Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2022-2-033 (Devralma)
Karar Sayısı : 22-41/564-228
Karar Tarihi : 08.09.2022
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Birol KÜLE
Üyeler : Ahmet ALGAN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK,
Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN,
Cengiz ÇOLAK, Berat UZUN
B. RAPORTÖRLER : Dilan TOPRAK ERDAĞI, Harun ÇALI
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - SALIC International Investment Company
Temsilcileri: Sezin ELÇİN CENGİZ, Esma AKTAŞ
Ferko Signature Büyükdere Caddesi No:175 Kat:10
Levent/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: Olam Agri Holdings Pte. Ltd.’nin ortak kontrolünün, nihai
olarak Suudi Arabistan Kamu Yatırım Fonu tarafından kontrol edilen Saudi
Agricultural and Livestock Investment Company’nin tamamına sahip olduğu
iştiraki SALIC International Investment Company tarafından devralınması
işlemi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 22.07.2022 tarih ve
29813 sayı ile giren ve eksiklikleri en son 19.08.2022 tarih, 30475 sayılı yazı ile
tamamlanan bildirim üzerine düzenlenen 25.08.2022 tarih ve 2022-2-033/Öİ sayılı
Devralma Ön İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirime konu işleme izin verilmesinde
sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(4) Başvuruda; Temasek Holdings Limited (TEMASEK) tarafından kontrol edilen OLAM
Holdings Pte. Ltd.’nin (OLAM HOLDİNG) tek kontrolünde bulunan Olam Agri
Holdings Pte. Ltd.’nin (OLAM AGRİ) %(.....) oranındaki hissesinin, nihai olarak Suudi
Arabistan Kamu Yatırım Fonu (YATIRIM FONU) tarafından kontrol edilen Saudi
Agricultural and Livestock Investment Company’in (SALIC) tamamına sahip olduğu
iştiraki SALIC International Investment Company (SALIC INTERNATIONAL)
tarafından devralınması ve OLAM HOLDİNG ile SALIC INTERNATIONAL tarafından
OLAM AGRİ üzerinde ortak kontrol kurulması işlemine izin verilmesi talep edilmiştir.
(5) Bildirim konusu işlemin temelini SALIC INTERNATIONAL ve OLAM HOLDİNG
arasında 25.03.2022 tarihinde imzalanan Satım ve Alım Sözleşmesi (SAS)
oluşturmaktadır.
(6) 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ’in (2010/4 sayılı Tebliğ) 5. maddesinin üçüncü fıkrasına göre;
“Bağımsız bir iktisadi varlığın tüm işlevlerini kalıcı olarak yerine getirecek bir ortak
girişim oluşturulması” (tam işlevsel ortak girişimler)1 birleşme veya devralma sayılan
1 Birleşme ve Devralma Sayılan Haller ve Kontrol Kavramı Hakkında Kılavuz, para. 79.
22-41/564-228
2/4
hallerden kabul edilmektedir. Bu tanım çerçevesinde bir ortak girişimin 2010/4 sayılı
Tebliğ kapsamında birleşme ve devralma sayılabilmesi için ortak kontrol altında bir
teşebbüsün bulunması, ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya
çıkması ve kalıcı olarak faaliyet göstermesi gerekmektedir.
(7) Birleşme ve Devralma Sayılan Haller ve Kontrol Kavramı Hakkında Kılavuz’un
(Kontrol Kılavuzu) 48. paragrafında; "İki ya da daha fazla teşebbüs ya da kişi, başka
bir teşebbüs üzerinde belirleyici etki uygulama imkânına sahipse ortak kontrolden söz
edilecektir. Bu anlamda belirleyici etki bir teşebbüsün stratejik ticari davranışlarını
belirleyen eylemleri engelleme yetkisi anlamına gelir. Belirli bir hissedara bir
teşebbüste stratejik kararları belirleme yetkisi veren tek kontrolün aksine, ortak
kontrolün özelliği iki ya da daha fazla ana şirketin önerilen stratejik kararları reddetme
yetkisinden kaynaklanan kilitleme olasılığıdır. Ortak kontrole sahip hissedarlar ortak
girişimin ticari politikasına karar verirken ortak bir anlayışa sahip olmak ve işbirliği
yapmak zorundadır. Hissedarlar (ana şirketler) kontrol edilen teşebbüsle (ortak
girişim) ilgili önemli kararlarda mutabakata varmak zorundaysa ortak kontrol söz
konusudur" açıklaması yer almaktadır.
(8) Bu kapsamda iki veya daha çok sayıda teşebbüs ya da gerçek kişi, başka bir
teşebbüs üzerinde belirleyici etki uygulama olanağına sahipse ortak kontrolden söz
etmek mümkündür. Oy haklarında ya da karar organlarına atamada eşitlik, azınlık
hissedarlarının veto hakkına sahip olması, bütçe, işletme planı, önemli yatırımlar gibi
stratejik kararlarda iş birliğinin gerekliliği ortak kontrolü sağlayan temel araçlardır.
(9) SALIC INTERNATIONAL ve OLAM HOLDİNG arasında imzalanacak olan
Hissedarlar Sözleşmesi uyarınca OLAM AGRİ’nin yönetim kurulunun (.....) üyeden
oluşacağı ve (.....) üyeden oluşan yönetim kurulunun (.....) üyesini atama ve seçim
hakkının OLAM HOLDİNG’e, (.....) üyesini atama ve seçim hakkının ise SALIC
INTERNATIONAL’a ait olacağı belirtilmiş ve yönetim kurulunun toplantılarının
tamamında toplantı nisabının (.....) yönetim kurulu üyesi ile sağlanacağı ve bu (.....)
üyeden (.....) OLAM HOLDİNG’e (.....) ise SALIC INTERNATIONAL’a ait olacağı ifade
edilmiştir. Ayrıca saklı tutulan konular (reserved matters) hariç olmak üzere, yönetim
kurulunun Hissedarlar Sözleşmesi uyarınca tayin edilen kurul üyeleri tarafından
kullanılan oyların salt çoğunluğuyla karar alacağı belirtilmiştir. Bildirim çerçevesinde,
Hissedarlar Sözleşmesi kapsamında saklı tutulan konuların (.....) ifade edilmiştir.
(10) Ortak kontrolün gerçekleşip gerçekleşmediğini tespit ederken ana teşebbüslerin eşit
oy hakkına sahip olması veya karar organlarında eşit üyeyle temsil edilmesi; ana
teşebbüslerden bazılarının azınlık paylarına sahip olmasına rağmen veto haklarını
elinde bulundurması, oylamalarda ortak hareket edilmesi gibi hususlar belirleyici
olmaktadır. Diğer bir deyişle, ortak kontrol sadece hissedarlık yapısıyla değil, karar
alma süreci ile yönetim mekanizmasının tasarımı, şirketin önemli kararlarında veto
hakkının varlığı, hukuki/fiili olarak oy haklarının birlikte kullanılması ihtimalleri ve
belirleyici oyun yokluğu gibi faktörlerin değerlendirilmesiyle ilgilidir. SALIC
INTERNATIONAL ve OLAM HOLDİNG arasında imzalanan Hissedarlar Sözleşmesi
çerçevesinde, OLAM AGRİ’nin karar alma ve yönetilme süreçleri üzerinde
ortaklardan sadece birinin tek başına kontrolünün bulunmadığı, özellikle ortak
kontrolün varlığı bakımından önemli olan stratejik kararlarda (üst yöneticinin
atanması, yıllık iş planı ve bütçenin onaylanması gibi) her iki ortağın da etkin rol
oynamasının gerekli olduğu, taraflardan sadece birinin onayı ile bu kararların
alınmasının mümkün olmadığı ve dolayısıyla ortakların her ikisinin de OLAM AGRİ
üzerinde belirleyici etki uygulama olanağına sahip oldukları anlaşıldığından ortak
kontrol unsurunun sağlanmış olduğu değerlendirilmiştir.
22-41/564-228
3/4
(11) İkinci olarak, bir ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkabilmesi
için operasyonel bakımdan bağımsız olması gerekmektedir. Kontrol Kılavuzu’nun 82.
ve devamı paragraflarında, bir ortak girişimin tam işlevsel olarak kabul edilebilmesi
için ortak girişimin bağımsız olarak faaliyet göstermek bakımından yeterli kaynaklara
sahip olması, doğrudan ana şirketlerle bağlantılı bir işlevin ötesinde bir faaliyet
göstermesi, satış ve satın alma ilişkilerinde ana şirketlere bağımlı olmaması, kalıcı
olarak faaliyet göstermesi gibi nitelikleri taşıması gerektiği açıklanmaktadır.
(12) Bildirim Formu’nda yer alan bilgilerden; işlemin tamamlanmasının ardından OLAM
AGRİ’nin kendi yönetim yapısına ve finansal kaynaklar, personel ve varlıklar da dâhil
olmak üzere yeterli kaynak erişimine sahip olacağı, hâlihazırda yaklaşık 8.900
çalışan istihdam ettiği ve 50'nin üzerinde üretim tesisini işletmekte olduğu, müşterileri
ile olan ticari ilişkilerini kendi ticari organizasyonu vasıtasıyla yürüttüğü
anlaşılmaktadır. Bu çerçevede, işlemin tamamlanması sonrasında da OLAM
AGRİ’nin pazarda bağımsız olarak faaliyet göstermek için yeterli kaynağa sahip
olacağı değerlendirilmiştir.
(13) Bu açıklamalar çerçevesinde, bildirim konusu işlem sonrasında OLAM AGRİ’nin
bağımsız bir iktisadi varlığın tüm işlevlerini kalıcı olarak yerine getireceğinden, bir
başka ifadeyle tam işlevsel bir ortak girişim niteliğinde olacağından, işlem 2010/4
sayılı Tebliğ’in 5. maddesi kapsamında bir devralma işlemi niteliğindedir. İşlem
taraflarının ciroları 2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesinin birinci fıkrasında öngörülen
eşikleri aştığından, işlem izne tabidir.
(14) 2010/4 sayılı Tebliğ uyarınca Türkiye’de bildirim konusu işlemden etkilenme ihtimali
olan ve taraflardan iki veya daha fazlasının aynı ürün pazarında faaliyette bulunduğu
ya da taraflardan en az bir tanesinin bir diğerinin faaliyet gösterdiği herhangi bir ürün
pazarının alt veya üst pazarında ticari faaliyette bulunduğu ilgili ürün pazarları,
etkilenen pazarları oluşturmaktadır.
(15) Bildirim Formu’nda ifade edildiği üzere OLAM AGRİ, tarım ürünleri üreticisi ve
işleyicisi olmasının yanında tarım ürünlerinin depolanması, nakliyesi ve satışı gibi tüm
değer zinciri boyunca küresel ölçekte faaliyet gösteren bir şirkettir. OLAM AGRİ,
Türkiye’de kurulu iştiraki Progıda Pazarlama A.Ş. (PROGIDA) aracılığıyla pamuk
yetiştiriciliği ve toptan satışı alanında faaliyet göstermektedir. Bununla birlikte, hem
doğrudan hem de PROGIDA aracılığıyla tahıl (buğday ve mısır), yağlı tohum (susam
ve soya fasulyesi), pirinç, kinoa ve chia, doğal kauçuk ve yemeklik sıvı yağ toptan
ticareti alanlarında faaliyet göstermektedir.
(16) OLAM AGRİ’nin, Türkiye’de kurulu iştiraki faaliyet gösterdiği pazarlardaki pazar
paylarına aşağıda yer verilmiştir.
Tablo 1-OLAM AGRİ’nin Türkiye’de Faaliyet Gösterdiği Pazarlardaki Hacim Bazında Pazar Payları2
(%)
Faaliyet Alanı 2019 2020 2021
Pamuk yetiştiriciliği (.....) (.....) (.....)
Pamuk toptan ticareti (.....) (.....) (.....)
Buğday toptan ticareti (.....) (.....) (.....)
Mısır toptan ticareti (.....) (.....) (.....)
Susam toptan ticareti (.....) (.....) (.....)
Soya fasulyesi toptan ticareti (.....) (.....) (.....)
Pirinç fasulyesi toptan ticareti (.....) (.....) (.....)
2 Cevabi yazıda pazar payına ilişkin olarak yalnızca hacim bazında verilere erişebildiği ifade edilmiştir.
22-41/564-228
4/4
Doğal kauçuk toptan ticareti (.....) (.....) (.....)
Chia toptan ticareti (.....) (.....) (.....)
Yemeklik sıvı yağ toptan ticareti (.....) (.....) (.....)
Kaynak: Cevabi Yazı
(17) OLAM AGRİ’nin Tablo 1’de yer alan Türkiye’de faaliyet göstermiş olduğu alanlar ve
pazar payı verileri incelendiğinde; 2021 yılına ilişkin en yüksek pazar payı değerinin
%(.....) ile soya fasulyesi toptan ticareti alanında gerçekleştiği ve bu değeri sırasıyla
%(.....) ile pamuk toptan ticareti, %(.....) ile chia toptan ticaretinin takip ettiği
görülmektedir. Ayrıca diğer faaliyet alanlarındaki pazar paylarının, anılan
pazarlardakinden daha düşük düzeyde gerçekleştiği anlaşılmaktadır.
(18) Ortak girişim tarafı OLAM HOLDİNG, Türkiye’de kakao, kahve, süt ürünleri,
kuruyemiş ve baharat toptan ticareti ile fındık üretimi ve işlenmesi alanlarında faaliyet
göstermektedir. Ortak girişimin diğer tarafı SALIC INTERNATIONAL ve SALIC
INTERNATIONAL’ı kontrol eden SALIC’in ise Türkiye'de herhangi bir faaliyeti
bulunmamakta ve Türkiye’de ciro elde etmemektedir. Ayrıca SALIC’i kontrol eden
YATIRIM FONU’nun ise Türkiye dışında kurulu portföy şirketleri vasıtasıyla
Türkiye'de zirai emtia pazarı ile ilişkili olmayan pazarlarda çok sınırlı sayıda faaliyet
gösterdiği dile getirilmiştir.
(19) Bu çerçevede ortak girişim tarafları OLAM HOLDİNG ve SALIC INTERNATIONAL ile
ortak girişim konusu OLAM AGRİ’nin faaliyetleri açısından Türkiye’de yatay ya da
dikey bir örtüşme bulunmadığı değerlendirilmiştir.
(20) Yukarıda yer verilen inceleme ve değerlendirmeler sonucunda söz konusu işlemin
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında başta hâkim durum yaratılması ya da
mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesi olmak üzere ülkenin bütünü yahut bir
kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki etkin rekabetin önemli ölçüde
azaltılması sonucunu doğuran nitelikte olmadığı, dolayısıyla bildirime konu işleme izin
verilebileceği kanaatine varılmıştır.
H. SONUÇ
(21) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı
Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda etkin rekabetin önemli
ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine,
gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde
yargı yolu açık olmak üzere OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy