Rekabet Kurumu Başkanlığından; REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2021-3-085 (Menfi Tespit/Muafiyet ) Karar Sayısı : 22-28/452-183 Karar Tarihi : 23.06.2022 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE Üyeler : Ahmet ALGAN (İkinci Başkan), Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN, Cengiz ÇOLAK, Berat UZUN B. RAPORTÖRLER : Ümit GÖRGÜLÜ, Barış BİRCAN, Çağan ÜNSAL C. BİLDİRİMDE BULUNAN :- SK Innovation Co. LTD. Temsilcileri: Av. Tevfik Adnan GÜR, Elvin OZAN, Av. Ahmet Kaan ÖZDAMAR Ebulula Mardin Cad. Maya Meridien İş Merkezi No:16 Kat:8 Daire:22 Beşiktaş/İstanbul (1) D. DOSYA KONUSU: SK Innovation Co. Ltd., BTR (Jıangsu) New Material Technology Co. Ltd. ve EVE Asia Co. Ltd. tarafından ortak kontrol edilen Changzou BTR New Material Co. Ltd.’nin üçlü katot malzemesi üreterek SK Innovation Co. Ltd. ile EVE Asia Co. Ltd. ve bu teşebbüslerin bağlı şirketlerine satışı konusundaki ortak girişim anlaşmasının uygulanmasına yönelik menfi tespit/muafiyet verilmesi talebi. (2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 27.11.2021 tarih ve 24062 sayı ile giren başvuru üzerine düzenlenen 17.06.2022 tarih ve 2021-3-085/MM sayılı Menfi Tespit/Muafiyet Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır. (3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; BTR (Jiangsu) New Material Technology Co. Ltd.’nin %(…..) iştiraki konumunda olan Changzou BTR New Material Co. Ltd.’nin; SK Innovation Co. Ltd., BTR JIANGSU ve EVE Asia Co. Ltd. tarafından ortak kontrol edilmesi ve Changzou BTR New Material Co. Ltd.’nin üreteceği üçlü katot malzemesinin SKI INNOVATION ile EVE ve bağlı şirketlerine tedarik edilmesi konusundaki ortak girişim anlaşmasının uygulanmasına menfi tespit verilemeyeceği, bununla birlikte başvuru konusu işleme 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 5. maddesi uyarınca bireysel muafiyet tanınmasının mümkün olduğu kanaat ve sonucuna ulaşıldığı ifade edilmiştir. G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME G.1. Taraflar G.1.1. Ortak Girişim Tarafı: SK INNOVATION (4) Merkezi Güney Kore’de bulunan SK INNOVATION petrol, petrokimya, madeni yağ ürünlerinin üretimi ve satışı; petrol arama ve üretimi ile alternatif enerji alanlarında faaliyet gösteren bir holding şirketidir. Şirketin hissedarlık yapısı aşağıdaki gibidir:
22-28/452-183 2/10 Tablo-1: SK INNOVATION Hissedarlık Yapısı Pay Sahibi Pay Oranı (%) SK Inc (…..) Ulusal Emeklilik Servisi (…..) Diğer Hissedarlar1 (…..) Toplam 100,00 Kaynak: Bildirim Formu G.1.2. Ortak Girişim Tarafı: EVE (5) Merkezi Hong Kong’da bulunan EVE; lityum birincil batarya, lityum iyon batarya ile güç ve enerji depolama sistemleri üreten ve satan bir teşebbüstür. EVE’nin %100 hissesini enerji, kimyasallar, bilgi ve iletişim, malzeme, lojistik gibi alanlarda faaliyet gösteren Eve Energy Co. Ltd. grubu elinde bulundurmaktadır. G.1.3. Ortak Girişim Tarafı: BTR JIANGSU (6) Merkezi Changzhou Çin’de bulunan BTR JIANGSU, lityum iyon bataryalar için katot ve anot malzemelerin AR-GE, üretim ve satış süreçlerini gerçekleştirmektedir. BTR JIANGSU’nun hisselerinin tamamını elinde bulunduran CHİNA BAOAN GROUP; esas olarak yüksek teknoloji, kurumsal sanayi, biyolojik eczane ve gayrimenkul faaliyetleri ile uğraşan Çin merkezli bir şirket olup ürünleri arasında grafen ısı iletken malzemeler, lityum iyon piller, silikon oksit anot malzemeleri, lityum demir fosfat ürünleri, alüminyum nikel kobalt (NCA) ürünleri ve nikel kobalt manganez (NCM) ürünleri yer almaktadır.2 G.1.4. Kurulan Ortak Girişim: CHANGZOU BTR (7) CHANGZOU BTR 2021 yılında kurulmuş olup başvuru tarihi itibarıyla faaliyete geçmemiş bir teşebbüstür. CHANGZOU BTR’nin, lityum iyon bataryalar için yüksek nikel katot ve malzemelerinin geliştirilmesi, üretimi, ithalatı ve ihracatı alanında faaliyet göstereceği beyan edilmiştir. Lityum iyon pil endüstrisi için üçlü katot malzemesi üretme amacıyla kurulan CHANGZOU BTR; EVE ile SK INNOVATION ve bu teşebbüslerin iştiraklerine üçlü katot malzemesi tedarik edecektir. G.2. İlgili Pazar G.2.1. İlgili Ürün Pazarı (8) Başvuruda; SK INNOVATION, BTR JIANGSU ve EVE tarafından kontrol edileceği beyan edilen ortak girişim şirketi CHANGZOU BTR’nin üçlü katot malzemesi üreterek SKI, EVE ve bağlı şirketlerine satışı konusundaki ortak girişim anlaşmasının uygulanmasına menfi tespit verilmesi/muafiyet tanınması talep edilmiştir. (9) Tarafların faaliyet gösterdikleri alanlara bakıldığında; BTR JIANGSU ile CHANGZOU BTR’nin lityum iyon piller için katot malzemeleri ürettikleri, SK INNOVATION ile EVE’nin ise lityum iyon güç bataryası ve lityum iyon enerji depolama bataryaları alanlarında hizmet sundukları görülmektedir. (10) Başvuru Formu’nda, üçlü katot malzemenin lityum iyon batarya üretiminde anot malzeme, diyafram ve elektrolit ile birlikte kullanıldığı ve lityum iyon bataryalar açısından büyük önem arz eden temel bir parça olduğu belirtilmektedir. Bu bilgi doğrultusunda ortak girişim şirketi CHANGZOU BTR ve teşebbüs üzerinde ortak kontrole sahip olan BTR JIANGSU’nun ürettiği katot malzemelerinin, SK INNOVATION ve EVE tarafından üretilen bataryalarda girdi olarak kullanıldığı anlaşılmaktadır. Diğer bir ifade ile ortak girişim teşebbüsü CHANGZOU BTR’nin faaliyetleri BTR 1 Başvuru formunda diğer hissedarların çok sayıda gerçek kişiden oluştuğu belirtilmiştir. 2 https://www.reuters.com/markets/companies/000009.SZ/, Erişim Tarihi: 10.06.2022
22-28/452-183 3/10 JIANGSU’nun faaliyetleri ile yatay olarak, SK INNOVATION ve EVE’nin faaliyetleri ile dikey olarak örtüşmektedir. (11) Lityum iyon bataryalar; taşınabilir lityum iyon bataryalar, lityum iyon güç bataryaları ve lityum iyon enerji depolama bataryaları olarak alt gruplara ayrılabilmektedir. Taşınabilir lityum iyon bataryalar, genellikle cep telefonları ve dizüstü bilgisayarlar gibi elektronik cihazlarda kullanılan küçük lityum iyon bataryalardır. Lityum iyon güç bataryaları; tam elektrikli araçlar, hibrit araçlar, şarjlı hibrit elektrikli araçlarda kullanılan lityum iyon bataryalardır. Lityum iyon enerji depolama bataryaları ise temel olarak UPS (kesintisiz güç kaynağı), iletişim baz istasyonu enerji depolama, güneş enerjisi, rüzgar enerjisi ve diğer dağıtım güç sistemleri ve küçük enerji depolama güç tedariki alanlarında kullanılan lityum iyon batarya çeşididir. (12) Taşınabilir lityum iyon bataryaları, batarya kapasitesi ve deşarj gücü açısından lityum iyon güç bataryaları ve lityum iyon enerji depolama bataryalarından önemli ölçüde düşük kapasiteye sahiptir. Lityum iyon güç bataryaları ve lityum iyon enerji depolama bataryalarına bakıldığında ise arz açısından ikame edilebilir olmakla birlikte farklı tür ihtiyaçları karşıladıkları göz önünde bulundurulduğunda talep ikamesinin mümkün olmaması sebebiyle farklı ilgili ürün pazarlarında yer aldıkları değerlendirilmiştir. (13) Yukarıda yer verilen bilgiler çerçevesinde ilgili ürün pazarı başvuruya konu Ortak Girişim Anlaşması ile üzerinde ortak kontrol tesis edilen CHANGZOU BTR’nin faaliyet göstereceği “üçlü katot malzeme pazarı” olarak belirlenmiştir. G.2.2. İlgili Coğrafi Pazar (14) Ülke genelinde rekabet koşullarında bölgesel bazda belirgin farklılıklar olmaması sebebiyle ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir. G.3. Değerlendirme G.3.1. Bildirim Konusu İşlem (15) İşlemin konusunu, BTR JIANGSU, SK INNOVATION ve EVE arasında 11.06.2021 tarihinde imzalanan Ortak Girişim Anlaşması uyarınca CHANGZOU BTR’nin üreteceği üçlü katot malzemelerini SK INNOVATION ve EVE ile bu teşebbüslerin bağlı ortaklıklarına satış yapması oluşturmaktadır. Ortak Girişim Anlaşması’ndan önce CHANGZOU BTR’nin hisselerinin %(…..) BTR JIANGSU sahipken, bahse konu anlaşma uyarınca yapılacak sermaye katkılarının ardından CHANGZOU BTR; SK INNOVATION, BTR JIANGSU ve EVE tarafından ortak kontrol edilecektir. CHANGZOU BTR’nin anlaşma öncesi ve sonrası hissedarlık yapısına aşağıdaki tabloda yer verilmiştir. Tablo-2: CHANGZOU BTR’nin İşlem Öncesi ve Sonrası Hissedarlık ve Sermaye Yapısı İşlem Öncesi İşlem Sonrası Hissedarlar Sermaye (RMB) Hisse (%) Hissedarlar Sermaye (RMB3) Hisse (%) BTR JIANGSU (…..) 100,00 BTR JIANGSU (…..) (…..) SK INNOVATION (…..) (…..) EVE (…..) (…..) TOPLAM (…..) 100,00 TOPLAM (…..) 100,00 Kaynak: Bildirim Formu 3 RMB, Çin Yuanı’nın bir diğer adı olan “renbinmi”nin kısaltılmış halidir.
22-28/452-183 4/10 G.3.2. Bildirim Konusu İşlemin Niteliği (16) 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in 5. maddesinin üçüncü fıkrasında; “Bağımsız bir iktisadi varlığın tüm işlevlerini kalıcı olarak yerine getirecek bir ortak girişimin oluşturulması, bu maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında bir devralma işlemidir. Bu tür işlemlerde, işlem taraflarının her biri devralan olarak kabul edilir.” hükmüne yer verilmiştir. Anılan hüküm çerçevesinde, ortak girişimler bakımından aranan koşullar; kurulan ortak girişim şirketinin, ana teşebbüsler tarafından “ortak kontrol” altında tutulması ve kurulan şirketin, bağımsız bir iktisadi varlık niteliği taşımasıdır. Bu çerçevede öncelikle CHANGZOU BTR’nin; SK INNOVATION, BTR JIANGSU ve EVE tarafından ortak kontrol edilip edilmediğine ilişkin tespitlere yer verilecek, ortak kontrol edildiği sonucuna ulaşılması halinde tam işlevsellik kriterini taşıyıp taşımadığı değerlendirilecektir. Ortak Kontrol Değerlendirmesi: (17) BTR JIANGSU, SK INNOVATION ve EVE arasında 11.06.2021 tarihinde imzalanan Ortak Girişim Anlaşması sonucunda CHANGZOU BTR’nin hisselerinin %(…..)’i BTR JIANGSU, %(…..)’i SK INNOVATION ve %(…..)’ü de EVE kontrolüne geçmiştir. Ortak Girişim Anlaşması uyarınca CHANGZOU BTR’nin yönetim kurulu; (…..) BTR JIANGSU, (…..) SK INNOVATION, (…..) EVE tarafından aday gösterilecek olan toplamda (…..) kişiden oluşacaktır. Söz konusu maddeye göre yönetim kurulu başkanı (…..) tarafından aday gösterilecek ve yönetim kurulu tarafından seçilecektir. Yönetim kurulu başkan yardımcısı ise (…..) tarafından aday gösterilen ve yönetim kurulu tarafından seçilen adaylar arasından (…..) tarafından belirlenecektir. Yöneticilerin görev süresi (…..) ile sınırlıdır. CHANGZOU BTR’nin yönetim kurulu; (…..) tarafından aday gösterilen (…..) yöneticiyi içerecek şekilde toplam yöneticilerin (…..) katılımıyla toplanabilmektedir. (…..) Ortak Girişim Anlaşması’nın 7.14.2. maddesinde tüm yöneticilerin oybirliği ile alınabilecek kararlar sayılmıştır: (18) Edinilen bilgiler çerçevesinde, tarafların CHANGZOU BTR ile ilgili önemli kararlar konusunda anlaşmaya varmak zorunda bulundukları, bu nedenle CHANGZOU BTR’nin taraflarca ortak kontrol edileceği kanaatine ulaşılmıştır. Tam İşlevsellik Değerlendirmesi: (19) “Bağımsız bir iktisadi varlık niteliği taşıma” kriteri ile kurulacak olan ortak girişimin kurucularından bağımsız olarak ilgili pazarda faaliyetlerini kalıcı olarak sürdürebilen ayrı bir teşebbüs olarak tanımlanıp tanımlanamayacağını tespit etmek amaçlanmaktadır. Birleşme ve Devralma Sayılan Haller ve Kontrol Kavramı Hakkında Kılavuz’da (Kontrol Kılavuzu) bir ortak girişimin tam işlevsel olarak kabul edilebilmesi için taşıması gereken nitelikler arasında ana şirketlerin belirli bir işlevi ötesinde faaliyet gösterme ile satış ve satın alma ilişkilerinde ana şirketlere bağımlı olunmaması koşulları sayılmıştır. (20) Bildirim Formu’nda CHANGZOU BTR’nin üreteceği üçlü katot malzemesini ana teşebbüsleri arasında yer alan SK INNOVATION ile EVE’ye satacağı ifade edilmiş olup CHANGZOU BTR’nin SK INNOVATION ile EVE ve bu teşebbüslerin bağlı ortaklıkları haricindeki teşebbüslere satış yapıp yapmayacağının netleştirilmesi adına başvuru sahibi SK INNOVATION’dan bilgi talep edilmiştir. Cevabi yazıda; CHANGZOU BTR’nin, SK INNOVATION ile EVE’nin üçlü katot malzemesine olan ihtiyaçlarının karşılanması koşuluyla piyasada faaliyet gösteren diğer teşebbüslere de satış
22-28/452-183 5/10 yapacağı beyan edilmiştir. Kontrol Kılavuzu’nun 86. paragrafında ana teşebbüslere yapılan satışların nasıl değerlendirilmesi gerektiği şu ifadeler ile açıklanmıştır: “Ortak girişimin ana şirketlere yaptığı satışlar kalıcı bir nitelik sergileyecekse, bu satışlardan bağımsız olarak ortak girişimin pazarda aktif rol oynamak için gerekli donanıma sahip olup olmadığı ve operasyonel bakımdan iktisadi bağımsızlığa sahip sayılıp sayılmayacağı incelenmelidir. Bu değerlendirmede ortak girişimin, ana şirketlerine yaptığı satışların toplam üretimine oranı önemli bir unsurdur. Her olayın kendine özgü nitelikleri dolayısıyla, tam işlevsel olanları diğer ortak girişimlerden ayıracak belirli bir ciro oranı belirlemek mümkün değildir. Ortak girişim cirosunun %50’den fazlasını üçüncü kişilere yaptığı satışlardan elde ediyorsa, bu tipik olarak bir tam işlevsellik göstergesi olacaktır. Bu oran %50’nin altında ise, olaya özgü bir analiz gerekli olup operasyonel bağımsızlığın tespiti için ortak girişim ile ana şirketler arasındaki ilişkinin gerçek anlamda ticari nitelikte olması beklenmektedir. Böyle bir durumda ortak girişimin mal veya hizmetlerini pazarda en fazla değer veren ve en fazla ödemeyi yapacak olan alıcıya sağlayacağı ve ortak girişimin ana teşebbüslerinin şirketleriyle normal ticari koşullar altında çalışacağı ortaya konulmalıdır. Bu şartlar altında, yani şayet ortak girişim ana şirketlerine üçüncü kişilere davrandığı şekilde davranacaksa, ortak girişimin tahmini satışlarının en azından %20’sinin üçüncü kişilere yapılacak olması yeterli olabilir. Bununla birlikte, ana şirketlere yapılması olası satışların oranı arttıkça, söz konusu ilişkinin ticari niteliğine dair açık bir delil ihtiyacı da artacaktır. Yapılacak değerlendirmede, pazarın genel yapısı da dikkate alınacaktır” (21) Yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda CHANGZOU BTR’nin tam işlevsellik niteliğini taşıyıp taşımadığını ortaya koyabilmek açısından teşebbüsün yıllık üretim ve satış planları incelenmiştir. Bu çerçevede teşebbüs tarafından sunulan verilere aşağıda yer verilmiştir. Tablo-3: CHANGZOU BTR’nin Üçlü Katot Malzeme Üretimi ve Satış Hedefleri 2022 2023 2024 2025 2026 Planlanan üretim miktarı (Ton) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Ana teşebbüslere ve onların iştiraklerine yapılması planlanan satış miktarı (Ton) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Ana teşebbüslere ve onların iştiraklerine yapılması planlanan satışların toplam üretime oranı (%) (…..) (…..) (…..)4 (…..) (…..) (22) Bu bilgilerden, CHANGZOU BTR tarafından üretilmesi planlanan üçlü katot malzemelerinin neredeyse tamamının SK INNOVATION ile EVE ve bu teşebbüslerin iştiraklerine tedarik edilmesinin planlandığı anlaşılmaktadır. Kontrol Kılavuzu’ndaki açıklamalar ve dosya kapsamında elde edilen bilgiler sonucunda CHANGZOU BTR’nin, tam işlevselliğin koşullarından biri olan satış ve satın alma ilişkilerinde ana şirketlerden bağımsız olunması koşulunu sağlamadığı, bu nedenle başvuruya konu işlemin 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesi çerçevesinde bir devralma işlemi sayılamayacağı, bahse konu işlemin taraflar arası bir işbirliği anlaşması olarak değerlendirilmesi gerektiği kanaatine ulaşılmıştır. (23) Rakipler arasında bir ekonomik faaliyeti yerine getirmek için yapılan bir ya da birden fazla anlaşma şeklinde tanımlanabilecek işbirliği anlaşmaları, genel olarak, teşebbüslerin faaliyet gösterdikleri pazarlarda rekabet güçlerini artırabilmek ya da tek başlarına gerçekleştirmeleri zor olan faaliyetleri yürütmek amacıyla hayata geçirilen, 4 Başvuru sahibinin cevabi yazısında; 2024 yılında planlanan satış miktarının, planlanan kapasiteyi aşmasının 2023 yılında satışı yapılamayacağı öngörülen ürünlerin 2024 yılına devredileceği düşüncesinden kaynaklandığı belirtilmiştir. Ayrıca 2024 yılı ile birlikte şirketin operasyon yapısının tam olarak oturması beklenildiğinden, 2024 yılından sonraki yıllara herhangi bir devir öngörülmediği ifade edilmiştir.
22-28/452-183 6/10 refah artışı yaratabilecek anlaşmalardır. Ancak, önemli ekonomik faydalar ortaya çıkarabilen işbirliği anlaşmaları, aynı zamanda çeşitli rekabet sorunlarına da yol açabilmektedir. (24) Yatay işbirliği anlaşmaları rekabete duyarlı (stratejik) bilgilerin açıklanması yoluyla işbirliğine konu alanda veya başka alanlarda taraflar arasında koordinasyona yol açabilir. Yatay işbirliği anlaşmalarına ilişkin başlıca endişeler; tarafların fiyat, üretim, dağıtım veya arz miktarlarını belirlemek üzere anlaşması veya işbirliğinin, tarafların pazar gücü elde etmesi, pazar gücünü koruması ya da artırmasına ve böylelikle, fiyat, üretim miktarı, ürün kalitesi, ürün çeşitliliği, inovasyon bakımlarından pazarda olumsuz etkilerin ortaya çıkmasına yol açmalarıdır. G.3.3. Menfi Tespit Değerlendirmesi (25) 4054 sayılı Kanun’un 8. maddesi uyarınca menfi tespit belgesi, bir anlaşma, karar veya eylemin 4054 sayılı Kanun’a aykırı olmadığının belirlenmesi halinde verilmektedir. Taraflar arasında imzalanan sözleşme bir işbirliği anlaşması niteliğindedir. Bildirim konusu işlem ile kurulan ve BTR JIANGSU, SK INNOVATION ve EVE’nin ortak kontrolünde olan CHANGZOU BTR, üreteceği üçlü katot malzemelerini SK INNOVATION ve EVE ile bu teşebbüslerin iştiraklerine satacaktır. Bu durumda bildirim konusu işlem bakımından 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında oluşabilecek risk lityum iyon güç bataryası ve lityum iyon enerji depolama bataryası alanında faaliyet gösteren SK INNOVATION ile EVE’nin faaliyetleri arasında koordinasyon oluşma olasılığıdır. Bir diğer risk ise her ikisi de üçlü katot malzemesi alanında faaliyet gösteren BTR JIANGSU ile CHANGZOU BTR’nin faaliyetleri arasında doğması muhtemel olan koordinasyondur. Sonuç olarak başvuruya konu işlem tarafları arasında doğabilecek koordinasyon riski nedeniyle böyle bir anlaşmanın piyasadaki rekabet üzerinde kısıtlayıcı bir etkiye sahip olabileceği değerlendirilmektedir. Dolayısıyla bildirim konusu anlaşmanın 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında olduğu, bu nedenle başvuru konusu işleme menfi tespit belgesi verilemeyeceği ve bireysel muafiyet değerlendirilmesine tabi tutulması gerektiği kanaatine ulaşılmıştır. G.3.4. Bireysel Muafiyet Değerlendirmesi (26) 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinin birinci fıkrası uyarınca aşağıda belirtilen şartların tamamının varlığı halinde, teşebbüsler arası anlaşma, uyumlu eylem ve teşebbüs birliği kararları 4. madde hükümlerinin uygulanmasından muaftır: a. Malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması, b. Tüketicinin bundan yarar sağlaması, c. İlgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması, d. Rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu olandan fazla sınırlanmaması. (27) Bildirime konu uygulamaya yönelik bireysel muafiyet tanınması için varlığı gereken her bir şart, aşağıda ayrı başlıklar halinde ele alınmıştır. G.3.4.1. Malların Üretim veya Dağıtımı ile Hizmetlerin Sunulmasında Yeni Gelişme ve İyileşmelerin ya da Ekonomik veya Teknik Gelişmenin Sağlanması (28) Bireysel muafiyet değerlendirmesinde aranan ilk şart, malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanmasıdır. Genel olarak, üretim ve dağıtım maliyetlerinin düşürülmesi,
22-28/452-183 7/10 kalitenin artırılması, malın arzında devamlılığın sağlanması, yeni piyasalara girişin kolaylaştırılması ve yeni ürünlerin ya da üretim tekniklerinin bulunması hallerinde bu şartın varlığı kabul edilmektedir. (29) Muafiyete konu işleme bakıldığında, kurulan ortak girişim olan CHANGZOU BTR’nin SK INNOVATION ile EVE’ye, lityum iyon güç bataryası ve lityum iyon enerji depolama bataryaları üretiminde hammadde olarak kullandıkları üçlü katot malzemesi tedarik edeceği görülmektedir. Kurulan ortak girişim aracılığıyla üçlü katot malzemesi üreten BTR JIANGSU’nun know-how’ı, SK INNOVATION ve EVE tarafından sağlanan sermaye ile bir araya gelerek üçlü katot malzemesinin üretim kapasitesi artırılmış olacaktır. Elektrikli araçların yaygınlaşmasının hedeflendiği ve beklendiği günümüzde, bu araçlarda kullanılan lityum-iyon batarya üretiminde yaşanan tedarik sıkıntıları5 da dikkate alındığında CHANGZOU BTR gibi bir ortak girişim kurulması sayesinde SK INNOVATION ve EVE’nin üretecekleri bataryalarda kullanacakları üçlü katot malzemenin arzında devamlılık ve öngörülebilirlik elde edecekleri değerlendirilmektedir. Bu kapsamda başvuruya konu işlemin muafiyetin birinci şartını sağladığı kanaatine ulaşılmıştır. G.3.4.2. Tüketicinin Bundan Yarar Sağlaması (30) Muafiyetin ikinci şartı; anlaşmanın tüketicilere ortaya çıkan objektif faydadan adil bir pay alma imkânı tanıması gereğidir. 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesi anlamında rekabeti sınırlayıcı etkileri olan bir anlaşmanın muafiyet alabilmesi için, yukarıda değinilen malların dağıtımı veya hizmetlerin sunulmasından elde edilen iyileşmenin tüketiciye yansıtılması ve ortaya çıkan ekonomik fayda ile tüketicinin elde edeceği menfaat arasında makul bir denge olması gerekmektedir. Bu çerçevede; fiyatlar seviyesindeki düşüş, satış sonrası etkin hizmetler, ürün çeşitliliğinin artması, tüketicinin ürüne daha kolay ulaşabilmesi, malın arzında devamlılığın sağlanması gibi koşullar tüketicinin elde edeceği menfaat kapsamında değerlendirilebilmektedir. (31) CHANGZOU BTR’nin faaliyetleri lityum iyon bataryalarda kullanılan katot malzemelerin arzını artıracağı için tedarik sıkıntısı gibi sorunları azaltabilecek ve arzın artması neticesinde fiyatların düşmesine katkı sunabilecektir. Bu anlamda CHANGZOU BTR’nin faaliyetleri neticesinde lityum iyon batarya üretiminde üçlü katot malzemeyi kullanan teşebbüslerin doğrudan, üretilen lityum iyon bataryaları kullanan teşebbüslerin veya lityum iyon bataryaların kullanıldığı ürünleri talep eden nihai tüketicilerin ise dolaylı yoldan yarar sağlayacakları değerlendirilmektedir. G.3.4.3. İlgili Piyasanın Önemli Bir Bölümünde Rekabetin Ortadan Kalkmaması (32) Muafiyetin üçüncü şartı, anlaşmanın veya kararın teşebbüslere ilgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabeti ortadan kaldırma imkânı tanımaması, bir başka deyişle sağlanan ekonomik gelişme veya fayda ile tüketicinin bundan yarar sağlamasının rekabetin ortadan kaldırılması sonucunda elde ediliyor olmamasıdır. Bu şartın amacı, rekabetin kısmen sınırlandırılmasına izin verilen piyasalardaki reel ve potansiyel rekabetin devamının teminidir. İlgili pazarın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkıp kalkmadığı değerlendirilirken dikkate alınması gereken başlıca hususların ise; pazarda hâlihazırda giriş engellerinin olup olmadığı, hâkim durumda olan bir teşebbüsün bulunup bulunmadığı, dikey anlaşmalar aracılığıyla giriş engeli yaratılıp yaratılmadığı, pazarın yapısı, tüketici tercihlerinin ne ölçüde kısıtlandığı şeklinde sıralanması mümkündür. 5.https://www.aa.com.tr/tr/ekonomi/toyota-parca-tedarik-problemi-nedeniyle-4-tesisindeki-uretimi-gecici-durduracak/2444621, Erişim Tarihi: 13.06.2022
22-28/452-183 8/10 (33) Dosya konusu işlem neticesinde piyasadaki rekabetin ortadan kalkmasına yol açabileceği düşünülen temel endişe ortak girişim tarafları arasında doğması muhtemel koordinasyon doğurucu etkilerdir. Daha önce de belirtildiği üzere işlem kapsamında üçlü katot malzemesi pazarında faaliyet gösteren BTR JIANGSU ile CHANGZOU BTR arasında; lityum iyon güç bataryası ve lityum iyon enerji depolama bataryası pazarında faaliyet gösteren SK INNOVATION ile EVE arasında koordinasyon doğurucu etkilerin meydana gelebileceği değerlendirilmektedir. Bu bağlamda teşebbüsler arası muhtemel koordinasyon doğurucu etkilerin piyasadaki rekabet üzerindeki tesirini irdeleyebilmek adına bahse konu teşebbüslerin pazar payları aşağıdaki tabloda sunulmuştur. Tablo-4: SK INNOVATION, BTR JIANGSU, EVE ve CHANGZOU BTR’nin Faaliyet Gösterdikleri Pazarlarda Sahip Oldukları Küresel Pazar Payları (%) Teşebbüsler Lityum İyon Güç Bataryası Pazarı Lityum İyon Enerji Depolama Bataryası Pazarı Üçlü Katot Malzeme Pazarı 2018 2019 2020 2018 2019 2020 2018 2019 2020 SK INNOVATION (…..) (…..) (…..) - - - - - - EVE - - (…..) N/A N/A (…..) - - - BTR JIANGSU - - - - - - N/A6 N/A N/A CHAGZOU BTR - - - - - - - - - Kaynak: Cevabi Yazılar (34) Yukarıdaki tabloda görüldüğü üzere başvuruya konu işlemin tarafı olan teşebbüslerin koordinasyon doğurucu etkilerin görülebileceği pazarlardaki pazar payları oldukça düşüktür. İlaveten Bildirim Formu’nda ve cevabi yazılarda anılan pazarlarda güçlü rakiplerin mevcut olduğu ifade edilmiştir. Lityum iyon güç bataryası pazarında %(…..)’şar pazar paylarına sahip (…..) ve (…..)’ın bulunduğu; lityum iyon güç depolama bataryası pazarında (…..)’nın %(…..), üçlü katot malzemesi pazarında ise (…..)’nin %(…..) pazar payına sahip olduğu belirtilmiştir. Ayrıca pazara girişlerin önünde bir engel bulunmadığı, yakın zamanda Aspilsan Enerji AŞ’nin lityum iyon pil üretim tesisini hayata geçirdiği7 dile getirilmiştir. Bu bilgiler çerçevesinde pazarın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmasının mümkün görünmediği ve muafiyetin üçüncü şartının da sağlandığı kanaatine ulaşılmıştır. G.3.4.4. Rekabetin (a) ve (b) Bentlerindeki Amaçların Elde Edilmesi İçin Zorunlu Olandan Fazla Sınırlanmaması (35) 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde öngörülen son koşul gereği, tüketicilere yansıtılan ekonomik gelişme ve iyileştirmenin elde edilmesinde rekabeti daha az sınırlayan bir yöntem mevcut ise anlaşmaya muafiyet tanınamayacaktır. Bu şart altındaki değerlendirmelerde genel olarak, uygulamanın rekabeti kısıtlayıcı etkilerinin, elde edilecek faydaların sağlanması için zorunlu olup olmadığı dikkate alınmaktadır. (36) Başvuruya konu işlem kapsamında ortak kontrol edilecek CHANGZOU BTR üreteceği üçlü katot malzemelerini ilk aşamada SK INNOVATION ve EVE’nin ihtiyaçları doğrultusunda bu teşebbüslere tedarik edecektir. SK INNOVATION ve EVE’nin taleplerini öncelemekle birlikte CHANGZOU BTR’nin yeterli üretim miktarına ulaşması durumunda SK INNOVATION ile EVE’nin rakibi konumunda bulunan teşebbüslere ürün sağlamasının önünde bir engel bulunmamakta, bu konuya ilişkin Ortak Girişim Anlaşması’nda herhangi bir düzenleme yer almamaktadır. Diğer taraftan bakıldığında ise SK INNOVATION ile EVE’nin üçlü katot malzemeyi yalnızca CHANGZOU BTR’den 6 Başvuru sahibi, N/A ifadesiyle veri sunulamadığının ifade edilmek istendiğini belirtmiştir. 7https://www.stendustri.com.tr/enerjisini-ureten-fabrikalar/aspilsanin-pil-uretim-tesisi-tamamlandinbsp-h118052.html, Erişim Tarihi: 13.06.2022
22-28/452-183 9/10 satın almaları gibi bir zorunluluk da mevcut değildir. Ortak Girişim Anlaşması çerçevesinde CHANGZOU BTR gibi üçlü katot malzemesi alanında faaliyet gösteren ana teşebbüslerden BTR JIANGSU’nun, üçlü katot malzemesi pazarındaki faaliyetlerini sonlandıracağına, CHANGZOU BTR ile rekabet etmeyeceğine yönelik bir düzenleme de bulunmamaktadır. Bu bilgiler çerçevesinde başvuruya konu işlemin, bireysel muafiyetin ilk iki şartını sağlamak için rekabeti zorunlu olandan daha fazla sınırlayan düzenlemeler içermediği ve bireysel muafiyetin son şartını da sağladığı değerlendirilmektedir. (37) Yukarıda yer verilen açıklamalar kapsamında, CHANGZOU BTR’nin SK INNOVATION, BTR JIANGSU ve EVE tarafından ortak kontrol edilmesine yönelik anlaşmaya 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinde sayılan tüm koşulları taşıması nedeniyle bireysel muafiyet verilebileceği sonucuna ulaşılmıştır. H. SONUÇ (38) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, BTR (Jiangsu) New Material Technology Co. Ltd.’nin %100 iştiraki konumunda olan Changzou BTR New Material Co. Ltd.’nin; SK Innovation Co. Ltd., BTR JIANGSU ve EVE Asia Co. Ltd. tarafından ortak kontrol edilmesi ve Changzou BTR New Material Co. Ltd.’nin üreteceği üçlü katot malzemesinin SKI INNOVATION ile EVE ve bağlı şirketlerine tedarik edilmesi konusundaki ortak girişim anlaşmasının uygulanmasına menfi tespit verilemeyeceğine, Bununla birlikte başvuru konusu işleme 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi uyarınca bireysel muafiyet tanınmasına gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy