Rekabet Kurumu - Karar Sayı 22-25/400-165

Rekabet Kurumu Başkanlığından;

REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2021-3-040 (Önaraştırma)

Karar Sayısı : 22-25/400-165

Karar Tarihi : 02.06.2022

A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan : Birol KÜLE

Üyeler : Ahmet ALGAN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK,

Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN,

Cengiz ÇOLAK, Berat UZUN

B. RAPORTÖRLER : Mesut MORGÜL, Ebru ÖZAKTAŞ, Beyza BAHADIRHAN,

Özlem NARHIN

C. BAŞVURUDA

BULUNAN : - Gizlilik talebi bulunmaktadır.

D. HAKKINDA İNCELEME

YAPILAN : - Medikoset Tıbbi Ürünler Sanayii ve Ticaret Ltd. Şti

Bağlarbaşı Mah. Hakim Sok. No:16-18 Osmangazi/Bursa

- Medikolife Laboratuvar Tıbbi Cihaz ve Sarf Malzemeleri San.

ve Tic. Ltd. Şti.

Kükürtlü Mah. Çekirge Cad. No:124 Osmangazi/Bursa

- Siemens Healthcare Sağlık AŞ

Temsilcisi: Av. Aslı İrem ÇAPAR TUNA

Esentepe Mah. Yakacık Cad. No:111 Kartal/İstanbul

- Beckman Coulter Biyomedikal Ürünler ve San. Tic. Ltd. Şti

Temsilcisi: Av. Begüm OKUMUŞ

Kore Şehitleri Cad. No:17 34394 Zincirlikuyu Şişli/İstanbul

- Sysmex Turkey Diagnostik Sistemleri Ltd. Şti.

Temsilcisi: Av. Gamze Ceren SEYMENOĞLU

Ebulula Mardin Cad., Gül Sok. No. 2 Maya Park Tower 2

34335 Akatlar-Beşiktaş/İstanbul

- Abbott Laboratuarları İth. İhr. ve Tic. Ltd. Şti.

Saray Mah. Dr. Adnan Büyükdeniz Cad. No:2 Akkom Ofis

Park, Kelif Plaza 3. Blok K:12-20 Ümraniye/İstanbul

- Med-Kim Kimya San. ve Tic. Ltd. Şti.

Alsancak Mah. 1456 Sok. Barohan No:16 K:1 D:5 35220

Konak/İzmir

- Gazi Kimya Laboratuvar Sistemleri İth. İhr. San. ve Tic. AŞ

Egemenlik Mah. 6096 Sok. No:4/11 Bornova/İzmir

- Nukleus Sağlık Ürünleri Tanı Hizmetleri Sanayi ve Ticaret

Ltd. Şti.

Kazım Dirik Mah. Üniversite Cad. No:79/24 Bornova/İzmir

- Meditera Tıbbi Malzeme San. ve Tic. AŞ

5758. Sok. No:4/C Karabağlar/İzmir

22-25/400-165

2/14





- Disera Tıbbi Malzeme Lojistik San. Tic. AŞ

5758 Sok. No:4/H Karabağlar/İzmir

- Diakim Diagnostik Ürünler San. ve Tic. Ltd. Şti

Alsancak, Mimar Sinan Cd. 2/1 D:601, 35220 Konak/İzmir

(1) E. DOSYA KONUSU: Kamu hastanelerinde yürütülen laboratuvar test ihaleleri

pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin ihalelerde danışıklı hareket etmek

suretiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesini ihlal

ettiği iddiası.

(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: İhbar niteliğindeki başvuruda özetle;

- Siemens Healthcare Sağlık A.Ş.’nin (SIEMENS) Bursa ilindeki yetkili bayisi

Medikoset Tıbbi Ürünler San. ve Tic. Ltd. Şti. (MEDİKOSET) ve Beckman

Coulter Biyomedikal Ürünler San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin (BECKMAN) Bursa

ilindeki yetkili bayisi Medikolife Laboratuvar Tıbbi Cihaz ve Sarf Malzemeleri

San. ve Tic. Ltd. Şti.’nin (MEDİKOLİFE) laboratuvar hizmet ihalelerine katıldığı,

- Kamu hastanelerinde enfeksiyon ve romatizmal hastalıklar başta olmak üzere

birçok hastalığın tanısında kullanılan testlerin çalışıldığı nefelometre

cihazlarının dünyada en çok kullanılan ilk iki markasının SIEMENS ve

BECKMAN markalı cihazlar olduğu ve bu cihazların Türkiye’de yaklaşık %95

seviyesinde pazar payına sahip oldukları,

- Bursa İl Sağlık Müdürlüğü (Bursa İSM) tarafından müdürlüğe bağlı

hastanelerde kullanılmak üzere nefelometre testleri için; 23.11.2020 tarihinde

2020/440192 ihale kayıt numaralı (İKN) ve 23.02.2021 tarihinde 2021/7696 İKN

olmak üzere iki kez ihale yapıldığı,

- Yukarıda bahsi geçen her iki ihalenin de teknik şartnamesi incelendiğinde;

Bursa ili için sekiz adet nefelometre cihazı kurulmasının istendiği, bu iki marka

haricinde hiçbir markanın teknik şartnameyi karşılayamadığı ve sonucunda bu

iki markanın cihazlarının teklif edildiği,

- BECKMAN tarafından bu ihaleler için MEDİKOSET firmasına sadece Bursa ili

için ilk ihale tarihinden kısa bir süre önce Sağlık Bakanlığı Ürün Takip sistemi

üzerinden yetki verildiği,

- 23.11.2020 tarihinde yapılan ilk ihalenin, tek teklifin olması ve verilen fiyatların

yaklaşık maliyetin üzerinde olması nedeniyle kurum tarafından iptal edildiği,

23.02.2021 tarihinde yapılan ikinci ihaleye de MEDİKOSET’in tek başına teklif

verdiği,

- SIEMENS markasının bayiliğini yapan MEDİKOSET’in söz konusu ihalelerde

SIEMENS ve BECKMAN markalarını birlikte teklif etmiş olduğu, ihalede

kurulacak cihazların yarısını BECKMAN diğer yarısını ise SIEMENS marka

kuracağını taahhüt ettiği, ihaleye kendisinden başka kimsenin katılmaması

sebebiyle yüksek oranda bir kâr marjı ile ihaleyi kazandığı,

- BECKMAN’ın yetkili bayisi olan MEDİKOLIFE’ın iki ihaleye de teklif vermediği,

MEDİKOSET ile danışıklı hareket ederek mevcut durumda ihalenin ortağı

olduğu,

22-25/400-165

3/14



- Bursa İSM’nin yapmış olduğu 2021/7696 kayıt no’lu laboratuvar ihalesindeki

nefelometre testleri için bahsi geçen iki firmanın rekabeti engelleyerek

2.459.209,14 TL kamu zararına neden olduğu,

- Şikâyet dilekçesinin ekinde yer alan kesinleşen ihale kararından, ihaleye

sadece MEDİKOSET’in teklif verdiğinin görülebileceği

iddia edilmiştir.

(3) İhbar niteliğindeki bir diğer başvuruda ise özetle;

- Sysmex Turkey Diagnostik Sistemleri Ltd. Şti.’nin (SYSMEX) ve SIEMENS’in

teşhis ve tanı (diagnostik) hizmetleri ve laboratuvar cihazları üretimi pazarında

faaliyet gösterdiği, SIEMENS ve SYSMEX’in belirli testlerde aynı cihazları

kullanmakta olduğu ve SIEMENS’in, SYSMEX’ten tedarik ettiği cihazlar ile

laboratuvar testlerinin bir kısmını yaptığı,

- SIEMENS ile SYSMEX tarafından ortak kullanılan cihaz modellerinin; Sysmex

CS5100, Sysmex CS2500 ve Sysmex CA660 olduğu,

- İki teşebbüsün birbirleri ile rekabet etmeleri gereken ihalelerde danışıklı

hareket ettiği, ihaleye SYSMEX’in katıldığı durumlarda SIEMENS’ın ihaleye

katılmadığı ve teklif vermediği, aynı durumun SIEMENS için de geçerli olduğu,

- İhalelere cihaz yatırımı yaparak katılmak isteyen diğer firmalara teklif

verilmemesi suretiyle rekabetçi fiyat ve şartların oluşturulmasının engellendiği,

- SIEMENS’in cihazlarının ilgili hastanelerde kurulu olması sebebiyle SYSMEX

tarafından teklif verilmeyen ihalelere; Ankara İl Sağlık Müdürlüğü

2020/5411002 İKN, İzmir İl Sağlık Müdürlüğü (İzmir İSM) 2021/4027 İKN

ihalenin 18. Kısmı (SIEMENS’in mevcut olduğu bölge) ve İ.Ü. Cerrahpaşa

Üniversitesi Tıp Fakültesi 2020/631970 İKN ihalelerin örnek verilebileceği,

- SIEMENS dışındaki markaların hastanelerde kurulu olduğu ve SYSMEX

tarafından teklif verilen ihalelere; Sakarya İl Sağlık Müdürlüğü 2020/712524

İKN, İzmir İSM 2021/4027 İKN ihalenin 17. Kısmı (SIEMENS’in bulunmadığı

bölge) ve İ.Ü. Çapa Tıp Fak. 2020/580069 İKN ihalelerin örnek verilebileceği,

- Şikâyet konusu danışıklılığın, ilgili teşebbüslerin distribütörleri üzerinden de

hayata geçirildiği

iddia edilerek teşebbüslerin bahsi geçen davranışlarına yönelik olarak 4054 sayılı

Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun) çerçevesinde gerekli

işlemlerin yapılması talep edilmiştir.

(4) Bahsi geçen iddialarla ilgili daha kapsamlı bilgi edinebilmek amacıyla 13.07.2021

tarihinde raportörlerce şikâyetçi ile gizlilik talepli bir telefon görüşmesi

gerçekleştirilmiştir. Anılan görüşmede şikâyetçi tarafından 29.06.2021 tarih ve 19088

sayılı şikâyet için;

- Bahsi geçen üreticilerin, ihalelere genellikle bayileri aracılığıyla katıldığı, ancak

doğrudan da katılabildikleri,

- MEDİKOSET’in ihale kapsamında kurulacak olan sekiz cihazdan dördü için

BECKMAN diğer dördü için SIEMENS marka cihaz kuracağının ihaleyi

kazanmadan belli olduğu, çünkü ihaleye bu şekilde teklif verildiği,

22-25/400-165

4/14



- Bu ihale için Ürün Takip Sistemi kaydında anlaşılacağı üzere, BECKMAN’ın

MEDİKOSET’e yetki verdiği, bu yetkiyi talep eden başka firmalara yetki

verilmediği,

- Elektronik Kamu Alımları Platformu’ndan (EKAP) ihalelere katılan firma

bilgisinin görülemediği ancak şikâyet ekinde yer verilen komisyon tutanağından

MEDİKOSET’in tek teklif veren firma olduğunun anlaşıldığı,

- Aynı şekilde iptal edilen 23.11.2020 tarihli ihalenin, yaklaşık maliyetin üzerinde

olduğu için iptal edildiği bilgisinin de EKAP’tan teyit edilemeyeceği, EKAP’ta

görülen yaklaşık maliyetin altındaki bilgilerin diğer kalemlere ait olduğu, tekrar

yapılan 23.02.2021 tarih, 2021/7696 İKN ihalede ise bir önceki ihale fiyatının

yaklaşık maliyet hesabına dahil edildiği

iddia edilirken 29.06.2021 tarih, 19089 sayılı şikayet için;

- SYSMEX’in, SIEMENS tarafından belirlenen şartlara uyduğu ve 2020/541002

İKN, 2021/4027 İKN ve 2020/631970 İKN ihaleler için şartnamelere uyum

sağladığı halde teklif vermediği, çünkü bu ihalelerde SIEMENS’in cihazlarının

ilgili hastanelerde kurulu olduğu

ifade edilmiştir.

(5) Kurum kayıtlarına intikal eden bir diğer başvuruda ise özetle;

- 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu (4734 sayılı Kanun) kapsamında Kit Karşılığı

Mal alımı veya Sonuç Karşılığı Hizmet Alımı olarak iki farklı alım tipinde

ihalelerin gerçekleştirildiği,

- Laboratuvar Test Hizmetlerinin temel parametrelerini biyokimya, hormon,

makroelisa, kan sayım (hemogram), koagulasyon ve idrar testlerinin

oluşturduğu,

- Med-Kim Kimya San. ve Tic. Ltd. Şti. (MED-KİM), Gazi Kimya Laboratuvar

Sistemleri İth. İhr. San. ve Tic. AŞ (GAZİ KİMYA), Nukleus Sağlık Ürünleri Tanı

Hizmetleri San. ve Tic. Ltd. Şti. (NUKLEUS), Meditera Tıbbi Malzeme San. ve

Tic. AŞ (MEDİTERA), ÖZ-EM Tıbbi Cihaz ve Aletleri Tic. Ltd. Şti. firmalarının

pazarda hakim durumda olan markaların tek yetkili bayiliklerini yapmakta

olduğu,

- Söz konusu teşebbüslerin Ege bölgesindeki illerde aralarında anlaşarak

ihalelere girdikleri ve bu nedenle de yüksek fiyatlarla devlete malzeme

sattıkları,

- İzmir İSM 2021/202539 kayıt nolu ihale, Manisa İl Sağlık Müdürlüğü (Manisa

İSM) 2021/535563 kayıt nolu ihale, Denizli İl Sağlık Müdürlüğü (Denizli İSM)

2021/649271 kayıt nolu ihalelerinde ilgili gruplar için hem firmalar arası fiyatlar

hem de yaklaşık maliyet fiyatlarına bakıldığında; ihalelerin anlaşmalı bir şekilde

paylaşıldığının net olarak görüleceği,

- Ayrıca Aydın İl Sağlık Müdürlüğü (Aydın İSM)’nün 2021/493742 kayıt nolu

ihalesinde ise anlaşma şeklinin bambaşka bir boyuta taşındığı, bu ihalenin

kısmi teklife kapalı olarak yani tüm ihale için tek teklif olarak yapılmış olduğu,

- MED-KİM, GAZİ KİMYA ve MEDİTERA bünyesinde yetkili oldukları markalar

bakımından tüm ürün grupları bulunmasına rağmen bu firmaların Diakim

Diagnostik Ürünler San. ve Tic. Ltd. Şti. (DİAKİM) unvanlı başka bir firmaya

yetki verdiği,

22-25/400-165

5/14



- DİAKİM’in de bunların dışında kalan tek tedarikçi olan NUKLEUS firmasını yan

teklif olarak kullanarak ihalelere rekabet oluşturmadan girmiş olduğu

iddia edilerek teşebbüslerin bahsi geçen davranışlarına yönelik olarak 4054 sayılı

Kanun çerçevesinde gerekli işlemlerin yapılması talep edilmiştir.

(6) G. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 29.06.2021 tarih, 19088

ve 19089 sayı ile giren başvuru üzerine hazırlanan 29.07.2021 tarih ve 2021-1-40/İİ

sayılı İlk İnceleme Raporu Rekabet Kurulunun (Kurul) 27.01.2022 tarihli toplantısında

görüşülmüş ve 21-36/488-M sayı ile önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. Takiben

24.12.2021 tarih, 24020 sayı ile Kuruma aynı konuda başvuru yapılmıştır.

(7) İlgili karar uyarınca düzenlenen 24.05.2022 tarih ve 2021-3-040/ÖA sayılı Önaraştırma

Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.

H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; taraflar hakkında soruşturma açılmasına

gerek olmadığı ifade edilmiştir.

I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME

I.1. Hakkında Önaraştırma Yapılan Taraflar

I.1.1. Abbott Laboratuarları İth. İhr. ve Tic. Ltd. Şti. (ABBOTT)

(8) ABBOTT, Merkezi ABD’de bulunan Abbott Laboratories’in Türkiye’deki faaliyetlerini

yürüttüğü bağlı ortaklığıdır. Genel merkezi İstanbul’da bulunan ABBOTT, beşeri

ilaçların, biyolojik, hastane, beslenme, diagnostik, test ve kozmetik ürünler ile tıbbi alet

ve malzemelerin ticaretini yapmak üzere kurulmuştur. ABBOTT’un faaliyetleri kendi

içinde ilaç, diagnostik, beslenme, diyabet, vasküler, tıbbi optik ve moleküler olmak

üzere çeşitli bölümlere ayrılmıştır.

I.1.2. Beckman Coulter Biyomedikal Ürünler ve San. Tic. Ltd. Şti. (BECKMAN)

(9) Merkezi ABD’de bulunan Beckman Coulter Inc’in Türkiye’deki iştiraki olup 2006 yılında

kurulan BECKMAN, kamuya ait özel veya akademik biyomedikal araştırma merkezleri,

hastane, doktor muayenehaneleri ve teşhis laboratuvarları dahil ancak bunlarla sınırlı

olmaksızın beşeri bilim araştırma merkezlerinin teşhis ve sanayi laboratuvarlarının

gereksinimlerini karşılamak amacıyla her türlü laboratuvar malzemelerinin ürünlerinin

yazılım ve hizmetlerinin araştırılması, geliştirilmesi, tasarlanması, üretimi alanlarında

faaliyet göstermektedir.

I.1.3. Siemens Healthcare Sağlık AŞ (SIEMENS)

(10) SIEMENS, Siemens San. ve Tic. AŞ altında bir iş birimi olarak faaliyet göstermekte

iken, Siemens AG’nin aldığı bir kararla ayrı bir şirket olarak 2015 yılından itibaren

faaliyet göstermeye başlamıştır. SIEMENS’in ana faaliyet konusu; tıp tekniği, tıp

diagnostiği ve bilişim, yazılım ve donanım sistem ve ürünleri, elektronik bileşenler gibi

tıp tekniği ve sağlık hizmetleri alanında fikri ve sınai ürünlerin geliştirilmesi, imalatı, imal

ettirilmesi, ithalatı, ihracatı, alım satımı, pazarlanması, bu hususlara ilişkin olarak

bakım ve servis hizmetleri verilmesi, tıbbi tanı ve tedavi amacıyla laboratuvar, tanı

merkezleri ya da tedavi merkezi kurulması, ortak olunması, işletilmesi, arge merkezleri

kurulmasıdır.

I.1.4. Sysmex Turkey Diagnostik Sistemleri Ltd. Şti. (SYSMEX)

(11) 2013 yılında İstanbul’da kurulan SYSMEX, sağlık tesisleri ve laboratuvarlarda

kullanılan diagnostik ve medikal cihazların ve bilgisayar donanımı, yazılımı, reaktifler,

kontrol kanı, sarf malzemeleri, yedek parça ve bir kez kullanılıp atılabilecek ürünlerin

22-25/400-165

6/14



alımı, satımı, ithalatı ve ihracatı alanlarında faaliyet göstermektedir.



I.1.5. Diakim Diagnostik Ürünler San. ve Tic. Ltd. Şti. (DİAKİM)

(12) 19.04.2002 tarihinde İzmir’de kurulan DİAKİM, her türlü tıbbi malzeme alımı, satımı,

ithalatı, ihracatı, pazarlanması ve dağıtımını yapmak; röntgen ve ameliyat araç

gereçleri almak, satmak, ithalat ve ihracatını yapmak; her türlü laboratuvar malzemesi,

lastik uç, kap, malzeme, tek kullanımlı tüp yapımı, imalatı, dağıtımı, bayiliği, alımı,

satımı, ithalat ve ihracatı alanlarında faaliyet göstermektedir.

I.1.6. Disera Tıbbi Malzeme Lojistik San. Tic. AŞ (DİSERA)

(13) 1996 yılında İzmir’de kurulan DİSERA, vakumlu kan alma tüpleri ve tıbbi sarf üretimini,

yurt içi ve yurt dışı satış ve pazarlamasını yapmaktadır. Ayrıca, laboratuvar diagnostik

alanında farklı ürünlerin distribütörü olarak faaliyet göstermektedir. ABBOTT markalı

cihazların bayiliğini yapmaktadır.

I.1.7. Gazi Kimya Laboratuvar Sistemleri İth. İhr. San. ve Tic. AŞ (GAZİ KİMYA)

(14) 2011 yılında Gaziantep’te kurulan GAZİ KİMYA, hastane, klinik, poliklinik, laboratuvar

ve doktor muayenehaneleri ile sağlık kuruluşlarının ihtiyaçları olan her türlü tıbbi

malzeme, tıbbi cihaz ve yedek parçalarının alım satımını yaparak faaliyet

göstermektedir. SIEMENS markalı cihazların bayiliğini yapmaktadır.

I.1.8. Medikolife Laboratuvar Tıbbi Cihaz ve Sarf Malzemeleri San. ve Tic. Ltd. Şti.

(MEDİKOLİFE)

(15) 07.05.1997 tarihinde Bursa’da kurulmuş olan MEDİKOLİFE; veterinerlik, tarım, ilaç,

kozmetik kimyasal ve diş hekimliği gibi alanlarda her türlü cihaz, malzeme, sarf ve

benzeri ürünlerin alım satımı, kiralama ve hizmetleri, mümessillik, distribütörlük, bayilik

ve benzeri tüm faaliyetleri kapsamakla birlikte, güncel olarak Tıbbi Cihaz Satış Merkezi

Yetki Belgesi kapsamında tıbbi cihaz ve in vitro diyagnostik cihaz alanında analizör ve

reaktif satış, dağıtım, laboratuvar hizmet, teknik servis hizmetleri alanında faaliyet

göstermektedir. BECKMAN markalı cihazların bayiliğini yapmaktadır.

I.1.9. Medikoset Tıbbi Ürünler Sanayii ve Ticaret Ltd. Şti. (MEDİKOSET)

(16) 2009 yılında Bursa’da kurulan MEDİKOSET, her türlü tıbbi ürünler ve sarf malzemeleri

ile elektronik, mekanik ve optik cihaz; alet ve bunlara ait sarf malzeme aksesuar ve

yedek parçaların imalatı, bakımı, onarımı, servis hizmeti, ithalatı ve ihracatı alanlarında

faaliyet göstermektedir. SIEMENS markalı cihazların bayiliğini yapmaktadır.

I.1.10. Meditera Tıbbi Malzeme San. ve Tic. AŞ (MEDİTERA)

(17) 1983 yılında İzmir’de kurulan MEDİTERA, Tıbbi Cihaz Yönetmeliği kapsamında tıbbi

cihaz sayılan solunum sistemleri ve infüzyon sistemlerinin, ameliyat ipliklerinin ve

biyosidal ürünlerin1 üretimi ve satışını gerçekleştirmekte, ilaç hazırlama ve uygulama

hizmetleri ile bu faaliyetlerde gereken teknik servis, bakım ve kalibrasyon hizmetlerini

sunmaktadır. Bunun yanında diagnostik konusunda da çalışmaları bulunmaktadır.

I.1.11. Med-Kim Kimya San. ve Tic. Ltd. Şti. (MED-KİM)



1 Biyosidal ürünler, içerdikleri aktif madde ya da maddeler sayesinde zararlı olarak kabul edilen bakteri,

virüs, mantar gibi mikroorganizmalar, hamam böceği, kene, karasinek, sivrisinek gibi böcekler, fare ve

sıçan gibi kemirgenler üzerinde kimyasal veya biyolojik etki gösteren, bu sayede zararlı organizmaların

hareketlerini kısıtlayabilen, uzaklaştırabilen, zararsız kılabilen ya da yok edebilen

ürünlerdir. https://hsgm.saglik.gov.tr/tr/cevresagligi-biyosidal.html, E.T.23.05.2022.

22-25/400-165

7/14



(18) 1989 yılında İzmir’de kurulan MED-KİM, laboratuvar hizmetleri sektöründe cihaz ve kit

temini, satışı, teknik servisi alanında faaliyet göstermektedir. BECKMAN markalı

cihazların bayiliğini yapmaktadır.

I.1.12. Nukleus Sağlık Ürünleri Tanı Hizmetleri Sanayi ve Ticaret Ltd.Şti.

(NUKLEUS)

(19) 2008 yılında İzmir’de kurulan NUKLEUS, tüm medikal ürünler, tıbbi cihazlar,

laboratuvar malzemeleri, hastane sarf malzemeleri, tıbbi cihazların yedek parça ve sarf

malzemeleri, eczane levazımları ve ıtriyat malzemeleri ile ilgili mümessillik ve dahili

ticaret faaliyeti göstermekte, toplanan örnekleri analiz etmek/test etmek amacıyla Tıbbi

Tanı Laboratuvarları kurmaktadır. Ayrıca ‘hizmet alımı/tedariki’ veya laboratuvar

aletlerinin ve teçhizatın kiralanması ve kiraya verilmesine dayanan kamu ve özel sağlık

kuruluşlarının, hastanelerin, kliniklerin ihaleleri gibi her türlü ihaleye başvurmaktadır.

ROCHE ve SYSMEX markalı cihazların bayiliğini yapmaktadır.

I.2. Sağlık Sektöründe ve Diagnostik Sektöründe Kamu Alımları

(20) Sağlık kuruluşları, tıbbi sarf malzemeleri ile test ve tetkik sarf malzemesi gibi

ihtiyaçlarını önceden planlayarak 4734 sayılı Kanun’da sayılan temel ihale usulleri ile

temin etmektedirler. Bu bağlamda sağlık kuruluşlarında tıbbi cihaz ve malzemelerin

temel temin usulü “açık ihale usulü”dür. Bunun dışında belirli koşulların varlığı halinde

sağlık kuruluşları “belirli istekliler arasında ihale usulü”, “pazarlık usulü” ya da

“doğrudan temin” ile de mal temin edebilmektedir.

(21) Diagnostik ürün ve hizmetlerinin en önemli alıcısı konumundaki hastaneler tarafından

cihaz alım ihaleleri ve hizmet alım ihaleleri olarak iki türlü ihale yapılmaktadır. Cihaz

alım ihaleleri, doğrudan cihazın satın alınması olarak değil, kit karşılığında cihazın

alınması şeklinde yapılmaktadır. Başka bir anlatımla, hastane belirli bir dönem için,

örneğin, üç yıllık bir dönem için 100.000 adet kit alınmasına ilişkin olarak bir ihale

açmakta, firmalar bu kitlere karşılık cihazı hastaneye kurmaktadır. Dönem sonunda

cihaz hastanenin mülkiyetine geçmemektedir.

(22) Bu ihalelere girebilmek için üretici firmadan “yetki belgesi” alınması, şartnamelerde yer

verilen bir kriterdir. Yetki belgesi, üretici firmanın ihale konusu cihaz ve ürünleri ihale

dönemi boyunca ilgili firmaya sağlayacağının taahhüt edildiği belgedir. Üretici firmalar

her ihale için ayrı ayrı yetki belgesi düzenlemektedir. Yetki verilen firmalar, üretici

firmalar ile aralarındaki ilişkiye göre “ana bayi (yetkili bayi)”, “proje bazlı bayi (yeniden

satıcı)” ve “alt bayi (alt yüklenici)” olarak sınıflandırılmaktadır. Üretici firmalar, ana

bayileri ile bayilik sözleşmesi; proje bazlı bayileri ile proje bazlı bayilik sözleşmesi

imzalamaktadır. Şartnamelerde bir engel bulunmaması koşuluyla ana bayi ya da proje

bazlı bayiler ihaleye bir alt bayi ile katılabilmektedir. Bu durum, üretici firmaların ana

bayi ya da proje bazlı bayilerine, bir alt bayiyi yetkilendirme konusunda yetki

vermeleriyle mümkün olmaktadır. Alt bayiler ile üretici firmalar arasında bir sözleşme

ilişkisi bulunmamakta, alt bayinin kazandığı ihaleler bakımından da üretici firmanın

muhatabı ana bayi ya da proje bazlı bayi olarak kalmaya devam etmektedir.

(23) Hizmet alım ihaleleri de kendi içinde iki gruba ayrılmaktadır: Dış laboratuvar hizmet

alımı ihalesi ve hizmet alımı ihalesi. Dış laboratuvar hizmet alımı, hastanelerin az

sayıda yaptıkları testler için tercih ettikleri bir yöntemdir. Bu yöntemde hastane

dışındaki bir laboratuvardan hizmet alınmaktadır. Bütün laboratuvar hizmetlerini tek bir

firmanın karşılayacağı bu tip ihalelerde hastane, teknik personel, cihaz maliyeti, sarf

maliyeti gibi maliyetlerle ilgilenmeksizin, sadece sonuç karşılığında ücret ödemektedir.

Bu ihalelerde firmalar devletin belirlediği “SUT (Sağlık Uygulama Tebliği) fiyatı”

22-25/400-165

8/14



üzerinden fiyat kırarak ihaleye girmektedir.



(24) İhaleye katılan bayiler, üretici firmadan aldıkları fiyatın üzerine ek maliyetlerini (nakliye,

personel, buzdolabı, klima, fan gibi tamamlayıcı ürünlerin maliyeti) de ekleyerek teklif

vermektedir. Hizmet alımlarında bunlara personel (hizmeti sunacak doktor, hemşire,

teknisyen) ile lojistik maliyetlerin de ilave edilmesi gerekmektedir.

I.3. İlgili Pazar

I.3.1. İlgili Ürün Pazarı

(25) Koruyucu tıp veya klinik çalışmalarda bireylerin sağlam olup olmadıklarını belirlemek

amacı ile kullanılan laboratuvar tekniklerine, klinik gözlemlere veya özgün gereç

ölçümlerine bağlı olarak karara varılmasını sağlayan değerlendirme kurgularına “tanı

testleri" denilmektedir. Tanı test ve sistemleri, oldukça geniş kapsamlı bir sektördür ve

“in vivo” ve “in vitro” olmak üzere iki ana alandan oluşmaktadır. “In vivo tanı sistemleri”,

yaşayan organizmalar üzerinde uygulanmakta iken, “in vitro tanı sistemleri” yaşayan

organizmaların dışında, kontrollü bir çevrede uygulanmaktadır.

(26) Hakkında inceleme yürütülen teşebbüsler, “in vitro tanı sistemleri” kapsamında yer

alan ürünlerin üretim ve satışını gerçekleştirmektedir. In vitro tanı sistemleri (IVD);

vücuttan alınan kan, doku, idrar numunelerinin vücut dışında özel solüsyonlarla

etkileşime sokulması ile vücudun antijen/antikor reaksiyonlarının ve özel moleküllerinin

sayımı, kan gazının ölçülmesi ve hücre analizinin yapılması yoluyla bir hastanın genel

sağlık durumu, hastalığın belirtileri ve tıbbi durumu hakkında bilgi elde edilmesi

amacıyla kullanılır. Vücut dışında kullanılan tıbbi tanı ürünleri testleri, antibiyotiklerin

ve diğer ilaçların iyileştirme seviyelerini ölçme, hastalık önleme ve genel sağlık

yönetimi gibi tedavi gözlemleme amaçları için de kullanılmaktadır.

(27) IVD ile gerekli testleri yapabilmek için bazı reaktiflere ve teçhizatlara ihtiyaç

duyulmaktadır. Reaktifler, kan, doku, idrar gibi numunelerdeki hedef madde ile

etkileşime girerek ölçülebilen bir başka madde oluşmasını sağlayan özel kimyasal ve

biyolojik solüsyonlardır. İlgili teçhizat, hastalardan alınan numuneleri ve reaktifleri bir

araya getirerek test sonuçlarının ve diğer nitelik ve parametrelerin ölçülmesini

sağlayan, bu süreci otomatikleştiren çeşitli makine ve aletlerdir. Yan ürünler ise

testlerin tamamlanması için kullanılan yazılım ürünleri ile sistemin sorunsuz

çalışmasını sağlayan kontrol reaktiflerini kapsamaktadır.

(28) IVD pazarı teknik olarak kapalı bir pazardır. Test sonuçlarının güvenilirliği açısından

aynı üreticinin teçhizatları ile reaktiflerinin (kitlerinin) bir arada kullanılması

gerekmektedir. Belirli bir markanın reaktifleri ile başka bir markanın teçhizatı arasında

uyumluluk sorunlarının oluşması muhtemeldir. Pazardaki çoğu üretici ilgili teçhizatları

müşterilerine ücretsiz sağlamakta ya da çok düşük ücretler talep etmekte; ürünlerin

kullanılmaya devam etmesi için ihtiyaç duyulan reaktifleri ise ücret karşılığı

müşterilerine sunmaktadır. Sunulan ürünlerle ilgili servis hizmetleri de yine üreticiler

tarafından sağlanmaktadır.

(29) Avrupa Komisyonu, Siemens/Dade Behring kararında ilgili pazarı tanımlarken IVD tanı

sistemlerini alt sınıflara ayırmıştır. Buna göre Komisyon, Avrupa Diagnostik Üreticileri

Birliği’nin tanımları doğrultusunda genellikle altı ana kategoride yapılan IVD testleri alt

sınıflandırmasından faydalanmıştır. Buna göre IVD testleri: (1) klinik kimya, (2)

immünokimya, (3) hematoloji/histoloji, (4) genetik testler, (5) enfeksiyonel immünoloji

ve (6) mikrobiyolojik kültür olarak sınıflandırılmaktadır.

22-25/400-165

9/14



(30) Kurul, diagnostik ürünler sektörüne ilişkin olarak çok sayıda karar almıştır. Kurulun

Dade Behring Holdings Inc.’nin tam kontrolünün Siemens AG’nin iştiraki olan Belfast

Merger Co. tarafından devralınması işlemine izin verdiği 09.10.2007 tarih ve 07-

78/966-367 sayılı kararında ilgili ürün pazarları “klinik kimya test sistemleri”, “immüno-

kimya test sistemleri”, “kan kusma/pıhtılaşma sistemleri” ve “mikrobiyoloji test

sistemleri” pazarları olarak tespit edilmiştir.

(31) Kurulun Bayer markalı ilaç ve tıbbi malzeme piyasasında 4054 sayılı Kanun’un ihlal

edildiği iddiası ile ilgili olarak verdiği kararda2 ilgili ürün pazarı “profesyonel diagnostik

tıbbi cihazlar pazarı” olarak belirlenmiştir. Diagnostik ürünleri ve hizmetleri alanında

faaliyet gösteren teşebbüslerin 4054 sayılı Kanun'u ihlal edip etmediklerinin tespiti ile

ilgili verilen kararda3 ise ilgili ürün pazarı “diagnostik (tanı) ürünleri ve hizmetleri pazarı”

olarak tanımlanmıştır.

(32) Hakkında inceleme yürütülen teşebbüsler yalnızca belirli bir alt kategoride değil, IVD

testlerinin çeşitli segmentlerinde faaliyet gösterebilmekte ve IVD testlerinin farklı

segmentlerini ilgilendiren ihalelere katılabilmektedir. İşbu dosya özelinde, idari

birimlerce açılan ihalelerin ve bu ihalelerde teşebbüsler arası danışıklılık şüphelerinin

incelenmesi ve ihalelerin çok sayıda ürün kalemini içerebilmesi nedeniyle ilgili ürün

pazarı “laboratuvar test/tanı (diagnostik) ürünleri ve hizmetleri pazarı” olarak

tanımlanabilecekse de anılan alternatif pazar tanımları altında yapılacak

değerlendirme farklılaşmayacağından, kesin bir ilgili ürün pazarı tanımı yapılmasına

gerek olmadığı kanaatine varılmıştır.

I.3.2. İlgili Coğrafi Pazar

(33) Anılan ürün ve hizmetlerin satışının Türkiye genelinde yapılması ve ülke içinde

rekabetin farklılaşmasına neden olacak bir unsurun bulunmaması dikkate alınarak,

ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak tespit edilmiştir.

I.4. Değerlendirme

(34) Yukarıda da yer verildiği üzere başvuruda, laboratuvar test/tanı hizmetleri pazarında

faaliyet gösteren teşebbüslerin ihalelerde danışıklı hareket etmek suretiyle 4054 sayılı

Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği iddia edilmektedir. Dosya kapsamında incelenen

teşebbüsler, “in vitro tanı sistemleri” kapsamında yer alan çeşitli ürünlerin üretim ve

satışını gerçekleştirmektedir. Bu kapsamda ABBOTT, BECKMAN, SIEMENS ve

SYSMEX çeşitli segmentlerde cihaz üreticisi olarak faaliyet göstermekteyken, diğer

teşebbüsler bu üreticilerin ürünlerinin dağıtımını gerçekleştirmekte ve kamu

hastaneleri başta olmak üzere sağlık kuruluşlarına ürün ve hizmet tedarik etmektedir.

Dağıtım seviyesinde faaliyet gösteren teşebbüsler kimi zaman yetkili/ana bayi olarak,

kimi zaman da ihale bazında ana bayiden ve üreticiden aldıkları yetki belgeleri ile kamu

ihalelerine iştirak etmektedirler. Şikâyetçi tarafından öne sürülen iddialar yalnızca

üretici ya da yalnızca bayilere değil her iki seviyedeki teşebbüslerin de danışıklı

hareket ettiğine ilişkindir. Bu çerçevede bahsi geçen tüm teşebbüslerin 4054 sayılı

Kanun’un 4. maddesini ihlal edip etmediği değerlendirilmiştir.

(35) Bu noktada öncelikle laboratuvar test/tanı ürün ve hizmetlerine ilişkin kamu ihalelerinin

genel işleyişinin açıklığa kavuşturulması önem arz etmektedir. İlgili bölümde detaylı

olarak anlatıldığı üzere kamu ihaleleri istisnai durumlar haricinde açık ihale usulü ile

gerçekleştirilmektedir. Cihaz ya da ürünler (mal alım ihaleleri) doğrudan satın alma

yerine kit karşılığı cihaz edinme şeklinde gerçekleştirilmekte ve cihaz ekonomik ömrü



2 02.09.2004 tarih, 04-57/779-197 sayılı Kurul kararı.

3 29.05.2012 tarih, 12-28/832-238 sayılı Kurul kararı.

22-25/400-165

10/14



veya ihale dönemi boyunca hastanede kullanılmakta, ancak hastanenin mülkiyetine

geçmemektedir. Hizmet alım ihalelerinde ise laboratuvar hizmetleri sonuç karşılığı test

hizmeti alımı şeklinde ihale edilmektedir. Hastanelerin bütün laboratuvar hizmetlerini

tek bir firmadan karşılaması hastanenin, teknik personel, cihaz maliyeti, sarf maliyeti

gibi maliyetlerle ilgilenmeksizin, sadece sonuç karşılığında ücret ödemesi anlamına

gelmektedir. Sağlık Bakanlığına bağlı olan sağlık kurumlarının ihale yetkilisi her ilin

Sağlık Müdürlüğü olup, genellikle ihalelerin tümü ilgili müdürlüklerce

gerçekleştirilmektedir. Bu ihalelerde, hastanelerden gelen talepler doğrultusunda,

ildeki tüm hastanelerin her bir laboratuvar hizmeti (biyokimya, immünokimya, kan

sayım, idrar analizi vb.) bir arada veya ihalenin kısmi teklife açık olması durumunda

aynı ihale kapsamında ayrı kısımlar olarak ihale edilmektedir. Dolayısıyla ihaleye teklif

vermek isteyen istekliler, ihale kısmi teklife açıksa faaliyet gösterdikleri kısımlara teklif

vermekte, diğer taraftan ihale kısmi teklife kapalıysa bu farklı segmentlerde yer alan

hizmetleri topluca sağlamaya çalışmaktadırlar. Her iki seçenekte de bu ihalelere

girebilmek için teşebbüslerin üretici firmadan “yetki belgesi” alması gerekmektedir.

Yetki belgesi işlemleri ise yine Sağlık Bakanlığına bağlı Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz

Kurumunca denetlenen Ürün Takip Sistemi (ÜTS) üzerinden gerçekleştirilmektedir.

Yetki belgesi, üretici firmanın ihale konusu cihaz ve ürünleri ihale dönemi boyunca teklif

sahibi firmaya münhasıran sağlayacağının taahhüt edildiği belgedir. Şartnamelerde bir

engel bulunmaması koşuluyla ana bayi ya da proje bazlı bayiler ihaleye bir alt bayi ile

katılabilmektedir. Bu durumda, üretici firma ana bayi ya da proje bazlı bayilerine yetki

vermekte, bu bayiler ise bir alt bayiyi yetkilendirmektedir. Gerek yerinde incelemeler

gerekse cevabi yazılardan, alt bayi atamasının sektörde yaygın olarak uygulandığı

anlaşılmaktadır.

(36) İnceleme kapsamında 12 ayrı teşebbüste yapılan yerinde incelemelerde, şikâyetlerin

temelini oluşturan, ihalelerde danışıklı teklif verildiği iddiasını doğrular nitelikte

herhangi bir belge ya da bulguya ulaşılmamıştır. Aşağıda dosya konusu iddialara ilişkin

değerlendirmelere yer verilmektedir.

- Bursa İSM Tarafından Düzenlenen Nefelometri Sonuç Karşılığı Hizmet Alımı

İhalesinde Danışıklı Hareket Edildiği İddiası

(37) Dosya kapsamında değerlendirilmesi gereken ilk iddia Bursa İSM tarafından

nefelometri testleri için gerçekleştirilen 23.11.2020 tarih, 2020/440192 İKN ve

23.02.2021 tarih, 2021/7696 İKN’li ihalelere ilişkindir. Bu ihaleler kısmi teklife açık

ihaleler olup, nefelometri testi sonuç karşılığı hizmet alımı kısmında SIEMENS’in Bursa

ilinde yetkili bayiliğini yapan MEDİKOSET’in, söz konusu ihalelerde danışıklı hareket

ederek kurulacak cihazlar bakımından SIEMENS ve BECKMAN markalarını birlikte

teklif etmiş olduğu iddia edilmektedir.

(38) İnceleme sürecinde Bursa İSM’den ve teşebbüslerden şikâyet konusu ihalelere ilişkin

belgeler ve açıklamalar talep edilmiştir. 23.11.2020 tarih, 2020/440192 İKN’li ilk

ihalenin iki numaralı nefelometri kısmına yalnızca MEDİKOSET teklif vermiş, ilgili teklif

yaklaşık maliyetin üzerinde olduğu için değerlendirme dışı bırakılmıştır. 23.02.2021

tarih, 2021/7696 İKN’li ikinci ihalede yine tek teklif sahibi MEDİKOSET olmuş ve ihale

bu teşebbüs uhdesinde kalmıştır.

(39) İhale yüklenicisi MEDİKOSET Bursa’daki sağlık kuruluşlarına beş adet SIEMENS ve

beş adet BECKMAN olmak üzere toplamda 10 adet cihaz kurulumu için Bursa İSM ile

anlaşma imzalamıştır. Şikâyetçi tarafından MEDİKOSET’in taahhüt ettiği cihazların

tamamının bayisi olduğu SIEMENS’ten karşılanabileceği, BECKMAN bayisi

MEDİKOLİFE’ın da ihaleye katılabilecek durumda olduğu, bunun yerine teşebbüslerin

22-25/400-165

11/14



danışıklı hareket ettiği ve MEDİKOSET’in cihazların yarısını BECKMAN’dan yetki

alarak kuracağını taahhüt ettiği iddia edilmektedir. Teknik şartnamede, hastanelere

kurulacak olan cihaz sayıları ve cihazların özellikleri ile ilgili olarak yer verilen tablo şu

şekildedir:

Tablo 1- Bursa İSM Nefelometri İhalesi İçin Hastanelere Kurulacak Olan Cihazlar

Sıra

No

Kurum/Kuruluş Adı Cihazın

Toplam Hızı

Cihaz Sayısı (En

Az)

Cihaz Sayısı (En

Fazla)

1 S.B.Ü. Yüksek İhtisas EAH 540 test/saat 3 4

2 Çekirge Devlet Hastanesi 240 test/saat 2 2

3 Gemlik Devlet Hastanesi 80 test/saat 1 1

4 Dörtçelik Çocuk Hast. Hastanesi 80 test/saat 1 1

5 İnegöl Devlet Hastanesi 80 test/saat 1 1

6 S.B.Ü. Yüksek İhtisas EAH

(Osmangazi Ek Hizmet Binası)

80 test/saat 1 1

Kaynak: Bursa İSM’nin Cevabi Yazısı

(40) Teknik Şartnamenin C.1. maddesinde farklı hastanelere farklı marka cihazların

kurulabileceği, birden fazla cihaz kullanan hastanelerde, tüm cihazların aynı marka

olacağı düzenlenmiştir. Bu çerçevede 4734 sayılı Kanun, Hizmet Alım İhale Uygulama

Yönetmeliği ve ilgili ihalelerin şartnamelerinde yetki belgesi alınarak ihaleye katılmak

bakımından hukuki bir engel bulunmamaktadır.

(41) Diğer taraftan dosya mevcudu bilgilere göre, hastanelerde daha önce kurulu olan cihaz

markaları için yeniden teklif verildiğinde, yeni cihaz kurulum maliyetine

katlanılmamakta ve böylece ihalelerde mali avantaj sağlanmaktadır4. Tablo 1’de yer

verilen hastanelerde ihale öncesi kurulu olan cihazlar bakımından hâlihazırda dört adet

SIEMENS (S.B.Ü Yüksek İhtisas EAH ve Osmangazi Ek Hizmet Binası), beş adet

BECKMAN marka cihaz (Çekirge, Gemlik, Dörtçelik, İnegöl Devlet Hastaneleri)

kuruludur5. MEDİKOSET tarafından yapılan açıklamalarda, ihalenin tamamına kendi

cihazları (SIEMENS) ile iştirak edilmesi halinde mevcut maliyetlere -BECKMAN marka

cihazların kurulu olduğu dört hastane/beş adet cihaz için- yüklü bir cihaz maliyeti

kaleminin ekleneceği ifade edilmiştir. Bu nedenle MEDİKOSET’in ilgili ihalelerin

nefelometri kısımlarına BECKMAN’dan yetki alınarak iştirak edilmesinin daha avantajlı

görüldüğü belirtilmiştir. Ayrıca SIEMENS marka cihazların yüksek kapasiteli olması

sebebiyle, ihtiyacın çok üzerinde ürünler ile hizmet verilecek olmasının da maliyetleri

ve dolayısıyla verilen teklif fiyatını yükselteceği ifade edilmiştir. Bu nedenlerle ihaleye

MEDİKOLİFE üzerinden (BECKMAN) yetki belgesi talep edilerek katılım sağlanmıştır.

(42) BECKMAN bayisi MEDİKOLİFE’ın ihaleye teklif vermeme gerekçesi de araştırılmış

olup, ihalede S.B.Ü Yüksek İhtisas EAH ve Osmangazi Ek Hizmet Binası için talep

edilen testlerin çalıştırılabilmesi için söz konusu hastanelere toplamda altı adet cihaz

yatırımının yapılması gerektiği (dört adet BECKMAN, iki adet SİEMENS) belirtilmiştir.6

Yeni kurulması gereken cihazların ihale maliyetini yükselteceği ve buna ilişkin yatırım

için gerekli finansmanı sağlayamadıkları, ihaleye bu şartlarda katılım sağlansa dahi



4 Söz konusu ihale öncesinde hastanelerde kurulu olan cihazlar, teknik şartnamede yer verilen en fazla

on yaşında olma ve diğer teknik kriterleri sağladığı için, ihale sonrasında hastanelere yeni cihaz

kurulumu yapılmamış, test kitleri ve şartnamede talep edilen diğer hizmetler sağlanmıştır.

5 Nefelometri cihazları bakımından Türkiye’de SIEMENS ve BECKMAN marka cihazlar bulunmakta

olup, bu markalar test sayısına göre sırasıyla %(…..) ve %(…..), satış rakamlarına göre ise %(…..) ve

%(…..) oranında paya sahiptir.

6 İhalede istenen testlerin arasında S.B.Ü. Yüksek İhtisas EAH’de çalışılması istenen “Amiloid A” testinin

BECKMAN markasında bulunmadığı, başka marka cihazla bu hizmetin sağlanmasının ilave olarak

Siemens marka iki adet cihaz kurulumu gerektirdiği, benzer şekilde “Sistatin C” testinin de uluslararası

başka bir çözüm ortağı üreticiden sağlandığı ve oldukça yüksek maliyetli olduğu belirtilmiştir.

22-25/400-165

12/14



oluşan maliyetler yüzünden yaklaşık maliyetin oldukça üzerinde ve rekabetçi olmayan

bir teklif vermek durumunda kalacakları için ihaleye girmedikleri ve MEDİKOSET’ten

gelen alt bayilik başvurusunu kabul ettikleri belirtilmiştir.

(43) Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde, MEDİKOSET’in ihaleyi SIEMENS ve

BECKMAN marka cihazların bir arada kurulmasını taahhüt ederek kazanmış olmasının

teknik şartnamelere uygun olduğu, teşebbüs açısından makul ve açıklanabilir

gerekçeler bulunduğu anlaşılmaktadır. Yapılan yerinde incelemelerde de nefelometri

cihazları üretimi ve satışı alanında faaliyet gösteren teşebbüsler arasında danışıklı

hareket edildiğine yönelik bir belge veya bulguya rastlanmamıştır.

(44) Bununla birlikte sağlık müdürlüklerinden elde edilen ihale bilgilerinden anlaşıldığı ve

birçok teşebbüs yetkilisi tarafından belirttiği üzere, teşebbüslerin birbirlerinden yetki

alarak ihalelere iştirak etmesi sektörde yaygın bir uygulama olup, bu durum ihalelerin

merkezi ve toplu yapılmasından kaynaklanmaktadır. Başka bir deyişle ihalelerin kısmi

ihaleye açık şekilde yapılması durumunda dahi, aynı ihale kısmında birden fazla sağlık

kuruluşu için farklı özellikte cihazların ve farklı nitelikte testlerin talep edilmesi

nedeniyle tek bir marka ile ihaleye katılım sağlanması büyük çoğunlukla mümkün

olmamaktadır.7

- SIEMENS ve SYSMEX’in İhalelerde Danışıklı Hareket Ettiği İddiası

(45) Şikâyetçi tarafından diagnostik hizmetleri ve laboratuvar cihazları üretimi pazarında

faaliyet gösteren SYSMEX ve SIEMENS’in belirli testlerde aynı cihazları kullanmakta

olduğu8, bu iki teşebbüsün birbirleri ile rekabet etmeleri gereken ihalelerde danışıklı

hareket ettiği ve birinin katıldığı ihaleye diğer teşebbüsün katılmadığı iddia edilmiştir.

(46) Diğer taraftan ihaleler incelendiğinde iddiaların koagülasyon/hemostaz9 grubu olarak

anılan ihale kısımlarına ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. Dosya mevcudu bilgilere göre,

koagülasyon alanında SYSMEX grup şirketleri temel olarak cihaz üretimi alanında

uzmanlaşmış olup, SIEMENS ise reaktif üreticisidir. Bu kapsamda, SIEMENS ve

SYSMEX arasında bu alanda 1995 yılında küresel bir işbirliği anlaşması

gerçekleştirildiği ifade edilmiştir.10 Bu anlaşmaya göre SYSMEX, SIEMENS markalı

reaktifleri tedarik etmekte, SIEMENS ise SYSMEX markalı cihaz satın almaktadır.

(47) Aşağıdaki tabloda koagülasyon cihazları pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin

2021 yılı için, kamu hastanelerinden test bazında elde ettiği tahmini pazar paylarına

yer verilmektedir.













7 Sektörde, yetki belgelerinin rekabet hukukuna aykırı davranmamak adına verilmesi gerektiği ve tüm

sürecin ÜTS üzerinden resmi olarak takip edilmesinin hesap verilebilirliği artırdığı görüşü yaygındır.

8 Ortak kullanılan cihaz modellerinin; Sysmex CS5100, Sysmex CS2500 ve Sysmex CA660 olduğu ifade

edilmiştir.

9 Koagülasyon pıhtılaşma olarak da bilinmekte iken hemostaz, kanamanın doğal-biyolojik olarak (pıhtı

oluşumu-koagülasyon) ya da yapay-insan eliyle (baskı uygulayarak) durdurulmasıdır. Klinik hematoloji

laboratuvarı tarafından yapılan bir grup test ile kanın yapısı, şekil ve işleyişi ile ilgili bazı sonuçlar elde

edilmekte, koagülasyon testleri yapılmakta ve anemi, lösemi gibi hastalıklar teşhis edilebilmektedir.

10 (…..).

22-25/400-165

13/14





Tablo 2- Koagülasyon Cihazları Kamu Pazar Payı (2021, test, %)

Üretici Pazar Payı

SIEMENS (…..)

Stago (…..)

Instrumentation Laboratory (…..)

Roche (…..)

SYSMEX (…..)

Diğer* (…..)

Toplam (…..)

Kaynak: IVD Market

*Human, SucceEder, Diagon, Tokra, Erba

(48) Tablodan, SIEMENS’in pazarda -test bazında- lider konumda olduğu, SYSMEX’in ise

pazar payı bakımından nispeten gerilerde yer aldığı anlaşılmaktadır. Kamu

ihalelerinde koagülasyon alanında, genel olarak hem cihaz hem de reaktif tedarik

edilmesi gerektiği ve bu alanda faaliyet gösteren Stago ve IL gibi teşebbüslerin

tamamen kendi portföyleri ile ihaleye katılabildiği belirtilmiştir. SYSMEX ve SIEMENS

gibi -temel olarak cihaz veya reaktif tarafında uzmanlaşan- üreticilerin ise ihalelere

katılabilmek ve tam ürün portföyünü üreten üreticilerle rekabet edebilmek için

portföylerinde bulunmayan ürünleri diğer üreticilerden tedarik etmeleri gerekmektedir.

(49) Diğer taraftan yerinde incelemelerde şikâyetçinin iddialarını destekler nitelikte,

SIEMENS ve SYSMEX’in ihalelerde danışıklı hareket ettiklerine dair herhangi bir belge

ya da bulguya rastlanmamıştır. Ek olarak gerek SYSMEX gerekse SIEMENS’in aynı

ihaleye bayileri aracılığıyla teklif verdiği gözlemlenmiştir. Şikâyetçi tarafından sunulan

münferit ihaleler bakımından ise bu durumun danışıklı bir irade uyuşmasından

kaynaklandığını gösterir herhangi bir belgeye ulaşılmamıştır.

- Aydın İSM Tarafından Gerçekleştirilen İhalede DİAKİM’in Rekabeti Engellediği

İddiası

(50) Dosya kapsamında incelenen bir diğer iddia Aydın İSM tarafından düzenlenen

2021/493742 İKN’li ihaledir. Şikâyetçi tarafından MED-KİM, GAZİ KİMYA ve

MEDİTERA bünyesinde, yetkili oldukları markalar bakımından tüm ürün grupları

bulunmasına rağmen bu firmaların DİAKİM’e yetki verdiği ve ihaleyi DİAKİM’İn

kazandığı belirtilmiştir.

(51) Teşebbüslerden elde edilen ve EKAP’ın sitesinde yer alan bilgilerden anlaşıldığı

üzere11 ilgili ihale kısmi teklife kapalı olarak düzenlenmiştir. Daha önce de belirtildiği

üzere ihaleler kısmi teklife kapalıysa, ihale kapsamında talep edilen ve farklı

segmentlerde yer alan hizmetler tek bir teşebbüs tarafından topluca sağlanmaktadır.

Nitekim Aydın İSM tarafından düzenlenen 2021/493742 İKN’li ihaleye iki teşebbüs

teklif vermiş olup hem DİAKİM hem de NUKLEUS bazı kısımlar için diğer

teşebbüslerden yetki alarak ihaleye iştirak etmiştir. Bu noktada şikâyetçi tarafından

iletilen ve DİAKİM’in yetki almış oluğu bayiler olan MED-KİM, GAZİ KİMYA ve

MEDİTERA tarafından ihaleye neden teklif vermedikleri de araştırılmış olup MED-KİM

tarafından ürün portföylerinin ihaleye teklif vermek için uygun olmadığı, GAZİ KİMYA

tarafından ihalenin bazı kısımları için gerekli olan ürünlerin (biyokimya ve hemogram)

portföylerinde bulunmadığı, MEDİTERA tarafından ise Aydın ili yetki sınırları içerisinde

olmadığı için teklif vermedikleri ifade edilmiştir. İhale yüklenicisi DİAKİM tarafından çok

kısımlı ve kısmi teklife kapalı olarak açılmış olan ilgili ihaleye ellerindeki ürün portföyü



11 EKAP, https://ekap.kik.gov.tr/EKAP/Ortak/IhaleArama/index.html, Erişim Tarihi: 20.05.2022.

22-25/400-165

14/14



ile katılmalarının mümkün olmadığı, farklı markalardan yetki almaları gerektiği ve

maliyetleri karşılayabildikleri oranda ihaleye katılım sağladıkları, bunun için bahsi

geçen MED-KİM, GAZİ KİMYA, BECKMAN, SIEMENS ve ABBOTT’tan yetki aldıkları

ifade edilmiştir.

(52) Gerçekleştirilen yerinde incelemelerde de teşebbüslerin danışıklı hareket ederek

DİAKİM üzerinden ihalelerde rekabeti engellediğine ilişkin herhangi bir belge ya da

bulguya rastlanılmamıştır.

(53) Yukarıda yer verilen bilgi ve değerlendirmeler çerçevesinde, dosya kapsamında

incelenen davranışların 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma

açılmasını gerektirecek nitelikte olmadığı kanaatine varılmıştır.

J. SONUÇ

(54) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun’un 41.

maddesi uyarınca şikâyetin reddi ile soruşturma açılmamasına, gerekçeli kararın

tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak

üzere OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.













Full & Egal Universal Law Academy