maddesinin birinci fıkrası uyarınca 2020 yılı gayrisafi geliri üzerinden %(…..)
oranında olmak üzere 2.322.328,75-TL idari para cezası uygulanmasına,
3. Kınık Maden Suları AŞ’nin gerekli şartları sağlaması sebebiyle, teşebbüse verilecek
cezada, Aktif İşbirliği Yönetmeliği’nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi
uyarınca %35 indirim uygulanmasına,
4. 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin yedinci fıkrası ve Uzlaşma Yönetmeliği’nin 4.
maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca uzlaşma usulü sonucunda teşebbüse
verilecek idari para cezasında %25 oranında indirim uygulanmasına,
5. Bu kapsamda aktif işbirliği ve uzlaşma usulü sonucunda teşebbüse 2020 yılı
gayrisafi gelirleri üzerinden nihai olarak %(…..) oranında 928.931,50-TL tutarında
idari para cezası verilmesine,
6. Böylece Rekabet Kurulunun 24.02.2022 tarih ve 22-10/140-M sayılı kararı uyarınca
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesinin ihlal edilip
edilmediğinin tespitine yönelik olarak yürütülen soruşturmanın Kınık Maden Suları
AŞ bakımından uzlaşma ile sonlandırılmasına
gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı
yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy