Rekabet Kurumu - Karar Sayı 22-52/795-325

Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2022-5-048 (Menfi Tespit) Karar Sayısı : 22-52/795-325 Karar Tarihi : 23.11.2022 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE Üyeler : Ahmet ALGAN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK, Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN, Cengiz ÇOLAK, Berat UZUN B. RAPORTÖRLER : Osman AYAR, Asena YAMAN, Nilay ÖZLÜK C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Artaş İnşaat San. ve Tic. AŞ Ataköy 7-8-9-10. Kısım Mah. Çobançeşme E-5 Yanyol Cad. No:8/2/1 Bakırköy/İstanbul (1) D. DOSYA KONUSU: Doğan Şirketler Grubu Holding AŞ’nin sahip olduğu Çelik Halat ve Tel Sanayii AŞ hisselerinin, Artaş İnşaat San. ve Tic. AŞ ve Betatrans Lojistik İnşaat Sanayi ve Ticaret AŞ tarafından devralınması işlemi. (2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 17.10.2022 tarih, 32163 sayı ile intikal eden ve eksiklikleri en son 22.11.2022 tarih, 33161 sayılı cevabi yazı ile tamamlanan bildirim üzerine düzenlenen 22.11.2022 tarihli, 2022-5-048/MM sayılı Muafiyet Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır. (3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Doğan Şirketler Grubu Holding AŞ’nin sahip olduğu Çelik Halat ve Tel Sanayii AŞ hisselerinin, Artaş İnşaat San. ve Tic. AŞ ve Betatrans Lojistik İnşaat Sanayi ve Ticaret AŞ tarafından devralınması işleminin;  4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 7. maddesi ve bu Kanun’a dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in (2010/4 sayılı Tebliğ) 5. maddesi kapsamında bir devralma işlemi olmadığı,  Söz konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 4, 6. ve 7. maddelerine aykırı olmadığı, dolayısıyla işleme menfi tespit belgesi verilebileceği sonuç ve kanaatine ulaşıldığı ifade edilmiştir. G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME G.1. Taraflara İlişkin Bilgiler G.1.1. Artaş İnşaat San. ve Tic. AŞ (ARTAŞ) (4) ARTAŞ, ahşap binaların inşaatı hariç ikamet amaçlı binaların inşaatı alanında faaliyet göstermekle birlikte iştirakleri aracılığıyla gayrimenkul, perakende ve turizm alanlarında da proje bazlı faaliyetlerde bulunmaktadır. Teşebbüsün yurt dışında herhangi bir iştiraki veya faaliyeti bulunmamaktadır.
22-52/795-325 2/6 G.1.2. Betatrans Lojistik İnşaat Sanayi ve Ticaret AŞ (BETATRANS) (5) BETATRANS, gaz ve petrol ürünleri hariç olmak üzere kara yolu ile şehirler arası yük taşımacılığı hizmeti ile ikamet amaçlı olmayan binaların inşaatı ve ahşap binaların inşaatı hariç olmak üzere ikamet amaçlı binaların inşaatına yönelik alanlarda faaliyet göstermektedir. Teşebbüsün yurt dışında herhangi bir iştiraki veya faaliyeti bulunmamaktadır. G.1.3. Çelik Halat ve Tel Sanayii AŞ (ÇELİK HALAT) (6) 1962 yılında Kocaeli’de kurulan ÇELİK HALAT; çok demetli halat, endüstriyel yaylık tel, endüstriyel galvanizli tel ve ön gerilimli beton demeti imalatı ve satışı alanlarında faaliyet göstermektedir. Yıllık 70.000 ton üretim kapasitesi ile 50’den fazla ülkede satış faaliyetleri yürüten ÇELİK HALAT’ın ayrıca Hollanda’da da bir ofisi bulunmaktadır. Tablo 1: ÇELİK HALAT’ın hissedarlık yapısı İşlem Öncesi Hissedarlık Yapısı İşlem Sonrası Hissedarlık Yapısı Hisse Sahibi Hisse Oranı (%) Hisse Sahibi Hisse Oranı (%) DOĞAN HOLDİNG (.....) ARTAŞ (.....) Borsa İstanbul’da İşlem Gören Kısım (.....) BETATRANS (.....) Borsa İstanbul’da İşlem Gören Kısım (.....) TOPLAM 100,00 TOPLAM 100,00 Kaynak: Bildirim Formu G.2. İlgili Pazar G.2.1. İlgili Ürün Pazarı (7) İlgili ürün pazarı belirlenirken, tüketicinin gözünde fiyatları, kullanım amaçları ve nitelikleri bakımından birbiriyle değiştirilebilir veya ikame edilebilir olarak kabul edilen bütün mal veya hizmetlerden oluşan pazar dikkate alınmaktadır. (8) Başvuru sahibi tarafından sunulan bilgi ve belgeler çerçevesinde ÇELİK HALAT’ın, üretim ve satış faaliyetlerini yürüttüğü ürünleri;  Çelik Tel: endüstriyel yaylık tel, endüstriyel galvanizli yaylık tel ve patentli tel  Çelik Halat: vinç halatları, denizcilik halatları, madencilik halatları, asansör halatları, balıkçılık halatları, ormancılık halatları, sondaj halatları, genel kullanım halatları  Beton Demeti: ön germeli beton demeti olmak üzere üç ana grupta sınıflandırmak mümkündür. Çelik teller daha çok tarım, beyaz eşya ve mobilya gibi sektörlerde kullanılırken, çelik halatlar ise asansörlerde ve kule vinçlerinde kullanılmaktadır. Beton demetleri ise yoğun olarak inşaat sektöründe; öngermeli ve ardgermeli köprü kirişi imalatı, prefabrik yapı elemanları, zemin ve maden ankrajları, nükleer santraller, silo inşaatları, konut ve ticari yapı inşaatları gibi alanlarda kullanılmaktadır. (9) ÇELİK HALAT’ın hisselerinin bir bölümünü devralması planlanan ARTAŞ’ın başlıca faaliyet alanı ikamet amaçlı konutların inşaası olmakla birlikte, AVM ve otellerin inşaası ve yönetimi alanlarında da faaliyet göstermektedir. ÇELİK HALAT’ın hisselerinin diğer bir bölümünü devralması planlanan BETATRANS ise kara nakliyesi ve konteyner depolama faaliyetlerinin yanı sıra inşaat sektöründe; sanayi ve ticaret merkezi, lojistik operasyon ve bakım merkezi, depo, okul ve ikamet amaçlı konut inşaası gibi alanlarda faaliyet göstermektedir.
22-52/795-325 3/6 (10) Yukarıda yer verilen bilgiler çerçevesinde, ilgili ürün pazarları “ikamet amaçlı konut inşaası ve satışı”, “çelik halat imalatı ve satışı” ve “beton demeti imalatı ve satışı” olarak belirlenmiştir. G.2.2. İlgili Coğrafi Pazar (11) Dosya kapsamında edinilen bilgilerden, ÇELİK HALAT, ARTAŞ ve BETATRANS’ın Türkiye genelinde faaliyet gösterdiği görüldüğünden ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir. G.3. Değerlendirme G.3.1. 4054 Sayılı Kanun'un 7. Maddesi Kapsamında Yapılan Değerlendirme (12) Başvuru sahibi tarafından sunulan bilgi ve belgeler incelendiğinde, ARTAŞ ve BETATRANS ile DOĞAN HOLDİNG arasında 12.10.2022 tarihinde imzalanan Pay Devir Sözleşmesi’nin 2. maddesi uyarınca DOĞAN HOLDİNG’in sahip olduğu %(.....) oranındaki ÇELİK HALAT hisselerinin (.....)’ünün ARTAŞ’a, (.....)’ünün ise BETATRANS’a devredilmesinin hedeflendiği anlaşılmaktadır. (13) Taraflar arasında imzalanan “Çelik Halat ve Tel Sanayii Anonim Şirketi Esas Mukavelesi”nin (ÇELİK HALAT Ana Sözleşmesi) 9. maddesine göre; - “ÇELİK HALAT, Genel Kurul’ca seçilecek en az (.....), en çok (.....) üyeden oluşan bir Yönetim Kurulu tarafından yönetilir ve temsil olunur.” - “Yönetim Kurulu’nun Sermaye Piyasası Kurulu’nca belirlenen oranda veya adette üyesi bağımsız üye niteliğine haiz adaylar arasından seçilir.” 11. maddesine göre ise; - “Yönetim Kurulu üye tam sayısının çoğunluğu ile toplanır ve kararlarını toplantıda hazır bulunan katılan üyelerin oyçokluğu ile alır. - “Yönetim Kurulu Üyeleri’nin her birinin konum ve görev alanlarına bakılmaksızın bir oy hakkı vardır.” (14) Anılan hükümler uyarınca bahse konu hisse devir işlemlerinin gerçekleşmesi sonrasında ÇELİK HALAT’ın yönetim kurulunun toplam (.....) üyeden oluşacağı ve bu üyelerin; (…..) ifade edilmiştir. (15) Birleşme ve Devralma Sayılan Haller ve Kontrol Kavramı Hakkında Kılavuz’un 66. paragrafı uyarınca “Karar alma prosedüründe istikrarlı bir çoğunluk yoksa ve çoğunluk her seferinde azınlık hissedarları arasındaki çeşitli ittifaklardan herhangi biriyle elde ediliyorsa (değişen ittifaklar) azınlık hissedarlarının (ya da bunlardan belirli bir grubun) teşebbüsü ortaklaşa kontrol ettiği” varsayılamayacaktır. ÇELİK HALAT Ana Sözleşmesi’nin 11. maddesi uyarınca, yönetim kurulu üye tam sayısının çoğunluğu ile toplanarak kararlarını toplantıda hazır bulunan üyelerin oy çokluğu ile alınacağından; ARTAŞ veya BETATRANS’ın tek başına yönetim kurulunu toplama yeter sayısına ulaşamayacağı görülmektedir. Diğer taraftan, gerek ÇELİK HALAT Ana Sözleşmesi gerek Pay Devir Sözleşmesi incelendiğinde; herhangi bir yönetim kurulu üyesinin toplantı ve/veya karar yeter sayıları bakımından bir ayrıcalığı sahip olmadığı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla, (.....) ARTAŞ tek başına yönetim kurulunu toplayamayacak, diğer yönetim kurulu üyelerinden birisi ile ittifak yapmak zorunda kalacaktır. Yine BETATRANS da yönetim kurulunu tek başına toplayamayacak,
22-52/795-325 4/6 mutlaka ARTAŞ ya da diğer yönetim kurulu üyeleriyle ittifak yapmak durumunda olacaktır. (16) Bununla birlikte sözü edilen Kılavuz’un 61. paragrafında azınlık hissedarlarının, oy haklarının çoğunluğuna birlikte sahip olup, oy haklarını kullanırken birlikte hareket ederek hedef teşebbüsü kontrol ettiği durumlarda, bu hissedarların ortak kontrolünün söz konusu olabileceği belirtilmiştir. Bu tür bir ortak kontrolün ise, azınlık hissedarları arasında bu amaçla yapılan hukuken bağlayıcı bir anlaşmanın sonucunda ortaya çıkabileceği gibi fiili olarak da gerçekleşebileceği ifade edilmiştir. Kılavuz hukuken bağlayıcı anlaşmaya örnek olarak; azınlık hissedarlarının haklarını devrettiği (ortaklaşa kontrol edilen) bir holding şirketi ya da aynı şekilde hareket etmeyi taahhüt ettikleri bir anlaşmanın bulunmasını göstermiştir. Bahse konu hususa ilişkin başvuru sahibi tarafından herhangi bir grup yönetim kurulu üyesinin yönetim kurulunun toplanması veya karar alınması aşamasında birlikte hareket edeceğine dair yazılı ve/veya sözlü anlaşmanın olmadığı bilgisi verilmiştir. (17) Yukarıda yer verilen açıklamalar kapsamında ÇELİK HALAT’ın, bahse konu hisse devir işlemi sonrasında hissedarların ortak kontrolünde kabul edilemeyeceği, dolayısıyla anılan işlemin 2010/4 sayılı Tebliğ çerçevesinde yoğunlaşma doğurucu bir ortak girişim olmadığı, söz konusu işlemin taraflar arasındaki bir işbirliği anlaşması olarak ele alınması ve 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında olup olmadığının incelenmesi gerektiği kanaatine ulaşılmıştır. G.3.2. 4054 Sayılı Kanun'un 4. Maddesi Kapsamında Yapılan Değerlendirme (18) Yukarıda yer verilen değerlendirmeler çerçevesinde, bildirim konusu işlem her birinin faaliyeti inşaat alanında kesişen taraflar arasında bir işbirliği anlaşması olarak kabul edilebilecektir. Rakipler arasında bir ekonomik faaliyeti yerine getirmek için yapılan bir ya da birden fazla anlaşma şeklinde tanımlanabilecek işbirliği anlaşmaları, genel olarak, teşebbüslerin faaliyet gösterdikleri pazarlarda rekabet güçlerini arttırabilmek ya da tek başlarına gerçekleştirmelerinin zor olduğu faaliyetleri yürütmek amacıyla hayata geçirilen refah artışı yaratabilecek anlaşmalardır. Ancak, önemli ekonomik faydalar ortaya çıkarabilen işbirliği anlaşmaları, aynı zamanda çeşitli rekabet sorunlarına da yol açabilmektedir. (19) Yatay işbirliği anlaşmalarına ilişkin başlıca endişeler; tarafların fiyat, üretim, dağıtım veya arz miktarlarını belirlemek üzere anlaşması veya iş birliğinin, tarafların pazar gücü elde etmesi, pazar gücünü koruması ya da artırmasına ve böylelikle, fiyat, üretim miktarı, ürün kalitesi, ürün çeşitliliği, inovasyon bakımlarından pazarda olumsuz etkilerin ortaya çıkmasına yol açmasıdır. Ayrıca yatay işbirliği anlaşmaları; gizli bir kartel oluşturmak veya danışıklı hareketler için kolaylaştırıcı unsur olarak kullanılabileceği gibi, rakiplerin çıkarlarının ve motivasyonlarının değiştirilerek önceden var olan bir kartelin sürdürülmesine, yeni bir kartel oluşturulmasına veya açık anlaşmalar olmaksızın uyumlu eylemlere neden olabilmektedir. (20) Tarafların faaliyet alanları incelendiğinde ARTAŞ ve BETATRANS’ın faaliyetlerinin “ikamet amaçlı konut inşaası ve satışı” pazarında yatay olarak örtüştüğü görülmektedir. Ancak başvuru sahibi tarafından sunulan bilgi ve belgelerden, ilgili pazarda her iki teşebbüsün de toplam pazar paylarının %(.....)’in altında olduğu görülmektedir. Ayrıca bu iş birliği anlaşması sonucu fiyat tespiti, müşterilerin veya bölgelerin paylaşılması, arz miktarının kısıtlanması, rekabete duyarlı bilgi paylaşılması gibi 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlal edilmesine neden olacak herhangi bir rekabeti kısıtlayıcı etkinin doğmayacağı değerlendirilmiştir.
22-52/795-325 5/6 (21) Dikey işbirliği anlaşmaları kapsamında tamamlayıcı ürünlerin ya da faaliyetlerin birlikte yürütülmesi etkinlik kazanımları yaratabilmekte ve bu kazanımların tüketicilere fayda sağlanması öngörülmektedir. Ancak özellikle girdi pazarında önemli pazar gücüne sahip olan teşebbüslerin böyle bir anlaşmanın tarafı olması, üst pazarda faaliyet gösteren diğer teşebbüslerin faaliyetlerinin zorlaştırılması riskini beraberinde getirebilmektedir. Bu kapsamda ÇELİK HALAT ile ARTAŞ ve BETATRANS’ın faaliyetlerinin dikey olarak örtüştüğü “çelik halat imalatı ve satışı” ve “beton demeti imalatı ve satışı” pazarlarında, ÇELİK HALAT ve rakiplerine ilişkin pazar payı bilgilerine aşağıda yer verilmektedir: Tablo 2: Çelik Halat ve Beton Demeti Satışı Pazarında Faaliyet Gösteren Teşebbüslerin Pazar Payları (%) Çelik Halat Beton Demeti (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (…..) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) TOPLAM 100 TOPLAM 100 Kaynak: Teşebbüsten Elde Edilen Bilgiler (22) Tablo 2 incelendiğinde ÇELİK HALAT’ın gerek çelik halat gerek beton demeti pazarlarında lider konumda olmadığı, alıcıların bahse konu ürünler bakımından alternatif temin kaynaklarına sahip olduğu görülmektedir. Öte yandan başvuru sahibi tarafından, dosya konusu hisse devir işlemleri sonrası ÇELİK HALAT’ın, alım ve satım kararlarında ARTAŞ ve BETATRANS’tan bağımsız olarak faaliyet göstereceği ve dolayısıyla üçüncü taraf teşebbüslerle ticaretine devam edeceği/yeni ticari ilişkiler kurabileceği ifade edilmiştir. Dolayısıyla ÇELİK HALAT ile ARTAŞ ve BETATRANS arasında yapılacak bir işbirliği anlaşmasının, 4054 sayılı Kanun’un kapsamında dikey etkiler anlamında rakiplerin dışlanmasına yol açabilecek nitelikte herhangi bir etki doğurmayacağı değerlendirilmiştir. (23) Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde, inceleme konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi anlamında rekabeti kısıtlama amaç veya etkisi taşıyan bir anlaşma olmadığı, ayrıca Kanun’un 6. ve 7. maddelerine de aykırı olmadığı dolayısıyla işleme menfi tespit belgesi verilmesinde sakınca bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
22-52/795-325 6/6 H. SONUÇ (24) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, Bildirim konusu işlemin;  4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun’a dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in 5. maddesi kapsamında bir devralma işlemi olmadığına,  Bununla birlikte, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4, 6 ve 7. maddelerine aykırı olmadığına, dolayısıyla işleme 4054 sayılı Kanun’un 8. maddesi uyarınca menfi tespit belgesi verilmesine gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.


Full & Egal Universal Law Academy