Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2022-3-032 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 22-43/634-265
Karar Tarihi : 22.09.2022
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Birol KÜLE
Üyeler : Ahmet ALGAN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK,
Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Cengiz ÇOLAK, Berat UZUN
B. RAPORTÖRLER : Kemal KÜÇÜKKAVRUK, Ahmet Buğra KAZAK, Özlem NARHIN
C. BAŞVURUDA
BULUNAN :- Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi
D. HAKKINDA İNCELEME
YAPILANLAR : - Deltamed Tıbbi Cihazlar San. ve Tic. AŞ
Aziziye Mah. Piyade Sok. No:3ab Çankaya/ ANKARA
- Disamed Sağlık Ürünleri San. ve Tic. Ltd Şti.
Sümer Mah. 69100 Sok. Huriye Kâhya Apt. No:2/5
Seyhan/ADANA
(1) E. DOSYA KONUSU: Deltamed Tıbbi Cihazlar Sanayi ve Ticaret AŞ’nin münhasır
bayisi olan Disamed Sağlık Ürünleri Sanayi Tic. Ltd. Şti. tarafından “yapışkanlı
dura grefti”, “programlanabilir ventriküloperitoneal şant sistemi antisifon
özellikli”, “tek kullanımlık doppler probu intraoperatif allogreft” adlı malzemelere
Merkezi Kaynak Yönetim Sistemi sorgulaması yapıldığında diğer bölgelerin
bayilerine göre daha yüksek fiyatlarla teklif verildiği iddiası.
(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 17.03.2022 tarih ve
26364 sayı ile intikal eden ve Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi tarafından
yapılan başvuruda özetle; Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi’nin 4734 sayılı
Kamu İhale Kanunu’nun (KİK) 22. maddesinin (f) bendi kapsamında temin edilen ve
çoğunlukla beyin cerrahi ameliyatlarında hastaya özgü ve acil durumlarda kullanılan
10381780023579, 8680454744228, 00817122020218, 8680905300027 Ürün Takip
Sistemine (ÜTS) kodlu “yapışkanlı dura grefti”, “programlanabilir ventrikülo-peritoneal
şant sistemi antisifon özellikli”, “tek kullanımlık doppler probu intraoperatif”, “allogreft”
adlı malzemelere MKYS1 sorgulaması yapıldığında ürünlerin sağlayıcısı Deltamed
Tıbbi Cihazlar Sanayi ve Ticaret AŞ’nin (Deltamed) münhasır bayisi olan Disamed
Sağlık Ürünleri Sanayi Tic. Ltd. Şti. (Disamed) tarafından diğer bölgelerin bayilerine
göre daha yüksek fiyatlarla teklif verildiği, bu durumun 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 6. maddesinde düzenlenen “b)
Eşit durumdaki alıcılara aynı ve eşit hak, yükümlülük ve edimler için farklı şartlar ileri
sürerek, doğrudan veya dolaylı olarak ayırımcılık yapılması, c) Bir mal veya hizmetle
birlikte, diğer mal veya hizmetin satın alınmasını veya aracı teşebbüsler durumundaki
alıcıların talep ettiği bir malın veya hizmetin, diğer bir mal veya hizmetin de alıcı
tarafından teşhiri şartına bağlanması ya da satın alınan bir malın belirli bir fiyatın
1 MKYS, Sağlık Bakanlığı’na bağlı tüm kurumların malzeme takibinin yapıldığı ana modülüdür. MKYS
ile tüm kurumların depolarındaki taşınırlar görünebilmekte, fiyatlar ve ihtiyaç fazlası malzemeler
izlenebilmektedir.
22-43/634-265
2/11
altında satılmaması gibi tekrar satış halinde alım satım şartlarına ilişkin sınırlamalar
getirilmesi” hükmüne aykırı olduğu iddia edilerek teşebbüslerin bahsi geçen
davranışlarına yönelik olarak 4054 sayılı Kanun çerçevesinde gerekli işlemlerin
yapılması talep edilmektedir.
(3) G. DOSYA EVRELERİ: Anılan başvuru Rekabet Kurulunun (Kurul) 14.04.2022 tarihli
toplantısında görüşülmüş ve 22-17/289-M sayı ile dosya konusu iddialara yönelik
olarak 4054 sayılı Kanun’un 40. maddesinin birinci fıkrası uyarınca önaraştırma
yapılmasına karar verilmiştir. Anılan Kurul kararı ve Başkanlık Makamının 11.08.2022
tarihli ve 47953 sayılı olurları uyarınca 15.08.2022 tarihinde başlatılan görevlendirme
çerçevesinde, 18.08.2022 tarihinde Deltamed ve Disamed’de yerinde incelemeler
gerçekleştirilmiştir. Dosya kapsamında önaraştırma tarafı teşebbüslerden birtakım bilgi
ve belgeler talep edilmiş, 25.08.2022 tarih ve 30617 sayı ile Disamed’den ve
29.08.2022 tarih ve 30700 sayı ile Deltamed’den gelen cevabi yazılar Kurum
kayıtlarına intikal etmiştir.
(4) Bu karar uyarınca düzenlenen 15.09.2022 tarih ve 2022-3-032/ÖA sayılı Önaraştırma
Raporu 22.09.2022 tarihli Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
(5) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle; önaraştırma konusu iddialar ile ilgili
olarak 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi gereğince soruşturma açılmasına gerek
olmadığı sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmiştir.
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(6) Önaraştırma kapsamında 4054 sayılı Kanun’un ihlal edilip edilmediğinin tespiti
amacıyla Deltamed ve Disamed’e ait adreslerde inceleme yapılmıştır. Yerinde
incelemelerde şikâyetçinin iddialarını destekler nitelikte, “yapışkanlı dura grefti”, “tek
kullanımlık doppler probu intraoperatif” adlı malzemelerin sağlayıcısı Deltamed’in
münhasır bayisi olan Disamed tarafından diğer bölgelerin bayilerine göre daha yüksek
fiyatlarla teklif verildiğine dair herhangi bir belge ya da bulguya veya buna yönelik bir
iletişim deliline rastlanmamıştır2.
I.1. Hakkında İnceleme Yapılan Teşebbüsler
I.1.1. Deltamed Tıbbi Cihazlar Sanayi ve Ticaret AŞ.
(7) Deltamed’in faaliyet alanı tıbbi cihaz ve sarf malzemelerinin temsilciliği olup şirket
ağırlıklı olarak beyin ve sinir cerrahisine yönelik ürünler alanında faaliyet
göstermektedir. 1984 yılında kurulan Deltamed’in hisselerinin %50’si (.....)’e ve %50’si
(.....)’e aittir. Deltamed’in faaliyetleri kapsamında, Türkiye’de tek yetkili temsilci olunan
on iki teşebbüsün ürünlerinin ithalatı, tanıtımı, pazarlama ve satışı ile satış sonrası
hizmetlerin yürütülmesi bulunmaktadır. Teşebbüsün 2021 yılı net satışları toplamı (.....)
TL’dir.
I.1.2. Disamed Sağlık Ürünleri Sanayi Tic. Ltd. Şti. (Disamed)
(8) 2014 yılında Adana’da kurulan Disamed’in hisselerinin tamamı (.....)’a ait olup
teşebbüsün faaliyet alanı tıbbi cihaz ve sarf malzemesi ürünlerinin satışını
gerçekleştirmektir. 2014 yılından itibaren teşebbüs Adana ve ilçelerinde Deltamed’in
yetkili bayiliğini yapmaktadır. Disamed’in 2021 yılı itibarıyla net satışları toplamı (.....)
TL’dir.
2 Deltamed tarafından gönderilen cevabi yazıda, şikâyet konusu programlanabilir ventrikülo-peritoneal
şant sistemi antisifon özellikli ve allogreft adlı malzemelerin teşebbüse ait olmadığı ifade edilmiştir.
22-43/634-265
3/11
I.2. Sektöre İlişkin Genel Bilgiler ve İlgili Pazar
I.2.1. Genel Olarak Sağlık Sektöründe ve Tıbbi Malzeme Sektöründe Kamu Alımları
(9) Sağlık kuruluşları, tıbbi sarf malzemeleri ile test ve tetkik sarf malzemesi gibi
ihtiyaçlarını önceden planlayarak KİK’te sayılan temel ihale usulleri ile temin
etmektedir.
(10) KİK’te sayılan ihale usulleri açık ihale usulü, belli istekliler arasında ihale usulü,
pazarlık usulü ve doğrudan teminden ibarettir. Şikâyete konu ürünler olan yapışkanlı
dura grefti, programlanabilir ventrikülo-peritoneal şant sistemi antisifon özellikli, tek
kullanımlık doppler probu intraoperatif adlı tıbbi malzemelerin alım metodu kurumun
ihtiyacına göre aynı kurum tarafından belirlenmektedir. Bu kapsamda, açık ihale (KİK
m.19-A), doğrudan temin (KİK 22-D) ya da doğrudan temin yöntemlerinden biri olan
hasta başı sözleşmeli (KİK 22-F) hasta/kullanım yoğunluğuna göre en çok tercih edilen
alım metotlarıdır.
(11) Açık ihale yönteminde, ihaleyi açacak olan kurum yaklaşık maliyetin hesaplanması için
ilana çıkmaktadır. Daha sonra firmalar belirtilen adetler için kuruma Türk Lirası
bazından yaklaşık maliyet teklifi iletmekte ve kurum gelen yaklaşık maliyet tekliflerinin
ortalaması üzerinden ihale bedelini belirlemektedir. Yaklaşık maliyet sürecinin
tamamlanmasından sonra ilgili kurum tarafından ihale süreci başlatılmaktadır.
Doğrudan temin usulü ise, sonuçlanma süresi daha kısa olduğundan hastaneler
tarafından tıbbi malzeme alımlarında daha çok tercih edilmektedir.
(12) Ayrıca doğrudan temini düzenleyen KİK’in 22. maddesinin f bendinde yer alan
“Özelliğinden ve belli süre içinde kullanılma zorunluluğundan dolayı stoklanması
ekonomik olmayan veya acil durumlarda kullanılacak olan ilaç, aşı, serum, anti-serum,
kan ve kan ürünleri ile ortez, protez gibi uygulama esnasında hastaya göre
belirlenebilen ve hastaya özgü tıbbî sarf malzemeleri, test ve tetkik sarf malzemeleri
alımları” hükmü doğrudan temin yönteminin hastaneler için daha uygun olduğunu
işaret etmektedir. İlgili satın alma usulünde yüklenici her durumda kuruma hizmet
verebilmek için ilgili ürünü her daim stoklarında bulundurmak zorunda olup hastane
stok tutma ve yönetme maliyetlerinden kurtulmaktadır.
I.2.2. Şikâyete Konu Ürünlerin İhale Süreci
(13) Deltamed tarafından gönderilen cevabi yazıda; sağlayıcı firmanın internet
platformundan ya da kurum satın alma birimlerinden gelen talepler üzerine bölge
bayileri ile iletişim kurulduğu, talep edilen ürünün teknik şartnamesinin incelendiği ve
istenilen ürün veya ikamesi için teklif, Ulusal Bilgi Bankası (UBB), stok ve teslim süresi
bilgilerinin yetkili bayilere iletildiği, bayilerin sağlayıcıdan aldığı döviz bazlı teklif
üzerinden kurumun ödeme vadesi, mevcut kur ve en önemlisi kendi ticari menfaatini
esas alarak ihaleye teklif fiyatını belirlediği ve hastaneye ilettiği, bu noktada, yetkili
bayilerin nihai fiyatı belirleme konusunda tamamen bağımsız oldukları, bayilerin
gözetecekleri en önemli hususun aynı ürünün diğer kamu kurumlarına yapılan satış
fiyatlarına benzer seviyede olması ve söz konusu ihale için tespit edilmiş olan yaklaşık
maliyetin altında kalmaması olduğu ifade edilmiştir.
(14) Deltamed ve Disamed yetkililerinin e-posta ve benzeri yollarla kurdukları iletişimler
incelendiğinde de bu beyana aykırı bir hususa rastlanmamıştır.
I.2.3. İlgili Ürün Pazarı
22-43/634-265
4/11
(15) Rekabet hukukunda pazar tanımı, teşebbüsler arasındaki rekabetin sınırlarını tespit
etmekte kullanılan bir araçtır. İlgili pazar, ürün ve coğrafi pazar olmak üzere iki temel
boyuttan oluşmaktadır. Pazarı hem ürün hem de coğrafi bölge boyutlarıyla
tanımlamaktaki amaç, teşebbüslerin davranışlarını sınırlama ve etkin bir rekabetçi
baskıdan bağımsız olarak davranmalarını önleme gücüne sahip rakiplerin ortaya
çıkarılmasıdır. İlgili coğrafi pazar ise, rekabet koşullarının homojen olduğu pazar olarak
ifade edilebilir. İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’un 3. paragrafında ilgili
ürün pazarı: “İlgili ürün pazarının tespitinde, birleşme veya devralma konusu olan mal
veya hizmetlerle, tüketicinin gözünde fiyatı, kullanım amaçları ve nitelikleri bakımından
aynı sayılan mal veya hizmetlerden oluşan pazar dikkate alınır; tespit edilen pazarı
etkileyebilecek diğer unsurlar da değerlendirilir.” şeklinde tanımlanmaktadır.
(16) Dosya kapsamında öncelikle belirtilmesi gereken husus, ilgili şikayetin spesifik
nitelikteki tıbbi sarf malzemelerine ilişkin olduğudur. Öte yandan, şikâyet başvurusunda
ÜTS kodları ile birlikte belirtilen dört üründen iki ürünün, şikâyet edilen teşebbüs
tarafından satılmadığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla mevcut dosya özelinde inceleme,
“Tek Kullanımlık Doppler Probu Satış Pazarı” ve “Intraoperatif ve Yapışkanlı Dura
Grefti Satış Pazarı” adlı ürünler özelinde yapılacaktır.
I.2.3.1. Yapışkanlı Dura Grefti
(17) Greft tanım olarak form ve fonksiyon oluşturmak amacıyla kanlanması orijinal yerinden
ayrılarak vücudun başka bir yerine aktarılan doku olup, bir dokunun cerrahi yöntemlerle
bir bölgeden bir başka bölgeye nakledilmesi amacıyla kullanılmaktadır3. Dokunun
yaşayabilmesi için kanlanma aktarılan yerden sağlanır. Deri, kıkırdak, kemik, tendon,
yağ, damar, sinir, fasiya ve kas dokusu greft olarak kullanılabilir. Kas dokusu
diğerlerinden farklı olarak metabolizması çok hızlı olan bir doku olduğu için çok küçük
hacimlerde greft olarak kullanılabilir ve kasların greft olarak kullanımı çok nadirdir4.
(18) Kaynağına göre greftler; otogreft, allogreft, heterogreft, izogreft olarak dörde
ayrılmakta olup aşağıdaki şekilde açıklanabilecektir.
- Otogreft: Doku hastanın kendisindeki bir verici sahadan, alıcı sahaya yapılır.
Günlük pratikte en sık kullanılan greftler otogreftlerdir.
- Allogreft (homogreft): Aynı tür canlılarda, farklı bireyler arası aktarım yapılır.
- Ksenogreft (heterogreft): Farklı tür canlılar arası aktarım yapılır. Günlük pratikte
allo ve ksenogreftlerin kullanımı oldukça nadirdir çünkü bunlar immun
rejeksiyona uğrarlar.
- İzogreft: Aynı tür canlılarda, farklı bireyler arasında aktarım yapılır; ancak bu
aktarım immun yanıta yol açmaz. Bunun insanlar için örneği tek yumurta
ikizleridir.
(19) Beyni ve tüm omuriliği saran, beyin omurilik sıvısını (BOS) içinde barındıran ve bu
sayede beyin ve sinir sistemini koruyan, kalın zar “dura mater” olarak adlandırılır. Dura
mater sert beyin dokusunu ve omuriliği çevreleyen beyin zarlarının en kalın ve en
dıştaki katmanıdır. Mezoderm tabakasından köken almakta olan dura mater pia mater
3https://acikders.ankara.edu.tr/pluginfile.php/153580/mod_resource/content/1/Greftler%20ve%20Flepl
er%20Teorik.pdf. Erişim Tarihi: 30.08.2022.
https://khgmstokyonetimidb.saglik.gov.tr/Eklenti/25161/0/sunum---tibbi-sarf-malzemelerinin-malzeme-
cinslerine-gore--siniflandirilmasipdf.pdf Erişim Tarihi: 30.08.2022.
4https://acikders.ankara.edu.tr/pluginfile.php/153580/mod_resource/content/1/Greftler%20ve%20Flepl
er%20Teorik.pdf. Erişim Tarihi: 30.08.2022.
https://khgmstokyonetimidb.saglik.gov.tr/Eklenti/25161/0/sunum---tibbi-sarf-malzemelerinin-malzeme-
cinslerine-gore--siniflandirilmasipdf.pdf Erişim Tarihi: 30.08.2022.
22-43/634-265
5/11
ve araknoid zarın arasında bulunan beyin-omurilik sıvısının korunmasından
sorumludur5.
(20) Herhangi bir ameliyat, travma, tümör oluşumu gibi nedenlerle durada bir kayıp
oluştuğunda, bu zar içindeki BOS’u koruyacak şekilde (sıvı geçirmez şekilde) tamir
edilmek zorundadır. Bu gibi durumlarda dura greftleri söz konusu doku kaybını örtecek
şekilde kullanılarak bu defekt kapatılır ve duranın yeniden sıvı geçirmez hale gelmesi
sağlanır.
(21) Beyin ve sinir cerrahisi kliniklerinde çok sık kullanılan sentetik duramater greftleri;
hastanın hastanede kalış süresini etkilemesi, morbidite ve hatta oluşabilecek
komplikasyonlara bağlı gelişen mortalitenin önlenmesinde oldukça önemlidir.
(22) “İdeal dura greft materyali için gerekli olan özellikler aşağıda sıralanmaktadır:
- Olabildiğince konak durasının özelliklerine yakın olmalıdır.
- Esnek, nispeten inert, elastik ve gerilebilmelidir.
- Beyin omurilik sıvısı mesafesini sıvı sızdırmayacak şekilde kapatmalıdır.
- Enfeksiyon girişine direç göstermelidir.
- Yabancı cisim reaksiyonu ya da enflamatuar yanıta neden olmamalıdır.
- Kortikal adezyona yol açmamalıdır.
- İç yüzeyi kortikal yüzeyi zedelemeyecek kadar düz ve pürüzsüz olmalıdır.
- Yerini dura matere benzer bağ dokusuna bırakabilmelidir.
- Kolay uygulanabilmelidir.
- Sterilize edilip saklanabilmelidir.
- Ekonomik olmalıdır.
Yukarıda belirtilen özelliklerden ne kadar fazlasını taşıyorsa dura greft materyali o
kadar ideale yakın olacaktır6.”
(23) Deltamed tarafından Integra firmasının Duragen marka Yapışkanlı Dura Grefti için;
Medtronic, B.Braun, Baxter, Tutopatch, Collagen Matrix, Desu, Stryker’in rakip olduğu
ifade edilmiş olup teşebbüs pazar paylarının ne olduğu hakkında tam bir bilgiye sahip
olmamakla birlikte bu üründeki tahmini pazar paylarının yaklaşık %(.....) olduğu ifade
edilmiştir.
I.2.3.2. Tek Kullanımlık Doppler Probu (Intraoperatif)
(24) Beyin içindeki damarların doğuştan gelen yapısal bozukluklar veya genel sağlık
durumunun etkileriyle deforme olması ve inceldiği yerlerde meydana gelen
baloncuklara anevrizma denir. Bu baloncukların ağız kısmı cerrahi müdahale ile
“anevrizma klipsi” olarak adlandırılan metal klipslerle kapatılmakta ve o baloncuk içinde
kan dolaşımı olması engellenerek zamanla sönmesi ve patlama riskinin sıfırlanması
hedeflenmektedir. Baloncuğun ağzı kapatıldıktan sonra kan dolaşımının kesildiğini
kontrol etmenin en güvenilir yolu ise doppler probu ile kontrol etmektir. Ufak bir doppler
cihazına bağlanarak çalışan tek kullanımlık probların uç kısmındaki hassas ses ölçümü
yapan bölüm anevrizmaya değdirilerek kan atış sesi gelip gelmediğine bakılır. Ses
5https://tr.wikipedia.org/wiki/Dura_mater#:~:text=Sert%20zar%20veya%20kal%C4%B1n%20zar,beyin
%2Domurilik%20s%C4%B1v%C4%B1s%C4%B1n%C4%B1n%20korunmas%C4%B1ndan%20soruml
udur. Erişim Tarihi: 07.09.2022.
6 Dr. Vural HAMZAOĞLU, “Sentetik Dura Greftlerinden Beriplast Ve Tissuduranın Etkinlik Yan Etki Ve
Komplikasyonlar Açısından Karşılaştırılması”, On Dokuz Mayıs Üniversitesi Tıp Fakültesi Beyin ve Sinir
Cerrahisi Anabilim Dalı, Yayınlanmamış Uzmanlık Tezi, Samsun, 2011, s.1.
22-43/634-265
6/11
gelmiyorsa ameliyat başarılı şekilde sonlandırılır, ses geliyor ise klipsin tekrar takılması
yöntemi tercih edilir.
(25) Elde edilen bilgilerden anlaşıldığı üzere, söz konusu ürünler çeşitli tıbbi gereklilikler
dolayısıyla kullanılan tıbbi sarf malzemeleri niteliğindedir. Dosya kapsamında elde
edilen bilgiler çerçevesinde mevcut ürünlerin talep yönünden ikamesi bulunduğu
yönünde veri elde edilememiştir.
(26) Dolayısıyla İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuzun 20. paragrafındaki
“inceleme konusu işlem, gerek ürün gerekse de coğrafi açıdan olası alternatif pazar
tanımları çerçevesinde rekabet açısından endişeler yaratmıyor ya da alternatif tüm
tanımlar açısından rekabeti bozucu bir etki söz konusu oluyorsa pazar tanımı
yapılmayabilir” hükmü dikkate alınarak kesin bir ilgili ürün pazarı tanımı yapılmasına
gerek olmadığı sonucuna varılmıştır.
(27) Deltamed tarafından VTI Doppler Probe markalı Tek Kullanımlık Doppler Probu
(Intraoperatif) için; Koven’in7 rakip olduğu ifade edilmiş olup rakip teşebbüslerin pazar
paylarının ne olduğu hakkında tam bir bilgiye sahip olunmadığı belirtilmiştir. Bununla
birlikte Deltamed’in bu üründeki tahmini pazar payının yaklaşık %(…..) olduğu ifade
edilmiştir.
I.2.4. İlgili Coğrafi Pazar
(28) Anılan ürün ve hizmetlerin satışının Türkiye genelinde yapılması ve ülke içinde
rekabetin farklılaşmasına neden olacak bir unsurun bulunmaması dikkate alınarak, ilgili
coğrafi pazar “Türkiye” olarak tespit edilmiştir.
I.3. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
(29) Yukarıda açıklandığı üzere şikâyet, Disamed’in yukarıda belirtilen ürünlerin
ihalelerinde, Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi’ne, diğer hastanelere kıyasla
daha yüksek teklifler verdiği ve bu nedenle de ayrımcılık gerçekleştirmek suretiyle
4054 sayılı Kanun’un ihlal edildiği iddiasını içermektedir. Bu bakımdan ilgili şikâyetin
4054 sayılı Kanun’un 6. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen “eşit
durumdaki alıcılara aynı ve eşit hak, yükümlülük ve edimler için farklı şartlar ileri
sürerek, doğrudan veya dolaylı olarak ayırımcılık yapılması” düzenlemesine aykırılık
iddiasını içerdiği görülmektedir.
(30) 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesinin ikinci fıkrasının (b) bendinin lafzından, ayrımcılık
eyleminden bahsedebilmek için; i) alıcıların eşit konumda olmaları, ii) ortada aynı ve
eşit hak, yükümlülük ve edimlerin bulunması ve iii) bu aynı ve eşit hak, yükümlülük ve
edimler için farklı koşulların ileri sürülmesi gerektiği anlaşılmaktadır. 4054 sayılı
Kanun’un 6. maddesi anlamındaki ayrımcılık eyleminde ise; i) ayrımcı uygulamada
bulunulan teşebbüslerin rakip olmaları, ii) eşit ticari işlemlere farklı fiyat uygulanması
ve iii) uygulamanın alıcı konumundaki rakiplerden birini diğerine karşı rekabette
dezavantajlı hale getirmesi şartları bir arada aranmaktadır.
(31) Rekabet hukuku uygulamasında ayrımcılık; hâkim durumdaki teşebbüsün rasyonel
gerekçeler olmaksızın, aynı veya eşit durumdaki teşebbüslere farklı veya farklı
durumdaki teşebbüslere eşit davranması şeklinde tanımlanabilmektedir. Ayrımcılık,
yöneltildiği taraflara göre birincil seviye zarar doğuran ayrımcılık ve ikincil seviye zarar
doğuran ayrımcılık olarak ikiye ayrılabilmektedir. Birincil seviye zarar doğuran
ayrımcılıkta, hâkim durumdaki teşebbüsün kendisinin veya bağlantılı olduğu
teşebbüslerin faaliyet gösterdiği pazarlarda rakiplerin aleyhine olacak ayrımcı
7 (…..)
22-43/634-265
7/11
davranışları söz konusudur. İkincil seviye zarar doğuran ayrımcılıkta ise hâkim
durumdaki teşebbüs kendisinin faaliyette bulunmadığı pazarlardaki müşterilerine
yönelik olarak ayrımcı davranışlarda bulunmaktadır.
(32) Farklı uygulamalarda bulunulan tarafların ya da söz konusu işlemlerin eşitliği
değerlendirilirken farklı uygulamaya konu edilen mal ya da hizmetler arasında fiziksel
ya da işlevsel benzerliklerin bulunması, işlemlerin benzer ticari içerikte olması ve
benzer ticari koşullarda gerçekleşmesi, işlemlerin zamansal olarak birbirine yakın
olması gibi unsurlar incelenmektedir. Farklı uygulamaların, bu uygulamalara maruz
kalan teşebbüsler bakımından rekabetçi dezavantaj yaratıp yaratmadığının
değerlendirilmesi noktasında ise, uygulamayı gerçekleştiren hâkim durumdaki
teşebbüsün vazgeçilmez bir ticari taraf olması, bu teşebbüsün gerçekleştirdiği
uygulama sonucu ortaya çıkan farklılığın önemli düzeyde olması ve uzun süre devam
etmesi, farklı uygulamalara konu edilen mal ya da hizmetin müşterinin maliyetleri
içindeki payının büyük olması gibi unsurlar aranmaktadır8.
(33) Bu unsurlar içerisinden “rekabetçi dezavantaj yaratma”ya ilişkin husus, ayrımcılık
davranışının rekabet ihlali teşkil edip etmediğinin tespiti açısından önem arz
etmektedir. Total Havacılık/DHMİ9 kararında “eşit olarak kabul edilen alıcılar için söz
konusu olan bu farklılıkların, rekabet hukuku uygulaması kapsamında ihlal olarak
değerlendirilebilmesi için fiyat farklılıklarına maruz kalan teşebbüsleri rekabetçi açıdan
dezavantajlı konuma düşürmesinin arandığı tespitine yer verilmiştir. Fiyat
farklılıklarının rakip teşebbüsler bakımından rekabetçi dezavantaj yaratıp
yaratmadığının en büyük göstergesi, bu teşebbüslerin farklı fiyat uygulamasına konu
olan hizmet için katlandıkları maliyetin toplam maliyetleri içindeki payı olduğu ifade
edilmektedir.
(34) Belville-UN Ro-Ro10 kararı ayrımcılığa ilişkin yapılan tespitler açısından önem taşıyan
bir karar niteliğindedir. Kararda UN Ro-Ro’nun söz konusu pazardaki hâkim durumunu
kötüye kullanıp müşterisi konumundaki bazı firmalara daha uygun navlun fiyat
teklifinde bulunduğu, bazı firmalara ise navlunu geç vererek firmalar arasında ayrımcı
uygulamalarda bulunduğu iddiası incelenmiştir. Kurul başvuruya ilişkin yaptığı
değerlendirmede, ayrımcılık iddiasına konu hizmetin farklı nitelik ve hacimde olması
sebebiyle eşit durumda olmayan iki işlem olduğu kanaatiyle ayrımcılık yoluyla hâkim
durumun kötüye kullanılmasının söz konusu olmadığına hükmetmiştir. Kurul ayrıca bir
eylemin hâkim durumun kötüye kullanılması olarak değerlendirilebilmesi için ilgili
teşebbüsün hâkim durumda bulunması ve eylemin kötüye kullanma olarak kabul
edilebilecek nitelikte olması gerektiğinden bahisle, sözü edilen iki kriterden herhangi
birisinin bulunmaması durumunda 4054 sayılı Kanun’un 6. maddesinin ihlalinden
bahsedilemeyeceğine hükmetmiştir. Bu bakımdan kararda UN Ro-Ro’nun hâkim
durumda olup olmadığına ilişkin bir tespitte bulunulmadan, davranışın ayrımcılık teşkil
etmediği tespiti yapılarak UN Ro-Ro hakkında soruşturma açılmasına yer olmadığına
hükmedilmiştir.
(35) Ayrımcılık davranışına ilişkin zarar teorisi ve rekabet hukuku kapsamında ayrımcılığın
nasıl ele alınması gerektiğine ilişkin olarak Roche11 kararında yapılan tespitler de önem
arz etmektedir. Kararda öncelikle eşit durumdaki alıcılara farklı fiyattan satış yapılarak
fiyatın farklılaştırılmasının ihlal için yeter şart olmadığı vurgulanmakta ve ayrıca eşit
8 Kurulun 09.08.2017 tarih ve 17-26/402-179 sayılı ve 09.09.2015 tarih ve 15-36/559-182 sayılı kararları.
9 Kurulun 09.09.2015 tarih ve 15-36/559-182 sayılı kararı.
10 Kurulun 16.1.2014 tarih ve 14-02/41-19 sayılı kararı.
11 Kurulun 30.10.2008 tarih ve 08-61/996-388 sayılı kararı.
22-43/634-265
8/11
düzeydeki alıcılar arasında fiyat farklılaştırması yapılmasının rakiplerin pazar dışına
itilmesine yol açan dışlayıcı etkiye sahip olduğunun gösterilmesinin gerektiği
belirtilmektedir.
(36) Somut olay özelinde rekabetçi koşulların bozulması hususunun ele alınmasında yarar
bulunmaktadır. Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi tarafından öne sürülen
iddia, belirli ürünler için diğer hastanelere kıyasla yüksek satış fiyatları uygulandığı ve
bu yolla hastane aleyhine ayrımcılıkta bulunulduğu yönündedir. Öte yandan rekabet
hukuku içtihadında bu türden bir ihlalin gerçekleşebilmesi için ilgili eylemin pazardaki
rekabetçi koşulları bozması gerekmektedir.
(37) Yukarıdaki açıklamalar doğrultusunda, ürünlerin sağlayıcısı konumundaki Deltamed’in
söz konusu ürünleri bayilerine ortalama satış fiyatı ile Adana ve diğer illere yapılan
ortalama satış fiyatı arasında önemli düzeyde farklılık bulunup bulunmadığının
incelenmesinde fayda görülmektedir. Bu bakımdan Deltamed’in yaptığı satışların il
bazında ortalama fiyat düzeyini gösteren grafiklere aşağıda yer verilmektedir.
Grafik- 1: 2021 Yılı İtibarıyla Deltamed Tarafından Satışı Yapılan Doppler Probunun İl Bazında
Ortalama Satış Fiyatı
(…..TİCARİ SIR…..)
Kaynak: Teşebbüsten Gelen Cevabi Yazı
Grafik- 2: 2022 Yılı İtibarıyla Deltamed Tarafından Satışı Yapılan Doppler Probunun İl Bazında
Ortalama Satış Fiyatı
(…..TİCARİ SIR…..)
Kaynak: Teşebbüsten Gelen Cevabi Yazı
Grafik-3: 2019-2022 Yılları Arasında12 Deltamed Tarafından Satışı Yapılan Dura Greftinin İl Bazında
Ortalama Satış Fiyatı
(…..TİCARİ SIR…..)
Kaynak: Teşebbüsten Gelen Cevabi Yazı
12 Ürünün yıl bazında satış miktarı düşük seviyelerde olduğundan 2019-2022 yılları arasındaki dönem
kümülatif olarak alınmıştır.
22-43/634-265
9/11
(38) Yukarıda yer verilen grafiklerden (Grafik-1,2,3) görüldüğü üzere, ürünün il bazında
satış fiyatları arasında değişkenlikler olabilmekle birlikte Adana ilinden daha yüksek
fiyatla satış yapılan iller olabildiği görülmektedir. Bu durum ise ürünlerin özel olarak
Adana ilinde daha yüksek fiyatla satıldığı iddiasının geçerli olmadığına işaret
etmektedir. Bu bakımdan, fiyat düzeyleri arasında anlamlı bir fark olmaması nedeniyle,
ayrımcılık davranışı için aranan eşit koşullardaki alıcılara farklı koşullar uygulanması
şartının karşılanmadığı anlaşılmaktadır.
(39) Ayrımcılık iddiasının Disamed’in yaptığı satışlar özelinde incelenebilmesini teminen,
teşebbüsten ilgili ürünlerin başkaca hastanelere satışının olup olmadığı ve satış değeri
bilgisi talep edilmiştir. Bu kapsamda Disamed’in Adana’da faaliyet gösteren Özel
Metropark Hastanesi ile Adana Başkent Hastanesi’ne söz konusu ürünleri tedarik
etmek üzere teklifte bulunduğu bilgisi edinilmiştir. Mevcut bilgilerden Metropark
Hastanesi’ne doppler probu için (.....)TL, dura grefti için ise (.....)TL teklifte
bulunulduğu; Adana Başkent Hastanesi’ne dura grefti için 2022 yılı içerisinde farklı
zamanlarda (.....), (.....)TL, (.....)TL, (.....) TL, (.....), (.....)TL teklifte bulunulduğu
anlaşılmaktadır. Söz konusu fiyat düzeyleri Adana Şehir Eğitim ve Araştırma
Hastanesi’ne teklif edilen fiyatlarla kıyaslandığında doppler probu için 2021-2022
dönemi için (.....)TL, 2022-2023 dönemi içinse (.....)TL’lik teklifler verildiği, dura greftinin
ise 2022-2023 yılında (.....)TL olarak gerçekleştiği görülmektedir. Anılan fiyat düzeyleri
incelendiğinde Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi’ne teklif edilen dura grefti
fiyatının diğer hastanelere yapılan satış teklifine kıyasla daha aşağıda gerçekleştiği,
doppler probu için ise düşük bir miktarda daha yüksek bir teklif söz konusu olsa da fiyat
tekliflerinin ciddi oranda farklılaşmadığı görülmektedir.
(40) Adana ili içerisinde ilgili ürünün satışının yapıldığı hastanelerin yanı sıra, çeşitli illerdeki
hastaneler açısından da ilgili ürünün fiyat düzeyinin farklılaşıp farklılaşmadığı
incelenmiştir. Bu bakımdan Ankara Şehir Hastanesi tarafından gönderilen cevabi
yazıda 2022 yılı içerisinde doppler probunun fiyatının ortalama alış fiyatının (.....)TL,
dura greftinin ortalama alış fiyatının ise (.....)TL olduğu görülmüştür. İlgili fiyatlar Adana
Şehir Eğitim Araştırma Hastanesi ile kıyaslandığında görece daha düşük olduğu
görülse de ((.....)TL ve (.....)TL) aradaki farkın gerek nisbi açıdan gerekse de sayısal
değer açısından ciddi ölçüde farklılaşmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
22-43/634-265
10/11
(41) Yukarıda sunulan verilere ilişkin tablolar aşağıda yer almaktadır.
Tablo-1: 2022 Yılı Hastanelerin Doppler Probunu Alış Fiyatları
2022 Yılı Hastanelerin
Yapışkanlı Dura
Greftini Alış Fiyatları
Hastane Alış Fiyatı
Özel Metropark
Hastanesi
(.....)
Adana Başkent
Hastanesi
(.....)
Adana Şehir Eğitim ve
Araştırma Hastanesi
(.....)
Ankara Şehir
Hastanesi
(.....)
Kaynak: Teşebbüsten Gelen Cevabi Yazı
(42) Ayrıca ÜTS’ye girilen ihaleler incelendiğinde; 21.02.2022 tarihli Kocaeli Üniversitesi
Eğitim Araştırma Hastanesi tarafından yapılan dura grefti alım ihalesinde birim fiyatın
(.....) TL olduğu, 14.03.2021 tarihli Haseki Eğitim ve Araştırma Hastanesi tarafından
yapılan ihalede doppler probu birim fiyatının (.....) TL olduğu görülmektedir.
(43) Dosya kapsamında yapılan yerinde incelemelerde fiyat ayrımcılığına işaret eden
herhangi bir delile rastlanmamış olup taraflardan talep edilen bilgiler kapsamında
yapılan değerlendirmelerde de fiyat ayrımcılığının olmadığını işaret eden veriler elde
edilmiştir. Bu nedenle şikâyete konu teşebbüslerin hâkim durumda olup olmadığının
değerlendirilmesine gerek kalmaksızın kötüye kullanma niteliğinde herhangi bir
davranışın olmaması sebebiyle ilgili pazarlarda hâkim durumlarını kötüye
kullanmadıkları kanaatine varılmıştır.
2022 yılı
Hastanelerin Doppler
Probunu Alış
Fiyatları
Hastane Alış Fiyatı
Özel Metropark Hastanesi (.....)
Adana Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi (.....)
Ankara Şehir Eğitim ve Araştırma Hastanesi (.....)
Kaynak: Teşebbüsten Gelen Cevabi Yazı
Tablo-2: 2022 Yılı Hastanelerin Yapışkanlı Dura Greftini Alış Fiyatları
22-43/634-265
11/11
J. SONUÇ
(44) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca şikayetin reddi ile soruşturma açılmamasına, gerekçeli kararın
tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak
üzere OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy