Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2022-3-049 (Devralma)
Karar Sayısı : 22-41/570-232
Karar Tarihi : 08.09.2022
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Birol KÜLE
Üyeler : Ahmet ALGAN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK,
Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN, Cengiz ÇOLAK,
Berat UZUN
B. RAPORTÖRLER : Ümit GÖRGÜLÜ, Zeynep KUŞDEMİR
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - The Goldman Sachs Group, Inc
Temsilcileri: Sezin Elçin CENGİZ, Esma AKTAŞ
Büyükdere Caddesi No:175 Kat:10 Levent 34394 İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: Norgine Europe B.V. ile doğrudan ve dolaylı iştirakleri
üzerindeki tek kontrolün, The Goldman Sachs Group, Inc. tarafından dolaylı
olarak kontrol edilmekte olan birtakım yatırım araçları ve iştirakleri aracılığıyla
devralınması işlemi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 01.07.2022 tarih, 29389 sayı ile
giren ve eksiklikleri 08.07.2022 tarih, 29591 sayı ile tamamlanan bildirim üzerine
düzenlenen 18.07.2022 tarih ve 2022-3-049/Öİ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu
görüşülerek karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle, dosya konusu işleme izin verilmesinde
sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(4) Başvuruda; Norgine Europe B.V.’nin (Norgine) (doğrudan ve dolaylı iştirakleri ile birlikte
Norgine Group) üzerindeki tek kontrolün, The Goldman Sachs Group, Inc. (Goldman
Sachs) tarafından, paylarının tamamına sahip olduğu ve bir dizi yatırım fonunun
(Goldman Sachs Fonları) yöneticileri konumunda bulunan iştirakleri Goldman
Sachs&Co. LLC (Goldman Sachs LLC) ve Bridge Street Opportunity Advisors, L.L.C.
ile paylarının tamamı dolaylı olarak Goldman Sachs’a ait bulunan iştiraki ELQ Investors
IV Ltd (ELQ; Goldman Sachs fonları birlikte Goldman Sachs kuruluşları) aracılığıyla
devralınması işlemine izin verilmesi talep edilmektedir. İşlemin tamamlanması Norgine
Ventures B.V. doğrudan ve dolaylı iştirakleri ile birlikte (Norgine Ventures)’ın Norgine
Group’tan çıkarılması (carve-out) koşuluna bağlıdır.
(5) Bildirim konusu işlem sonrasında devralan taraf olan Bidco, devralınan konumunda
bulunan Norgine’nin hisselerinin %100’üne sahip olacak; böylece Norgine’nin kontrol
yapısında kalıcı değişiklik meydana geleceğinden bildirim konusu işlemin, 2010/4 sayılı
Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ
(2010/4 sayılı Tebliğ)’in 5. maddesi kapsamında bir devralma işlemi olduğu
anlaşılmaktadır. Bunun karşılığında, yatırımcı satıcılar, Topco'nun sermayesinin ve oy
haklarının yaklaşık %(…..) devralacak ve Goldman Sachs kuruluşları ise, Topco'nun
sermayesinin ve oy haklarının yaklaşık %(…..) sahip olacaktır. Bu nedenle, İşlemin
tamamlanmasıyla, Goldman Sachs Kuruluşları, Norgine'nin çıkarılmış sermayesinin ve
oy haklarının dolaylı olarak yaklaşık %(…..), yatırımcı satıcılar ise dolaylı olarak
22-41/570-232
2/6
yaklaşık %(…..) sahip olacaklardır. Yatırım Sözleşmesinde öngörülen şartlar
kapsamında Goldman Sachs'a dolaylı olarak tanınacak olan veto haklarının, Birleşme
ve Devralma Sayılan Haller ve Kontrol Kavramı Hakkında Kılavuz anlamında tek
kontrol sağlayan veto hakları anlamına geldiği beyan edilmektedir. Goldman Sachs,
dokuz yönetim kurulu üyesinden altısını dolaylı olarak atama yetkisine sahip
olacağından, Yatırım Sözleşmesi’nin Goldman Sachs'a Norgine'in stratejik ticari
davranışları ve iş politikaları için esaslı nitelikte olan kararları veto etme yetkisini dolaylı
olarak vermesi beklenmektedir. Goldman Sachs’ın, Norgine'deki hisselerin yaklaşık
%(…..) kadar olan kısmının yanı sıra kontrol yetkisi sağlayacak türden belirli yönetsel
hakların devralınması suretiyle, Goldman Sachs Norgine üzerinde dolaylı olarak tek
kontrole sahip olacaktır.
(6) Öte yandan tarafların cirolarının 2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesinde öngörülen
eşikleri aşması nedeniyle, işlemin izne tabi olduğu tespit edilmiştir.
(7) Goldman Sachs’ın Türkiye'deki yerleşik tek aktif iştiraki, (…..) ve Türkiye'de finansal
danışmanlık hizmeti veren Goldman Sachs TK Danışmanlık Hizmetleri Anonim
Şirketi'dir. Türkiye’de faaliyet gösteren ve/veya gelir elde eden ve Goldman Sachs
tarafından kontrol edilen portföy şirketleri ise (…..)1 ibarettir.
(8) Devralınan konumunda bulunan Norgine, Türkiye pazarında ilaç satışı alanında faaliyet
göstermektedir. Norgine'in Türkiye'de kurulmuş herhangi bir iştiraki veya bağlı şirketi,
Türkiye'de üretim tesisi bulunmamaktadır. Norgine nihai ürünleri (toplu haldeki nitratlar
için) ithal etmekte, üretmekte ve Türkiye'de tanıtımını ve dağıtımını yapmakta olan
Adeka İlaç Sanayi ve Ticaret A.Ş. ismindeki yerel bir iş ortağına toplu halde nitrat2 ve
Salagen3 ürünleri satmaktadır.
(9) Norgine, Türkiye'de sadece Nitrat Bulk ve Salagen ürünlerinin satışını yapmaktadır.
Goldman Sachs'ın kontrolü altında bulunan portföy şirketlerinin hiçbiri, Norgine'in aktif
faaliyet gösterdiği pazarın Türkiye’deki üst pazarında veya alt pazarında faal durumda
bulunmamaktadır.
(10) Diğer yandan, bildirim kapsamında Goldman Sachs'ın, bir yanda Norgine ile diğer
yanda Goldman Sachs'ın portföy şirketlerinden olan Parexel arasında oldukça sınırlı
düzeyde bir müşteri/tedarikçi ilişkisinin mevcut olduğu belirtilmektedir. Ancak, taraflar
arasındaki bu ilişkinin dikey bir ilişki teşkil etmediği de beyan edilmektedir.
(11) Dikey bir ilişki, "alt pazarda" yer alan firmanın çıktıyı "üst pazarda" yer alan firmadan
satın aldığı ve bunu kendi üretimlerinde girdi olarak kullandığı ve daha sonra da bu
üretimini müşterilerine sattığı hallerde mevcuttur. Goldman Sachs ve EQT Fund
Management S.à.r.l. tarafından ortaklaşa kontrol edilen4 Parexel, global düzeyde
biyofarmasötik şirketlerine (i) tüm klinik aşamalarındaki klinik faaliyetleri ve herhangi bir
araştırmanın süreç akışını kapsayan sözleşmeli araştırma kuruluşu (CRO) hizmetleri,
(ii) ödemeye ilişkin iddialar, eczane iddiaları, hastalık kayıtları, klinik değerlendirmeler,
hasta tarafından bildirilen sonuçlar, cihazlar ve giyilebilir cihazlar gibi verilerin elde
edildiği ve klinik araştırma sürecini desteklemek amacıyla müşterilere içgörüler
sağlanması için kullanılan Gerçek Dünya Kanıtı (Real World Evidence, RWE)
hizmetleri, (iii) sağlık hizmetleri pazarlama hizmetleri ve (iv) sağlık danışmanlığı
hizmetleri sağlamaktadır. Parexel, Parexel International Limited (IRL) aracılığıyla
1 Over the counter, reçetesiz ilaç.
2 Kan hücrelerini açarak oksijenin kalbe ulaşmasını sağlar.
3 Ağızdaki şiddetli kuruluğu (kserostomi) ve/veya gözlerdeki şiddetli kuruluğu (kseroftalmi) tedavi etmek
için kullanılan bir ilaçtır. https://pdf.ilacprospektusu.com/6350-salagen-5-mg-film-kapli-tablet-kt.pdf
4 Kurul’un 16.09.2021 tarih ve 21-43/629-311 sayılı kararı.
22-41/570-232
3/6
Norgine ile devam etmekte olan üç projeye sahiptir. Bu üç proje, Norgine'nin Türkiye'de
satışını yaptığı ürünlere özgü değildir.
(12) Parexel'in Norgine ve Norgine'in rakiplerine sağlamakta olduğu hizmetler, Norgine ve
Norgine'in rakiplerinin üretip müşterilerine sattığı farmasötik ürünlerin üretimi için bir
girdi oluşturmamaktadır. Bunun yerine, yeni farmasötik ürünlerin geliştirilmesi ve
dolaşımdaki farmasötik ürünlerin mevzuata uygunluğunun izlenmesi için Parexel'in
hizmetleri satın alınmaktadır.
(13) Söz konusu ilişkinin dikey nitelikte olmadığına ilişkin olarak şu hususlar ifade
edilmektedir: Parexel'in Norgine’e ve Norgine’in rakiplerine sağladığı hizmetlerin
farmasötik ürünlerin alt pazarında bir girdi oluşturduğu varsayılsa dahi, bu girdi “önemli”
olmayacaktır. Dikey bir ilişkinin varlığı, normalde üst pazarda faaliyet gösteren
teşebbüsün ürün veya hizmetinin alt pazarda faaliyet gösteren teşebbüsün ürün veya
hizmetleri açısından önemli bir girdi teşkil ettiğini varsaymaktadır. Ancak Parexel'in
farmasötik ürünlerin üreticilerine sağlamakta olduğu hizmetlerle ilgili olarak bu
durumdan bahsetmek mümkün değildir: (1) klinik deney faaliyetleri ürünlerin üretim
aşamasında yer almamaktadır; (2) Parexel tarafından farmasötik ürün üreticilerine
sağlanmakta olan klinik çözümler ve danışmanlık hizmetleri, hammaddeler ve aktif
bileşenler gibi diğer girdilerin maliyetlerine kıyasla farmasötik ürünlerin maliyetinin
önemsiz bir payını teşkil ettikleri için, farmasötik ürünlerin fiyatı açısından küçük bir
maliyet faktörünü temsil etmektedirler; (3) ilaç şirketleri genellikle ilaç geliştirme ve
yardımcı destekleyici faaliyetler için kurum içi ekiplere sahiptir5; (4) sunulan bu
hizmetler, önemli bir ürün farklılaştırma kaynağını temsil etmemektedir ve (5) alternatif
bir hizmet sağlayıcıya geçmenin maliyeti düşüktür. Bu itibarla, Parexel ve Norgine
arasındaki ilişkinin, rekabet kuralları bağlamında dikey bir bağlantı olarak
değerlendirilmesi mümkün olmadığı belirtilmiştir. Parexel'in hizmetleri farmasötik
ürünlerin üretiminde “önemli” bir girdi olarak değerlendirse dahi, mevcut dikey bağlantı,
aşağıda daha ayrıntılı olarak analiz edileceği üzere, herhangi bir pazar
kapama/kısıtlama etkisi yaratmayacaktır.
(14) Her ne kadar taraflar, Norgine ile Parexel arasında dikey ilişki oluşmadığını iddia etseler
de işlemin olası dikey etkilerinin incelenmesi gerekmektedir. Bildirim Formuna göre,
Parexel'in girdi kısıtlama stratejilerine girişme yeteneği veya Norgine’i buna teşvik eden
herhangi bir unsur bulunmadığı için girdi kısıtlama riski mevcut değildir. Parexel'in
makul pazarların tamamında pazar payları önemsiz olduğundan, Parexel'in Türkiye'de
Norgine'in faaliyet gösterdiği alt pazarlardan herhangi birini etkin bir şekilde
kapatabilme/kısıtlayabilme yeteneği bulunmamaktadır. Parexel'in Norgine'in rakiplerine
klinik denemeler ve danışmanlık hizmetleri sağlamayı durdurmaya veya azaltmaya
yönelik herhangi bir girişimi, Norgine'in rakiplerinin bu hizmetleri şirket içinde
üretmesine veya bu hizmetleri satın alma işlemini Parexel'in rakiplerine geçirmesine
sebep olacaktır. Komisyonun emsal kararlarına6 uygun olarak, Parexel 2020 Mali Yılı
için biyofarmasötik dış kaynak hizmetleri pazarındaki makul alt segmentlerdeki global
pazar paylarından i) CRO hizmetleri; (ii) RWE hizmetleri; (iii) sağlık hizmetleri
pazarlaması; ve (iv) sağlık danışmanlığı hizmetleri segmentlerinin her birinde Türkiye
pazar payının 2020 mali yılı için %(…..) veya daha az olduğunu tahmin etmektedir.
5 Bildirim Formu’na göre Norgine'in kendi Ar-Ge veya biyoteknoloji faaliyetleri bulunmamaktadır. Norgine,
bu alanlarda belirli bir yetkinliğe sahip olmakla birlikte, Avrupa ve Avustralya / Yeni Zelanda pazarlarında
başarılı bir şekilde ticarileştirilebilmesi için ek insan klinik verileri gerektiren geliştirme projelerini
belirleyerek, ilaçlarını çoğunlukla üçüncü şahıslar aracılığıyla geliştirmektedir.
612/08/2016 tarih ve COMP/M.8061, IMS Health/Quintiles Kararı,
https://ec.europa.eu/competition/mergers/cases/decisions/m8061_485_3.pdf.
22-41/570-232
4/6
(15) Türkiye'deki tüm pazarlardaki kayda değer nitelikte olmayan pazar payları nedeniyle,
Parexel üst pazarda Norgine'in rakiplerinin farmasötik ürünlerin geliştirilmesi için alt
pazarlardaki faaliyetlerini kısıtlayabilecek düzeyde bir pazar gücüne sahip değildir.
Ayrıca, yukarıda yer verildiği üzere, Parexel tarafından sağlanan hizmetler, farmasötik
ürünlerin imalatında önemli bir girdi teşkil etmemektedir; öyle ki, bu hizmetlerin fiyatları
veya bulunabilirliği, farmasötik ürünlere ilişkin alt pazarların fiyatlarını veya rekabet
koşullarını etkileyecektir.
(16) Diğer yandan girdi kısıtlama stratejilerine girişmek için Parexel’i teşvik edecek bir unsur
bulunmamakta ve Goldman Sachs'ın Parexel'in bu tür stratejilere girişmesini sağlamak
için de teşviği mevcut değildir. Norgine, klinik deneyler ve konsültasyon hizmetlerine
yönelik tüm talebi Parexel'den satın alsa bile, Parexel'in şu anki işinin yalnızca bir
kısmını oluşturabilecek dünyadaki çok sayıda ilaç şirketinden yalnızca biridir. Ayrıca,
Norgine'in rakipleri, Parexel’in bu şirketlere klinik deneyler ve danışmanlık hizmetleri
sağlamayı durdurması halinde bu hizmetleri satın almak için kolaylıkla Parexel'in
rakiplerine yönelecekleri veya ilgili hizmetleri şirket içinde üretecekleri için, pazardaki
girdi kısıtlaması sonucunda ticari faaliyetlerini kaybetmeleri olası değildir. Her
halükarda, Parexel, Goldman Sachs ve EQT tarafından ortaklaşa kontrol edildiğinden,
Norgine, işlemin tamamlanmasından sonra Goldman Sachs'ın tek kontrolü altında
olacaktır. EQT'nin, Parexel'in Norgine'in yararına satışlardan ve kârdan vazgeçmesine
neden olacak girdi kısıtlaması stratejilerini kabul etmesi için teşvik edici sebep
bulunmamaktadır. Sonuç olarak, bildirim konusu işlemin Parexel ve Goldman Sachs'ın
girdi kapama stratejilerine girişme kabiliyetine veya teşviğine sahip olmasına yol
açabileceğine dair bir dayanak bulunmamaktadır.
(17) Ayrıca bildirime konu işlem, müşteri kısıtlaması oluşturup oluşturmayacağı bakımından
da incelenmiştir. Norgine, Türkiye'deki klinik çözümler ve danışmanlık hizmetlerine
yönelik toplam talebin yalnızca oldukça önemsiz bir bölümünü temsil etmektedir.
Parexel ve daha büyük Klinik Araştırma Kuruluşları (CRO'lar) ise tüm ilaç şirketlerine
ve biyoteknoloji şirketlerine eksiksiz bir farklı ürün yelpazesi için hizmet vermektedir.
Parexel ATC3 sınıflarının tamamına giren farmasötik ürünlere yönelik olarak hizmet
sağlama yeteneğine sahiptir. Ayrıca, tüm büyük Klinik Araştırma Kuruluşları (CRO'lar)
genellikle tüm yargı alanlarında ve hizmet kategorilerinde faal durumdadır ve
müşterilere hizmetlerini küresel düzeyde sunabilmektedir. Norgine, planlanan işlemin
tamamlanmasının ardından klinik çözümler ve danışmanlık hizmetlerine yönelik tüm
ihtiyaçlarını Parexel'den tedarik etmeye karar verse bile, Parexel'in rakiplerinin
hizmetlerini sunması için yine de yeterince büyük bir müşteri tabanı mevcut olacaktır.
Bildirim Formuna göre Norgine şu anda klinik deneyler ve konsültasyon hizmetleri
talebinin çok azını Paraxel'den tedarik etmektedir. Norgine, bu hizmetlere yönelik tüm
talebini Parexel'e kaydırarak, bu hizmetleri, şu anda olduğu gibi, Parexel'in
rakiplerinden daha iyi fiyat ve koşullarda tedarik etme fırsatından vazgeçmiş olacaktır.
Norgine açısından bu ekonomik olarak rasyonel bir davranış teşkil etmeyecektir.
(18) Goldman Sachs'ın, Norgine'in Parexel yoluyla üst pazar yönündeki müşteri kapama
stratejileri dolayısıyla maruz kalacağı herhangi bir zararı telafi etmesi pek olası değildir.
Norgine, klinik deneyler ve danışmanlık hizmetlerine yönelik tüm talebini Parexel'den
satın alsa bile, Parexel'in rakipleri, hizmetlerini satabilecekleri çok sayıda müşteriye
sahip olacaktır. Parexel'in rakiplerinin, Parexel'in daha sonra absorbe edebileceği
müşteri kapama stratejilerinden kaynaklanan iş kayıplarına maruz kalması olası
bulunmamaktadır. Ayrıca, Parexel, Goldman Sachs ve EQT tarafından ortaklaşa
kontrol edildiğinden, Goldman Sachs, müşteri kapama stratejilerinden elde edilen her
türlü avantajı EQT ile paylaşmak zorunda kalacak ve bu da Goldman Sachs'ın bu tür
22-41/570-232
5/6
stratejilere yatırım yapma teşvikini azaltacaktır. Goldman Sachs, Norgine'in uğradığı
kayıpların bir kısmını Topco'daki ortak yatırımcılarıyla paylaşabilirken, bu, Goldman
Sachs'ın müşteri kapama stratejilerine girişme yönündeki teşviklerini
değiştirmeyecektir. Goldman Sachs'ın Topco'daki ortak yatırımcıları, müşteri
kısıtlamasında Parexel'e herhangi bir fayda sağlamayacaktır. Goldman Sachs, ortak
yatırımcılarına zarar vererek, ortak yatırımcıları tarafından açılacak hissedar davalarına
maruz kalabilir. Ayrıca, Goldman Sachs'ın güvenilir bir yatırımcı olarak itibarı önemli
ölçüde zarar görecektir. Özetle, dosya konusu işlem, herhangi bir kısıtlama stratejisi
riskini artırmayacaktır.
(19) Sonuç olarak birleşik teşebbüslerin pazardaki paylarının toplamının düşük olmasının
yanı sıra pazara giriş engellerinin bulunmaması ve hâlihazırda pazarda önemli
rakiplerin bulunması dikkate alındığında bildirim konusu devralma işleminin başta
hâkim durum yaratılması ya da mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesi olmak üzere
etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğurmayacağı kanaatine
ulaşılmıştır.
22-41/570-232
6/6
H. SONUÇ
(20) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre; bildirim konusu işlemin 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet
Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ
kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda etkin rekabetin önemli ölçüde
azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine, gerekçeli kararın
tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak
üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy