Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2022-1-002 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 22-23/364-154
Karar Tarihi : 18.05.2022
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Birol KÜLE
Üyeler : Ahmet ALGAN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK,
Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN, Cengiz ÇOLAK,
Berat UZUN
B. RAPORTÖRLER: Esra KÜÇÜKİKİZ, Selin DURSUN, Burcu ÇALIŞKAN OLGUN,
Muhammet Murat KARAKAYA, Bilge EMİNOĞLU, Can AKA,
Kübra Nur YILMAZ, Murat KARA
C. ŞİKAYET EDEN : - Gizlilik Talebi Bulunmaktadır.
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILAN : - DSM Grup Danışmanlık İletişim ve Satış Ticaret AŞ
Maslak Mahallesi Büyükdere Caddesi (Spine Plaza) No:243 İç
Kapı No:19 Sarıyer/İstanbul
(1) E. DOSYA KONUSU: DSM Grup Danışmanlık İletişim ve Satış Ticaret AŞ’nin çevrim
içi yemek ve market siparişi pazarındaki uygulamalarıyla 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun’un 4. ve 6. maddelerini ihlal ettiği iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda yer alan iddialardan bir kısmı; DSM Grup Danışmanlık
İletişim ve Satış Ticaret AŞ’nin (TRENDYOL) çevrim içi yemek siparişi-servisi platform
hizmetleri ve çevrim içi hızlı tüketim malları siparişi-servisi platform hizmetleri pazarlarında
kurguladığı indirim kampanyalarına katılımı fiilen zorunlu tuttuğu, bu hususun yeniden satış
fiyatının tespiti olarak değerlendirilebileceği, bu pazarlarda satıcıların rakip platformlar ile
çalışmasını engellediği, çevrim içi yemek siparişi-servisi platform hizmetleri pazarında
platformda yer alan satıcılara En Çok Kayrılan Müşteri (EKM) koşulları dayattığı, çevrim içi
yemek siparişi-servisi platform hizmetleri ve çevrim içi hızlı tüketim malları siparişi-servisi
platform hizmetleri pazarlarında platformda yer alan satıcıların verilerini taşımasını
engellediği yönünde olup 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı
Kanun) kapsamında gereğinin yapılması talep edilmiştir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 31.12.2021 tarih ve 24214
sayı ile intikal eden gizlilik talepli başvuru üzerine hazırlanan 01.02.2022 tarihli ve 2022-1-
002/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu, Rekabet Kurulunun (Kurul) 03.02.2022 tarihli toplantısında
görüşülmüş ve 22-07/99-M sayı ile dosya konusu iddialara yönelik olarak önaraştırma
yapılmasına karar verilmiştir.
(4) İlgili karar uyarınca düzenlenen 10.05.2022 tarih ve 2022-1-002/ÖA sayılı Önaraştırma
Raporu 18.05.2022 tarihli toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
(5) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: Raporda, başvuruda yer alan iddiaların bir kısmını oluşturan ve
yukarıda özetlenen iddialarla ilgili olarak;
- TRENDYOL’un çok kategorili e-pazaryerleri pazarında hâkim durumda olduğu,
- TRENDYOL’un çevrim içi yemek siparişi-servisi platform hizmetleri pazarında (…..) ile
akdettiği münhasırlık içeren sözleşmenin 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup
Muafiyeti Tebliği (2002/2 sayılı Tebliğ) kapsamında olduğu,
22-23/364-154
2/44
- TRENDYOL’un çevrim içi yemek siparişi-servisi platform hizmetleri pazarında
restoranlar ile akdettiği ve geniş EKM koşulu içeren sözleşmelerinin 2002/2 sayılı Tebliğ
kapsamında olduğu,
- TRENDYOL’un çevrim içi yemek siparişi-servisi platform hizmetleri ve çevrim içi hızlı
tüketim malları siparişi-servisi platform hizmetleri pazarında veri taşınabilirliğini
engellemek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesini ihlal ettiğine ilişkin herhangi bir
bulgu veya belgeye ulaşılmadığı, bu nedenle aynı Kanun’un 41. maddesi gereğince
soruşturma açılmasına yer olmadığı,
kanaatine ulaşılmıştır.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. Hakkında İnceleme Yapılan: DSM Grup Danışmanlık İletişim ve Satış Ticaret AŞ
(TRENDYOL)
(6) TRENDYOL, 12.10.2009 tarihinde kurulmuş olup ticari faaliyetlerini www.trendyol.com isimli
internet sitesi ve mobil uygulaması üzerinden sürdürmektedir. Farklı ürün kategorilerindeki
birçok ürünü ve hizmeti internet sitesi aracılığıyla satışa sunmaktadır. Aşağıdaki tabloda
TRENDYOL’un hissedarlık yapısına yer verilmektedir.
Tablo 1: TRENDYOL'un Hissedarlık Yapısı
Pay Sahibi Pay Oranı (%)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
(…..) (…..)
TOPLAM ~100,00
(7) 2009 yılında e-ticaret faaliyetine başlayan TRENDYOL, 2017 Ekim ayından itibaren
pazaryeri modeline geçiş yapmıştır. Perakendeci olarak pazara giren TRENDYOL’un
zamanla aracı rolünü kuvvetlendirdiği görülmüştür. Öte yandan faaliyetlerine ‘Moda’
kategorisi ile başlayan TRENDYOL’un bu alandaki satıcı kimliğini koruma eğiliminde olduğu
ve kendi markası olan ‘Trendyol Milla’ vasıtasıyla pazarda üretici olarak da yer edindiği
görülmektedir.
(8) Ayrıca TRENDYOL, 2018 yılında kurduğu Trendyol Lojistik AŞ’nin (TEX) hisselerinin (…..)
sahiptir. TEX vasıtasıyla, kendi araçlarıyla kendi hesaplarına çalışan taşıyıcılar aracılığıyla,
taşıma işleri organizatörü sıfatıyla aracılık hizmeti sunulmaktadır. TRENDYOL aynı
zamanda, DSM Ödeme ve Elektronik Para Hizmetleri AŞ’nin hisselerinin de (…..) sahiptir
ve bu iştiraki aracılığıyla ödeme ve elektronik para hizmetleri alanında faaliyet
göstermektedir.
(9) 24.02.2016 tarihinde kurulmuş olan Dolapcom Elektronik Hizmet ve Ticaret AŞ’yi
30.03.2018 tarihinde devralan TRENDYOL, 2019 yılı itibarıyla www.dolap.com isimli internet
sitesi üzerinden ve “Dolap” mobil uygulaması ile ikinci el ürünlerin çevrim içi satışı alanında
da faaliyet göstermeye başlamıştır.
22-23/364-154
3/44
(10) Ayrıca TRENDYOL MARKET ve TRENDYOL YEMEK siparişlerinin 30 dakika içerisinde
teslim edilebilmesi için 2020 yılında TRENDYOL tarafından DSM Hızlı Teslimat ve Lojistik
AŞ (DSM HIZLI TESLİMAT) kurulmuştur. Bu hizmetler kapsamında ürünler, teşebbüsün
kendi kuryeleri vasıtasıyla veya doğrudan satıcı tarafından, kendi imkanlarıyla müşteriye
teslim edilmektedir. DSM HIZLI TESLİMAT bu kapsamda, taşıma işleri organizatörü görevi
görmektedir.
I.2. İlgili Pazar
I.2.1. İlgili Ürün Pazarı
I.2.1.1. E-Pazaryeri Hizmeti Kapsamında İlgili Ürün Pazarı
(11) Kurulun 30.09.2021 tarihli ve 21-46/669-334 sayılı Geçici Tedbir kararında TRENDYOL’un
faaliyet gösterdiği pazar “çok kategorili e-pazaryerleri” olarak tanımlanmıştır. Anılan
karardan bu yana kısa bir süre geçmiş olması ve bu süreç içerisinde piyasada ulaşılan
sonucun değiştirilmesini gerektirecek esaslı gelişmelerin yaşanmaması göz önünde
bulundurularak mevcut dosya kapsamındaki ilgili ürün pazarlarından birini “çok kategorili e-
pazaryerleri” pazarının oluşturduğu değerlendirilmektedir.
I.2.1.2. TRENDYOL YEMEK Hizmeti Kapsamında İlgili Ürün Pazarı
(12) TRENDYOL YEMEK, paket servis hizmeti bulunan restoranlar (ticari kullanıcılar) ile yemek
siparişi vermek isteyen kullanıcıları (nihai kullanıcılar, tüketiciler) bir araya getiren,
tüketicilerin internet üzerinden platformun portföyünde yer alan restoranlardan yemek
sipariş etmesini, restoranların ise internet üzerinden sipariş almasını sağlayan çevrim içi
yemek siparişi/servisi platformudur. İki farklı gruba (ticari kullanıcı grubu, nihai kullanıcı
grubu) hizmet veren ve bu yönüyle çok taraflı pazar niteliği taşıyan platform üzerinden
gerçekleşen işlemlerde, nihai kullanıcı grubunu oluşturan tüketicilerden genel olarak ücret
alınmazken, ticari kullanıcı grubunu oluşturan restoranlar tarafından sipariş tutarının belirli
bir oranı hizmet bedeli/komisyonu olarak aracı platforma ödenmektedir. Yemek siparişi
veren kullanıcılar, ödemelerini platform üzerinden çevrim içi olarak veya kapıda ödeme
seçenekleriyle (nakit/kredi kartı vb.) gerçekleştirmekte olup platformlar, kullanıcılardan elde
edilen sipariş gelirlerinden sipariş başına belli miktarda komisyon mahsup ederek kalanı ilgili
restorana iletmektedir.
(13) Bulundukları konuma yemek siparişi vermek isteyen tüketiciler, telefon ve restoran internet
sitesi/mobil uygulaması aracılığıyla doğrudan restorana ulaşarak siparişlerini verebilecekleri
gibi çevrim içi yemek servis/sipariş platformlarının restoranlar ile tüketicileri bir araya
getirdiği pazaryerleri üzerinden de siparişlerini verebilmektedir.
(14) Çevrim içi yemek servis/sipariş platformlarının, kullanıcılara sağladıkları; restoranın
konumu, menü içerikleri ve fiyatı, telefon numarası, açık olduğu saatler, kullanıcı
değerlendirmeleri vb. gibi bilgileri Tripadvisor, Zomato gibi internet siteleri ve Facebook,
Instagram vb. gibi sosyal medya platformları da sunabilmektedir. Üstelik bu internet
sitelerinde; fiyat, öğün, yemek türü (iş toplantıları, yerel mutfak vb.), kullanım amaçları,
beslenme kısıtlamaları vb. bakımından ayrıntılı arama seçenekleri de sunulabilmektedir.
Ancak Kurulun geçmiş tarihli Yemek Sepeti kararında1 da belirtildiği gibi, bahse konu
kanallar telefonla sipariş verirken ortaya çıkan araştırma, karşılaştırma ve seçme
maliyetlerini azaltmaktan öteye geçmemekte, bu yönüyle telefonla sipariş vermeyi
kolaylaştırmakta ve çevrim içi yemek platformlarına rakip olamamaktadır.
1 09.06.2016 tarihli ve 16-20/347-156 sayılı karar.
22-23/364-154
4/44
(15) Tüm bu bilgiler ışığında, doğrudan sipariş yöntemleri (telefon ve restoran internet
sitesi/mobil uygulaması) ile çevrim içi yemek servis/sipariş platformları aracılığıyla verilen
sipariş yöntemlerinin ikame ilişkisinin hem ticari kullanıcı konumundaki restoranlar hem de
nihai kullanıcı konumundaki tüketiciler açısından değerlendirilmesi gerekmektedir.
(16) Doğrudan sipariş yöntemleri ile çevrim içi yemek servis/sipariş platformlarının birbirine
alternatif olup olmadığı hususu Kurulun geçmiş tarihli kararlarında2 da incelenmiş ve
kullanıcı alışkanlıkları, kullanım özellikleri ve farklılıkları, ağ etkileri, restoran/menü
seçenekleri, işlem maliyetleri vb. gibi hususlar dikkate alınarak pazar “çevrim içi yemek
siparişi-servisi platform hizmetleri” olarak tanımlanmıştır.
(17) Bahse konu kararlarda da değerlendirildiği üzere, tüketici açısından çevrim içi yemek
servis/sipariş platformları aracılığıyla alınabilen hizmetler ile doğrudan sipariş yöntemleri ile
alınabilen hizmetler pek çok açıdan farklılaşmaktadır. Platformların nihai kullanıcısı
konumunda bulunan tüketiciler, çok sayıda restorana ve menü seçeneğine kolayca
ulaşabilmenin yanı sıra görsel içerikleriyle menü fiyatlarına, promosyonlara, indirimlere,
restoranın hizmet saatlerine ve hizmet verdiği bölgelere, kullanıcı değerlendirmelerine ilişkin
de bilgi edinebilmektedir. Ayrıca nihai kullanıcılara sunulan bölge/restoran/menü içeriklerini,
restoran ve menülere ilişkin yorumları görüntüleyebilme, önceden verilen siparişi kolayca
tekrarlayabilme vb. seçenekler ile kullanıcıların araştırma, karar verme ve siparişi
sonlandırma süreçlerini daha etkin gerçekleştirmelerine imkân tanıyan platformlar tüketiciler
nezdindeki işlem maliyetlerini de azaltmaktadır. Tüketiciler doğrudan sipariş yöntemleri ile
söz konusu avantajlara erişememekte, dahası restorana ulaşamama riskiyle veya restoran
görevlisi ile yapılan sözlü iletişimden kaynaklanan olası aksaklıklarla (adres veya siparişin
yanlış veya eksik alınması vb.) karşılaşabilmektedir.
(18) Ticari kullanıcı konumunda bulunan restoranlar bakımından ise çevrim içi yemek sipariş
platformlarının yarattığı en önemli değer, geniş bir nihai kullanıcı tabanına erişimi mümkün
kılmalarıdır. Bu platformlar üzerinden restoranlar, işletmelerine doğrudan sipariş yöntemleri
ile ulaşan ya da ulaşacak tüketicilerden çok daha fazla sayıda tüketiciye ulaşabilmektedir.
Dahası reklam, promosyon ve indirimlerin tüketicilere kolaylıkla iletilmesi, siparişin çok daha
sağlıklı alınabilmesi, restoran hakkında yapılan tüketici değerlendirmeleri vb. hususlar
restoranlar bakımından çevrim içi yemek sipariş platformlarını avantajlı kılmaktadır.
(19) Yine, çevrim içi yemek sipariş/servis platform hizmetleri pazarına yönelik değerlendirmelerin
yapıldığı Yemek Sepeti kararında da incelendiği üzere, sipariş-yemek-teslimat sürecinin
restoranlar tarafından yürütüldüğü iş modellerinde restoranların kendi internet siteleri ve
mobil uygulamaları, çevrim içi yemek sipariş platformlarının tüketicilere sunduğu restorana
ait menü seçenekleri ve fiyat listeleme, sipariş verme, siparişi tekrarlama, puan kazanma
vb. gibi birtakım seçeneklere sahip olsa da ağ etkileri nedeniyle geniş ticari kullanıcı ve nihai
kullanıcı tabanına sahip olan çevrim içi yemek sipariş platformlarına eş bir alternatif teşkil
etmemektedir.
(20) Sonuç olarak telefon ve restoranın kendi internet sitesi veya mobil uygulaması gibi doğrudan
sipariş yöntemleri ile sağlanan hizmetlerin gerek tüketiciler gerekse restoranlar bakımından
çevrim içi yemek sipariş platform hizmetlerine ikame olmadığı, benzer şekilde üçüncü taraf
internet sitelerinin ve sosyal medya platformlarının çevrim içi yemek sipariş/servis
platformları ile aynı pazarda yer almadığı değerlendirilmektedir. Bu çerçevede, sunulan
aracılık hizmetleri bakımından ilgili ürün pazarı “çevrim içi yemek siparişi-servisi platform
hizmetleri pazarı” olarak tanımlanmaktadır.
2 09.06.2016 tarihli, 16-20/347-156 sayılı ve 29.11.2018 tarihli, 18-45/707-347 sayılı kararlar.
22-23/364-154
5/44
I.2.1.3. TRENDYOL MARKET Hizmeti Kapsamında İlgili Ürün Pazarı
(21) Covid-19 salgınının etkisiyle tüketici talebinin hızla arttığı çevrim içi market siparişine yönelik
hizmetlerin tanımlanmasında teslimat hızı ve hizmetin niteliği şeklinde iki temel ayrım ön
plana çıkmaktadır.
(22) Öncelikle çevrim içi market sipariş hizmetlerinin sunulması bakımından teslimat hızı temel
alınarak bir ayrım yapılabileceği değerlendirilmektedir. Bu kapsamda özellikle GETİR ve
YEMEK SEPETİ BANABİ gibi uygulamalar üzerinden sunulan hizmetler kapsamında
tüketicilere 10-15 dakika içerisinde market siparişleri ulaştırılmaktadır. Öte yandan çevrim
içi market siparişlerinin randevulu teslimat seçeneği sayesinde tüketicilerin tercih ettiği gün
ve saatte ulaştırılması da mümkündür. Dolayısıyla çevrim içi market siparişi hizmetinin
tüketici tercihlerine göre hızlı teslimat veya randevulu teslimat şeklinde sunulabileceği, bu
iki farklı teslimat modelinin ise tüketici gözünde farklılaştığı söylenebilecektir. Nitekim
randevulu teslimat modeli ile çevrim içi market siparişi hizmeti veren teşebbüslerden olan
MİGROS SANAL MARKET, MİGROS HEMEN uygulaması ile tüketicilere hızlı teslimat
seçeneğini de sunmaya başlamıştır.
(23) Öte yandan, çevrim içi market siparişi hizmetlerinin sunumunda aracılık faaliyetinin bulunup
bulunmadığı noktasında hizmetin niteliği farklılaşmaktadır. Bu bağlamda ilk olarak, bir satıcı
vazifesi görmek suretiyle çevrim içi market siparişi hizmeti sunan ve tüketicilere hizmet veren
çevrim içi uygulamalardan bahsedilebilecektir. Söz konusu modelde; teşebbüsler tarafından
tedarikçilerden satın alınmış ürünler, kar marjı eklenerek belirlenen fiyatlara kendi
oluşturdukları internet sitesi ya da uygulama üzerinden tüketicilere satılmaktadır. İlaveten
yine ilgili uygulamayı sunan teşebbüs tarafından, kullanıcılardan sipariş tutarlarına göre
değişen oranda teslimat ücreti alınmaktadır. Söz konusu modelde hizmet sunan
uygulamalara GETİR, GETİR BÜYÜK, YEMEK SEPETİ BANABİ, MİGROS SANAL
MARKET vb. örnek olarak gösterilebilir.
(24) Çevrim içi market siparişi hizmetinin niteliği bakımından bahsedilmesi gereken ikinci bir iş
modeli ise ilgili hizmetin aracılık faaliyetleri kullanılarak sunulmasıdır. Söz konusu modelde
platformlar aracılığıyla tüketiciler; kuruyemişçi, kasap, şarküteri, aktar gibi birçok işletmeye
ulaşabilmekte, uygulamada bulunan işletmelerden dilediğini seçerek işlem yapabilmektedir.
Bu modelde söz konusu hizmet aynı anda hem kullanıcılara hem işletmelere sunulmaktadır.
Aracılık modeli ile hizmet sunan uygulamalara YEMEK SEPETİ MAHALLE, GETİR ÇARŞI,
TRENDYOL MARKET örnek olarak gösterilebilir.
(25) İddiaların bir kısmının TRENDYOL’un çevrim içi market hizmetlerine ilişkin olması nedeniyle
incelenen hizmetin tanımlanmasına yönelik kıstaslar TRENDYOL MARKET uygulaması
bakımından değerlendirilmelidir.
(26) Teslimat hızı açısından TRENDYOL MARKET uygulamasında hem hızlı teslimat hem
randevulu teslimat seçeneğinin bulunması nedeniyle söz konusu kriter özelinde alt pazar
ayrımına gidilmesine mevcut dosya bakımından gerek görülmemektedir3.
(27) Öte yandan sunulan hizmetin niteliği bakımından TRENDYOL’un, YEMEK SEPETİ ve
GETİR’den farklı olarak çevrim içi market siparişi hizmetini sadece aracı platform sıfatıyla
sunduğu, GETİR-GETİR ÇARŞI veya YEMEKSEPETİ MAHALLE-BANABİ örneklerinin
3 TRENDYOL MARKET tarafından sunulan hızlı teslimat seçeneğinde ürünlerin maksimum 30 dakika
içerisinde ulaştırılmasına dayanan bir hizmet sunulmaktadır. GETİR, YEMEK SEPETİ BANABİ gibi
uygulamaların 10-15 dakikada teslimat modeli ile sunduğu hizmet düşünüldüğünde çevrim içi market sipariş
hizmetleri özelinde hızlı teslimat modelinin ifade ettiği anlam farklılaşabilecektir. Dosya kapsamında, çevrim içi
market siparişlerine yönelik aracılık sağlayan platform hizmetleri sunulurken teslimat sürelerinin birbirinden
farklılaşması sebebiyle teslimat hızı açısından ayrıca bir pazar tanımı yapılmasına gerek görülmemiştir.
22-23/364-154
6/44
aksine TRENDYOL’un ayrıca doğrudan satıcı olarak market ürünleri satmadığı
belirtilmelidir.
(28) Bu doğrultuda, ilgili ürün pazarının tanımlanmasında teslimat hızı ve hizmetin niteliği
bakımından oluşan bu farklılıklar dikkate alınabilecektir. Ancak, İlgili Pazarın
Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’un 20. maddesinde “…inceleme konusu işlem, gerek ürün
gerekse de coğrafi açıdan olası alternatif pazar tanımları çerçevesinde rekabet açısından
endişeler yaratmıyor ya da alternatif tüm tanımlar açısından rekabeti bozucu bir etki söz
konusu oluyorsa pazar tanımı yapılmayabilir.” denilerek alternatif pazar tanımları açısından
rekabetçi endişe yaratmayan işlemlerde Kurulun ilgili pazar tanımlamayabileceği ifade
edilmiştir. Mevcut dosya kapsamında incelenen iddialar bakımından sonuca etki etmemesi
sebebiyle net bir ilgili ürün pazarı tanımı yapılmasına gerek olmamakla birlikte dosya konusu
iddiaların değerlendirilebilmesi için ilgili ürün pazarı en dar haliyle “çevrim içi hızlı tüketim
malları siparişi-servisi platform hizmetleri pazarı” olarak ele alınabilecektir. Zira market
siparişlerinin aracılık platformları üzerinden gerçekleştirilmesi, detaylıca ele alınacağı üzere,
2019 yılının sonlarında HEPSİBURADA’nın HEPSİEXPRESS hizmeti ile başlamıştır. Söz
konusu durum göz önünde bulundurulduğunda, platform kullanıcıları açısından platformdan
alınan hizmetin çevrim içi doğrudan market siparişine imkân veren hizmetlerden ne ölçüde
farklılaştığı detaylı bir şekilde incelenmelidir. Bu çerçevede, kesin bir ürün pazarı tanımı
yapılmaksızın, dosya kapsamında en riskli durumun ortaya konulabilmesi adına analizler
“çevrim içi hızlı tüketim malları siparişi-servisi platform hizmetleri pazarı” dikkate alınarak
gerçekleştirilmiştir.
I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar
(29) Dosya kapsamında ilgili ürün pazarlarından biri olan “çok kategorili e-pazaryerleri” hizmetine
alıcıların ve satıcılarının ülke genelinden erişim sağlamasının mümkün olması nedeniyle
ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir.
(30) Çevrim içi verilen hizmetlerde coğrafi bölgeler açısından teorik olarak kayda değer bir
sınırlama söz konusu olmayıp çevrim içi yemek veya hızlı tüketim malı siparişi-servisi
platformlarının kullanıcılara sunduğu hizmetler bakımından da herhangi bir bölgeyi
diğerinden ayıran önemli bir farklılık bulunmamaktadır. Ancak mevcut dosya bakımından
pazarın çift yönlü olması değerlendirmeyi değiştirici niteliktedir.
(31) Restoranların ve marketlerin sağladığı hizmet, coğrafi sınırlara tabidir. Nitekim bir restoran
veya market başka bir ildeki restorana veya markete alternatif teşkil etmemektedir. Bunun
yanında, birçok restoran ve market, il sınırları içinde dahi bir ve/veya birkaç ilçe, mahalle
gibi daha sınırlı bölgelerde hizmet sağlayabilmektedir. Bu durumun yarattığı bölgesellik
etkisi, tüketicinin ve restoranın veya marketin konumuna, restoran ve market ile kullanıcı
arasındaki mesafeye ve trafik durumuna göre farklılık arz etmektedir.
(32) Bu çerçevede, çevrim içi yemek siparişi-servisi platform hizmetleri ile hızlı tüketim malları
siparişi-servisi platform hizmetleri pazarlarında esas olarak bölgesellik göz önünde
bulundurulabilecek olsa da dosya kapsamında varılacak olan sonucu değiştirmeyecek
olması sebebiyle net bir ilgili coğrafi pazar tanımı yapılmasına gerek görülmemektedir.
Bununla birlikte TRENDYOL’un ilgili pazarlardaki yerini isabetli bir şekilde tespit edebilmek
adına inceleme TRENDYOL ve rakiplerinin birlikte faaliyet gösterdiği şehirler içerisinde
nüfus yoğunluğu en fazla olan İstanbul, Ankara ve İzmir illeri özelinde ve ayrıca tüm Türkiye
genelinde yapılmıştır.
22-23/364-154
7/44
I.3. Önaraştırma Sürecinde Elde Edilen Bilgi ve Belgeler
I.3.1. Yerinde İncelemede Elde Edilen Belgeler
(33) Yerinde incelemelerde elde edilen bilgi ve belgelerin dosya konusu ile doğrudan ilgili
kısımlarına aşağıda yer verilmektedir. Yerinde incelemede elde edilen bulguların önemli bir
kısmı, TRENDYOL’un iç yazışmaları niteliğindedir. Aşağıdaki tabloda bulgularda
tekrarlanarak adı geçen kişilerin TRENDYOL’daki pozisyonlarına yer verilmektedir.
Tablo-2: Bulgularda Adı Geçen Kişilerin TRENDYOL’daki Pozisyonları
(34) 30.03.2022 tarihinde TRENDYOL’da yapılan incelemede elde edilen belgelere aşağıda yer
verilmiştir:
(35) Bulgu-1: (…..)’tan elde edilen Outlook belgesi aşağıdaki gibidir:
(…..): 13.04.2021
(…..) ekranında bizimle paylaştığınız dataları paylaşarak kullanacağımız panel (…..)
ile çalışarak yapmak istiyoruz, sizin için de uygun ise okey verebilir misiniz?
(…..): 13.04.2021
selamlar, bir satıcımızdan geldi- bizim (…..)da verdiğimiz dataları kendi BI toollarına
yüklemek için onay istiyorlar.
zaten veriyoruz datayı kullanmaları için ama aksi bir görüşünüz var mıdır?
(…..): 14.04.2021
Talep edilen veri mi yoksa başka bir arayüz mü tam anlayamadım. Veri isteniyorsa ve
veriyorsak sorun yok bence, burada verinin paylaşımının KVKK kapsamında
değerlendirilmesi ve rakip konumundaki firmalar ile paylaşımının engellenmesine
ilişkin sınırlamalar söz konusu olabilir. Reddettiğimiz bir husus varsa konuşalım.”
(36) Bulgu-2: (…..)’dan elde edilen 24.05.2021 tarihli Outlook belgesi aşağıdaki gibidir:
“(…..):
(…..), (…..) Selamlar, Size bir sorum var. Şimdi biz (…..) üzerine çalışıyoruz. (…..)
olsun istiyoruz (…..) aklımıza şu aralar trend olan komisyon konusu aklımıza geldi.
Bizim yemek ve market tarafında komisyonlarımız nelerdir acaba? Piyasaya bakınca
komisyonanlamında nasıl kalıyoruz? Burada bir inputunuz olur mu?
(…..):
(…..) 'i de ekliyorum maile ticari anlaşmalar konusunda daha iyi bilgi verir bize.
(…..):
Selam (…..), Trendyol Yemek tarafında (…..) çalışma şekli var:
Model1 (…..)
(…..)
Personel İsmi Pozisyonu
(…..) TRENDYOL Yemek Satış Müdürü
(…..) TRENDYOL Yemek Kıdemli Müdürü
(…..) TRENDYOL Yerel Ticaret Genel Müdür Yardımcısı
(…..) TRENDYOL Hızlı Market Direktörü
Kaynak: TRENDYOL’da Yapılan Yerinde İncelemede Elde Edilen Bilgiler
22-23/364-154
8/44
(…..)
(…..)
Model 2 (…..)
(…..)
(…..)
(…..)
(…..)”
(37) Bulgu-3: (…..)’den elde edilen, (…..) tarafından 05.08.2021 tarihinde gönderilen e-posta
aşağıdaki gibidir:
(…..):
Merhabalar (…..), …
Telefon görüşmemiz üzerine, 1.5 yıllık münhasırlık kapsamındaki final teklifimizi,
aşağıda iletiyoruz;
Ticari Şartlar;
(…..)
Pazarlama;
(…..)
…
Dönüşünüz akabinde, sözleşmeyi düzenleyip, hızlıca paylaşmayı hedefliyoruz.
Sözleşme sürecini de tamamlayıp sonraki adımlarımızı planlayabiliriz.”
(38) Bulgu-4: Yemek Satış Müdürü (…..)’in telefonundan ekran görüntüsü alınan WhatsApp
konuşması aşağıdaki gibidir:
“(…..): (…..) için mail hazırlandım (…..) paylaştım biraz önce konuştuk okeyleştik sen
de okeysen göndereceğim
(…..): Mailime gönderdin mi?
(…..): yess tabikii
(…..): Tamam bakıyorum su an
(…..): (…..) konu başlığı
(…..): Ol gözüküyor
Münhasırligi 1.5 seneye cikarmakta oklestiniz diye anladım
(…..): onlar öyle söylemişlerdi sadece legal ile cross check yapacağım yarın (…..)
(…..): Okdir”
(39) Bulgu-5: TRENDYOL’da yapılan incelemede elde edilen (…..)’in telefonundan ekran
görüntüsü alınan 09.08.2021 tarihli WhatsApp konuşması aşağıdaki gibidir:
(…..): (…..) selamlar, iyi haftalar mail üzerinden “bizim talep ettiğimiz 1.5 yıllık
münhasırlık koşulunu kabul ettiğiniz için teşekkürler1 yazma şansınız var mı maili
sadece bana gönderebilirsiniz. Sözleşmeyi düzenleyeceğiz bu sebeple bu yazının
sizden gelmesi önemli
22-23/364-154
9/44
(…..): Selam ilettim
(…..): …
(40) Bulgu-6: TRENDYOL’da yapılan incelemede elde edilen (…..)’in telefonundan ekran
görüntüsü alınan 15.09.2021 tarihli WhatsApp konuşması aşağıdaki gibidir:
(…..): (…..) aramış
Bırakın (…..) hemen başlayalım demiş
(…..): hehe
(…..): Cok darliycaklar kesin
(…..): Kesin kesin
(41) Bulgu-7: (…..)’nın e-postasındaki konuşmalar aşağıdaki gibidir:
“(…..): 10.11.2021
(…..) merhabalar,
Sözleşmenin son hali Ek’te sunulmuştur. Yaptığımız tek değişiklik (…..). Kontrol ve
dönüşünüze müteakip imza sürecine geçebiliriz…
(…..): 08.12.2021
Merhabalar (…..) & (…..),
Biraz önce telefonda konuştuğumuz ticari şartlarımızı mailde özetliyorum;
(…..) olarak revize ediyoruz.
Sizin için de uygunsa bu şekilde ilerleyebiliriz. Dönüşünüze göre sözleşme revizesini
gerçekleştirip, imza aşamasına geçebiliriz.
(…..): 16.12.2021
Merhabalar (…..) & (…..),
İmzalanabilir sözleşme versiyonunu ekte paylaşıyorum. 2 nüsha olacak şekilde (…..)
adresine (…..) adına kargolayabilrisiniz.”
(42) Bulgu-8: (…..) bilgisayarından alınan Slack isimli uygulama üzerinden 18.01.2022 günü
gönderilen mesajlar aşağıdaki gibidir:
(…..): Selamlar herkese,
(…..) yarın tv reklamı giriyoruz çalışmaları inceledim çok güzel olmuş elinize sağlık
Ancak bir feedback’im olacak (…..) nasıl olur sizce? (…..) gibi hissediyorum
(…..): …
Teşekkür ederiiz. Evet tabii ki (…..) hepimiz için değerli bir marka sadece bizde
olmasıyla hatta (…..)
(…..)
ama şöyle yapalım şurda katıldım sana
Bu?
(…..) bu arada
22-23/364-154
10/44
(…..): Aslında güzel olabilir zaman zaman müşteriye sadece bizde olduğunu
hatırlatmak gerekebiliyor Bir bilgi (…..)
(…..): kesinlikle katıldım bu dediğine (…..) bakalım ekiple …
(…..): (…..)
(…..) hahaha”
I.3.2. TRENDYOL’un Yemek ve Market Hizmetinin Çalışma Usulüne İlişkin Bilgiler
(43) TRENDYOL tarafından TRENDYOL MARKET ve TRENDYOL YEMEK kanallarında satış
yapmak isteyen işletmelere pazaryeri modeli ile hizmet verilmekte olup satıcılar ile komisyon
oranı ile çalışılmaktadır. İşletmeler ürünlerini TRENDYOL üzerinden müşteriye sunmakta ve
müşteriler kendi lokasyonlarına göre sisteme kayıtlı yakınlarındaki işletmelerden ürün
siparişi verebilmektedir.
(44) DSM HIZLI TESLİMAT ise kurye taşımacılığı alanında bağımsız faaliyet gösteren, kendi
şahıs işletmesi ve vergi açılışı olan, kendi motosikleti ile faaliyet gösteren bağımsız kuryeleri,
taşıma işleri için organize etmektedir. DSM HIZLI TESLİMAT bir taşıyıcı olmayıp taşıma
işleri organizatörüdür. Bağımsız kuryeler tarafından gerçekleştirilen taşıma faaliyetlerini
onlarla imzaladığı sözleşmeye ve kurduğu ticari ilişkiye istinaden organize etmektedir.
(45) Bir satıcının TRENDYOL platformu üzerinden satış yapmak istemesi durumunda (i) (…..)
(MODEL 1) ve (ii) (…..) (MODEL 2) (…..) satış modeli bulunmaktadır.
(46) Satıcı MODEL 1 ile çalışmak isterse; (…..).
(47) Satıcı MODEL 2 ile çalışırsa (…..).
(48) Ürün fiyatlandırması satıcılar tarafından manuel veya entegrasyon ile yapılmaktadır.
İndirimler ve kampanyalar TRENDYOL tarafından müşteriye duyurulmakta, sadece satıcı
tarafından, ortaklaşa ya da sadece TRENDYOL tarafından karşılanarak yapılmaktadır.
Aşağıda yer alan tablolarda ise her iki pazara özgü ve ayrı ayrı olacak şekilde TRENDYOL
ile rakiplerinin sundukları aracılık hizmeti karşılığında satıcılardan tahsil ettikleri komisyon
bilgileri, satıcının tercih ettiği teslimat modeli, işletme büyüklüğü, bulunduğu il vb. değişken
özelliklere göre sunulmaktadır:
Tablo-3: Çevrim İçi Yemek Servisi/Siparişi Hizmeti Komisyon Oranı Bilgisi
Teşebbüs İş Modeli Komisyon Oranı
TRENDYOL
Model 1: (…..)
Model 2: (…..)
(…..)4
(…..)5
(…..)6
(…..)7
GETİR YEMEK
Model 1: (…..)
Model 2: (…..)
Model 3: (…..)
(…..)
(…..)
(…..)8
(…..)9
4 (…..)
5 (…..)
6 (…..)
7 (…..)
8 (…..)
9 (…..)
22-23/364-154
11/44
YEMEK SEPETİ (…..)10
(…..)
Tablo-4: Çevrim İçi Hızlı Tüketim Malları Servisi/Siparişi Hizmeti Komisyon Oranı Bilgisi
Teşebbüs İş Modeli Komisyon Oranı
TRENDYOL
Model 1: (…..)
Model 2: (…..)
(…..)11
(…..)12
(…..)13
(…..)
HEPSİ EXPRESS14
Model 1: (…..)
Model 2: (…..)
(…..)
GETİR ÇARŞI
Model 1: (…..)
Model 2: (…..)
(…..)15+(…..)16
(…..)
YEMEK SEPETİ
MAHALLE
Model 1: (…..)
Model 2: (…..)
(…..)
I.4. Değerlendirme
(49) TRENDYOL hakkında Kuruma yapılan başvuruya konu iddiaları aşağıdaki şekilde
özetlemek mümkündür:
- TRENDYOL’un çevrim içi yemek siparişi-servisi platform hizmetleri ve çevrim içi hızlı
tüketim malları siparişi-servisi platform hizmetleri pazarlarında kurguladığı indirim
kampanyalarına katılımı fiilen zorunlu tuttuğu, bu hususun yeniden satış fiyatının
tespiti olarak değerlendirilebileceği,
- TRENDYOL’un çevrim içi yemek siparişi-servisi platform hizmetleri ve çevrim içi hızlı
tüketim malları siparişi-servisi platform hizmetleri pazarlarında satıcıların rakip
platformlar ile çalışmasını engellediği,
- TRENDYOL’un çevrim içi yemek siparişi-servisi platform hizmetleri pazarında
platformda yer alan satıcılara EKM koşulları dayattığı,
- TRENDYOL’un çevrim içi yemek siparişi-servisi platform hizmetleri ve çevrim içi hızlı
tüketim malları siparişi-servisi platform hizmetleri pazarlarında platformda yer alan
satıcıların verilerini taşımasını engellediği.
(50) Yukarıda yer verilen iddialar 4054 sayılı Kanun’un hem 4. maddesini hem de 6. maddesini
ilgilendirdiğinden, ilk olarak TRENDYOL’un çok kategorili e-pazaryerleri, çevrim içi yemek
siparişi-servisi platform hizmetleri ve çevrim içi hızlı tüketim malları siparişi-servisi platform
hizmetleri pazarlarındaki konumu incelenmiştir.
(51) 4054 sayılı Kanun’un 3. maddesinde hâkim durum, “Belirli bir piyasadaki bir veya birden
fazla teşebbüsün, rakipleri ve müşterilerinden bağımsız hareket ederek fiyat, arz, üretim ve
dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri belirleyebilme gücü” olarak ifade edilmektedir.
Tanımdan anlaşılacağı üzere, incelenen teşebbüsün hâkim durumda kabul edilebilmesi için
10 (…..)
11 (…..)
12 (…..)
13 (…..)
14 (…..)
15 (…..)
16 (…..)
22-23/364-154
12/44
asıl olarak rekabetçi baskılardan ne ölçüde bağımsız davranabildiği önem taşımaktadır. Bu
doğrultuda hâkim durum değerlendirmesinde, teşebbüsün ve rakiplerinin ilgili pazardaki
konumu (incelenen teşebbüsün ve rakiplerin pazar payı, pazar paylarının yıllar içerisindeki
seyri, rakiplerin sayısı vb.), pazara giriş ve pazarda büyüme engelleri (yasal düzenlemeler,
fikri ve sınai mülkiyet hakları, üstün teknoloji ve etkinlik, dikey bütünleşme, ana ham
maddelere erişim, reklam, marka bilinirliği, ürün farklılaştırması, portföy gücü, finansal ve
ekonomik güç vb.), alıcıların pazarlık gücü (teşebbüsün müşterilerinin büyüklüğü, alternatif
temin kaynakları, kendi arzını yaratma imkanı vb.) unsurları dikkate alınmaktadır.
(52) İncelenen teşebbüsün ilgili pazardaki konumunun birincil göstergesi, teşebbüsün sahip
olduğu pazar payıdır. Bir teşebbüsün hâkim durumda bulunduğuna dair delil teşkil eden
belirli bir pazar payı eşiği bulunmamakla birlikte, aksini gösterecek bir durum söz konusu
değilse, Kurulun yerleşik uygulamasında %40’ın altında pazar payına sahip olan
teşebbüslerin hâkim durumda olma ihtimalinin düşük olduğu kabul edilmektedir. İncelenen
teşebbüsün sahip olduğu pazar payının yanı sıra bu pazar payının zaman içerisindeki
istikrarı, ilgili pazarda faaliyet gösteren rakiplerin sayısı ve pazar payları da dikkate
alınmaktadır.
I.4.1. TRENDYOL’un İddialara Konu Pazarlardaki Konumunun Değerlendirilmesi
I.4.1.1. Çok Kategorili E-Pazaryerleri Pazarında TRENDYOL’un Konumunun
Değerlendirilmesi
(53) Kurumun 14.04.2022 tarihli “E-Pazaryeri Platformları Sektör İncelemesi Nihai Raporu”nda;
TRENDYOL’un tüketicilerce, diğer tüm pazaryerlerinden daha fazla tercih edildiği, satıcıların
ise diğer rakiplere kıyasla en yüksek oranla TRENDYOL’u vazgeçilmez ticari ortak olarak
gördükleri, gerek toplam gerek kategori bazlı gerekse aracılık işlem hacimleri gelişimlerinin
2018 yılından itibaren TRENDYOL’un rakiplerini geride bırakan bir büyüme trendine girdiğini
gösterdiği, işlem hacminde yaşanan gelişime bakıldığında 2019 yılına kadar
HEPSİBURADA’nın liderliğinde, birbirine yakın pazar paylarına sahip dört teşebbüs
tarafından domine edilen pazarın, 2020 yılına gelindiğinde, TRENDYOL’un liderliğinde iki
teşebbüs tarafından domine edilen yoğunlaşmış bir yapıya evrilmiş olduğu, bu kapsamda
2018-2020 yılları arasında yaşanan pazar payı değişimi incelendiğinde, 2018 yılından sonra
sektörde kırılma gerçekleştiği; bu yıldan itibaren en yüksek pazar payı artışının TRENDYOL
tarafından kaydedildiği, üçüncü taraf satıcılarca gerçekleştirilen işlem hacimleri
incelendiğinde ise 2020 yılına gelindiğinde TRENDYOL’un açık ara farkla lider olduğu bir
pazar yapısına geçiş yapıldığı tespit edilmiştir17.
(54) İlgili raporda tespit edilen hususlara paralel olacak şekilde Kurulun 30.09.2021 tarihli ve 21-
46/669-334 sayılı kararında TRENDYOL’un çok kategorili e-pazaryerleri pazarında hâkim
durumda olduğu tespit edilmiştir. Anılan karardan bu yana kısa bir süre geçmesi ve süreç
içerisinde piyasada bu tespitin değiştirilmesini gerektirecek esaslı nitelikte gelişmelerin
yaşanmadığı göz önünde bulundurularak ilgili Kurul kararının ışığında TRENDYOL’un çok
kategorili e-pazaryerleri pazarında hâkim durumda olduğu kanaatine varılmaktadır.
I.4.1.2. Çevrim İçi Yemek Siparişi-Servisi Platform Hizmetleri Pazarında
TRENDYOL’un Konumunun Değerlendirilmesi
(55) TRENDYOL YEMEK ilk olarak Eylül 2020’de İstanbul’da hizmet vermeye başlamış olup
hâlihazırda 19 ilde faaliyet göstermektedir. Hizmete sadece mobil uygulama üzerinden
erişilebilmektedir. Aşağıdaki tabloda TRENDYOL YEMEK’in faaliyet gösterdiği her bir ile ve
kronolojik olarak bu illerde faaliyete başlama tarihlerine yer verilmektedir.
17 https://www.rekabet.gov.tr/Dosya/sektor-raporlari/e-pazaryeri-si-raporu-pdf-20220425105139595-pdf
22-23/364-154
13/44
Tablo-5: TRENDYOL YEMEK’in Faaliyet Gösterdiği İller ve Faaliyete Başlama Tarihleri
İl Faaliyete Başlama Tarihi
İstanbul (…..)
Ankara (…..)
Kocaeli (…..)
Antalya (…..)
İzmir (…..)
Bursa (…..)
Muğla (…..)
Aydın (…..)
Balıkesir (…..)
Denizli (…..)
Konya (…..)
Mersin (…..)
Eskişehir (…..)
Gaziantep (…..)
Kayseri (…..)
Manisa (…..)
Samsun (…..)
Tekirdağ (…..)
Trabzon (…..)
Kaynak: Teşebbüsten Elde Edilen Bilgiler
(56) Yukarıda yer alan tablodan da görüleceği üzere, teşebbüsün çevrim içi yemek siparişi-
servisi platform hizmetleri pazarındaki faaliyetleri yaklaşık 1,5 yıllık bir geçmişe
dayanmaktadır. Bununla birlikte, İstanbul’da pazara girmesinin ardından faaliyetlerini
genişletme çabası içerisine girdiği ve 2022 yılının başından itibaren 12 ilde daha faaliyete
başladığı anlaşılmaktadır. TRENDYOL tarafından gönderilen cevap yazısında yemek
hizmeti kapsamında tüm taşımaların TRENDYOL’un iştiraki olan DSM HIZLI TESLİMAT
tarafından gerçekleştirildiği belirtilmektedir.
(57) Çevrim içi yemek siparişi-servisi platform hizmetleri pazarında esas olarak bölgesellik göz
önünde bulundurulmaktadır. Öte yandan dosya kapsamında varılacak olan sonucu
değiştirmeyecek olması sebebiyle kesin bir ilgili coğrafi pazar tanımı yapılmamıştır. Bununla
birlikte, TRENDYOL YEMEK’in ilgili ürün pazarındaki konumunun daha net ortaya
koyulabilmesi adına nüfus yoğunluğu dikkate alınarak İstanbul, Ankara ve İzmir illeri
özelinde ve tüm Türkiye genelinde teşebbüsün pazara girişinden itibaren elde ettiği pazar
paylarına yer verilecektir. Nitekim Şubat 2022 itibarıyla söz konusu üç büyük şehirden
verilen siparişler sayı bakımından TRENDYOL YEMEK’in toplam sipariş sayısının (…..)’ini,
tutar bakımından TRENDYOL YEMEK’in toplam sipariş tutarının (…..)’sını oluşturmaktadır.
Aşağıdaki tablolarda sipariş sayıları ve sipariş tutarlarına göre İstanbul, Ankara, İzmir ve tüm
Türkiye’de, TRENDYOL’un faaliyete başladığı tarihler esas alınarak oluşturulan dönemlerde
TRENDYOL ve rakiplerinin18 aylık bazda pazar paylarına yer verilmektedir.
18 Dosya kapsamında www.(.....).com ve www.(.....).com’un bilgileri yer almamaktadır. Bunun yanı sıra (…..)
pazarda aktif olarak faaliyette bulunmadığını belirtmiştir. Ayrıca TRENDYOL’un henüz yoğun bir şekilde
faaliyetinin bulunmadığı illerde faal olan bölgesel rakiplerinden (örneğin, www.(…..).com ve www.(.....).com
dosya kapsamında varılacak olan sonucu değiştirmeyecek olması nedeniyle bilgi talep edilmemiştir.
22-23/364-154
14/44
Tablo-6: Sipariş Sayıları ve Sipariş Tutarlarına Göre Pazar Payı (%)-İSTANBUL
Sipariş Sayıları
Teşebbüs
2020 2021 2022
Haz. Tem. Ağ. Eyl. Ek. Kas. Ara. Oc. Şub. Mart Nis. May. Haz. Tem. Ağ. Eyl. Ek. Kas. Ar. Oc. Şub.
TRENDYOL (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
YEMEK
SEPETİ
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
GETİR
YEMEK
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
FUUDY (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
TOPLAM 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100
Sipariş Tutarları
Teşebbüs
2020 2021 2022
Haz. Tem. Ağ. Eyl. Ek. Kas. Ara. Oc. Şub. Mart Nis. May. Haz. Tem. Ağ. Eyl. Ek. Kas. Ar. Oc. Şub.
TRENDYOL (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
YEMEK
SEPETİ
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
GETİR
YEMEK
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
FUUDY (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
TOPLAM 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100
Kaynak: Teşebbüslerden Elde Edilen Bilgiler
22-23/364-154
15/44
Tablo-7: Sipariş Sayıları ve Sipariş Tutarlarına Göre Pazar Payı (%)-ANKARA
Sipariş Sayıları
Teşebbüs
2020 2021 2022
Haz. Tem. Ağ. Eyl. Ek. Kas. Ara. Oc. Şub. Mart Nis. May. Haz. Tem. Ağ. Eyl. Ek. Kas. Ar. Oc. Şub.
TRENDYOL (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
YEMEK
SEPETİ
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
GETİR
YEMEK
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
FUUDY (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
LEZZET
ANKARA
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
TOPLAM 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100
Sipariş Tutarları
Teşebbüs
2020 2021 2022
Haz. Tem. Ağ. Eyl. Ek. Kas. Ara. Oc. Şub. Mart Nis. May. Haz. Tem. Ağ. Eyl. Ek. Kas. Ar. Oc. Şub.
TRENDYOL (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
YEMEK
SEPETİ
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
GETİR
YEMEK
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
FUUDY (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
LEZZET
ANKARA
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
TOPLAM 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100
Kaynak: Teşebbüslerden Elde Edilen Bilgiler
22-23/364-154
16/44
Tablo-8: Sipariş Sayıları ve Sipariş Tutarlarına Göre Pazar Payı (%)-İZMİR
Sipariş Sayıları
Teşebbüs
2020 2021 2022
Haz. Tem. Ağ. Eyl. Ek. Kas. Ara. Oc. Şub. Mart Nis. May. Haz. Tem. Ağ. Eyl. Ek. Kas. Ar. Oc. Şub.
TRENDYOL (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
YEMEK
SEPETİ
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
GETİR
YEMEK
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
FUUDY (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
TOPLAM 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100
Sipariş Tutarları
Teşebbüs
2020 2021 2022
Haz. Tem. Ağ. Eyl. Ek. Kas. Ara. Oc. Şub. Mart Nis. May. Haz. Tem. Ağ. Eyl. Ek. Kas. Ar. Oc. Şub.
TRENDYOL (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
YEMEK
SEPETİ
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
GETİR
YEMEK
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
FUUDY (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
TOPLAM 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100
Kaynak: Teşebbüslerden Elde Edilen Bilgiler
22-23/364-154
17/44
Tablo-9: Sipariş Sayıları ve Sipariş Tutarlarına Göre Pazar Payı (%)-TÜRKİYE
Sipariş Sayıları
Teşebbüs
2020 2021 2022
Haz. Tem. Ağ. Eyl. Ek. Kas. Ara. Oc. Şub. Mart Nis. May. Haz. Tem. Ağ. Eyl. Ek. Kas. Ar. Oc. Şub.
TRENDYOL (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
YEMEK
SEPETİ
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
GETİR
YEMEK
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
FUUDY (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
LEZZET
ANKARA
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
TOPLAM 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100
Sipariş Tutarları
Teşebbüs
2020 2021 2022
Haz. Tem. Ağ. Eyl. Ek. Kas. Ara. Oc. Şub. Mart Nis. May. Haz. Tem. Ağ. Eyl. Ek. Kas. Ar. Oc. Şub.
TRENDYOL (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
YEMEK
SEPETİ
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
GETİR
YEMEK
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
FUUDY (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
LEZZET
ANKARA
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
TOPLAM 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100
Kaynak: Teşebbüslerden Elde Edilen Bilgiler
22-23/364-154
18/44
(58) Kurulun 2016 tarihli Yemek Sepeti kararında19 2014 tarihli verilere göre yapılan analizlerde
YEMEK SEPETİ’nin Türkiye pazarının neredeyse tamamını kontrol ettiği, faaliyet gösterdiği
62 ilin 50’sinde rakibinin bulunmadığı, rakibinin bulunduğu 12 ilin 11’inde tekele yakın
konumda olduğu ve sadece Balıkesir’de lider konumda olmadığı hususlarına yer verilerek
YEMEK SEPETİ’nin Balıkesir hariç faaliyet gösterdiği 61 ilde çevrim içi yemek siparişi-
servisi platform hizmetleri pazarında hâkim durumda olduğu tespit edilmiştir. Bunun yanı
sıra, YEMEK SEPETİ’nin EKM uygulamaları ile 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesini ihlal ettiği
sonucuna ulaşılarak rakip platformlarda daha iyi/farklı koşullar sunulmasını engelleyen her
türlü EKM uygulamasına son vermesi gerektiğine karar verilmiştir. YEMEK SEPETİ
hakkında yürütülen 2020 tarihli soruşturma sonucunda alınan 2021 tarihli Kurul kararında20
ise YEMEK SEPETİ’nin dar EKM, zorunlu joker, minimum sepet tutarı ile vale modelinin
fiyatlama politikalarının rekabet sorunu yaratan uygulamalar olduğu, YEMEK SEPETİ’nin
söz konusu uygulamalara son vereceğine yönelik taahhüt sunduğu, sunulan taahhütlerin de
rekabet sorunlarını gidermesi nedeniyle kabul edildiği ve bağlayıcı hale getirildiği
belirtilmektedir. Taahhüde ilişkin Kurul kararında 2016 tarihli karara paralel şekilde “Paket
serviste gerek zincir gerekse tekil veya birkaç şubeli restoranlar için Yemek Sepeti’nin sahip
olduğu restoran ve kullanıcı ağı vesilesiyle bir ana kapı (gate-keeper) niteliğinde olması, bu
restoranların paket servislerinin büyük çoğunluğunun Yemek Sepeti üzerinden sunulması
ve ayrıca pazarda Yemek Sepeti’ne karşı etkin bir rakibin bulunmaması restoranları Yemek
Sepeti’ne bağımlı kılmaktadır.” ifadelerinin bulunduğu, dolayısıyla ilgili dönemde YEMEK
SEPETİ’nin pazardaki konumunu büyük ölçüde korumaya devam ettiği anlaşılmaktadır.
(59) Yukarıda yer alan tablolar ise bugün gelinen noktada pazarın farklı bir görünüme
kavuştuğuna işaret etmektedir. İlk olarak vurgulanmalıdır ki, GETİR YEMEK Şubat 2019’da
İstanbul’da faaliyete geçmiş olup hâlihazırda 81 ilde faaliyet göstermektedir. 2020 yılının
Eylül ayında, GETİR YEMEK’in pazara girişinden yaklaşık 1,5 yıl sonra, TRENDYOL pazara
girmiş olup mevcut durumda faaliyetlerini 19 ile genişletmiştir. GETİR YEMEK ve
TRENDYOL’un oldukça gerisinde kalan FUUDY ise 2020 yılı Temmuz ayında İstanbul’da
pazara giriş yapmış, 2021 yılında faaliyetlerini Ankara, İzmir ve Muğla’ya yaymıştır.
(60) İstanbul ili özelinde bakıldığında, TRENDYOL’un pazara girdiği dönem itibarıyla YEMEK
SEPETİ’nin sipariş sayısı bakımından (…..), GETİR YEMEK’in ise (…..) pazar payına sahip
olduğu görülmektedir. TRENDYOL’un girişi sonrasında gerek sipariş sayıları gerek sipariş
tutarı bakımından her ay oldukça istikrarlı bir büyüme trendi yakaladığı ve yaklaşık 1,5 yıllık
süre zarfında sipariş sayıları bakımından (…..); sipariş tutarı bakımından (…..)’lık bir pazar
payına ulaştığı görülmektedir. Bununla birlikte, GETİR YEMEK’in de pazarda yerleşik bir
rakibin varlığına ve güçlü bir rakibin pazara girişine rağmen büyümeye devam ettiği, keza
TRENDYOL’un girdiği dönemde sipariş sayısı bakımından (…..) olan pazar payını Şubat
2022 itibarıyla (…..)’e; sipariş tutarı bakımından (…..) olan pazar payını aynı dönemde
(…..)’e yükselttiği görülmektedir. Öte yandan FUUDY’nin pazardaki mevcudiyetinin sınırlı
kaldığı ve pazar payının (…..)’e dahi ulaşmadığı anlaşılmaktadır. Yer verilen hususlar
çerçevesinde, YEMEK SEPETİ’nin halen pazar liderliğini koruduğu ancak pazar payının
TRENDYOL ve GETİR YEMEK karşısında istikrarlı bir şekilde azalma eğiliminde olduğu
görülmektedir. Bununla birlikte, mevcut durumda YEMEK SEPETİ, TRENDYOL’un (…..)
pazar payına sahiptir.
(61) Ankara ili özelinde değerlendirildiğinde, TRENDYOL’un pazara girdiği Mart 2021’den Şubat
2022’ye kadar geçen 11 aylık süreçte sipariş sayısı bakımından (…..), sipariş tutarı
bakımından (…..)’luk bir pazar payına ulaştığı görülmektedir. GETİR YEMEK Ankara
19 09.06.2016 tarihli ve 16-20/347-156 sayılı Kurul kararı.
20 28.01.2021 tarihli ve 21-05/64-28 sayılı Kurul kararı.
22-23/364-154
19/44
pazarına Eylül 2020 itibarıyla giriş yapmış olup TRENDYOL’un pazara girişine kadar başarılı
bir performans sergileyerek (…..) ila (…..)’lik bir pazar payına ulaşmıştır. TRENDYOL’un
pazara girişi akabinde ise GETİR YEMEK’in bazı aylar itibarıyla dalgalı bir seyir izlese de
genel itibarıyla büyüme eğilimini koruduğu, zira Mart 2021’den Şubat 2022’ye kadar geçen
dönemde sipariş sayısı bakımından (…..) olan pazar payını (…..)’ye; sipariş tutarı
bakımından (…..) olan pazar payını (…..)’e çıkardığı anlaşılmaktadır. İstanbul pazarına
paralel şekilde, YEMEK SEPETİ’nin iki rakibine karşı pazar payı kaybettiği görülmektedir.
Bunun yanı sıra 2021 yılının Ekim ayında Ankara Büyükşehir Belediye Başkanlığı tarafından
sadece Ankara’daki restoranların kayıt olabildiği LEZZET ANKARA uygulaması devreye
sokulmuş, ancak uygulamanın başarı düzeyi oldukça minimal düzeyde kalmış ve pazarda
yer edinememiştir. Cevabi yazıda LEZZET ANKARA’nın sosyal destek amaçlı kurulmuş bir
platform olduğu, uygulama başladığından beri hiçbir kampanya düzenlemediği ve %0
komisyon ile çalıştığı belirtilmiştir. En nihayetinde, Şubat 2022 itibarıyla Ankara ilinde lider
oyuncu YEMEK SEPETİ’ni GETİR YEMEK’in takip ettiği ve TRENDYOL’un üçüncü sırada
olduğu anlaşılmaktadır.
(62) İzmir iline bakıldığında, TRENDYOL’un pazar payının İstanbul ve Ankara’ya kıyasla görece
düşük kaldığı görülmekte olup bu durumun, teşebbüsün, bu ilde diğer iki ile nazaran pazara
daha geç girmesinden kaynaklandığı değerlendirilmektedir. TRENDYOL’un faaliyet
gösterdiği altı aylık sürede sipariş sayısı bakımından (…..), sipariş tutarı bakımından (…..)
pazar payına ulaştığı anlaşılmaktadır. Benzer şekilde GETİR YEMEK’in de genel itibarıyla
büyüme trendinde olduğu, Eylül 2020 itibarıyla giriş yaptığı pazardan 1,5 yıllık süre zarfında
sipariş sayısı bakımından (…..); sipariş tutarı bakımından (…..) pay aldığı görülmektedir.
(63) Türkiye geneli açısından da durumun üç büyük şehirdeki resim ile benzerlik arz ettiği
anlaşılmaktadır. Hâlihazırda 81 ilde faaliyet gösteren YEMEK SEPETİ ve GETİR YEMEK
karşısında daha sınırlı bir coğrafyada faaliyet gösteren TRENDYOL’un Şubat 2022 itibarıyla
sipariş sayısı bakımından (…..); sipariş tutarı bakımından (…..) pazar payı elde ettiği ve
pazar payının mütemadiyen artma eğiliminde olduğu görülmektedir. Öte yandan bu
durumun TRENDYOL’a mahsus olmadığı, pazara TRENDYOL’dan daha önce giriş yapan
GETİR YEMEK’in de paralel bir ivme yakaladığı anlaşılmaktadır. En nihayetinde YEMEK
SEPETİ halen pazar liderliğini korusa da pazarın önceki Kurul kararlarına konu olandan
farklı bir görünüm arz ettiğini ve daha rekabetçi bir yapıya kavuştuğunu belirtmek
mümkündür.
(64) Çevrim içi yemek siparişi-servisi platform hizmetleri pazarında faaliyet gösteren bir
teşebbüsün en önemli önceliği mümkün olduğu kadar restoranları platformuna üye yaparak
geniş bir kullanıcı portföyüne ulaşmaktır. Zira geniş bir restoran ağı, kullanıcının gözünde
platformu kullanılabilir ve çekici kılmaktadır. Aşağıdaki tabloda pazarda faaliyet gösteren
teşebbüslerin Ankara, İstanbul, İzmir illeri özelinde ve Türkiye genelinde 2020 yıl sonu, 2021
yıl sonu ve 2022 Şubat ayı itibarıyla anlaşmalı olduğu restoran sayısına yer verilmektedir.
22-23/364-154
20/44
Tablo-10: Teşebbüslerin Anlaşmalı Restoran Sayısı21
Bölge Teşebbüs 2020 2021 2022/2
İSTANBUL
TRENDYOL (…..) (…..) (…..)
YEMEK SEPETİ (…..) (…..) (…..)
GETİR YEMEK (…..) (…..) (…..)
FUUDY
(…..) (…..) (…..)
ANKARA
TRENDYOL (…..) (…..) (…..)
YEMEK SEPETİ (…..) (…..) (…..)
GETİR YEMEK (…..) (…..) (…..)
FUUDY (…..) (…..) (…..)
LEZZET ANKARA (…..) (…..) (…..)
İZMİR
TRENDYOL (…..) (…..) (…..)
YEMEK SEPETİ (…..) (…..) (…..)
GETİR YEMEK (…..) (…..) (…..)
FUUDY (…..) (…..) (…..)
TÜRKİYE
TRENDYOL (…..) (…..) (…..)
YEMEK SEPETİ (…..) (…..) (…..)
GETİR YEMEK (…..) (…..) (…..)
FUUDY (…..) (…..) (…..)
LEZZET ANKARA (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüslerden Elde Edilen Bilgiler
(65) Anlaşmalı restoran sayılarına bakıldığında, TRENDYOL’un özellikle İstanbul’da anlaşmalı
restoran sayısını hızlı bir şekilde yükselttiği dikkat çekmektedir. Bununla birlikte, GETİR
YEMEK’in gerek üç il özelinde gerek Türkiye genelinde en fazla anlaşmalı restorana sahip
teşebbüs olduğu görülmektedir. GETİR YEMEK’i İstanbul ve Ankara’da TRENDYOL’un;
İzmir ve Türkiye genelinde ise YEMEK SEPETİ’nin takip ettiği anlaşılmaktadır. En
nihayetinde, hâlihazırda rakiplerine kıyasla daha kısıtlı bir bölgede faaliyet gösteren
TRENDYOL’un faaliyetlerini genişletmeye devam etmesi halinde anlaşmalı restoran sayısı
bakımından rakiplerini yakalama ihtimalinin son derece yüksek olduğu
değerlendirilmektedir.
(66) Çevrim içi yemek siparişi-servisi platform hizmetleri pazarında faaliyet gösteren
teşebbüslerin konumları bakımından irdelenmesi gereken bir diğer husus kullanıcı
sayılarıdır. Aşağıdaki tabloda teşebbüslerin Ekim 2020-Şubat 2022 döneminde yine
İstanbul, Ankara ve İzmir illeri özelinde ve Türkiye genelinde üçer aylık dönemler halinde
ayda en az bir kez başarılı sipariş veren kullanıcı sayılarına yer verilmektedir.
21 Restoran sayılarına ilişkin veriler; zincir restoran ve birkaç şubeli restoran markaları bir adet olacak şekilde
hesaplanmıştır. Bir diğer deyişle zincir restoranların ve birkaç şubeli restoranların şube sayıları dâhil değildir.
22-23/364-154
21/44
Tablo-11: 2020/10-2022/2 Dönemi Ayda En Az Bir Kez Başarılı Sipariş Veren Kullanıcı Sayısı
İSTANBUL
Teşebbüs
2020 2021 2022
EKİM-ARALIK
ORTALAMA
OCAK-MART
ORTALAMA
NİSAN-HAZİRAN
ORTALAMA
TEMMUZ-EYLÜL
ORTALAMA
EKİM-ARALIK
ORTALAMA
OCAK-ŞUBAT
ORTALAMA
TRENDYOL (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
YEMEK SEPETİ (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
GETİR YEMEK (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
FUUDY (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
ANKARA
Teşebbüs
2020 2021 2022
EKİM-ARALIK
ORTALAMA
OCAK-MART
ORTALAMA
NİSAN-HAZİRAN
ORTALAMA
TEMMUZ-EYLÜL
ORTALAMA
EKİM-ARALIK
ORTALAMA
OCAK-ŞUBAT
ORTALAMA
TRENDYOL (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
YEMEK SEPETİ (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
GETİR YEMEK (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
FUUDY (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
LEZZET ANKARA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
İZMİR
Teşebbüs
2020 2021 2022
EKİM-ARALIK
ORTALAMA
OCAK-MART
ORTALAMA
NİSAN-HAZİRAN
ORTALAMA
TEMMUZ-EYLÜL
ORTALAMA
EKİM-ARALIK
ORTALAMA
OCAK-ŞUBAT
ORTALAMA
TRENDYOL (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
YEMEK SEPETİ (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
GETİR YEMEK (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
FUUDY (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
TÜRKİYE
Teşebbüs
2020 2021 2022
EKİM-ARALIK
ORTALAMA
OCAK-MART
ORTALAMA
NİSAN-HAZİRAN
ORTALAMA
TEMMUZ-EYLÜL
ORTALAMA
EKİM-ARALIK
ORTALAMA
OCAK-ŞUBAT
ORTALAMA
TRENDYOL (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
YEMEK SEPETİ (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
GETİR YEMEK (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
FUUDY (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
LEZZET ANKARA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüslerden Elde Edilen Bilgiler
22-23/364-154
22/44
(67) Kullanıcı sayıları açısından bakıldığında da, TRENDYOL’un oldukça hızlı bir büyüme
kaydettiği, İstanbul ve Ankara illerinde TRENDYOL’un kullanıcı sayısının, GETİR
YEMEK’in kullanıcı sayısının üzerinde olduğu, İzmir ve tüm Türkiye genelinde ise
GETİR YEMEK seviyesine ulaşma eğiliminde olduğu anlaşılmaktadır. Rakip
cephesinde GETİR YEMEK’in de kullanıcı sayısı bakımından artışının genel itibarıyla
devam ettiği, YEMEK SEPETİ’nin de 2021 yılı sonuna kadar kullanıcı sayısını
artırabildiği, ancak Ocak 2022’den itibaren aktif kullanıcı sayısının bir miktar düşüş
gösterdiği görülmektedir. En nihayetinde YEMEK SEPETİ’nin aktif kullanıcı sayısı
bakımından üstünlüğünün devam ettiği ve Şubat 2022 itibarıyla Türkiye genelinde
TRENDYOL’un (…..) kullanıcı sayısına sahip olduğu anlaşılmaktadır.
(68) Yukarıda yer verilen hususlar bir bütün olarak değerlendirildiğinde, TRENDYOL’un çok
kategorili e-pazar yerindeki kullanıcı tabanı ve kullanıcı bağımlılığı ile çevrim içi yemek
siparişi-servisi aracılık hizmetleri pazarına başarılı bir giriş yaptığı ve Şubat 2022
itibarıyla pazarda önemli bir oyuncu konumuna geldiği değerlendirilmektedir. Bununla
birlikte, GETİR YEMEK’in de benzer şekilde GETİR faaliyetleri ile eriştiği kullanıcı
hacmini çevrim içi yemek siparişi pazarına taşıyabildiği ve TRENDYOL ile birlikte
pazarda yıllardır yerleşik ve neredeyse tekel konumunda bulunan YEMEK SEPETİ
karşısında önemli bir güç haline geldiği anlaşılmaktadır. Öte yandan YEMEK
SEPETİ’nin halen pazar lider konumunu koruduğu ve pazarın en önemli oyuncusu
olduğu görülmektedir.
(69) Yukarıda yer verilen bilgi ve değerlendirmeler çerçevesinde; çevrim içi yemek siparişi-
servisi platform hizmetleri pazarındaki pazar payı ve rakiplerinin pazardaki konumu
dikkate alındığında, TRENDYOL’un rakipleri ve müşterilerinden bağımsız şekilde
hareket etmesini sağlayacak bir pazar gücüne sahip olmadığı, bu nedenle de hâkim
durumda olmadığı sonucuna ulaşılmaktadır.
I.4.1.3. Çevrim İçi Hızlı Tüketim Malları Siparişi-Servisi Platform Hizmetleri
Pazarında TRENDYOL’un Konumunun Değerlendirilmesi
(70) TRENDYOL MARKET hizmeti hâlihazırda sadece TRENDYOL’un mobil uygulaması
üzerinden erişilebilen bir hizmet olup başta temel gıda, temizlik malzemeleri vb. olmak
üzere çeşitli kategoriler altında kullanıcılara hizmet vermektedir. TRENDYOL MARKET
hizmeti 2020 Haziran ayında İstanbul ilinde başlamış, yaklaşık 9 ay sonra, 2021 Mart
ayında, Ankara iline, devam eden aylarda ise kademeli olarak toplamda 65 ile kadar
genişlemiştir.
(71) Pazardaki bir diğer teşebbüs HEPSİBURADA, HEPSİ EXPRESS isimli hizmeti ile 2019
Kasım ayında İstanbul ilinde başlattığı faaliyetini 2020 Nisan ayında Ankara iline,
devam eden aylarda ise kademeli olarak toplamda 22 ile kadar genişletmiştir.
YEMEKSEPETİ, YEMEKSEPETİ MAHALLE isimli hizmeti ile 2021 Ağustos ayında
İstanbul ilinde başlattığı faaliyetini çeşitli illere yayarak 81 ile yaymıştır. GETİR, GETİR
ÇARŞI isimli hizmeti ile 2021 Mayıs ayında İstanbul ilinde başlattığı faaliyetini 2021
Temmuz ayında başta Ankara ve İzmir illerine, devam eden aylarda ise kademeli
olarak toplam 33 ile kadar genişletmiştir. MAXIMUM PAZARAMA 2021 Nisan ayında
faaliyete başlamış olup hâlihazırda Türkiye’nin birçok ilinde faaliyetlerini
sürdürmektedir. FUUDY 2021 Ekim ayında İstanbul ilinde faaliyete başlamış olup
sadece bu il özelinde faaliyetlerini sürdürmeye devam etmektedir.
(72) Yukarıda yer verildiği üzere her teşebbüsün her ilde faaliyetinin olmadığı göz önünde
bulundurularak dosya kapsamında teşebbüslerin ortak şekilde faal oldukları iller
içerisinde en fazla nüfus yoğunluğuna sahip olan İstanbul, Ankara, İzmir illeri özelinde
22-23/364-154
23/44
ve faal oldukları bütün illeri kapsayacak şekilde Türkiye genelindeki durumları ortaya
konulmaya çalışılacaktır. Nitekim Şubat 2022 itibarıyla söz konusu üç büyük şehirden
verilen siparişler, sayı bakımından TRENDYOL MARKET’in toplam sipariş sayısının
(…..)’ini, tutar bakımından TRENDYOL MARKET’in toplam sipariş tutarının (…..)’unu
oluşturmaktadır.
(73) Ayrıca bu bölümdeki analizler, teşebbüslerin sadece market hizmetine özgü verileri
üzerinden yapılacak olup damacana-su kategorisine özgü verileri hariç tutulacaktır.
Zira teşebbüslerce damacana-su kategorisine yönelik hizmetin kullanıcılara karma
yapıda sunulduğu tespit edilmiştir. Bu kategori bazı teşebbüslerin market
uygulamalarının içine gömülü bir şekilde yer alırken bazı teşebbüslerde market
uygulamasından hariç ayrı bir uygulama aracılığıyla sunulmaktadır. Bunun yanı sıra,
rakiplerden FUUDY ve PAZARAMA’nın damacana-su kategorisinde faaliyeti
bulunmamakta, diğer teşebbüslerin ise market faaliyetlerine kıyasla damacana-su
faaliyetleri çok sınırlı kalmaktadır. Bu nedenle, damacana-su kategorisini bu bölümde
yapılacak analizlere dâhil etmek isabetli bulunmamıştır.
(74) Aşağıdaki tablolarda sipariş sayıları ve sipariş tutarlarına göre İstanbul, Ankara, İzmir
illerinde ve tüm Türkiye’de, TRENDYOL’un faaliyete başladığı tarihler esas alınarak
oluşturulan dönemlerde TRENDYOL ve rakiplerinin aylık bazda pazar paylarına yer
verilmektedir.
22-23/364-154
24/44
Tablo-12: Sipariş Sayıları ve Sipariş Tutarlarına Göre Pazar Payı (%)-İSTANBUL
Sipariş Sayıları
Teşebbüs
2020 2021 2022
Haz. Tem. Ağ. Eyl. Ek. Kas. Ara. Oc. Şub. Mart Nis. May. Haz. Tem. Ağ. Eyl. Ek. Kas. Ar. Oc. Şub.
TRENDYOL
MARKET
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
YEMEKSEPETİ
MAHALLE
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
GETİR ÇARŞI (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
HEPSİ
EKSPRESS
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
PAZARAMA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
FUUDY (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
TOPLAM 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100
Sipariş Tutarları
Teşebbüs
2020 2021 2022
Haz. Tem. Ağ. Eyl. Ek. Kas. Ara. Oc. Şub. Mart Nis. May. Haz. Tem. Ağ. Eyl. Ek. Kas. Ar. Oc. Şub.
TRENDYOL
MARKET
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
YEMEKSEPETİ
MAHALLE
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
GETİR ÇARŞI (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
HEPSİ
EKSPRESS
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
PAZARAMA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
FUUDY (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
TOPLAM 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100
Kaynak: Teşebbüslerden Elde Edilen Bilgiler
22-23/364-154
25/44
Tablo-13: Sipariş Sayıları ve Sipariş Tutarlarına Göre Pazar Payı (%)-ANKARA
Sipariş Sayıları
Teşebbüs
2020 2021 2022
Haz. Tem. Ağ. Eyl. Ek. Kas. Ara. Oc. Şub. Mart Nis. May. Haz. Tem. Ağ. Eyl. Ek. Kas. Ar. Oc. Şub.
TRENDYOL
MARKET
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
YEMEKSEPETİ
MAHALLE
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
GETİR ÇARŞI (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
HEPSİ
EKSPRESS
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
PAZARAMA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
TOPLAM 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100
Sipariş Tutarları
Teşebbüs
2020 2021 2022
Haz. Tem. Ağ. Eyl. Ek. Kas. Ara. Oc. Şub. Mart Nis. May. Haz. Tem. Ağ. Eyl. Ek. Kas. Ar. Oc. Şub.
TRENDYOL (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
YEMEKSEPETİ
MAHALLE
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
GETİR ÇARŞI (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
HEPSİ
EKSPRESS
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
PAZARAMA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
TOPLAM 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100
Kaynak: Teşebbüslerden Elde Edilen Bilgiler
22-23/364-154
26/44
Tablo-14: Sipariş Sayıları ve Sipariş Tutarlarına Göre Pazar Payı (%)-İZMİR
Sipariş Sayıları
Teşebbüs
2020 2021 2022
Haz. Tem. Ağ. Eyl. Ek. Kas. Ara. Oc. Şub. Mart Nis. May. Haz. Tem. Ağ. Eyl. Ek. Kas. Ar. Oc. Şub.
TRENDYOL
MARKET
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
YEMEKSEPETİ
MAHALLE
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
GETİR ÇARŞI (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
HEPSİ
EKSPRESS
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
PAZARAMA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
TOPLAM 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100
Sipariş Tutarları
Teşebbüs
2020 2021 2022
Haz. Tem. Ağ. Eyl. Ek. Kas. Ara. Oc. Şub. Mart Nis. May. Haz. Tem. Ağ. Eyl. Ek. Kas. Ar. Oc. Şub.
TRENDYOL
MARKET
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
YEMEKSEPETİ
MAHALLE
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
GETİR ÇARŞI (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
HEPSİ
EKSPRESS
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
PAZARAMA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
TOPLAM 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100
Kaynak: Teşebbüslerden Elde Edilen Bilgiler
22-23/364-154
27/44
Tablo-15: Sipariş Sayıları ve Sipariş Tutarlarına Göre Pazar Payı (%)-TÜRKİYE
Sipariş Sayıları
Teşebbüs
2020 2021 2022
Haz. Tem. Ağ. Eyl. Ek. Kas. Ara. Oc. Şub. Mart Nis. May. Haz. Tem. Ağ. Eyl. Ek. Kas. Ar. Oc. Şub.
TRENDYOL
MARKET
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
YEMEKSEPETİ
MAHALLE
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
GETİR ÇARŞI (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
HEPSİ
EKSPRESS
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
PAZARAMA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
FUDDY (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
TOPLAM 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100
Sipariş Tutarları
Teşebbüs
2020 2021 2022
Haz. Tem. Ağ. Eyl. Ek. Kas. Ara. Oc. Şub. Mart Nis. May. Haz. Tem. Ağ. Eyl. Ek. Kas. Ar. Oc. Şub.
TRENDYOL
MARKET
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
YEMEKSEPETİ
MAHALLE
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
GETİR ÇARŞI (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
HEPSİ
EKSPRESS
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
PAZARAMA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
FUDDY (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
TOPLAM 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100 100
Kaynak: Teşebbüslerden Elde Edilen Bilgiler
22-23/364-154
28/44
(75) Daha önce değinildiği üzere, çevrim içi hızlı tüketim malları siparişi-servisi platform
hizmetleri pazarına ilk olarak HEPSİBURADA, HEPSİ EXPRESS isimli hizmeti ile 2019
yılının Kasım ayında giriş yapmıştır. Dolayısıyla HEPSİBURADA, TRENDYOL’un
pazara girdiği 2020 yılının Haziran ayına kadar rakipsiz olarak faaliyet göstermiştir.
(76) İstanbul ili özelinde bakıldığında, TRENDYOL’un, pazara girişinin ardından hızlı bir
şekilde kendine yer edinmeye başladığı, gerek sipariş sayısı gerek sipariş tutarı
bakımından 2020 Haziran-2022 Şubat döneminde pazar payının genel olarak (…..)
üzerinde seyrettiği, 2022 Şubat itibarıyla da (…..) bandına eriştiği görülmektedir.
Bununla birlikte, GETİR ÇARŞI’nın da TRENDYOL MARKET kadar olmasa da hızlı bir
büyüme eğilimi gösterdiğini belirtmek mümkündür. Teşebbüs, 2021 Mayıs ayında
başlattığı hizmeti ile 10 aylık bir süre zarfında (…..) oranında pazar payı elde etmeyi
başarmıştır. Buna karşılık YEMEKSEPETİ MAHALLE’nin GETİRÇARŞI’dan yaklaşık
üç ay sonra pazara girmesine rağmen aynı büyüme trendini yakalayamadığı ve pazar
payının (…..) altında kaldığı, HEPSİ EXPRESS’in ise (…..) bir pazar payına sahip
olduğu anlaşılmaktadır. Diğer taraftan PAZARAMA ve FUUDY’nin pazardaki
mevcudiyetlerinin oldukça sınırlı olduğu görülmektedir.
(77) Ankara ili özelinde değerlendirildiğinde de İstanbul’a benzer bir tablo ile
karşılaşılmaktadır. TRENDYOL’un 2021 yılının Mart ayında pazara girişinin ardından
bir yılık sürede (…..) aralığında pazar payı elde ettiği, öte yandan söz konusu büyüme
trendinin daha düşük oranda olsa da GETİR ÇARŞI nezdinde de geçerli olduğu, zira
teşebbüsün sekiz aylık bir süre zarfında (…..) oranında azımsanmayacak bir pazar
payına sahip olduğu anlaşılmaktadır. Buna mukabil HEPSİ EXPRESS’in Şubat 2022
itibarıyla (…..) aralığında bir pay edinebildiği, YEMEKSEPETİ MAHALLE ve
PAZARAMA’nın ise faaliyetlerinin çok daha sınırlı kaldığı görülmektedir.
(78) TRENDYOL MARKET İzmir’de 2021 Haziran itibarıyla faaliyet göstermeye başlamıştır.
Şubat 2022’ye kadar geçen dokuz aylık dönemde pazar payının (…..) seviyesine
ulaştığı, öte yandan TRENDYOL MARKET’ten bir ay sonra faaliyete başlayan GETİR
ÇARŞI’nın buraya İstanbul ve Ankara’ya kıyasla çok daha başarılı bir şekilde giriş
yaptığı, zira Şubat 2022 itibarıyla pazar payının (…..) olarak gerçekleştiği
görülmektedir. HEPSİ EXPRESS’in de diğer illere nazaran pazar payının küçük bir
miktar daha yüksek olduğu ve (…..) bandında seyrettiği anlaşılmaktadır.
(79) Son olarak tüm Türkiye genelinde bakıldığında, İstanbul ve Ankara illerindekine benzer
bir görünüm ile karşılaşılmaktadır. TRENDYOL MARKET’in Haziran 2020’de giriş
yaptığı pazarda 21 aylık faaliyet süresi sonunda Şubat 2022 itibarıyla (…..) bandında
pazar payı elde ettiği, buna mukabil GETİR ÇARŞI’nın da 10 aylık sürede (…..) bir pay
edindiği görülmektedir. GETİR ÇARŞI’dan sonra pazardaki en büyük oyuncunun
HEPSİ EXPRESS olduğu ve Şubat 2022 itibarıyla (…..) civarında pazar payına sahip
olduğu, YEMEKSEPETİ MAHALLE’nin ise yedi aylık faaliyet süresi boyunca pazar
payının daha istikrarsız bir görünüm arz ettiği ve Şubat 2022 itibarıyla (…..) bandına
ulaştığı anlaşılmaktadır. PAZARAMA ve FUUDY’nin ise ihmal edilebilir düzeyde pazar
payı elde ettiği görülmektedir. Tüm bu hususlar çerçevesinde, TRENDYOL
MARKET’in, en yakın rakibi GETİR ÇARŞI’nın (…..) katı oranında pazar payı edindiği
sonucuna varılmaktadır.
(80) Çevrim içi hızlı tüketim malları siparişi-servisi platform hizmetleri pazarında
TRENDYOL’un konumunun değerlendirilmesi bakımından bir diğer önemli gösterge,
pazarda faaliyet gösteren teşebbüslerin anlaşmalı olduğu firma sayısıdır. Zira
platformun geniş bir firma ağına sahip olması kullanıcının gözünde platformu
kullanılabilir ve çekici kılmaktadır. Aşağıdaki tabloda pazarda faaliyet gösteren
22-23/364-154
29/44
teşebbüslerin Ankara, İstanbul, İzmir illeri özelinde ve Türkiye genelinde 2020 yıl sonu,
2021 yıl sonu ve 2022 Şubat ayı itibarıyla anlaşmalı olduğu firma sayısına yer
verilmektedir.
Tablo-16: Teşebbüslerin Anlaşmalı Olduğu Firma Sayısı22
Bölge Teşebbüs 2020 2021 2022/2
İSTANBUL
TRENDYOL MARKET (…..) (…..) (…..)
YEMEKSEPETİ
MAHALLE
(…..) (…..) (…..)
GETİR ÇARŞI (…..) (…..) (…..)
HEPSİ EXPRESS (…..) (…..) (…..)
MAXIMUM PAZARAMA (…..) (…..) (…..)
FUUDY (…..) (…..) (…..)
ANKARA
TRENDYOL MARKET (…..) (…..) (…..)
YEMEKSEPETİ
MAHALLE
(…..) (…..) (…..)
GETİR ÇARŞI (…..) (…..) (…..)
HEPSİ EKSPRESS (…..) (…..) (…..)
MAXIMUM PAZARAMA (…..) (…..) (…..)
İZMİR
TRENDYOL MARKET (…..) (…..) (…..)
YEMEKSEPETİ
MAHALLE
(…..) (…..) (…..)
GETİR ÇARŞI (…..) (…..) (…..)
HEPSİ EKSPRESS (…..) (…..) (…..)
MAXIMUM PAZARAMA (…..) (…..) (…..)
TÜRKİYE
TRENDYOL MARKET (…..) (…..) (…..)
YEMEKSEPETİ
MAHALLE
(…..) (…..) (…..)
GETİR ÇARŞI (…..) (…..) (…..)
HEPSİ EKSPRESS (…..) (…..) (…..)
MAXIMUM PAZARAMA (…..) (…..) (…..)
FUUDY (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüslerden Elde Edilen Bilgiler
(81) Teşebbüslerin anlaşmalı firma sayılarına bakıldığında, pazar payı tablolarının aksine
rakiplerin, özellikle de YEMEKSEPETİ MAHALLE ve GETİR ÇARŞI’nın üstünlüğünün
göze çarptığı bir tablo ile karşılaşılmaktadır. Bu durumun sebebinin ise GETİR ÇARŞI
ve YEMEKSEPETİ MAHALLE’nin TRENDYOL MARKET’e kıyasla manav, şarküteri,
kuruyemişçi vb. farklı kategorilerdeki firmalar ile de ayrı ayrı anlaşmalar yaparak daha
küçük ölçekli teşebbüslerin ve esnafın da platforma katılımını sağlaması olduğu
değerlendirilmektedir. Bununla birlikte, TRENDYOL MARKET’in de kuruyemiş ve
kozmetik, güzellik&sağlık gibi kategorilerdeki firmalar ile anlaşmaları bulunmaktadır.
Ancak teşebbüslerin mobil uygulamalarına girildiğinde, YEMEKSEPETİ MAHALLE’nin
ve GETİR ÇARŞI’nın TRENDYOL MARKET uygulamasına nazaran çok daha geniş
bir kategori yelpazesine sahip olduğu açık bir şekilde görülmekte olup bu durumun
teşebbüslerin anlaşmalı firma sayılarına da yansıdığı değerlendirilmektedir.
(82) Aşağıdaki tabloda teşebbüslerin Temmuz 2020-Şubat 2022 döneminde yine İstanbul,
Ankara ve İzmir illeri özelinde ve Türkiye genelinde üçer aylık periyotlar halinde ayda
en az bir kez başarılı sipariş veren kullanıcı sayılarına yer verilmektedir.
22 Firma sayılarına ilişkin veriler; zincir marketlerin ve diğer kategorilerdeki firmaların her biri bir adet
olacak şekilde hesaplanmıştır. Bir diğer deyişle, zincir marketlerin ve diğer kategorilerdeki firmaların
şube sayıları dâhil değildir.
22-23/364-154
30/44
Tablo-17: 2020/7-2022/2 Dönemi Ayda En Az Bir Kez Başarılı Sipariş Veren Kullanıcı Sayısı
İSTANBUL
Teşebbüs
2020 2021 2022
TEMMUZ-EYLÜL
ORTALAMA
EKİM-ARALIK
ORTALAMA
OCAK-MART
ORTALAMA
NİSAN-HAZİRAN
ORTALAMA
TEMMUZ-EYLÜL
ORTALAMA
EKİM-ARALIK
ORTALAMA
OCAK-ŞUBAT
ORTALAMA
TRENDYOL MARKET (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
YEMEKSEPETİ MAHALLE (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
GETİR ÇARŞI (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
HEPSİ EXPRESS (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
PAZARAMA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
FUUDY (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
ANKARA
Teşebbüs
2020 2021 2022
TEMMUZ-EYLÜL
ORTALAMA
EKİM-ARALIK
ORTALAMA
OCAK-MART
ORTALAMA
NİSAN-HAZİRAN
ORTALAMA
TEMMUZ-EYLÜL
ORTALAMA
EKİM-ARALIK
ORTALAMA
OCAK-ŞUBAT
ORTALAMA
TRENDYOL MARKET (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
YEMEKSEPETİ MAHALLE (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
GETİR ÇARŞI (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
HEPSİ EXPRESS (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
PAZARAMA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
İZMİR
Teşebbüs
2020 2021 2022
TEMMUZ-EYLÜL
ORTALAMA
EKİM-ARALIK
ORTALAMA
OCAK-MART
ORTALAMA
NİSAN-HAZİRAN
ORTALAMA
TEMMUZ-EYLÜL
ORTALAMA
EKİM-ARALIK
ORTALAMA
OCAK-ŞUBAT
ORTALAMA
TRENDYOL MARKET (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
YEMEKSEPETİ MAHALLE (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
GETİR ÇARŞI (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
HEPSİ EXPRESS (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
PAZARAMA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
TÜRKİYE
Teşebbüs
2020 2021 2022
TEMMUZ-EYLÜL
ORTALAMA
EKİM-ARALIK
ORTALAMA
OCAK-MART
ORTALAMA
NİSAN-HAZİRAN
ORTALAMA
TEMMUZ-EYLÜL
ORTALAMA
EKİM-ARALIK
ORTALAMA
OCAK-ŞUBAT
ORTALAMA
TRENDYOL MARKET (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
YEMEKSEPETİ MAHALLE (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
GETİR ÇARŞI (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
HEPSİ EXPRESS (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
PAZARAMA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
FUUDY (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüslerden Elde Edilen Bilgiler
22-23/364-154
31/42
(83) Kullanıcı sayıları açısından bakıldığında da, TRENDYOL’un oldukça hızlı bir büyüme
kaydettiği, gerek İstanbul, Ankara ve İzmir illeri özelinde gerek tüm Türkiye genelinde
TRENDYOL MARKET’in kullanıcı sayısının rakiplerinin üzerinde olduğu görülmektedir.
Bu bağlamda, TRENDYOL MARKET’in Şubat 2022 itibarıyla en yakın rakibi GETİR
ÇARŞI’nın yaklaşık (…..) katı kullanıcı sayısına sahip olduğu anlaşılmaktadır. Bununla
birlikte, kullanıcı sayısındaki artışın yalnızca TRENDYOL MARKET’e mahsus
olmadığı, pazara TRENDYOL MARKET’ten daha sonra giren GETİR ÇARŞI’nın da
TRENDYOL MARKET kadar olmasa da kullanıcı sayısında artış yakaladığı
görülmektedir. Paralel şekilde, HEPSİ EXPRESS’in 2022 yılı Ocak-Şubat ortalaması
haricinde kullanıcı sayısındaki artış trendinin genel itibarıyla devam ettiği, öte yandan
YEMEKSEPETİ MAHALLE ve PAZARAMA’nın aktif kullanıcı sayısının rakiplerine
kıyasla sınırlı kaldığı sonucu çıkarılmaktadır.
(84) Yukarıda yer verilen hususlar bir bütün olarak değerlendirildiğinde, TRENDYOL’un çok
kategorili e-pazaryerindeki kullanıcı tabanı ve kullanıcı bağımlılığı ile çevrim içi hızlı
tüketim malları siparişi-servisi platform hizmetleri pazarına başarılı bir giriş yaptığı ve
Şubat 2022 itibarıyla pazar payının (…..) seviyesinin dahi üzerine çıktığı
anlaşılmaktadır.
(85) Yukarıda yer verilen değerlendirmeler neticesinde, TRENDYOL’un TRENDYOL
MARKET hizmeti ile çevrim içi hızlı tüketim malları siparişi-servisi platform hizmetleri
pazarında hâlihazırda oldukça güçlü bir konumda olduğu görülmektedir. Öte yandan
“İlgili Ürün Pazarı” bölümünde de değinildiği üzere, hesaplanan pazar payları
teşebbüsün en dar pazar tanımındaki konumunu göstermektedir. Zira platformdan
alınan hizmet ile çevrim içi doğrudan market siparişine imkân veren hizmetler
arasındaki ikame ilişkisinin analiz edilmesi gerekliliğinden dolayı kesin bir pazar tanımı
yapılmamıştır.
I.4.2. İddiaların Değerlendirilmesi
I.4.2.1. Kampanyalara Katılımın Zorunlu Tutulduğu Böylelikle Yeniden Satış
Fiyatının Tespit Edildiği İddiasına Yönelik Değerlendirme
(86) Başvuruda, TRENDYOL’un TRENDYOL YEMEK ve TRENDYOL MARKET hizmetleri
kapsamında tüketicilere Trendyol Cüzdan uygulaması ve geri ödeme kampanyaları ile
çeşitli indirimler sunduğu, bahse konu indirimlere kimin katlandığı bilinmemekle birlikte
maliyeti üstelenen tarafın TRENDYOL ya da sipariş verilen nokta olabileceği gibi her
ikisinin de yükleniyor olmasının muhtemel olduğu, TRENDYOL’un indirim
kampanyalarına katılımı fiilen zorunlu tuttuğu, bu durumun 4054 sayılı Kanun’un 4.
maddesi kapsamında yeniden satış fiyatının belirlenmesi teşkil ettiği ifade
edilmektedir.
(87) Önaraştırma sürecinde TRENDYOL’un kampanyalara katılımı zorunlu tuttuğuna ve
yeniden satış fiyatını tespit ettiğine dair herhangi bir bilgi/belge elde edilememiştir.
Bunun yanı sıra, TRENDYOL’un TRENDYOL YEMEK ve TRENDYOL MARKET
hizmetleri kapsamında satıcılar ile akdettiği sözleşmelerde de bu yönde bir hükme
rastlanmamış, aksine TRENDYOL MARKET hizmeti kapsamında satıcılar ile akdettiği
Sözleşme’nin 4.23. maddesinde (…..) hükmünün bulunduğu görülmüştür. Bu
çerçevede, TRENDYOL MARKET hizmeti kapsamında ancak satıcının da mutabık
kalması haline tüketicilere sunulan indirimin maliyetinin karşılanabileceğinin
Sözleşme’de açık bir şekilde yer aldığı anlaşılmaktadır. TRENDYOL tarafından ilk
sipariş kampanyaları ve müşteriye sunulan kuponların tamamının TRENDYOL
tarafından karşılandığı, tüketicilerin bunları diledikleri satıcıda kullanabildiği, ayrıca
bazı dönemlere tüm satıcılara sunulan ve ortaklaşa karşılanan kampanyalar
22-23/364-154
32/42
bulunduğu, bu kampanyalarda dahil olmak konusunda satıcılar ile ilerlendiği,
dolayısıyla katılımın tamamen opsiyonel olduğu belirtilmektedir. Sonuç olarak ilgili
iddiaları destekleyecek herhangi bir bilgi, belge veya bulguya ulaşılamamıştır.
I.4.2.2. Münhasırlık İddiasına Yönelik Değerlendirme
(88) Başvuru konusu iddialardan biri, TRENDYOL’un TRENDYOL YEMEK ve TRENDYOL
MARKET hizmetleri ile faaliyet gösterdiği pazarlarda ticari kullanıcılarının rakip
platformlara geçişine izin vermediği ve geçişi engellemek üzere çeşitli yaptırım
tehditleri öne sürdüğüdür.
I.4.2.2.1. TRENDYOL YEMEK Hizmetleri Bakımından Değerlendirme
(89) Başvuruda, TRENDYOL’un, ticari kullanıcılarının rakip platformlara geçişine izin
vermediği hususuna ilave olarak sahadan elde edilen duyumlara göre (…..) ile bir
senelik münhasırlık anlaşması yaparak (…..) rakip platformlara geçişini engellediği öne
sürülmektedir.
(90) TRENDYOL’da yapılan yerinde incelemede platformda yer alan satıcıların rakip
platformlara geçişine izin verilmediğine ve çeşitli yaptırım tehditlerinin öne sürüldüğüne
dair herhangi bir bulgu elde edilememiştir. Nitekim başvuru sahibi tarafından da bu
yönde somut bir belge sunulmamıştır. Bununla birlikte, yerinde incelemede (…..) ile
münhasırlık anlaşması akdedildiğine dair birtakım bulgular elde edilmiştir.
(91) TRENDYOL personeli arasındaki yazışmaları gösteren ve (…..)’un konu edildiği
Bulgu-4’te yer alan “Münhasırligi 1.5 seneye cikarmakta oklestiniz diye anladım” ve
“onlar öyle söylemişlerdi sadece legal ile cross check yapacağım yarın (…..)
ifadelerinden ilgili dönemde (…..) ile 1,5 yıllık bir münhasırlık anlaşması yapılmasının
planlanma aşamasında olduğu anlaşılmaktadır. Bulgu-5 TRENDYOL ve (…..) çalışan
bir kişi arasında geçen bir yazışmayı göstermekte olup TRENDYOL personelinin (…..)
çalışanına gönderdiği “mail üzerinden “bizim talep ettiğimiz 1.5 yıllık münhasırlık
koşulunu kabul ettiğiniz için teşekkürler1 yazma şansınız var mı maili sadece bana
gönderebilirsiniz. Sözleşmeyi düzenleyeceğiz bu sebeple bu yazının sizden gelmesi
önemli“ ifadelerinden münhasırlık talebinin (…..) geldiği izlenimi edinilmektedir. Bulgu-
6 ise yine TRENDYOL’un bir iç yazışması olup bulgudan, (…..) TRENDYOL ve (…..)
arasındaki anlaşmayı öğrenmesi akabinde rakibinin müşterisini ele geçirmeye yönelik
bazı girişimlerde bulunduğu anlaşılmaktadır. Bulgu-3 ve Bulgu-7 (…..) ile akdedilecek
münhasırlık anlaşmasının tekliflerine dair görüşmelerin yapıldığını göstermektedir.
Bulgu-8’de ise (…..) bakalım ne dersin ifadelerinden, 18.01.2022 itibarıyla münhasırlık
anlaşmasının tamamlandığı ve bunu tüketici gözünde görünür ve çekici kılmaya
yönelik reklam kampanyalarının tasarlandığı görülmektedir. Bunun yanı sıra yine
belgede yer alan “Bir bilgi (…..) ifadelerinden pazarda faaliyet gösteren teşebbüslerin
(…..) ile anlaşma yapabilmek için rekabet halinde olduğu anlaşılmaktadır.
(92) TRENDYOL tarafından gönderilen cevabi yazıda, TRENDYOL YEMEK hizmetleri
kapsamında sadece (…..) ile yapılan sözleşmede münhasırlık hükmü bulunduğu, (…..)
ilk defa paket siparişine başlamak üzere, TRENDYOL’un yaygın kurye filosuna sahip
olmasını da dikkate alarak TRENDYOL ile münhasır çalışmayı talep ettiği
belirtilmektedir. Teşebbüs tarafından, talep üzerine dağıtım kanalının geliştirilmesi ve
pazarlama desteği sunulması gibi ek yatırımlara binaen kısa süreli olarak münhasırlık
hükmünün kabul edildiği, zira 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi ve ikincil mevzuat
bakımından grup muafiyeti alınacağından ve 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi
bakımından rekabet ihlali endişesi yaratılmadığından emin olunduğu ifade
edilmektedir.
22-23/364-154
33/42
(93) TRENDYOL tarafından sunulan belgelerden (…..), TRENDYOL ve DSM LOJİSTİK
arasında 08.09.2021 tarihinde ilgili sözleşmenin akdedildiği görülmektedir.
Sözleşmenin 3.20. maddesinde aşağıdaki hükme yer verilmektedir:
“Restoran, 01.01.2023 tarihine kadar kendisine ait her türlü web sitesi ve mobil
uygulamalar üzerinden çevrim içi sipariş hariç olmak üzere hiçbir çevrim içi
mecrada (internet sitesi, mobil uygulamalar dahil ve fakat bunlarla sınırlı
olmamak kaydıyla) ürünlerini satışa sunmayacağını, kendisine ait markaları
taşıyan ürünlerin veya kendisi tarafından üretilen/ürettirilen ürünlerin kendisine
ait çevrim içi mecralar hariç olmak kaydıyla çevrim içi hiçbir mecrada satışa
sunulmayacağını, bu kapsamda herhangi bir üçüncü taraf ile işbirliği veya sair
ilişki içerisine girmeyeceğini, buna ilişkin hizmet almayacağını kabul, beyan ve
taahhüt eder. (…..)”
(94) Sözleşme’nin 4.1. maddesinde süresine ilişkin hükümlere yer verilmekte,
Sözleşme’nin 01.01.2023 tarihine kadar geçerli olduğu, taraflar, diğer tarafa noter
kanalı ile ihtarda bulunarak Sözleşme’yi feshetmediği sürece Sözleşme’nin her yıl aynı
şartlarla yenilenmiş kabul edileceği belirtilmektedir. Bununla birlikte, yukarıda yer
verilen 3.20. maddeden münhasırlık hükmünün 01.01.2023 tarihi itibarıyla sona
ereceği görülmektedir.
(95) TRENDYOL’un (…..) haricindeki restoranlar ile akdettiği tip sözleşmelerin incelenmesi
neticesinde ise herhangi bir münhasırlık hükmüne yer verilmediği görülmüştür. Bu
çerçevede, başvuruda iddia edilen münhasırlık hükmünün sadece (…..) bakımından
geçerli olduğu sonucuna varılmaktadır.
(96) 2002/2 sayılı Tebliğ’in “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde dikey anlaşmalar “Üretim veya
dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet gösteren iki ya da daha fazla teşebbüs
arasında belirli mal veya hizmetlerin alımı, satımı veya yeniden satımı amacıyla
yapılan anlaşmalar” şeklinde tanımlanmaktadır.
(97) TRENDYOL ile (…..) arasında akdedilen sözleşmenin konusu incelendiğinde
Sözleşme’nin 2. maddesinde “Müşterilerin DSM’ye ait Platform aracılığı ile, Trendyol
Yemek Restoran’dan talep ettiği bir ürünün (…..) Restoran Paneli üzerinden
Restoran’a bildirilmesi, Restoran’ın ilgili ürünü hazırlayarak (…..) Müşteri’nin adresine
teslim etmesine ilişkin ticari ilişkinin şart ve koşullarının belirlenmesi” hükmünün
bulunduğu görülmektedir.
(98) TRENDYOL, tüketicilerin restorandan sipariş verebilmesini sağlayan çevrim içi bir
platform işletmektedir. Bu bağlamda, TRENDYOL ve sözleşme ilişkisi çerçevesinde
çalıştığı (…..) dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet göstermektedir.
Dolayısıyla, münhasırlık hükmü ile TRENDYOL tarafından (…..) dikey bir kısıtlama
getirilmektedir.
(99) 2002/2 sayılı Tebliğ’in “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde bir anlaşmanın Tebliğ
kapsamında sağlanan muafiyetten faydalanabilmesi için sağlayıcının dikey anlaşma
konusu mal veya hizmeti sağladığı ilgili pazar(lar)daki pazar payının %30’un altında
olması gerektiği belirtilmektedir.
(100) TRENDYOL ile (…..) arasındaki Sözleşme’nin 2021 tarihinde imzalandığı göz önünde
bulundurularak TRENDYOL’un 2020 yıl sonu itibarıyla gerçekleşen pazar payları
incelendiğinde, teşebbüsün ilgili dönemde sadece İstanbul’da faaliyet gösterdiği ve
pazar payının (…..)’in altında kaldığı anlaşılmaktadır. TRENDYOL’un Tablo-6 ila
Tablo-9’da yer alan güncel pazar payı verileri incelendiğinde de, sipariş sayıları ve
sipariş tutarları bakımından pazar payının en yüksek seviyeye Şubat 2022 itibarıyla
ulaştığı, bu durumda da İstanbul’daki pazar payının en yüksek (…..), Ankara’daki pazar
22-23/364-154
34/42
payının en yüksek (…..), İzmir’deki pazar payının en yüksek (…..) ve Türkiye
genelindeki pazar payının en yüksek (…..) civarında olduğu görülmektedir. Dolayısıyla,
TRENDYOL’un pazar payının 2002/2 sayılı Tebliğ’in öngördüğü pazar payı eşiğini
aşmadığı anlaşılmaktadır.
(101) Bunun yanı sıra, yapılan incelemelerde (…..) İstanbul’da (…..), Ankara’da (…..) ve
İzmir’de (…..) olmak üzere Türkiye’de toplam 232 noktada hizmet verdiği
görülmüştür23. Bu bağlamda, (…..) zincir restoran statüsünde popülerliği olan bir marka
olsa da teşebbüslerin Tablo-10’da yer verilen anlaşmalı restoran sayıları dikkate
alındığında sadece bir restoran ile akdedilen incelemeye konu münhasırlık anlaşması
rekabetçi bir endişe doğurmayacaktır. Aşağıdaki tabloda Eylül 2021-Şubat 2022
döneminde TRENDYOL’un (…..) elde ettiği sipariş sayıları ve tutarlarının pazardaki
toplam sipariş sayısı ve sipariş tutarı içerisindeki oranına yer verilmektedir.
Tablo-18: (…..) Elde Edilen Sipariş Sayısı ve Tutarının Pazardaki Toplam Sipariş Sayısı ve Sipariş
Tutarı İçindeki Oranı (%)
Oranlar Eyl. 2021 Ek. 2021 Kas. 2021 Ar. 2021 Oc. 2022 Şub. 2022
Sipariş Sayısı
Oranı
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Sipariş Tutarı
Oranı
(…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..)
Kaynak: Teşebbüslerden elde edilen bilgiler doğrultusunda yapılan hesaplamalar
(102) Yukarıda yer alan tablodan, TRENDYOL’un (…..) elde ettiği sipariş sayısı ve sipariş
tutarının, pazardaki tüm sipariş sayısı ve sipariş tutarı içerisindeki oranının incelenen
tüm dönemlerde %(…..)’nin altında kaldığı, bir başka deyişle pazar kapama oranının
ihmal edilebilir bir seviyede gerçekleştiği anlaşılmaktadır.
(103) Her ne kadar pazar payı ölçütü karşılansa da dikey anlaşmaları 2002/2 sayılı Tebliğ
kapsamı dışına çıkaran durumlar da söz konusu olabilmektedir. 2002/2 sayılı Tebliğ’in
4. maddesinde belirtildiği üzere, bu durumlar özellikle yeniden satış fiyatının
belirlenmesi, bazı istisnalar haricinde müşteri veya bölge sınırlaması getirilmesi, seçici
dağıtım sistemlerindeki bazı yasaklamalar ve pasif satış yasağı uygulamalarıdır.
TRENDYOL ile (…..) arasında akdedilen Sözleşme bu bakımdan incelendiğinde, ilgili
anlaşmayı 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamı dışına çıkaracak herhangi bir düzenleme
olmadığı görülmüştür.
(104) Yukarıda yer verilen bilgiler ışığında, TRENDYOL’un (…..) ile akdettiği münhasırlık
anlaşmasının 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden yararlandığı
sonucuna ulaşılmaktadır.
I.4.2.2.2. TRENDYOL Market Hizmetleri Bakımından Değerlendirme
(105) Başvuruda TRENDYOL’un TRENDYOL MARKET hizmetleri bakımından da
müşterilerinin rakip platformlara geçişine izin vermediği ve geçişi engellemek üzere
çeşitli yaptırım tehditleri öne sürdüğü iddia edilmektedir. Bununla birlikte,
TRENDYOL’da yapılan yerinde incelemede söz konusu hususu destekleyecek
herhangi bir bulguya ulaşılamamıştır. Ayrıca, TRENDYOL’un anlaşmalı firmalar ile
akdettiği tip sözleşmelerde de münhasırlık hükümlerine rastlanmamıştır.
(106) Önaraştırma sürecinde TRENDYOL’dan da münhasırlık hükmü uygulayıp
uygulamadığına dair bilgi de talep edilmiş teşebbüs tarafından ilk cevabi yazısında
TRENDYOL MARKET hizmeti kapsamında (…..) ile kısa süreli bir münhasırlık ilişkisi
kurulduğu beyan edilmiştir. İlave olarak, (…..) ile akdedilen sözleşmede yer alan
23(…..),Erişim Tarihi: 21.04.2022.
22-23/364-154
35/42
münhasırlık hükmünün 19.06.2019-01.03.2021 tarihleri arasında yaklaşık 20 ay süre
ile sınırlı kaldığı, anlaşma başlangıçta beş yıl süreli düzenlenmişse de tarafların söz
konusu hükmü fiilen uygulamadıkları gerekçesiyle karşılıklı olarak sözleşme süresinin
bitiminden üç yıl önce kaldırıldığı, ayrıca söz konusu maddeye aykırılığın herhangi bir
cezai müeyyideye bağlanmadığı belirtilmektedir.
(107) Devam eden süreçte, TRENDYOL MARKET’in Haziran 2020 yılında hizmete
sunulmasına rağmen (…..) ile kurulan münhasırlık ilişkisinin, TRENDYOL MARKET’in
faal olmadığı bir dönem olan Haziran 2019’da başlamış olduğunun tespiti üzerine
teşebbüsten söz konusu hükmün tam olarak hangi tarih aralığında geçerli olduğu
konusunda bilgi talep edilmiştir. TRENDYOL tarafından ikinci kez sunulan cevap
yazısında, bahse konu münhasırlık ilişkisinin TRENDYOL MARKET hizmeti
kapsamında olmadığı, bu yönde ilk seferde sunulan bilginin hatalı olduğu, hâlihazırda
geçerli olmamakla birlikte ilgili sözleşme hükmünün TRENDYOL pazaryeri
hizmetlerine dair sözleşmede yer bulduğu bilgisi temin edilmiştir.
(108) Söz konusu bilgiler ışığında gerek TRENDYOL MARKET hizmeti kapsamında,
satıcılarla imzalanan sözleşmelerde herhangi bir münhasırlık hükmünün tespit
edilmemesi gerekse yerinde incelemede bu iddiaya yönelik herhangi bir bulgu elde
edilememesi göz önünde bulundurulduğunda, şikâyetçinin söz konusu iddiaları
desteklenememektedir.
I.4.2.3. TRENDYOL YEMEK Hizmetleri Bakımından EKM İddialarına Yönelik
Değerlendirme
(109) Başvuruda yer alan iddialardan bir diğeri, TRENDYOL’un veri gücünü de kullanarak
TRENDYOL YEMEK hizmetleri kapsamında satıcılarının fiili EKM koşullarına uygun
hareket etmelerini sağladığıdır. Başvuru sahibi, sahadan elde edilen bilgilere göre
EKM koşuluna uyulması halinde çeşitli etkilerle listelemede öne çıkarılma vaadinin
potansiyel tüketici tabanını TRENDYOL sayesinde büyüten satıcılar için EKM’nin kabul
edilmesi zorunluluğu yarattığını iddia etmektedir.
(110) TRENDYOL’da yapılan yerinde incelemede, EKM koşuluna uyulması halinde
listelemede öne çıkarılma vaadi uygulandığına yönelik olarak herhangi bir bulgu elde
edilememiştir. Bununla birlikte, satıcılarla akdedilen sözleşmelerde EKM hükmüne
rastlanmıştır.
(111) Önaraştırma sürecinde TRENDYOL YEMEK hizmetleri çerçevesinde satıcılar ile
akdedilen tüm sözleşme türlerinin birer örneği incelenmiş olup ilgili sözleşmelerde
aşağıdaki hükme yer verildiği görülmüştür:
(…..)
(112) Yukarıda yer alan sözleşme hükmünden, restoranın gerek doğrudan satış kanalları
gerek rakip teşebbüslerin internet siteleri ve mobil uygulamalarında geçerli olan en
uygun fiyatın TRENDYOL üzerinde de geçerli fiyat olacağını taahhüt ettiği, bu
çerçevede restoranlar ile akdedilen sözleşmelerde yer alan hükümlerin geniş EKM
koşullarını ihtiva ettiği anlaşılmaktadır. TRENDYOL tarafından gönderilen cevabi
yazıda, müşteri memnuniyetini artırmak ve sektördeki önemli pazar gücüne sahip
şirketlerle rekabet edebilmek, özellikle fiyat artışlarının hız kazandığı mevcut şartlar
altında müşteri beklentilerini karşılamak ve müşteri şikâyetleri ile karşılaşmamak adına
TRENDYOL YEMEK hizmetleri kapsamında sözleşmelerde EKM koşullarına yer
verildiği, ancak bu koşulun uygulanıp uygulanmadığına yönelik bir takip
mekanizmasının veya cezai müeyyide sürecinin olmadığı, nitekim bugüne kadar söz
konusu koşulun uygulanıp uygulanmadığının takip edilmediği belirtilmektedir.
22-23/364-154
36/42
(113) TRENDYOL ile sözleşme ilişkisi çerçevesinde çalıştığı restoranlar arasında akdedilen
sözleşmeler, 2002/2 sayılı Tebliğ uyarınca bir dikey anlaşma niteliğindedir. Dikey
Anlaşmalara İlişkin Kılavuz’da (Dikey Kılavuz) EKM koşuluna ilişkin aşağıdaki ifadeler
yer almaktadır:
“EKM koşulunun kullanımı, rekabet açısından pazarda her zaman aynı
sonuçları doğurmamaktadır. Bu koşulun pazardaki rekabete olumlu etki eden
yönleri bulunmakla birlikte, rekabeti olumsuz yönde etkileyen tarafları da
bulunmaktadır. Bu yüzden, EKM koşuluna ilişkin rekabet hukuku
incelemelerinde, koşuldan yararlanan tarafın ve rakiplerin pazardaki konumuna,
bu koşulun sözleşmeye ne amaçla konulduğuna, pazarın ve koşulun kendi
karakteristik özelliklerine detaylı bir şekilde bakılması gerekmektedir. Bununla
beraber, EKM koşulu içeren bir sözleşme ilke olarak, sözleşmede lehine bu
koşul tesis edilen tarafın pazar payının %30’u aşmadığı ve Tebliğ’de belirtilen
diğer şartların sağlandığı durumda grup muafiyetinden yararlanabilir…”24
(114) Dikey Kılavuz’da yer verildiği üzere, EKM koşulları, lehine bu koşul tesis edilen tarafın
pazar payına bağlı olarak 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında grup muafiyetinden
yararlanabilmektir. Bu çerçevede, aynı Tebliğ’in 2. maddesine göre anlaşmanın Tebliğ
kapsamında sağlanan muafiyetten faydalanabilmesi için sağlayıcının dikey anlaşma
konusu mal veya hizmeti sağladığı ilgili pazar(lar)daki pazar payının %30’un altında
olması gerekmektedir.
(115) Daha önce yer verildiği üzere, TRENDYOL’un çevrim içi yemek siparişi-servisi platform
hizmetleri pazarındaki payı 2002/2 sayılı Tebliğ’in öngördüğü pazar payı eşiğini
aşmamaktadır. Diğer yandan her ne kadar pazar payı ölçütü karşılansa da dikey
anlaşmaları 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamı dışına çıkaran durumlar söz konusu
olabilmektedir. 2002/2 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde belirtildiği üzere, bu durumlar
özellikle, yeniden satış fiyatının belirlenmesi, bazı istisnalar haricinde müşteri veya
bölge sınırlaması getirilmesi, seçici dağıtım sistemlerindeki bazı yasaklamalar ve pasif
satış yasağı uygulamalarıdır. TRENDYOL ile restoranlar arasında akdedilen tip
sözleşme bu bakımdan incelendiğinde, ilgili anlaşmaları 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamı
dışına çıkaracak herhangi bir düzenleme olmadığı görülmüştür.
(116) Yukarıda yer verilen bilgiler ışığında, TRENDYOL’un restoranlar ile olan dikey
ilişkisinde EKM koşulu getirilmesine yönelik uygulamaları 2002/2 sayılı Tebliğ
kapsamında grup muafiyetinden yararlandığı sonucuna ulaşılmaktadır.
I.4.2.4. Veri Taşınabilirliği İddialarına Yönelik Değerlendirme
(117) Başvuru kapsamındaki bir diğer iddia ise TRENDYOL’un TRENDYOL YEMEK ve
TRENDYOL MARKET hizmetleri çerçevesinde elde ettiği ticari kullanıcı verilerinin
başka platformlara taşınmasına izin vermediğine ilişkindir.
(118) Veri taşınabilirliğinin kısıtlanması, kısıtlanan veri sahibi için geçiş maliyeti
oluşturabilmektedir. Geçiş maliyetleri nedeniyle veri sahipleri, daha iyi ve ucuz bir
alternatif olmasına rağmen, verisini başka platforma tekrar sağlamayı külfetli buldukları
takdirde ilk giriş yaptıkları platformda kalmayı tercih edebilmekte, bu sayede
sağlayıcılar, kullanıcıları kendi hizmetlerine kilitleyebilmektedir. Dolayısıyla, veri
taşınabilirliğinin sınırlandırılması kullanıcıların aynı hizmet için birden farklı
platformdan faydalanmasını zorlaştırarak pazardaki rekabet ve yeniliği
azaltabilmektedir. İlaveten söz konusu kısıtlamalar, rakipleri kendi platformlarının
kullanımını teşvik etmek için ek kaynaklar kullanmaya zorlayacağından rakiplerin
24 Dikey Kılavuz, para 223.
22-23/364-154
37/42
maliyetlerini de artırabilmektedir. Bu çerçevede, hâkim durumdaki bir teşebbüsün veri
taşınabilirliğini sağlamayı reddetmesi, yapay geçiş maliyetleri yaratmak suretiyle
rakipler için giriş engellerine neden olabilmekte, eş deyişle, söz konusu davranış,
dışlayıcı nitelikte bir kötüye kullanma biçimi teşkil edebilmektedir.
(119) Kurulun Bilsa kararında25, okul yazılım hizmetleri pazarında faaliyet gösteren Bilsa’nın,
okullara yazılım programı hizmeti sunmak isteyen diğer teşebbüslerin, bu
teşebbüslerce kullanılmak zorunda olan bilgilere erişimlerini, bu bilgileri şifrelemek
suretiyle engellediği iddiası incelenmiştir. İnceleme sonucunda Kurul, Bilsa’nın okul
yazılım hizmetleri pazarında hâkim durumda bulunduğuna, kendi hizmet sunduğu
okullar ve bu okullarda öğrenim gören öğrenciler hakkındaki verileri, diğer
teşebbüslerin erişimine açmadığına ve bu suretle 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesini
ihlal ettiğine, bu nedenle Bilsa ve bünyesindeki yazılım şirketlerinin, kendileri ile
sözleşmeleri sona eren okullardan bu yönde bir talep gelmesi halinde, okullara ait
verileri şifresiz, doğru, anlaşılabilir, güvenli ve eksiksiz bir şekilde okullara temin etmek
için gereken önlemleri alması gerektiğine hükmetmiştir.
(120) Kurulun 07.04.2022 tarihli ve 22-15/273-122 sayılı Nadirkitap kararında ise;
“www.nadirkitap.com” isimli internet sitesi üzerinden ikinci el kitapların çevrim içi satış
piyasasında aracılık hizmeti sağlayan NADİRKİTAP’ın rakip aracı hizmet sağlayıcılar
vasıtasıyla ürünlerini pazarlamak isteyen satıcı üyelerinin verilerini kendilerine
sağlamayarak rakip teşebbüslerin faaliyetlerini zorlaştırmak suretiyle hâkim durumunu
kötüye kullanıp kullanmadığı iddiası incelenmiştir. Kurul, NADİRKİTAP’ın satıcı
üyelerinin www.nadirkitap.com’a yükledikleri kitap verilerine erişimini ve bu verilerin
taşınabilirliğini haklı bir gerekçe olmadan engellemek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 6.
maddesi çerçevesinde hâkim durumunu kötüye kullandığına, bu nedenle
NADİRKİTAP’a idari para cezası verilmesine ve söz konusu ihlalin sonlandırılmasını
ve pazardaki etkin rekabetin tesis edilmesini teminen NADİRKİTAP’ın satıcı
üyelerinden bu yönde bir talep gelmesi halinde, ilgili satıcı üyelere kitap envanter
verilerini doğru, anlaşılabilir, güvenli, eksiksiz bir şekilde, ücretsiz ve uygun formatta
sağlamasına karar vermiştir.
(121) 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinde “ticarî faaliyet alanına
başka bir teşebbüsün girmesine doğrudan veya dolaylı olarak engel olunması ya da
rakiplerin piyasadaki faaliyetlerinin zorlaştırılmasını amaçlayan eylemler” Kanun ile
yasaklanan kötüye kullanma halleri arasında sayılmıştır. Kurulun Bilsa ve Nadirkitap
kararlarında da konu pazarın rakiplere kapatılması ve rakip faaliyetlerin zorlaştırılması
kapsamında ele alınmıştır.
(122) TRENDYOL’un çevrim içi yemek siparişi-servisi platform hizmetleri pazarında hâkim
durumda olmadığı sonucuna ulaşılmıştır. Diğer yandan önaraştırma sürecinde yapılan
yerinde incelemede, TRENDYOL’un gerek TRENDYOL YEMEK gerek TRENDYOL
MARKET hizmetleri kapsamında veri taşınabilirliğini engellediğine yönelik herhangi bir
bilgi/belge bulunamamış, aksine bu niyete sahip olmadığını işaret eden belge elde
edilmiştir. TRENDYOL çalışanları arasındaki yazışmaları gösteren ve veri taşınmasını
konu edinen Bulgu-1’de; TRENDYOL MARKET Direktörü (…..) bir satıcı tarafından
kendisine iletilen (…..) ekranında bizimle paylaştığınız dataları paylaşarak
kullanacağımız (…..) ile çalışarak yapmak istiyoruz, sizin için de uygun ise okey
verebilir misiniz?” şeklindeki soruyu, “selamlar, bir satıcımızdan geldi- bizim (…..)da
verdiğimiz dataları kendi BI toollarına yüklemek için onay istiyorlar. zaten veriyoruz
datayı kullanmaları için ama aksi bir görüşünüz var mıdır?” ifadeleriyle TRENDYOL
Regülasyon Başkanı (…..) ilettiği ve sorunun “Veri isteniyorsa ve veriyorsak sorun yok
25 21.03.2007 tarihli ve 07-26/238-77 sayılı Kurul kararı.
22-23/364-154
38/42
bence… Reddettiğimiz bir husus varsa konuşalım.” şeklinde yanıtlandığı görülmüştür.
Yazışmadan, bir satıcının TRENDYOL sistemlerinde yer alan verilerini üçüncü taraf
firmalar ile çalışmak için kullanmayı istemesi üzerine, TRENDYOL’un bu talebi olumlu
karşıladığı ve zaten satıcılara verilerinin kullanımını sağladığı, verinin satıcıya
verilmesini ise engellemediği anlaşılmaktadır.
(123) Bunun yanı sıra TRENDYOL YEMEK ve TRENDYOL MARKET faaliyetleri
kapsamında satıcılar ile akdedilen sözleşmeler incelenmiş olup ilgili sözleşmelerde yer
alan ve özellikle görsel nitelikli verilerin taşınmasının engellediğinden şüphe edilen
bazı hükümler tespit edilmiştir.
(124) Bu kapsamda “Hızlı Teslimat Modeliyle Satıcı İş Ortaklığı ve İlan Sözleşmesi Model 1”
isimli sözleşmenin ilgili maddelerine aşağıda yer verilmiştir:
Madde 4.6. “Satıcı ürün görsellerinin FSEK uyarınca eser niteliğini haiz
olması halinde eserden doğan FSEK’in 21. maddesindeki işleme, 22.
maddesindeki çoğaltma, 23. maddesindeki yayma, 24. maddesindeki temsil,
25. maddesindeki işaret, ses ve/veya görüntü nakline yarayan araçlarla
umuma iletim hakkını Sözleşme süresiyle sınırlı olarak herhangi bir mecra
ve ülke sınırlaması olmaksızın DSM’ye devretmiştir.”
Madde 4.10. “Platform üzerinde yer alan her türlü içeriğin tek hak sahibi DSM
olacaktır ve önceden yazılı rızası alınmaksızın Satıcı tarafından Platform’da
yer alan içeriğin bütününün veya bir bölümünün ticari amaçlarla,
kopyalanması, işlenmesi, kullanılması veya umuma arz edilmesi kesinlikle
yasaktır.”
(125) Benzer şekilde “Hızlı Teslimat Modeliyle Satıcı İş Ortaklığı ve İlan Sözleşmesi Model
2” isimli sözleşmenin ilgili maddesine aşağıda yer verilmiştir:
Madde 4.6. “Herhangi bir şekilde DSM tarafından fotoğrafı çekilen/çektirilen
tüm ürün görsellerinin 5846 sayılı Fikri ve Sanat Eserler Kanunu (FSEK)
uyarınca eser niteliğini haiz olması halinde eserden doğan FSEK’in 21.
maddesindeki işleme, 22. maddesindeki çoğaltma, 23. maddesindeki
yayma, 24. maddesindeki temsil, 25. maddesindeki işaret, ses ve/veya
görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletim hakkı münhasıran DSM’ye
aittir. Satıcı, DSM’den yazılı izin almaksızın bu görselleri başka hiçbir
platformda ya da mecrada kullanma hakkına sahip değildir. Görsellerin satıcı
tarafından DSM’ye verilmesi halinde Satıcı fotoğraflar tüm ürün görsellerinin
FSEK uyarınca eser niteliğini haiz olması halinde eserden doğan FSEK’in
21. maddesindeki işleme, 22. maddesindeki çoğaltma, 23. maddesindeki
yayma, 24. maddesindeki temsil, 25. maddesindeki işaret, ses ve/veya
görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletim hakkı Sözleşme süresiyle
sınırlı olarak herhangi bir mecra ve ülke sınırlaması olmaksızın DSM’ye
devretmiştir.”
(126) Ayrıca son olarak “Restoran İş Ortaklığı ve İlan Sözleşmesi” isimli sözleşmenin ilgili
maddesine aşağıda yer verilmiştir:
Madde 3.12. “Restoran, Restoran Paneli’ne yüklenen tüm ürün görsellerinin
FSEK uyarınca eser niteliğini haiz olması halinde eserden doğan FSEK’in
21. maddesindeki işleme, 22. maddesindeki çoğaltma, 23. maddesindeki
yayma, 24. maddesindeki temsil, 25. maddesindeki işaret, ses ve/veya
görüntü nakline yarayan araçlarla umuma iletim hakkı Sözleşme süresiyle
22-23/364-154
39/42
sınırlı olarak herhangi bir mecra ve ülke sınırlaması olmaksızın DSM’ye
devrettiğini kabul, beyan ve taahhüt eder.”
(127) Yukarıda yer verilen madde 4.6 ve madde 3.12 incelendiğinde; satıcıların platformda
yer verdiği görsellerin FSEK uyarınca eser niteliğini taşıması halinde maddelerin
kapsamına dâhil edildiği, görsellerin eser niteliğini taşımaması halinde ise satıcılara
herhangi bir yükümlülük getirilmediği anlaşılmaktadır.
(128) Madde 4.10 incelendiğinde ise platformda yer alan içeriğin TRENDYOL’a ve üçüncü
taraf satıcıya ait olması halinde, satıcı nezdindeki içeriğin TRENDYOL’a ait olduğu ve
satıcı tarafından içeriğin ticari amaçla kullanımının TRENDYOL’un yazılı rızasına tabi
kılındığı anlaşılmaktadır.
(129) Söz konusu maddelerinin kapsamı ve gerekçeleri hakkında TRENDYOL’dan alınan
cevapta;
TRENDYOL’un Pazaryeri, Dolap, Hızlı Market ve Yemek başta olmak üzere
çok sayıda alanda çok sayıda kullanıcıya hizmet verdiği ve kullanıcı sayısı
da dikkate alındığında genellikle standart sözleşmelerle çalıştığı,
TRENDYOL YEMEK ve TRENDYOL MARKET hizmetleri yeni hizmetler
olduğu için bu hizmetlere ilişkin sözleşme taslaklarının oluşturulmasında
TRENDYOL Pazaryeri sözleşmelerinden faydalanıldığı,
Bahse konu hükümlerin, özellikle TRENDYOL Pazaryeri’nde BuyBox olarak
tanımlanan üründe birden fazla satıcı gösterilmesi nedeniyle oluşabilecek
hukuki uyuşmazlıkların önüne geçilmesi amacıyla eklendiği, keza BuyBox
durumunda bir görselin birden fazla satıcı için kullanılabilir hale geldiği,
benzer bir sisteme ilerleyen dönemde TRENDYOL YEMEK ve TRENDYOL
MARKET kapsamında da geçilmesi halinde geriye dönük olarak çok sayıda
satıcıdan tekrar onay alınması zor olacağından bu hükümlerin bu hizmete
ilişkin sözleşmelere eklendiği,
FSEK kapsamında, fotoğrafı çeken veya görseli oluşturan kişinin
hususiyetini taşıyan ürün görsellerinin eser olarak kabul edildiği, eserin mali
haklarının eser sahibinde olup görseli oluşturan veya fotoğrafı çeken kişinin
bu durumda eser sahibi olduğu,
Satıcılar tarafından iletilen görsellerin platformda sergilenebilmesi için
görsellere ilişkin mali hakların satıcılardan temin edilmesinin gerektiği, aksi
durumda eser mahiyetindeki görsellerin platformda kullanılmasının fikri
mülkiyet ihlali oluşturabildiği veya eser mahiyetinde olmasa bile görsellerden
haksız yararlanıldığı iddiasıyla haksız rekabet hükümlerine tabi olunabildiği,
Mali hakların temin edilmesinin en sorunsuz yolunun eserin mali haklarının
devralınması olduğu, aksi halde örneğin, satıcının mali haklara ilişkin vermiş
olduğu ruhsat ve lisanslardan vazgeçmesi ve görsellerin kullanımını
yasaklaması-sınırlaması gibi durumlarla karşılaşılabileceği,
Tam ruhsata intifa hakkına ilişkin hükümlerin uygulanması ve tam ruhsattan
vazgeçilebilmesi ışığında tam ruhsat verilmesinin dahi bu belirsizlikleri
çözmeyeceği,
Platforma yüklenen binlerce ve hatta milyonlarca görselden hangisinin kimin
sahipliğinde olduğunun etiketlenmesi ve her birinin sahipliğinin bilinmesinin
fiilen mümkün olmadığı, bu nedenle uyuşmazlık çıktığı durumlarda
uyuşmazlık yaşanan görsellerin ayrıştırılmasının da çok zor olacağı, bu
22-23/364-154
40/42
sorunun aşılabilmesi adına daha pratik bir yöntem olan platforma iletilen tüm
görsellerin haklarının devralınmasının tercih edildiği,
Maddede bahsi geçen ürün görsellerinin, platformda satışa sunulacak
ürünlerin platformda sergilenmesi için TRENDYOL’a iletilen görselleri ifade
ettiği, satıcıların platformda sergilenmesi için çektirdiği veya oluşturduğu
görsellerin buna dâhil olduğu, mezkûr madde hükmü ile ileride
yaşanabilecek olası bir uyuşmazlıkta TRENDYOL aleyhine fikri mülkiyet
ihlali iddiasının engellenmesinin hedeflendiği,
Temel ve tek amacın herhangi bir hukuki uyuşmazlık durumunda
TRENDYOL’un kendisini koruması ve olası uyuşmazlıklardan olabildiğince
kaçınılması olduğu, bunun dışında satıcıların ilgili görsellerden herhangi bir
şekilde faydalanıp faydalanmadığı konusunda bir takip mekanizmasının
bulunmadığı ve gelecekte de bu tür bir mekanizmanın mevcut olmasının
planlanmadığı, kaldı ki fiilen bu durumun takibinin de mümkün olmadığı,
Bu madde hükmünün işletilmiş olduğu herhangi bir durumun da bulunmadığı
ifade edilmiştir.
(130) Bu noktada, sözleşme maddelerinde değinilen ve TRENDYOL’un madde
gerekçelerinin de temelini oluşturan FSEK’in ilgili hükümlerine bakıldığında; FSEK
madde 1/B’de Eser’in; “Sahibinin hususiyetini taşıyan ve ilim ve edebiyat, musiki, güzel
sanatlar veya sinema eserleri olarak sayılan her nevi fikir ve sanat mahsulleri” Eser
Sahibi’nin ise “Eseri meydana getiren kişi” şeklinde tanımlandığı görülmektedir.
(131) Hukuk davalarına ilişkin hükümlere yer verilen; madde 68’de
“Eseri, icrayı, fonogramı veya yapımları hak sahiplerinden bu Kanuna uygun
yazılı izni almadan, işleyen, çoğaltan, çoğaltılmış nüshaları yayan, temsil eden
veya hertürlü işaret, ses veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma
iletenlerden, izni alınmamış hak sahipleri sözleşme yapılmış olması halinde
isteyebileceği bedelin veya bu Kanun hükümleri uyarınca tespit edilecek rayiç
bedelin en çok üç kat fazlasını isteyebilir”
ve madde 70’te
“Manevi hakları haleldar edilen kişi, uğradığı manevi zarara karşılık manevi
tazminat ödenmesi için dava açabilir. Mahkeme, bu para yerine veya bunlara ek
olarak başka bir manevi tazminat şekline de hükmedebilir. Mali hakları haleldar
edilen kimse, tecavüz edenin kusuru varsa haksız fiillere mütaallik hükümler
dairesinde tazminat talep edebilir. Birinci ve ikinci fıkralardaki hallerde, tecavüze
uğrayan kimse tazminattan başka temin edilen karın kendisine verilmesini de
istiyebilir. Bu halde 68 inci madde uyarınca talep edilen bedel indirilir.”
şeklinde yer alan hükümlerle eser sahibinin mali haklarına tecavüz hali düzenlenmiştir.
(132) Ceza davalarına ilişkin ilişkin hükümlere yer verilen; madde 71’de
“…1. Bir eseri, icrayı, fonogramı veya yapımı hak sahibi kişilerin yazılı izni
olmaksızın işleyen, temsil eden, çoğaltan, değiştiren, dağıtan, her türlü işaret, ses
veya görüntü nakline yarayan araçlarla umuma ileten, yayımlayan ya da hukuka
aykırı olarak işlenen veya çoğaltılan eserleri satışa arz eden, satan, kiralamak
veya ödünç vermek suretiyle ya da sair şekilde yayan, ticarî amaçla satın alan,
ithal veya ihraç eden, kişisel kullanım amacı dışında elinde bulunduran ya da
22-23/364-154
41/42
depolayan kişi hakkında bir yıldan beş yıla kadar hapis veya adlî para cezasına
hükmolunur.
2. Başkasına ait esere, kendi eseri olarak ad koyan kişi altı aydan iki yıla kadar
hapis veya adlî para cezasıyla cezalandırılır. Bu fiilin dağıtmak veya yayımlamak
suretiyle işlenmesi hâlinde, hapis cezasının üst sınırı beş yıl olup, adlî para
cezasına hükmolunamaz.
3. Bir eserden kaynak göstermeksizin iktibasta bulunan kişi altı aydan iki yıla
kadar hapis veya adlî para cezasıyla cezalandırılır.
4. Hak sahibi kişilerin izni olmaksızın, alenileşmemiş bir eserin muhtevası
hakkında kamuya açıklamada bulunan kişi, altı aya kadar hapis cezası ile
cezalandırılır.
5. Bir eserle ilgili olarak yetersiz, yanlış veya aldatıcı mahiyette kaynak gösteren
kişi, altı aya kadar hapis cezası ile cezalandırılır.
6. Bir eseri, icrayı, fonogramı veya yapımı, tanınmış bir başkasının adını
kullanarak çoğaltan, dağıtan, yayan veya yayımlayan kişi, üç aydan bir yıla kadar
hapis veya adlî para cezasıyla cezalandırılır.”
şeklinde yer alan hükümlerle ise kanunda koruma altına alınan fikir ve sanat eserleriyle
ilgili eser sahiplerinin manevi, mali veya bağlantılı haklarının ihlal hali düzenlenmiştir.
(133) Yukarıda yer alan bilgiler doğrultusunda, TRENDYOL’un sözleşme hükümlerine ilişkin
olarak ileri sürdüğü endişelerin FSEK’in ilgili hükümlerinde yer bulduğu görülmektedir.
Bu kapsamda sözleşme maddelerinin sadece FSEK uyarınca eser niteliğini sahip
görüntülerle sınırlı tutulması, eş deyişle kapsamının geniş olmaması, TRENDYOL’un
bu hükme aykırılığın takibini yapmaması, gelecekte de yapmayı planlamaması ile bu
takibin fiili olarak mümkün olmaması ve bu zamana kadar bu hükmün işletilmemiş
olması hususları birlikte değerlendirildiğinde söz konusu hükümlerin, sözleşmelerde
FSEK uyarınca doğabilecek hukuki uyuşmazlıkların önüne geçilmesi gerekçesiyle yer
aldığı ve platformda yer alan satıcıların veri taşımasını engellemeyi amaçlamadığı
sonucuna ulaşılmaktadır.
(134) Yukarıda yer verilen hususlar çerçevesinde, TRENDYOL’un TRENDYOL YEMEK ve
TRENDYOL MARKET hizmetleri kapsamında veri taşınabilirliğini engellediği iddiasına
yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesi çerçevesinde bir kötüye kullanmadan
bahsedilemeyeceği kanaatine ulaşılmıştır.
22-23/364-154
42/42
J. SONUÇ
(135) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre;
- DSM Grup Danışmanlık İletişim ve Satış Ticaret AŞ’nin çok kategorili e-
pazaryerleri pazarında hâkim durumda olduğuna,
- DSM Grup Danışmanlık İletişim ve Satış Ticaret AŞ’nin çevrim içi yemek
siparişi-servisi platform hizmetleri pazarında (…..) ile akdettiği münhasırlık
içeren sözleşmenin 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti
Tebliği kapsamında olduğuna,
- DSM Grup Danışmanlık İletişim ve Satış Ticaret AŞ’nin çevrim içi yemek
siparişi-servisi platform hizmetleri pazarında restoranlar ile akdettiği ve geniş En
Çok Kayrılan Müşteri koşulu içeren sözleşmelerinin 2002/2 sayılı Dikey
Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında olduğuna,
- DSM Grup Danışmanlık İletişim ve Satış Ticaret AŞ’nin çevrim içi yemek
siparişi-servisi platform hizmetleri ve çevrim içi hızlı tüketim malları siparişi-
servisi platform hizmetleri pazarında veri taşınabilirliğini engellemek suretiyle
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 6. maddesini ihlal ettiğine
ilişkin herhangi bir bulgu veya belgeye ulaşılmadığı, bu nedenle aynı Kanun’un
41. maddesi gereğince soruşturma açılmasına yer olmadığına
gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı
yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy