Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2022-2-046 (Soruşturma/Uzlaşma) Karar Sayısı : 23-13/212-68 Karar Tarihi : 09.03.2023 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE Üyeler : Ahmet ALGAN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK, Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN, Cengiz ÇOLAK, Berat UZUN B. RAPORTÖRLER: Mücteba ALTUN, Hasan Yıldıray KARAYEL, Azerhan Utku FINDIK, Ömer VATANSEVER C. BAŞVURUDA BULUNAN : Resen D. İLGİLİ TARAF : - Eczacıbaşı Tüketim Ürünleri San. ve Tic. AŞ Temsilcileri: Av. İsmail Yılmaz ASLAN, Av. Orhan ÜNAL Gazi Umur Paşa Sok. Bimar Plaza No:38/8 Balmumcu Beşiktaş/İstanbul (1) E. DOSYA KONUSU: Hızlı tüketim malları sektöründe tedarikçi olarak faaliyet gösteren Eczacıbaşı Tüketim Ürünleri San. ve Tic. AŞ’nin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesini ihlal edip etmediğinin tespitine yönelik yürütülen soruşturma kapsamında Rekabet Kurulunun 23.02.2023 tarihli ve 23-10/148-MUA sayılı kararı çerçevesinde Eczacıbaşı Tüketim Ürünleri San. ve Tic. AŞ tarafından gönderilen uzlaşma metni neticesinde soruşturmanın sonlandırılması. (2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Eczacıbaşı Tüketim Ürünleri Sanayi ve Ticaret AŞ’nin (ECZACIBAŞI) perakendecilerin fiyat artışlarında koordinasyonu sağlamak üzere topla-dağıt tipi kartele taraf olmak ve bazı perakendecilerin yeniden satış fiyatlarını tespit etmek suretiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 4. maddesini ihlal ettiği iddiası. (3) G. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurulunun (Kurul) 26.04.2021 tarihli ve 21-23/271-M sayılı, 20.05.2021 tarihli ve 21-26/325-M sayılı, 19.08.2021 tarihli ve 21-39/557-M sayılı, 25.11.2021 tarihli ve 21-57/796-M sayılı ve 27.01.2022 tarihli ve 22-06/84-M sayılı kararları uyarınca hızlı tüketim malları sektöründe üretici/tedarikçi ve perakendeci olarak faaliyet gösteren bazı teşebbüsler tarafından 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesinin ihlal edilip edilmediğinin tespitine yönelik olarak aynı Kanun'un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına karar verilmiştir. İlaveten Kurulun 25.11.2021 tarihli ve 21-57/807-M sayılı kararı ile söz konusu soruşturma kapsamında 4054 sayılı Kanun'un 14. ve 15. maddelerinde yer alan yetkilerin Mopaş Marketçilik Gıda San. ve Tic. AŞ (MOPAŞ) bakımından kullanılmasına karar verilmiştir. (4) Söz konusu yetkiler çerçevesinde MOPAŞ’ta 09.12.2021 tarihinde gerçekleştirilen yerinde incelemede ECZACIBAŞI’nın organize perakendecilerin yeniden satış fiyatlarına müdahale ettiğine yönelik şüphe uyandıran birtakım belgeler elde edilmiştir. (5) Söz konusu belgelere istinaden hazırlanan 09.11.2022 tarihli ve 2022-2-046/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu, Kurulun 10.11.2022 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 22-51/767-M sayılı kararla ECZACIBAŞI hakkında, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği
23-13/212-68 2/24 iddiası ile ilgili olarak aynı Kanun’un 40. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. (6) Önaraştırma kapsamında, 24.11.2022 tarihinde ECZACIBAŞI’nın merkezinde yerinde inceleme yapılmış ve ayrıca bir tutanakla teşebbüsten bilgi talebinde bulunulmuştur. Cevabi yazı 05.12.2022 tarih ve 33521 sayı ile Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına intikal etmiştir. (7) Ayrıca yürütülen önaraştırma kapsamında ECZACIBAŞI’ndan 09.12.2022 tarihli ve 54985 sayılı yazı ile bilgi ve belge talebinde bulunulmuş, talep edilen bilgi ve belgeler 14.12.2022 tarih ve 33796, 33801 ve 33840 sayılar ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. (8) Önaraştırma kapsamında hazırlanan 23.12.2022 tarihli ve 2022-2-046/ÖA sayılı rapor, 29.12.2022 tarihli Kurul toplantısında ele alınarak 22-57/889-M sayılı kararla, ECZACIBAŞI’nın 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal edip etmediklerinin tespiti amacıyla aynı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına karar verilmiştir. (9) 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin ikinci fıkrası gereğince Soruşturma Bildirimi, ECZACIBAŞI tarafından 16.01.2023 tarihinde tebellüğ edilmiştir. ECZACIBAŞI’nın birinci yazılı savunması Kurum kayıtlarına 14.02.2023 tarihinde süresi içinde, intikal etmiştir. (10) Soruşturma süreci devam ederken ECZACIBAŞI tarafından gönderilen ve Kurum kayıtlarına 16.01.2023 tarih ve 34694 sayı ile giren başvuruda 4054 sayılı Kanun'un 43. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca uzlaşma talebinde bulunulmuştur. Söz konusu başvuru üzerine hazırlanan 23.01.2023 tarihli ve 2022-2-039/BN-02 sayılı Bilgi Notu Kurulun 26.01.2023 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 23-06/66-M sayı ile uzlaşma görüşmelerine başlanmasına karar verilmiştir. (11) Uzlaşma görüşmelerine başlanmasına ilişkin Kurul kararını takiben ECZACIBAŞI yetkileri ve temsilcisi ile Kurum merkez binasında uzlaşma görüşmesi gerçekleştirilmiştir. (12) ECZACIBAŞI tarafından uzlaşma görüşmesi sırasında dile getirilen hususlara yönelik daha detaylı açıklamaları ve değerlendirmeleri içeren bir dilekçe 01.02.2023 tarih ve 35337 sayı ile Kurum kayıtlarına girmiştir. (13) Dosya kapsamında elde edilen bilgi ve belgeler çerçevesinde hazırlanan 20.02.2023 tarihli ve 2022-2-046/BN-02 sayılı Bilgi Notu, Kurulun 23.02.2023 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 23-10/148-MUA sayılı uzlaşma ara kararı verilmiştir. (14) İlgili karar 24.02.2023 tarihli ve 59352 sayılı yazı ile teşebbüse bildirilmiştir. ECZACIBAŞI tarafından bu karara istinaden hazırlanan uzlaşma metni 02.03.2023 tarih, 36164 sayı ile süresi içinde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. (15) Söz konusu uzlaşma metninde ECZACIBAŞI ara kararda belirtilen hususları kabul ederek soruşturmanın uzlaşma ile sonlandırılmasını talep etmiştir. (16) Yukarıda yer verilen süreç sonucunda hazırlanan 03.03.2023 tarih ve 2022-2-046/BN-03 sayılı Bilgi Notu görüşülerek karara bağlanmıştır. (17) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Bilgi Notu’nda özetle; Kurulun 23.02.2023 tarihli ve 23-10/148-MUA sayılı uzlaşma ara kararı ile ECZACIBAŞI tarafından sunulan uzlaşma metni çerçevesinde, anılan teşebbüs hakkındaki soruşturmanın uzlaşma usulü ile sonlandırılabileceği ifade edilmiştir.
23-13/212-68 3/24 I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME I.1. İlgili Taraf Hakkında Bilgi (ECZACIBAŞI) (18) 1969 yılında kurulan ECZACIBAŞI, temizlik kağıtları (tuvalet kağıdı, kağıt havlu, mendil, kutu mendil, kağıt peçete ve kağıt bez), kişisel bakım ve kozmetik (cinsel yaşam, saç şekillendirme, kolonya, aseton, ıslak mendil, makyaj temizleme mendili vb. cilt bakım ürünleri), bebek bakım (bebek mendili, bebek şampuanı, bebek losyonu, pişik kremi, bebek deterjanı ve yumuşatıcısı gibi), ev bakım (böcek ilacı) ve ev dışı (profesyonel kanal) temizlik ve hijyen kategorilerindeki bazı ürünlerin üretimini ve/veya satışını ve dağıtımını gerçekleştirmektedir. (19) ECZACIBAŞI, İpek Kâğıt Sanayi ve Ticaret AŞ unvanıyla kurulmuş olup 2017 yılında teşebbüsün unvanı Eczacıbaşı Tüketim Ürünleri Sanayi ve Ticaret AŞ olarak değişmiştir. Eczacıbaşı Topluluğu’na bağlı olarak Eczacıbaşı Tüketim Ürünleri Grubu adı altında faaliyet gösteren Eczacıbaşı Girişim Pazarlama Tüketim Ürünleri Sanayi ve Ticaret AŞ, Eczacıbaşı Hijyen Ürünleri Sanayi ve Ticaret AŞ ve Eczacıbaşı Profesyonel Ürün ve Hizmetler Sanayi ve Ticaret AŞ unvanlı şirketler, 29.12.2017 tarihi itibarıyla, “Eczacıbaşı Tüketim Ürünleri Sanayi ve Ticaret AŞ” unvanı altında birleşmişlerdir. (20) ECZACIBAŞI’nın Yalova’da ve Manisa’da iki ayrı temizlik kağıdı üretim tesisi, Gebze’de bir kimyasal ürünler ve bir bebek ve kişisel bakım ürünleri üretim tesisi, aynı zamanda Kazakistan’da iki ve Fas’ta bir adet iştiraki bulunmaktadır. ECZACIBAŞI bünyesinde faaliyet gösteren şirketlere ve bu şirketlerin faaliyet alanlarına aşağıdaki tabloda yer verilmiştir: Tablo 1- ECZACIBAŞI Bünyesindeki Şirketlerin Faaliyet Alanları Bağlı Ortaklık Ticari Unvan Faaliyet Alanı IPEK KAZAK IPEK KAGYT KAZAKHSTAN LIMITED LIABILITY PARTNERSHIP Toptan ticaret IPEK ASIA IPEK KAGYT CENTRAL ASIA LIMITED LIABILITY PARTNERSHIP Sıhhi ve hijyenik amaçlı kâğıt ürünlerinin üretimi ECP ECP MAROC SARL AU Temizlik ve hijyen ürünlerinin markalı ve fason üretimi ve toptan satışı Kaynak: Cevabi Yazı (21) ECZACIBAŞI, ürün portföyünde bulunan ürünlerinin satışını ve dağıtımını 12 farklı satış kanalında gerçekleştirmektedir. Bu kanallardan “Ulusal Zincir Mağazalar” MİGROS ve CARREFOURSA’yı; “İndirim Zincir Mağazalar” BİM Birleşik Mağazalar AŞ (BİM), A101, Şok Marketler Tic. AŞ (ŞOK) ve Hakmar Mağazacılık Limited Şirketi’ni; “Doğrudan Yerel Zincirler” Gimsa Perakende Gıda Sanayi ve Ticaret AŞ, Özdilek Alışveriş Merkezleri ve Tekstil San. AŞ, Gürsan Süt ve Et Ürünleri Besicilik Gıda İnşaat Ulaştırma Turizm Sanayi ve Ticaret AŞ gibi marketleri; “E-ticaret”1 çeşitli platformlar üzerinden elektronik ticaret yoluyla ürün satışı gerçekleştirilen müşterileri; “Parfümeriler” A.S. Watson Güzellik ve Bakım Ürünleri Tic. AŞ, Gratis İç ve Dış Tic. AŞ gibi teşebbüsleri; “Toptan Perakende Mağazaları” Metro Grosmarket Bakırköy Alışveriş Hizmetleri Tic. Ltd. Şti. ve Bizim Toptan Satış Mağazaları AŞ gibi toptan satış yapan mağazaları; “Bebek Mağazaları” Ebebek Mağazacılık AŞ, Joker-ATM Dış Ticaret Pazarlama AŞ gibi mağazaları; “Ecza Depoları” ürünlerin eczanelere 1 Şirketlerin kendi aralarındaki ticareti ifade eden B2B, “Business to Business” ve firmaların tüketicilere yaptıkları satışları kapsayan B2C, “Business to Consumer” olmak üzere iki kanaldan oluşmaktadır.
23-13/212-68 4/24 ulaştırılmasını sağlamak üzere çalışılan depoları; “Doğrudan Müşteriler” doğrudan satış yapılan otel, yeme & içme noktaları, özel ve resmi kurumlar gibi müşterileri; “Endüstri” doğrudan satış yapılan fabrikalar, endüstriyel çamaşırhaneler, endüstriyel catering firmaları gibi müşterileri, “Bayiler” ise belirli bir ölçeğin altında faaliyet gösteren marketler ile bakkal, büfe, kantin gibi satış noktalarına satış yapmak üzere dağıtıcılar aracılığıyla çalışılan kanalları ifade etmektedir. (22) ECZACIBAŞI’nın Türkiye’deki en yüksek alım hacmine sahip ilk beş alıcısı 2021 yılı için sırasıyla MİGROS, A101, Hedef Grup Satış Dağıtım San. ve Tic. AŞ, ŞOK ve Rampa Gıda Ürünleri Paz. AŞ’dir. ECZACIBAŞI tarafından ayrıca çeşitli ürün gruplarında başlıca perakendecilere yönelik üretilen özel markalı (private label) ürünlerin satışının yapıldığı belirtilmiştir. (23) ECZACIBAŞI’nın ürün portföyünde yer alan ürün gruplarının her birinde farklı rakipleri bulunmaktadır. Örneğin Uni Baby markasının bebek şampuanı pazarındaki en önemli rakipleri Dalin, Johnson’s Baby, Sebamed gibi markalar iken; Selin markasının kolonya pazarındaki rakipleri Duru, Eyüp Sabri Tuncer ve Rebul markalarıdır. Bu kapsamda ECZACIBAŞI tarafından gönderilen cevabi yazıda yer alan bilgilerden ECZACIBAŞI’nın kâğıt, ıslak mendil, bebek deterjanı ve prezervatif kategorilerinde satışını gerçekleştirdiği ürünler bakımından pazarda en yüksek pazar payına sahip oyuncu olduğu, böcek ilacı ve kolonya ürünlerinde en yüksek pazar payına sahip ikinci oyuncu olduğu, bebek şampuanı bakımından ise pazar payı sıralamasında üçüncü teşebbüs olduğu görülmektedir. I.2. Yerinde İncelemelerde Elde Edilen Belgeler2 (24) Delil 1: ECZACIBAŞI’nda yapılan yerinde incelemede elde edilen; 09.02.2017 tarihinde ECZACIBAŞI Zincir Mağazalar Müşteri Yöneticisi (.....) (M.A.) ile ECZACIBAŞI Kıdemli Modern Kanal Satış Müdürü (.....) (D.K.) arasında gerçekleşen WhatsApp görüşmesinde aşağıdaki ifadelere yer verilmiştir: D.K. 09.02.2017 (08:55): (.....)cim günaydın Carrefour 23,75 tanımlamış M.A. 09.02.2017 (08:55): Günaydın Evet öğrendim (.....)i3 ariyorum D.K. 09.02.2017 (08:56): Sen (.....)a bı sorar mısın ok saol Mağazalarda 23,80 M.A. 09.02.2017 (09:38): Simdi geldi O da 23.75 Duzelttiriyoruz (25) Delil 2: ECZACIBAŞI’nda yapılan yerinde incelemede elde edilen; 21.02.2017 ve 15.03.2017 tarihleri arasında “Şampuan” isimli Whatsapp grubunda ECZACIBAŞI Kıdemli Modern Kanal Satış Müdürü (.....) (D.K.), ECZACIBAŞI İndirim Marketler Satış Müdürü (.....) (E.Ç.), ECZACIBAŞI Zincir Mağazalar Satış Müdürü (.....) (G.T.O.), ECZACIBAŞI Zincir Mağazalar Müşteri Yöneticisi (.....) (A.İ.N.), ECZACIBAŞI Zincir Mağazalar Müşteri Yöneticisi (.....) (K.D.) ve ECZACIBAŞI İş Geliştirme Müdürü (.....) (T.Ç.) arasında gerçekleşen WhatsApp görüşmesinde aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: 2 E-posta ve Whatsapp yazışmalarındaki ifadeler, belgelerin aslına sadık kalmak amacıyla herhangi bir düzeltme yapılmaksızın aynı şekliyle alınmıştır. 3 ECZACIBAŞI tarafından gönderilen cevabi yazıda, CARREFOURSA Satınalma Uzmanı (.....) olduğu ifade edilmiştir.
23-13/212-68 5/24 E.Ç. 21.02.2017 (09:57): (.....) ile beraberiz. 1 mart migros insert bitiyor. 2 mart a101 fiyat alıyır. 4 mart cumartesi raf fiyatı değişiyor. A101: 9,90 (flip top) Migros – c44: 10,50 (pompalı) E.Ç. 01.03.2017 (07:38): Arkadaşlar günaydın, Yukarıdaki planı uyguluyoruz. yarın migros inserti bitince biz fiyat alıp a101’e göndereceğiz. Hadi bakalım hayırlısı A.İ.N. 01.03.2017 (08:20): (.....) abi günaydın, Yarın katalog bitecek şampuan+wipes fiyatı yükselecek… a101’de Cumartesi günü geçiş olması durumunda Migros’un 750 ml fiyatı Salı günü geçecektir. Geçen sefer ki olaydan dolayı a101’de görmeden geçmek istemiyorlar… Cuma günü saat 15:00 e kadar netleşirse Pazartesi için elimizden geleni yapıp ikna etmeye çalışırız G.T.O. 01.03.2017 (08:26): Aynı günde anlasamiyor muyuz (.....) kabul etmedi mi? E.Ç. 01.03.2017 (08:28): Biz aynı anda geçeceğiz dedik müşteriye. Biz kesin geçeceğiz. A.İ.N. 01.03.2017 (08:33): Yine zorlamaya devam edecem a101 rafına ctesi günü yansıyacak Migros aynı anda geçse dahi Pazartesi gününden önce rafına yansıtma ihtimali yok… ctesi çalışmadıkları için geçen sefer ki geçişde olduğu gibi Cuma günü tamim yayınlayıp Ptesi günü geçiyorlar A.İ.N. 01.03.2017 (09:33): Migros’la görüştüm tekrardan Cuma günü fiyat geçeceğini bizim fiyat aldığımız adresini paylaşacakları 4 tane a101 den etiket yada kasa fişi istiyorlar aksi takdirde bigün sonra fiyatı tekrardan düşürmek durumunda kalacaklarını belirttiler Bu mağazalardan 1 gün öncesinde kasa fişi alma şansımız var mıdır K.D. 01.03.2017 (09:54): A101 tanımlamaları Cuma ve Salı günleri yapıyor, rafa da ertesi güne yansıyor Nasıl yapalım A.İ.N. 01.03.2017 (09:56): Cuma-cumartesi günü kritik günler tanımlam noktasında eğer sizin için problem olmazsa haftaya salı günü çözelim aynı anda geçelim K.D. 01.03.2017 (10:04): Pardon a101 Cuma ve pazartesi yapıyor tanımlamaları. Cumartesi ve salı günleri geçiyor. Bu durumda cumartesi birlikte geçemiyorsak risk almayıp pazartesi tanımlamaları yaptırıp salı geçiyoruz, uygun mudur herkes için K.D. 13.03.2017 (12:30): Arkadaşlar selam Yarın 9,90 a geçiyoruz şampuanda G.T.O. 13.03.2017 (13:53): (.....)le5 konuştun mu? İlk etapta 10,35 mi Migros? İ.E. 13.03.2017 (14:15): İlk etapta 10,25 olacak (…..) (.....)’nın6 izinli olması nedeniyle (.....) insiyatif alamıyor Ama 500 ml şampuan 8,50 olacak K.D. 13.03.2017 (14:18): Biz yarın yanlışlık olmuş yanlış basılmış diyeceğiz 1 gün sonra 10,35’e çıkacak diyeceğiz 4 CARREFOUR’un kısaltması olarak kullanıldığı değerlendirilmektedir. 5 ECZACIBAŞI tarafından gönderilen cevabi yazıda, MİGROS Satınalma Uzmanı (.....) olduğu ifade edilmiştir. 6 ECZACIBAŞI tarafından gönderilen cevabi yazıda, MİGROS Satınalma Müdürü (.....) olduğu ifade edilmiştir.
23-13/212-68 6/24 Şimdilik ses etmiyoruz A.İ.N. 14.03.2017 (09:28): İlk etaptaki değişiklik oldu E.Ç. 14.03.2017 (10:56):
23-13/212-68 7/24 A101 e teşekkür ettim Cevap yukarıda Korkuyorum G.T.O. 14.03.2017 (10:57): Piyasadan kasıt kim acaba E.Ç. 14.03.2017 (10:57): Sorduk şimdi (.....) ile G.T.O. 14.03.2017 (10:58): Yerel i mi diyoki Diyor acaba E.Ç. 14.03.2017 (10:58): Öğrenelim bakalım 10,35 ne zaman olacak? A.İ.N. 14.03.2017 (11:26): C4 de şampuan fiyat 6,90 ve 8,90 (.....)le konuştum müşteri fiyatlari yükseltiyor E.Ç. 14.03.2017 (12:20): C4 ne zaman geçiyor? Müşteriyi bilgilendirmek lazım Migros 10,35? Gözden kaçırdığımız Diğerlerine de bakarız beraber G.T.O. 14.03.2017 (13:17): Migros 10,34 bakacagiz Muzakeremize başlayamadık (.....) izinden dondu bugun de hasta evde yatıyoo D.K. 14.03.2017 (13:18): Carrefour bugun sanalda geçmeye çalşcaz Yarın da tüm mağazalarda Gecmek için konustuk T.Ç. 15.03.2017 (14:28): (26) Delil 3: MOPAŞ’ta yapılan yerinde incelemede elde edilen; 08.11.2017 tarihinde ECZACIBAŞI çalışanı (.....) (T.A.) ile MOPAŞ Gıda Dışı Ürünler Satın Alma Müdürü (.....) (H.M.) arasında gerçekleşen WhatsApp görüşmesinde yer alan ifadeler aşağıdaki gibidir:
23-13/212-68 8/24 T.A. 08.11.2017 (15:32): (.....) abi nasılsın Solo 32 fiyatlarını artık yükselt be abi Hala 21,99 H.M. 08.11.2017 (15:34): Tamam (.....) unutuldu T.A. 08.11.2017 (15:35): Ne unutuldu abi H.M. 08.11.2017 (15:35): Fiyat T.A. 08.11.2017 (15:36): Eski maliyetler bitti zaten Yeni siparişler yüksekten gelecek H.M. 08.11.2017 (15:36): Biliyorum T.A. 08.11.2017 (15:36): Bir anda çıkarman gerekmesin müşteri algısında abim H.M. 08.11.2017 (15:37): Ok (27) Delil 4: MOPAŞ’ta yapılan yerinde incelemede elde edilen; 21.11.2017 tarihinde ECZACIBAŞI çalışanı (.....) (T.A.) ile MOPAŞ Gıda Dışı Ürünler Satın Alma Müdürü (.....) (H.M.) arasında gerçekleşen WhatsApp görüşmesinde aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: T.A. 21.11.2017 (12:26): (.....) baba selam Solo 32 tk fiyatları baya yuları çıktı (.....)7da da şu an 32,90 Bilgin olsun H.M. 21.11.2017 (13:46): O yine 16liyi patlatır 9₺ T.A. 21.11.2017 (16:16): Sende çıkar artık :) (.....) baba T.A. 21.11.2017 (16:17): İnsert ürünleri belirledim Yarın sabah atıcam Olur dimi üzerinden yine konuşuruz H.M. 21.11.2017 (16:20): Yarın 29₺ bende T.A. 21.11.2017 (16:20): Anlamadım abi :) H.M. 21.11.2017 (17:39): Solo 32lı 29₺ yaptım T.A. 21.11.2017 (18:01): Birtanesin (28) Delil 5: ECZACIBAŞI’nda yapılan yerinde incelemede elde edilen; 19.12.2017 ve 06.01.2018 tarihleri arasında “Selpak Insert” isimli Whatsapp grubunda ECZACIBAŞI Zincir Mağazalar Müşteri Yöneticisi (.....) (B.K.U.), ECZACIBAŞI İş Geliştirme Müdürü (.....) (T.Ç.), ECZACIBAŞI Zincir Mağazalar Satış Müdürü (.....) (G.T.O.) ve ECZACIBAŞI Zincir Mağazalar Müşteri Yöneticisi (.....) (Ö.Z.) arasında gerçekleşen WhatsApp görüşmesinde aşağıdaki ifadelere yer verilmiştir: B.K.U. 19.12.2017 (15:24): Tk8 içinde 19unda yapabiliriz diye konuşmuştuk (.....)le Bu ok T.Ç. 19.12.2017 (15:26): (.....)le (.....) ile konuşup okeyse ilerleyelim Migros tk insertini etkileyecek bir durum varsa riske atmayalim B.K.U. 19.12.2017 (15:27): 19u zaten ok değil miydi? (.....)le birlikteydiniz sanki G.T.O. 19.12.2017 (15:27): Havlu fiyatını yükseltebiliyor muyuz havlu?? Tk yi iptal edelim (.....) T.Ç. 19.12.2017 (15:30): Havluda da yeni taflar9 sknti yasayabiliriz durum normalde zaten riskli G.T.O. 19.12.2017 (15:32): (.....)& (.....)iyi organize olalım en geç 3 ocak trf10 leri yükseltelim (.....)cum yılbaşı sebebiyle araya kaynamasın 2 ocaga hepimize meeting atsana Kâğıt fiyat geçişi başlıklı 1 ocak gk11 katalogları belli mi? 38,9 trf yi bozmamak lazım B.K.U. 19.12.2017 (15:34): Migrosla eş zamanlı yükseltebiliriz havluyu 7 ÇAĞRI olduğu değerlendirilmektedir. 8 Tuvalet kağıdının kısaltması olarak kullanıldığı değerlendirilmektedir. 9 Tavsiye fiyatın kısaltması olarak kullanıldığı değerlendirilmektedir. 10 Tavsiye raf fiyatının kısaltması olarak kullanıldığı değerlendirilmektedir. 11 Geleneksel kanalın kısaltması olarak kullanıldığı değerlendirilmektedir.
23-13/212-68 9/24 Tk için konuşup haber vereceğim iptal konusunu T.Ç. 19.12.2017 (15:35): Okeydir Attim ben B.K.U. 19.12.2017 (16:29): Tk yı iptal ettik👍 B.K.U. 03.01.2018 (10:27): Selamlar, C4 peçete hariç grupların raf fiyatlarını yarın geçiyor G.T.O. 03.01.2018 (10:50): (.....) peçete hayır mı dedi? B.K.U. 03.01.2018 (10:51): Peçete onlara geçmemiş Diğer tarafla görüşün diyor G.T.O. 03.01.2018 (10:51): (.....)12 le konuşur musun Ben gelince (.....)i13 de arayalım B.K.U. 03.01.2018 (10:51): (.....)e ulaşmaya çalışıyorum ancak Migros 100 lüyü geçmeyecek mi? Geçen sefer yaşadığımızı yaşayabiliriz G.T.O. 03.01.2018 (14:22): Solo 100 selpak 16 tk fiyatını geçmiyor Migros Onur özen14 geçmesi gerekiyor diyor (.....) konu acil görüşebilir misin özen tarafıyla T.Ç. 03.01.2018 (14:26): Konusuyorum simdi G.T.O. 03.01.2018 (14:29): 3,95 25,95 şuan T.Ç. 03.01.2018 (14:31): Konustum (.....)la15 haber verecek konuşup hemen G.T.O. 03.01.2018 (14:32): Yani yarına halletse süper olur Crf16 tarafında sıkıntı yaşayacağız Peçete sevkedemeuecehiz T.Ç. 03.01.2018 (14:33): İstenilen fiyatı yazar misiniz normal trfler mi Konusacak (…..) Fiyatlar? Ö.Z. 04.01.2018 (22:50): (.....) petrol ofisi mjetteyim İşine yarar mı fiş alsam Ama yarın sanal düşğk görür yine G.T.O. 04.01.2018 (22:51): Al sen yine de 12 ECZACIBAŞI tarafından gönderilen cevabi yazıda, CARREFOURSA Satınalma Uzmanı (.....) olduğu ifade edilmiştir. 13 ECZACIBAŞI tarafından gönderilen cevabi yazıda, CARREFOURSA Satınalma Uzmanı (.....) olduğu ifade edilmiştir. 14 ONUR MARKET olduğu değerlendirilmektedir. 15 ECZACIBAŞI tarafından gönderilen cevabi yazıda, ECZACIBAŞI Zincir Mağazalar Müşteri Yöneticisi (.....) olduğu ifade edilmiştir. 16 CARREFOUR’un kısaltması olarak kullanıldığı değerlendirilmektedir.
23-13/212-68 10/24 T.Ç. 05.01.2018 (10:36): Son durum nedir? Listeleri geçebildik mi yoksa bu iki urun nedeniyle bekliyor muyuz B.K.U. 05.01.2018 (10:44): 16 lı için c4 fiyatı düşüp fatura dönücem diyor yada 16 lıya parite yapıcak. Bunu (.....)le ve onur özenle netleştirmeye çalışıyorz Alış fiyatı için bgn yeni cari tanımlancak Yetişirse alışı bgn en geç pzt geçeriz c4 te G.T.O. 05.01.2018 (10:46): 6 lı havluyu Migros geçti mi Ö.Z. 05.01.2018 (11:25): No bugün rapor gidecekmiş T.Ç. 05.01.2018 (11:33): Migros alis ne durumda Ö.Z. 05.01.2018 (11:49): Bugün geçecek B.K.U. 06.01.2018 (12:59): C4 24lü fiyatını düşmüş Farkı dönmek isteyecek Pardon 16lı fiyatını:) (29) Delil 6: ECZACIBAŞI’nda yapılan yerinde incelemede elde edilen; 23.08.2019 tarihinde Bizim Toptan Satış Mağazaları AŞ (BTT) Satın Alma Grup Müdürü (.....) tarafından ECZACIBAŞI Bölge Yöneticisi (.....)’a gönderilen ve bilgide ECZACIBAŞI çalışanlarının yer aldığı “Saha Bilgisi” konulu e-postada iletisindeki ifadeler aşağıdaki gibidir: “(.....) Bey Merhaba Uzun bir görüşme sonrası , karşılıklı iş geliştirme projelerimiz çerçevesinde solo 32’li TK yı 29,90 TL den brandaya alma kararı alarak uyguladık. Şuan sizlerin de destekleri ile ürün tüm mağazalara direkt sevk ile dağılıyor ve çalışmanın sonucu olarak yine karşılıklı imza atacağımız bir çok projeye öncü olacak. Lakin aktivitenin başlamasına kısa bir süre kala sahadaki farklı uygulamalarla ilgili geri dönüşler almaktayız. Bir çok noktadan maliyetimiz paralelinde ürün satışı olduğunu görüyoruz. GM seviyesinde karşılıklı görüşülen süreçleri ve iş geliştirmeleri bu fiyatlandırmalar maalesef olumsuz etkilemektedir. Fiyat istikrarının Solo 32 li başta olmak üzere nerede ise tüm ürünlerde korunmasında desteklerinizi bekliyoruz Selamlar” (30) Delil 7: ECZACIBAŞI’nda yapılan yerinde incelemede elde edilen; 22.05.2020 tarihinde ECZACIBAŞI Kıdemli Satış Operasyonları Müdürü (.....) tarafından ECZACIBAŞI Ticari Pazarlama Müdürü (.....)’ya gönderilen ve bilgide ECZACIBAŞI çalışanlarının yer aldığı “Soru” konulu e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
23-13/212-68 11/24 “(.....) selam; Ödeme: (…..) Aktivite: (…..) Endeks: (…..) KASIM (.....) ARALIK (.....) OCAK (.....) ŞUBAT (.....) (.....) Endeks: OKEY: (…..) (…..). BKNZ: Okey yeni ek destekler Karlılık: Kağıt grubunda (…..). Marj artışı talepleri ekteki maildedir. Bkz: Kağıt 14-27 mayıs katalog teklifi. Karlılık: 2019 Ağustos ayında liste fiyatlarında % (.....) ‘ e yakın fiyat geçişi yaptık. Normalde (…..). Konuyla ilgili mail bknz: Eczacıbaşı Kağıt BM1 de geriye giden ürünler. Bu mailde satın alma “(.....) selam,Telde de konuştuk çok rica ediyorum bu konuyu gündemizden çıkarın artık hep birlikte işi gelişterecek aksiyonlara odaklanalım” demiştir. (…..). Nitekim telefon görüşmelerinde bu durum belirtilmiştir. Bu konuyla ilgili 2 mail var. Karlılık: Bebek: Bebek grubu aksiyon marjımız % (.....). Yine aksiyon marjımızı % (.....)’ e yükseltilmesi için hem adet hem karlılık beklentisi baskısını bulabileceğiniz mail ektedir. BKNZ: Uni Baby simple clean tekli mjet listelemesi - (.....) kategori karlılık hedefinin altında kaldığında artışı için istediği (…..). - (.....) için diğer tüm rakiplerde olduğu gibi indirime girmek istiyor ve karından ödün vermek istemiyor. (…..). - (.....) prezervatif planogram düzenlemesi için (.....) (raf alanına erişim için ödeme ve tavizler talep etmek- bunun anlamı bu ise )” (31) Delil 8: ECZACIBAŞI’nda yapılan yerinde incelemede elde edilen; 14.03.2022 tarihinde “Happy &Cagri&özkurkonular” isimli Whatsapp grubunda ECZACIBAŞI Kıdemli Geleneksel Kanal Satış Müdürü (.....) (S.S.K.), ECZACIBAŞI Yerel Zincirler Satış Müdürü (.....) (E.T.) ve ECZACIBAŞI Müşteri Yöneticisi (.....) (K.G.) arasında gerçekleşen WhatsApp görüşmesinde aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: S.S.K. 14.03.2022 (14:26): Cagri az ittirse ankara yunusu bebek satisinda yiyecek Ha gayret [Mobil cihazda mevcut olmayan bir görsel paylaşılmıştır.] E.T. 14.03.2022 (14:26): Hepsini yiyecez abi S.S.K. 14.03.2022 (14:27): Altunlarida17 bu tabloda gormek gurur K.G. 14.03.2022 (14:37): Altunda oyunumuz bozulmasa çok farklı olurdu Çağrı rosman dan dolayı sıkıntı ya düştü Umarım güzel q18 kapanışı yaparız S.S.K. 14.03.2022 (14:37): [Silinmesi sebebiyle mobil cihazda mevcut olmayan bir ileti gönderilmiştir.] K.G. 14.03.2022 (14:37): Ancak aralık çağrı (.....) S.S.K. 14.03.2022 (14:37): [Silinmesi sebebiyle mobil cihazda mevcut olmayan bir ileti gönderilmiştir.] K.G. 14.03.2022 (14:38): Üzerine (.....) sattık ve aşırı stok yüklendi kolay değil 24.90 çiziksiz gördüğü için raf fiyatı diyor Çok stoklu olduğundan da (.....)e ver alayım diyor S.S.K. 14.03.2022 (14:39): Ok K.G. 14.03.2022 (14:40): Sevkin için hala haber alamadık bugunde gelmeyecek herelde 17 HAPPY CENTER olduğu düeğerlendirilmektedir. 18 Quarter kelimesinin kısaltması olduğu ve çeyrek yıllık dönemi ifade ettiği değerlendirilmektedir.
23-13/212-68 12/24 Müşteriyi baskılamakta zorlanıyorum Kimden net cevap alıp sorunu çözebilirim S.S.K. 14.03.2022 (14:41): Sana bir egitim daha sart Biz baskilama yapmiyoruz K.G. 14.03.2022 (14:41): Yaa abi S.S.K. 14.03.2022 (14:41): Tavsiye edioruz K.G. 14.03.2022 (14:41): Bu grup özel değil mi (32) Delil 9: ECZACIBAŞI’nda yapılan yerinde incelemede elde edilen; 14.09.2022 tarihinde ECZACIBAŞI Marmara Bölge Satış Müdürü (.....) (T.Ç.) ile ECZACIBAŞI Anadolu Bölge Satış Müdürü (.....) (U.K.) arasında gerçekleşen WhatsApp görüşmesinde yer verilen ifadeler aşağıdaki gibidir: T.Ç. 14.09.2022 (19:33): Bu üründen Onur özen ve Ersan’a (.....) den mal yıllanmış Bu müşteriler fiyatı bozarsa sıkıntı olur Bilgin olsun Bize (.....) den verlyor Bir de kanala çıkışta on top diyorlar galiba U.K. 14.09.2022 (19:48): Tmm arayacağım I.3. Değerlendirme (33) Dosya konusunu hızlı tüketim malları sektöründe tedarikçi olarak faaliyet gösteren ECZACIBAŞI’nın topla-dağıt tipi kartele taraf olmak suretiyle perakendeciler arasında fiyat artışlarında koordinasyon sağladığı ve bazı perakendecilerin yeniden satış fiyatlarına müdahale ettiği iddiaları oluşturmaktadır. (34) Aşağıda, dosya konusu davranışlara ilişkin olarak 4054 sayılı Kanun, ilgili ikincil mevzuat ve içtihada ilişkin bilgi verilerek ve ardından dosya kapsamında elde edilen belgeler hakkında değerlendirme yapılmıştır. I.3.1. 4054 sayılı Kanun’un 4. Maddesi Kapsamında Yapılan Değerlendirme I.3.1.1 Rekabet Hukukunda Topla-Dağıt Karteli (35) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde kanun koyucu şu düzenlemelere yer vermiştir: “Belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri hukuka aykırı ve yasaktır. Bu haller, özellikle şunlardır: a) Mal veya hizmetlerin alım ya da satım fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet, kâr gibi unsurlar ile her türlü alım yahut satım şartlarının tespit edilmesi, b) Mal veya hizmet piyasalarının bölüşülmesi ile her türlü piyasa kaynaklarının veya unsurlarının paylaşılması ya da kontrolü, c) Mal veya hizmetin arz ya da talep miktarının kontrolü veya bunların piyasa dışında belirlenmesi, …” (36) Öte yandan 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrasında ise, bu Kanun’un 4, 6 ve 7. maddelerinde yasaklanmış davranışlarda bulunan teşebbüsler ile teşebbüs birliklerine veya bu birliklerin üyelerine, nihai karardan bir önceki mali yıl sonunda oluşan veya bunun hesaplanması mümkün olmazsa nihai karar tarihine en yakın mali yıl sonunda oluşan ve Kurul tarafından saptanacak olan yıllık gayri safi gelirlerinin yüzde onuna kadar idarî para cezası verileceği; dördüncü fıkrasında, teşebbüs veya
23-13/212-68 13/24 teşebbüs birliklerine üçüncü fıkrada belirtilen idarî para cezalarının verilmesi halinde, ihlalde belirleyici etkisi saptanan teşebbüs veya teşebbüs birliği yöneticilerine ya da çalışanlarına teşebbüs veya teşebbüs birliğine verilen cezanın yüzde beşine kadar idarî para cezası verileceği; yedinci fıkrasında ise aynı maddeye göre verilecek idarî para cezalarının tespitinde dikkate alınan hususların, işbirliği halinde para cezasından bağışıklık veya indirim şartlarının, işbirliğine ilişkin usul ve esasların Kurul tarafından çıkarılacak yönetmeliklerle belirleneceği hükme bağlanmıştır. (37) 4054 sayılı Kanun’un 16. ve 27. maddelerine dayanılarak çıkarılan Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma Uyumlu Eylem ve Kararlar İle Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik’te (Ceza Yönetmeliği) ise, Kurulun 4054 sayılı Kanun’un 4. ve 6. maddelerinde yasaklanmış davranışlarda bulunan teşebbüs ile teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyeleri ile bunların yönetici ve çalışanlarına, aynı Kanun’un 16. maddesi gereğince verilecek para cezasının tespitine ilişkin izleyeceği usul ve esaslar düzenlenmiştir. Mezkûr Yönetmelik’in “Tanımlar” başlıklı üçüncü maddesinde kartel; “Fiyat tespiti, müşterilerin, sağlayıcıların, bölgelerin ya da ticaret kanallarının paylaşılması, arz miktarının kısıtlanması veya kotalar konması, ihalelerde danışıklı hareket konularında, rakipler arasında gerçekleşen, rekabeti sınırlayıcı anlaşma ve/veya uyumlu eylemler” şeklinde tanımlanmıştır. (38) Diğer taraftan, Avrupa Adalet Divanının yerleşik içtihadında açıkça ve istikrarlı olarak ortaya konulduğu, Türk rekabet hukuku içtihadında da kabul edildiği üzere rekabet hukuku, teşebbüslerin mevcut veya potansiyel rakiplerinin pazar davranışlarını etkileme ya da uygulamaya koymaya karar verdikleri veya planladıkları pazar davranışlarını rakiplere ifşa etme amaç veya etkisine sahip her türlü doğrudan veya dolaylı teması kati şekilde men etmektedir. Bir başka deyişle, teşebbüsler arasında rekabet karşıtı amaca veya etkiye sahip doğrudan veya dolaylı her türlü temas kesin olarak yasaklanmaktadır. (39) Kurul tarafından yayımlanan Yatay İşbirliği Anlaşmaları Hakkında Kılavuz’un, 40. paragrafında teşebbüsler arası bilgi paylaşımının doğrudan veya teşebbüslerin tedarikçileri veya dağıtım ağı gibi vasıtalarla dolaylı şekilde de gerçekleştirilebildiği belirtilmekte, 54. paragrafında ise piyasada rekabeti kısıtlama amacıyla yapılan her türlü bilgi değişiminin etkisine bakılmaksızın rekabeti kısıtladığının kabul edileceğinin altı çizilmekte; 55. paragrafında ise rakiplerin gelecekte uygulamayı planladıkları fiyat, üretim ya da satış miktarı gibi rekabete duyarlı bilgileri paylaşmalarının esasen fiyat ya da miktar tespiti amacı taşıması nedeniyle normal koşullar altında kartel olarak değerlendirileceği vurgulanmaktadır. (40) Yukarıda yer verilen tüm bu mevzuat hükümleri, rakipler arasında fiyat tespitine, müşterilerin, sağlayıcıların, bölgelerin ya da ticaret kanallarının paylaşılmasına, arz miktarının kısıtlanmasına veya kotalar konmasına, ihalelerde danışıklı harekete yönelik rekabeti sınırlayıcı anlaşmaları veya uyumlu eylemleri yasaklayarak yine bu tür faaliyetler içinde bulunduğu tespit edilenlere uygulanacak yaptırımları düzenlemektedir. (41) Avrupa Birliği ve Türk rekabet hukuku, teşebbüslerin mevcut veya potansiyel rakiplerinin pazar davranışlarını etkileme ya da uygulamaya koymaya karar verdikleri veya planladıkları pazar davranışlarını rakiplere ifşa etme amacına veya etkisine sahip her türlü doğrudan veya dolaylı teması kati şekilde men etmektedir. Teşebbüsler arasındaki irade uyuşmalarının hukuka uygun ve hukuka aykırı olarak ayrıştırılmasında danışıklılığın yatay veya dikey görünümünde olmasından ziyade söz konusu danışıklılığın gerçekleştiği hukuki ve iktisadi kapsam bütüncül olarak dikkate
23-13/212-68 14/24 alınmaktadır. Bu çerçevede özellikle fiyatların ve miktarların tespiti, pazar veya müşteri paylaşımı, ihalelerde danışıklı hareket, gelecekte uygulanması planlanan fiyatlar, üretim ya da satış miktarları gibi rekabete duyarlı bilgilerin paylaşımı şeklindeki açık ve ağır ihlallerin uygulanmasını sağlayan, uygulamaya aracılık eden veya davranışlarıyla bu tür ihlallerin uygulanmasını kolaylaştıran teşebbüslerin de söz konusu ihlallerden eşit derecede sorumlu tutulabileceği hususunda tereddüt bulunmamaktadır. (42) Bu noktada rekabet hukukunda topla-dağıt veya merkez-uç (hub and spoke) karteli olarak anılan anlaşmalara veya uyumlu eylemlere değinmekte fayda görülmektedir. Atipik kartel türlerinden birisi olarak nitelenebilecek olan topla-dağıt karteli, merkez (hub) konumundaki teşebbüs aracılığıyla toplanan bilgilerin uçlara (spoke) dağıtılarak alt veya üst pazardaki teşebbüsler arasında iş birliğinin sağlandığı bir karteldir. Topla-dağıt kartelinde teşebbüsler arasında bilgiler iki şekilde değiştirilmekte ve bu yollarla ortak anlayışa varılmaktadır. Bunların ilkinde üst pazarda yer alan ortak bir sağlayıcı (hub) üzerinden alt pazardaki perakendeciler (spoke) ortak bir anlayışa varırken, ikincisinde ise bu kez alt pazarda yer alan ortak bir perakendeci (hub) üzerinden üst pazarda yer alan sağlayıcılar (spoke) ortak bir anlayışa varmaktadır. (43) Esasen dikey ilişki içerisindeki sağlayıcı (B) ve perakendeci (A) arasındaki kendilerine dair rekabete hassas bilgilerin kendi aralarında değişimi tek başına ihlal sebebi olmayıp söz konusu bilgilerin dikey ilişki içinde bulunulan teşebbüs aracılığıyla alt veya üst pazardaki rakiplere (C) ulaştırılması rekabet ihlali oluşturmaktadır. Yine bir ihlalden söz edebilmek için dikey ilişki içinde bulunulan teşebbüs aracılığıyla sağlanan bilgi akışının, rakiplerin takip edecekleri fiyatlandırma stratejileri gibi rekabete hassas bilgilerin öğrenilmesi yoluyla kendilerinin karşı karşıya olduğu stratejik belirsizliklerin ortadan kaldırılmasını ya da azaltılmasını sağlaması gerekmektedir. Aynı seviyedeki rakipler arasında doğrudan paylaşılması halinde bir rekabet ihlaline sebebiyet verecek nitelikteki, söz gelimi geleceğe yönelik fiyatlar ve fiyat artış tarihleri gibi bilgilerin ortak tedarikçiler veya alıcılar aracılığıyla paylaşıldığı hallerde, bu koşulun sağlanacağı açıktır. I.3.1.2 Yeniden Satış Fiyatının Belirlenmesine Yönelik Teorik Çerçeve (44) Bir önceki bölümde kapsamlı şekilde yer verildiği üzere, 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesinde "Belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri hukuka aykırı ve yasaktır.” hükmü yer almaktadır. (45) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi, amacı veya etkisi rekabeti engelleme, sınırlama veya bozma olan teşebbüsler arası anlaşmalara, uyumlu eylemlere ve teşebbüs birliklerinin kararlarına yönelik bir yasaklama getirmektedir. Bu hüküm, teşebbüsler arası bütün anlaşmalara, kararlara ve uyumlu eylemlere geniş bir şekilde uygulanmakta olup hükmün temel amacı, her bir teşebbüsün kendi ticari politikalarını ve piyasadaki faaliyetlerini tek başına, diğer teşebbüslerden bağımsız olarak belirlemesini sağlamaktır. (46) Söz konusu maddenin ikinci fıkrasında özellikle hangi örnek hallerin bu yasaklama kapsamında yer aldığı düzenlenmekte ve “mal veya hizmetlerin alım ya da satım fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet, kar gibi unsurlar ile her türlü alım yahut satım şartlarının tespit edilmesi” bu hallerden biri olarak sayılmaktadır. (47) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde rakipler arası veya rakip olmayanlar arası fiyat
23-13/212-68 15/24 anlaşması gibi bir ayrım olmadığından her iki durum da anılan hükmün kapsamına girmektedir. Diğer bir deyişle, söz konusu madde aynı seviyede faaliyet gösteren rakip teşebbüsler arasındaki rekabeti sınırlayıcı anlaşmaları (yatay anlaşmalar) kapsadığı gibi rakip olmayan, başka bir ifadeyle arz zincirinin farklı seviyelerinde yer alan teşebbüsler arasındaki anlaşmaları da (dikey anlaşmalar) kapsamaktadır. (48) Mevcut dosya bakımından tedarikçi ile perakende satış kanalında faaliyet gösteren satıcıların değer zinciri üzerinde farklı seviyelerde faaliyet göstermeleri nedeniyle tedarikçi teşebbüsler ve perakende satış kanalında faaliyet gösteren teşebbüsler arasındaki ilişkinin 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği'nin (2002/2 sayılı Tebliğ) "Kapsam" başlıklı 2. maddesi çerçevesinde bir dikey ilişki olduğu anlaşılmaktadır. Sonuç olarak, yeniden satış fiyatının belirlenmesi (YSFB) uygulamaları da 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde yasaklanan eylemler arasında yer almaktadır. (49) Dikey Anlaşmalara İlişkin Kılavuz’un (Kılavuz) 17. paragrafında yer alan açıklamalar kapsamında, alıcının sabit veya asgari satış fiyatının belirlenmesi yasak olmakla birlikte, sabit veya asgari satış fiyatına dönüşmemesi koşuluyla sağlayıcının, alıcının azami satış fiyatını belirlemesi veya alıcıya satış fiyatını tavsiye etmesi mümkündür. Alıcıya bildirilen azami veya tavsiye nitelikteki satış fiyatının asgari veya sabit fiyata dönüşmemesi için, söz konusu fiyatların azami veya tavsiye niteliğinde olduğunun yayınlanan fiyat listelerinde ya da ürünün üzerinde açıkça belirtilmesi gerekmektedir. (50) Kılavuz’un 18. paragrafında ise YSFB uygulamasının doğrudan yapılabileceği gibi dolaylı olarak da gerçekleştirilebileceği ifade edilmektedir. Sağlayıcı teşebbüsler akdetmiş oldukları dikey anlaşmalara açık hüküm koymak suretiyle alıcının satış fiyatını doğrudan belirleyebileceği gibi, aynı ihlali değişik uygulamalar vasıtasıyla dolaylı yollarla da gerçekleştirebilir. Kılavuz’un 18. paragrafında; alıcının kar marjının belirlenmesi, tavsiye fiyat niteliğinde ilan edilmiş bir fiyat seviyesinden alıcının uygulayabileceği indirim oranının en üst seviyesinin belirlenmesi, alıcının tavsiye edilen fiyatlara uyduğu oranda kendisine ilave indirimlerin uygulanması ya da bu fiyatlara uymaması durumunda teslimatların geciktirilmesi, askıya alınması veya anlaşmanın sona erdirilmesi şeklinde alıcının tehdit edilmesi ya da fiilen bu tür cezai yaptırımların uygulanması durumları YSFB’nin dolaylı olarak uygulanmasına örnek olarak sayılmıştır. YSFB’nin dolaylı yoldan belirlenmesi uygulamaları da 2002/2 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca anlaşmaları grup muafiyeti kapsamı dışına çıkarmaktadır. (51) Kılavuz’un 19. paragrafında, YSFB uygulamasına yönelik doğrudan veya dolaylı yöntemlerin, alıcıların uyguladığı fiyatların sağlayıcı tarafından izlenebildiği ve kontrol edilebildiği durumlarda daha etkili olacağı açıklamasına yer verilmiştir. Örneğin, standart fiyat listelerinden farklı fiyatlardan satış yapan alıcıları rapor etme konusunda tüm alıcılara getirilecek bir yükümlülük sağlayıcının pazarda uygulanan fiyatları kontrol etmesini önemli ölçüde kolaylaştıracaktır. I.3.2. ECZACIBAŞI Hakkında Elde Edilen Belgelerin Değerlendirilmesi (52) Delil 1’de yer alan ifadelerden, CARREFOURSA’nın ECZACIBAŞI ürünlerine ilişkin olarak raf fiyatını ECZACIBAŞI tarafından talep edilen seviyenin altında tanımlaması üzerine ECZACIBAŞI çalışanı tarafından ilgili CARREFOURSA çalışanı ile iletişime geçilerek raf fiyatının istenilen seviyeye getirilmeye çalışıldığı anlaşılmaktadır. (53) Delil 2’deki 21.02.2017 tarihli yazışmadan; ECZACIBAŞI tarafından Uni Baby şampuan ürününe ilişkin olarak A101, CARREFOURSA ve MİGROS’un raf fiyatlarının
23-13/212-68 16/24 artırılmasına yönelik olarak planlama yapıldığı anlaşılmaktadır. Takip eden süreçte 01.03.2017 tarihinde gerçekleşen yazışmalardan söz konusu planın ürünün perakende raf fiyatlarının eş zamanlı artırılmasının yazışmanın geçtiği haftada mümkün olmaması19 nedeniyle ertelendiği görülmektedir. 01.03.2017 tarihindeki yazışmalarda yer alan “Biz aynı anda geçeceğiz dedik müşteriye.” ve “haftaya salı günü çözelim aynı anda geçelim” ve “4 tane a101 den etiket yada kasa fişi istiyorlar aksi takdirde bigün sonra fiyatı tekrardan düşürmek durumunda kalacaklarını belirttiler” ifadeleri, ECZACIBAŞI tarafından raf fiyatlarının artırılmasına ilişkin olarak perakendeciler arasında koordinasyon sağlandığının göstergelerindendir. (54) 13.03.2017 tarihli yazışmalarda geçen “Yarın 9,90 a geçiyoruz şampuanda” ifadelerinden A101 ile raf fiyatlarının 9,90 TL olması ve “İlk etapta 10,25 olacak Ama 500 ml şampuan 8,50 olacak” ifadelerinden ise MİGROS ile raf fiyatlarının 750 mililitrelik ürün için 10,25 TL ve 500 mililitrelik ürün için 8,50 TL olması konusunda mutabık kalındığı anlaşılmaktadır. 14.03.2017 tarihinde raf fiyatlarına ilişkin olarak paylaşılan görsellerden raf fiyatlarının A101 ve MİGROS’ta mutabık kalındığı şekilde değiştiği görülmektedir. Söz konusu tarihte A101 çalışanı ile ECZACIBAŞI çalışanı arasında geçen yazışmada ECZACIBAŞI çalışanının A101 çalışanına A101’de raf fiyatının değişmesi nedeniyle teşekkür etmesi üzerine, A101 çalışanı tarafından kullanılan “Pşyasa geçmemiş Teşekkür için erken davranmayın bence” ifadesi ile A101 çalışanının piyasada henüz raf fiyatlarını değiştirmeyen perakendecilerin raf fiyatlarında gerekli değişikliğin sağlanmasını talep ettiği anlaşılmaktadır. A101’in bu talebini takiben ECZACIBAŞI çalışanları tarafından bu talebin hangi perakendeciye yönelik olabileceğinin sorgulanmaktadır. Bunun üzerine kullanılan “C4 ne zaman geçiyor? Müşteriyi bilgilendirmek lazım” ifadelerinin CARREFOURSA’nın fiyat değişikliği zamanlamasına yönelik olarak ECZACIBAŞI tarafından bir diğer perakendeciye bilgi verileceğini gösterdiği değerlendirilmektedir. Yazışmanın devamında yer alan “Carrefour bugun sanalda geçmeye çalşcaz Yarın da tüm mağazalarda Gecmek için konuştuk” ifadelerinden ise bu defa CARREFOURSA’nın raf fiyatlarının artırılmasına ilişkin olarak CARREFOURSA ile uzlaşmanın sağlandığı anlaşılmakta ve ertesi gün ECZACIBAŞI çalışanı tarafından paylaşılan CARREFOURSA’nın raf fiyatlarına ilişkin görsellerden, mutabık kalındığı üzere, raf fiyatlarının yükseltildiği görülmektedir. (55) Delil 3 ve Delil 4’te yer alan yazışmalarda geçen “Solo 32 fiyatlarını artık yükselt be abi” ve “Solo 32 tk fiyatları baya yuları çıktı… Sende çıkar artık :)” ifadelerinden ECZACIBAŞI çalışanı tarafından MOPAŞ’ta satışa sunulan Solo markalı tuvalet kâğıdı ürününün raf fiyatlarının artırılmasının talep edildiği görülmektedir. Sonrasında MOPAŞ çalışanı tarafından kullanılan “Solo 32lı 29₺ yaptım” ifadesinden ise söz konusu talebin kabul edilerek raf fiyatlarının yükseltildiği anlaşılmaktadır. (56) Delil 5’te yer alan 19.12.2017 tarihli yazışmada geçen “(.....) & (.....) iyi organize olalım en geç 3 ocak trf20 leri yükseltelim” ifadesinden ECZACIBAŞI çalışanları tarafından kağıt ürünlerinde perakendecilerin raf fiyatlarının yükseltilmesi yönünde planlama yapıldığı görülmektedir. Aynı tarihte ECZACIBAŞI tarafından kullanılan “1 ocak gk21 19 Yazışmada yer alan ifadelere göre MİGROS, Cumartesi günleri mesai yapmaması sebebiyle artırılan fiyatları ancak Pazartesi günü (06.03.2017) raflara yansıtabilecektir. A101 ise fiyat artışına ilişkin tanımlamaları Cuma ve Pazartesi günlerinde yapmakta ve artırılan fiyatları Cumartesi ve Salı günleri rafa yansıtmaktadır. 20 Tavsiye raf fiyatının kısaltması olarak kullanıldığı değerlendirilmektedir. 21 Geleneksel kanalın kısaltması olarak kullanıldığı değerlendirilmektedir. ECZACIBAŞI satış organizasyonunda yerel zincirler geleneksel kanal altında yer almaktadır.
23-13/212-68 17/24 katalogları belli mi? 38,9 trf yi bozmamak lazım” ifadesinden ECZACIBAŞI’nın kendisi tarafından belirlenen raf fiyatlarından farklılaşan fiyatları önlemeye yönelik stratejisinin bulunduğunu göstermektedir. Belgenin devamında 03.01.2018 tarihinde yapılan yazışmalardan CARREFOURSA’nın peçete hariç diğer ürün gruplarının raf fiyatlarını yükselteceği, MİGROS’un ise ONUR MARKET’in uygulamakta olduğu düşük raf fiyatları nedeniyle Solo markalı peçete ve Selpak markalı tuvalet kâğıdı ürünlerinin raf fiyatını değiştirmeyeceği anlaşılmaktadır. Yazışmada yer alan ve CARREFOURSA’ya atfen kullanılan “Peçete onlara geçmemiş Diğer tarafla görüşün diyor” ifadesi, CARREFOURSA’nın MİGROS’un raf fiyatlarının da artırılması amacıyla ECZACIBAŞI ile iletişime geçtiğine yönelik bir göstergedir. Belgenin devamında yer alan ifadelerden ECZACIBAŞI çalışanı tarafından ONUR MARKET ile iletişime geçildiği ve “İstenilen fiyatı yazar misiniz normal trfler mi” ifadesinden ise ECZACIBAŞI tarafından talep edilen raf fiyatlarının ONUR MARKET’e iletildiği görülmektedir. (57) Delil 7’de ECZACIBAŞI çalışanları tarafından sektörde perakendeci teşebbüsler ile ödeme, aktivite (indirim) uygulamaları gibi konularda yaşanan sorunlar dile getirilmektedir. (58) ECZACIBAŞI yetkilileri ile gerçekleştirilen uzlaşma görüşmesi sırasında Delil 6’ya, Delil 8’e ve Delil 9’a yönelik birtakım açıklamalar getirilmiş ve ECZACIBAŞI tarafından söz konusu delillere yönelik daha detaylı açıklamaları içeren bir dilekçe Kurum kayıtlarına sunulmuştur. ECZACIBAŞI tarafından yapılan açıklamalar göz önüne alınarak bu delillere ilişkin değerlendirmelere aşağıda yer verilmektedir: (59) Delil 6’da yer alan yazışmada geçen “Bir çok noktadan maliyetimiz paralelinde ürün satışı olduğunu görüyoruz… Fiyat istikrarının Solo 32 li başta olmak üzere nerede ise tüm ürünlerde korunmasında desteklerinizi bekliyoruz” ifadelerinden BTT çalışanı tarafından ECZACIBAŞI ürünlerine ilişkin olarak perakendecilerin raf fiyatlarındaki paralelliğin korunmasının talep edildiği anlaşılmaktadır. Öte yandan ECZACIBAŞI tarafından uzlaşma sürecinde BTT’nin belgede bahsi geçen talebinin soyut ve genel nitelikte olduğu, raf fiyatını uygulayan satış noktasının kimliğinin ya da ilgili raf fiyat fiyatının ne kadar olduğunun anlaşılamadığı, somut olayda ECZACIBAŞI tarafından açık itirazda bulunulmasını gerektiren satış noktası özelinde müdahale talebinin bulunmadığı dile getirilmiştir. Delilde yer alan ifadeler ECZACIBAŞI tarafından yapılan açıklamalar ışığında yeniden değerlendirildiğinde, ilgili yazışmada yer alan ifadelerin ECZACIBAŞI’nın perakendecilerinin raf satış fiyatlarına müdahale etmeye yönelik amacını açık bir şekilde göstermediği kanaatine ulaşılmıştır. (60) Delil 8’de yer alan yazışmada Çağrı Gıda Temizlik Maddeleri İnşaat Sanayi ve Ticaret AŞ’nin (ÇAĞRI) raf fiyatlarının konuşulduğu, ECZACIBAŞI çalışanı tarafından kullanılan “Müşteriyi baskılamakta zorlanıyorum” ifadesi üzerine ECZACIBAŞI Kıdemli Geleneksel Kanal Satış Müdürü tarafından kullanılan “Biz baskilama yapmıyoruz… Tavsiye edioruz” ifadesine ilk mesajı gönderen ECZACIBAŞI çalışanının “Bu grup özel değil mi” şeklinde cevap vermesinin ECZACIBAŞI’nın alt pazarda faaliyet gösteren perakendecilerin raf fiyatları hakkında paylaşım yapılması usulüne ilişkin önlem aldığını gösterdiğine yönelik kanaat oluşturmuştur. ECZACIBAŞI tarafından delilde yer alan yazışmanın saat 14.40’a kadar olan ilk kısmına yönelik olarak ÇAĞRI’nın ROSSMANN mağazalarında aktivitesiz raf fiyatının 24,90 Türk lirası olduğunu fark etmesi üzerine, ÇAĞRI’nın alış fiyatına ilişkin olarak ECZACIBAŞI’ndan destek talep ettiği ifade edilmiştir. Dolayısıyla yazışmanın ilk kısmında yer alan ifadelerin ÇAĞRI’nın bu talebine yönelik olduğu dile getirilmiştir. Saat 14.40’tan sonraki kısma yönelik olarak, ECZACIBAŞI tarafından, “müşteriyi baskılamakta zorlanıyorum” ifadesinin
23-13/212-68 18/24 HAPPY CENTER’da (Altun Gıda İhtiyaç Tüketim Maddeleri İnşaat Sanayi ve Ticaret AŞ) yapılacak aktiviteye alınan ürünlere ilişkin olarak yapılması planlanan sevkiyatta yaşanan aksama üzerine ECZACIBAŞI çalışanlarının müşteriyi telkin etmeye dönük çabasını yansıttığı açıklanmıştır. Ayrıca yazışmanın devamında yer alan “Sana bir eğitim daha şart, Biz baskılama yapmıyoruz, Tavsiye ediyoruz” ve cevaben “Bu grup özel değil mi” ifadelerinin ise rekabet hukuku farkındalığına sahip olunduğunu ortaya koyacak şekilde, stres altında çalışan mesai arkadaşları arasında yapılan sıradan-gündelik dildeki espriler olduğu belirtilmiştir. Delilde yer alan ifadeler ECZACIBAŞI tarafından yapılan açıklamalar ışığında yeniden değerlendirildiğinde, ilgili yazışmada yer alan ifadelerin ECZACIBAŞI’nın perakendecilerin raf satış fiyatlarına müdahale etmeye yönelik amacını açık şekilde göstermediği kanaatine ulaşılmıştır. (61) Delil 9’da yer alan ve ONUR MARKET ile KİM MARKET’e yönelik olarak kullanılan “Bu müşteriler fiyatı bozarsa sıkıntı olur Bilgin olsun“ ifadesi ile söz konusu marketlerin raf fiyatlarında ECZACIBAŞI tarafından talep edilen raf fiyatından farklılaşan olası uygulamaların sorun yaratacağı dile getirilmiştir. Söz konusu ifadelerin ECZACIBAŞI tarafından alt pazarda faaliyet gösteren perakendecilerin raf fiyatlarının takip edildiğini ve istenen düzeyin altında kalan raf fiyatlarının teşebbüs nezdinde sorun olarak algılandığını gösterdiği değerlendirilmektedir. ECZACIBAŞI tarafından delilde yer alan yazışmada bahsi geçen ürünün “Selpak 8li Tuvalet Kağıdı pudra” olduğu, söz konusu ürünün yazışma tarihlerinde ONUR MARKET’e ve KİM MARKET’e sevk edilmediği, dolayısıyla yazışmadaki ifadelerin yanlış bir duyuma dayandığı, kaldı ki yazışma tarafı ECZACIBAŞI çalışanlarının görev ve sorumluluk alanlarında anılan marketlerin bulunmadığı belirtilmiştir (Belge-29). ECZACIBAŞI’nın dilekçesinin ekinde sunulan ONUR MARKET’e ve KİM MARKET’e satışı gerçekleştirilen ürünlere ilişkin irsaliyeler incelenmiş ve “Selpak 8li Tuvalet Kağıdı pudra” ürününün 2022’nin Temmuz, Ağustos, Eylül ve Ekim aylarında anılan marketlere gönderildiği tespit edilememiştir. Yine ECZACIBAŞI tarafından anılan marketlere yapılan satışlara ilişkin faturalamaların detaylarını içeren Excel tablolarında 27,50 TL’den herhangi bir ürünün satışının gerçekleşmediği görülmektedir. İlgili yazışmada ECZACIBAŞI Marmara Bölge Satış Müdürünün ifadelerine ECZACIBAŞI Anadolu Bölge Satış Müdürü tarafından “Tmm arayacağım” şeklinde cevap verilse de bu ifade ile ilgili marketlerin raf fiyatlarına müdahale edilmesi amacıyla bir aramanın gerçekleştirip gerçekleştirilmediği tespit edilememektedir. Delilde yer alan ifadeler ECZACIBAŞI tarafından yapılan açıklamalar ışığında yeniden değerlendirildiğinde, ilgili yazışmada yer alan ifadelerin ECZACIBAŞI’nın perakendecilerin raf satış fiyatlarına müdahale ettiğini açık bir şekilde göstermediği kanaatine ulaşılmıştır. (62) Dosya kapsamında edinilen belgeler ve yukarıda yer alan açıklamalar ışığında, - Delil 2’de yer alan ifadelerden ECZACIBAŞI tarafından A101, CARREFOURSA ve MİGROS arasında ileriye dönük rekabete hassas bilgilerin dolaylı yoldan paylaşılmasına aracılık edilerek fiyat artışlarında koordinasyonun sağlanması yoluyla topla-dağıt tipi bir kartele taraf olmak suretiyle ve - Delil 1, 3, 4, 5’te yer alan ifadelerden ise yine ECZACIBAŞI tarafından alt pazarda faaliyet gösteren alıcıların yeniden satış fiyatlarını tespit etmek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlal edildiği değerlendirilmektedir. (63) ECZACIBAŞI’nın ihlal teşkil eden davranışları ihlalin süresi bakımından ele alındığında;
23-13/212-68 19/24 - ECZACIBAŞI tarafından A101, MİGROS ve CARREFOURSA arasında ileriye dönük rekabete hassas bilgilerin dolaylı yoldan paylaşılmasına aracılık ederek, fiyat artışlarında koordinasyonu sağlamak amacıyla topla-dağıt tipi bir kartele taraf olmak suretiyle 4054 sayılı Kanun’un ihlal edildiği iddiasına konu olan belgedeki ilk ve son yazışma tarihlerinin 21.02.2017 ve 15.03.2017 olduğu, - ECZACIBAŞI tarafından organize perakende satış noktalarının yeniden satış fiyatlarının belirlenmesi suretiyle 4054 sayılı Kanun’un ihlal edildiği iddiasına konu olan ilk ve son belge tarihlerinin 09.02.2017 ve 06.01.2018 olduğu anlaşılmaktadır. I.4. Uzlaşma Süreci ve İdari Para Cezasına İlişkin Değerlendirme (64) 4054 sayılı Kanun'un 16. maddesinin üçüncü fıkrası; "Bu Kanunun 4, 6 ve 7 nci maddelerinde yasaklanmış davranışlarda bulunanlara, ceza verilecek teşebbüs ile teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyelerinin nihai karardan bir önceki mali yıl sonunda oluşan veya bunun hesaplanması mümkün olmazsa nihai karar tarihine en yakın mali yıl sonunda oluşan ve Kurul tarafından saptanacak olan yıllık gayri safi gelirlerinin yüzde onuna kadar idarî para cezası verilir." hükmünü amirdir. (65) Ceza Yönetmeliği’nin 4. maddesinde idari para cezası belirlenirken öncelikle temel para cezasının hesaplanacağı; ardından ağırlaştırıcı ve hafifletici unsurlar göz önünde bulundurularak temel para cezasının arttırılmasının ve/veya cezadan indirim yapılmasının söz konusu olacağı düzenlenmektedir. (66) Söz konusu Yönetmelik’in temel para cezasını düzenleyen 5. maddesinin ilk fıkrasına göre; temel para cezası hesaplanırken ihlale taraf olan teşebbüslerin Kurul tarafından saptanacak yıllık gayri safi gelirlerinin, karteller için %2'si ile %4'ü, diğer ihlaller için %0,5'i ile %3'ü arasında bir oran esas alınacaktır. Anılan maddenin ikinci fıkrasında ise birinci fıkrada yazılı oranların belirlenmesinde ilgili teşebbüslerin veya teşebbüs birliklerinin piyasadaki gücü, ihlal neticesinde gerçekleşen veya gerçekleşmesi muhtemel zararın ağırlığı gibi hususların dikkate alınacağı hükmüne yer verilmiştir. (67) 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin beşinci fıkrasında “Soruşturmaya başlanmasından sonra Kurul, ilgililerin talebi üzerine veya resen, soruşturma sürecinin hızlı bitirilmesinden doğacak usuli faydaları ve ihlalin varlığına veya kapsamına ilişkin görüş farklılıklarını göz önüne alarak uzlaşma usulünü başlatabilir. Kurul, hakkında soruşturma başlatılan ve ihlalin varlığı ile kapsamını kabul eden teşebbüs veya teşebbüs birlikleri ile soruşturma raporunun tebliğine kadar uzlaşabilir.”, altıncı fıkrasında “Bu çerçevede Kurul, hakkında soruşturma açılan taraflara, ihlalin varlığını ve kapsamını kabul ettikleri bir uzlaşma metni sunmaları için kesin bir süre verir. Verilen süre geçirildikten sonra yapılan bildirimler dikkate alınmaz. İhlal tespitinin ve idari para cezasının yer aldığı bir nihai kararla soruşturma sonlandırılır.” ve yedinci fıkrasında “Uzlaşma usulü sonucunda idari para cezasında yüzde yirmi beşe kadar indirim uygulanabilir.” hükümleri yer almaktadır. (68) Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hâkim Durumun Kötüye Kullanılmasına Yönelik Soruşturmalarda Uygulanabilecek Uzlaşma Usulüne İlişkin Yönetmelik’in (Uzlaşma Yönetmeliği) 5. maddesinin birinci fıkrasında ise “Soruşturma tarafları uzlaşma taleplerini yazılı olarak Kuruma iletir. Kurul, 4 üncü maddenin ikinci fıkrasındaki hususları dikkate alarak bu talebi kabul veya ret edebileceği gibi varsa diğer tarafların da uzlaşma görüşmelerine davet edilmesine karar verebilir” düzenlemesi bulunmaktadır.
23-13/212-68 20/24 (69) Bu kapsamda soruşturma taraflarından ECZACIBAŞI uzlaşma talebinde bulunmuştur. Bu başvuru üzerine Kurul tarafından uzlaşma görüşmelerine başlanılmasına karar verilmiştir. (70) Söz konusu Kurul kararı ve Uzlaşma Yönetmeliği hükümleri uyarınca ECZACIBAŞI yetkilileri ile yapılan uzlaşma görüşmesinde teşebbüse dosya konusu iddiaların içeriği, isnat edilen ihlalin niteliği, kapsamı ve süresi, uzlaşma tarafı olan teşebbüs hakkında ihlal isnadına dayanak oluşturan başlıca belgeler, sürecin uzlaşma ile sonuçlanması halinde uygulanabilecek indirim oranı ve uzlaşma tarafına verilebilecek idari para cezası aralığı hakkında bilgi verilmiştir. (71) ECZACIBAŞI’nın uzlaşma sürecinin devam etmesi yönündeki beyanları doğrultusunda gerçekleştirilen uzlaşma görüşmesi neticesinde alınan 23.02.2023 tarihli ve 23-10/148-MUA sayılı uzlaşma ara kararında, soruşturma sürecinin uzlaşma ile neticelenmesi halinde; “I- 1. a) Eczacıbaşı Tüketim Ürünleri Sanayi ve Ticaret AŞ’nin perakendecilerin fiyat artışlarında koordinasyonu sağlamak üzere topla-dağıt tipi kartele taraf olmak suretiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiğine, b) Bu doğrultuda, anılan teşebbüse 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrası ve “Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik”in 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi, ikinci fıkrası ve 7. maddesinin birinci fıkrası uyarınca 2021 yılı gayrisafi geliri üzerinden %(.....) oranında olmak üzere 23.367.731,51- TL idari para cezası uygulanmasına, 2. 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin yedinci fıkrası ve “Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hâkim Durumun Kötüye Kullanılmasına Yönelik Soruşturmalarda Uygulanabilecek Uzlaşma Usulüne İlişkin Yönetmelik”in 4. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca uzlaşma usulü sonucunda teşebbüse verilecek idari para cezasında %25 oranında indirim uygulanmasına, 3. Bu kapsamda uzlaşma usulü sonucunda teşebbüse 2021 yılı gayrisafi gelirleri üzerinden nihai olarak %(.....) oranında ve 17.525.798,63-TL tutarında idari para cezası uygulanmasına, II- 1.a) ECZACIBAŞI’nın bazı perakendecilerin yeniden satış fiyatlarını tespit etmek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiğine, b) Bu doğrultuda, anılan teşebbüse 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrası ve “Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik”in 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi, ikinci fıkrası ve 7. maddesinin birinci fıkrası uyarınca 2021 yılı gayrisafi geliri üzerinden %(.....) oranında olmak üzere 11.683.865,75- TL idari para cezası uygulanmasına, 2. 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin yedinci fıkrası ve “Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hâkim Durumun Kötüye Kullanılmasına Yönelik Soruşturmalarda Uygulanabilecek Uzlaşma Usulüne İlişkin Yönetmelik”in 4.
23-13/212-68 21/24 maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca uzlaşma usulü sonucunda teşebbüse verilecek idari para cezasında %25 oranında indirim uygulanmasına, 3. Bu kapsamda uzlaşma usulü sonucunda teşebbüse 2021 yılı gayrisafi gelirleri üzerinden nihai olarak %(.....) oranında ve 8.762.899,32-TL tutarında idari para cezası uygulanmasına, III- Uzlaşma Yönetmeliği’nin 7. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca, uzlaşma metninin Kuruma gönderilebilmesi için işbu ara kararın tebliğinden itibaren anılan teşebbüse 15 gün süre verilmesine, IV- Uzlaşma metninin süresi içinde gönderilmemesi halinde, Kurulun işbu ara kararıyla bağlı olmadığına” karar verilmiştir. (72) Bahse konu ara kararda ceza oranı belirlenirken yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri dikkate alınarak, ECZACIBAŞI’nın perakendecilerin fiyat artışlarında koordinasyonu sağlamak üzere topla-dağıt tipi kartele taraf olmak suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlal edilmesi “kartel” olarak değerlendirilmiş ve temel para cezası başlangıç oranı %(.....) olarak belirlenmiştir. Öte yandan, teşebbüsün bazı perakendecilerin yeniden satış fiyatlarını tespit etmesinin aynı kanun maddesi kapsamında “diğer ihlaller” kategorisinde olduğu kanaatine varılarak, temel para cezası başlangıç oranı %(.....) olarak tespit edilmiştir. (73) Ceza Yönetmeliği’nin 5. maddesinin üçüncü fıkrasında ihlalin süresinin temel para cezasının tespitinde dikkate alınacağı öngörülmektedir. Belirtilen hükme göre temel para cezasının miktarı; bir ila beş yıl arasında süren ihlallerde yarısı oranında, beş yıldan uzun süren ihlallerde ise bir katı oranında arttırılacaktır. Dosya mevcudu bilgilere göre, ECZACIBAŞI tarafından rekabetin ihlal edildiğini gösteren belgelerin tarihleri yukarıda yer verilen eylemler için sırasıyla 21.02.2017 ve 15.03.2017 ve 09.02.2017 ve 06.01.2018 olarak tespit edilmiştir. Bu bilgiler dikkate alınarak cezada ihlalin süresinden dolayı artış yapılmamış, topla-dağıt tipi kartele taraf olmak eylemi için temel para cezası oranı %(.....), bazı perakendecilerin yeniden satış fiyatlarının tespiti için %(.....) olarak belirlenmiştir. (74) Diğer taraftan, Ceza Yönetmeliği’nin 6. maddesi çerçevesinde ağırlaştırıcı unsurun bulunmadığı değerlendirilmiştir. Yönetmelik’in 7. maddesi kapsamında ise perakendecilerin yüksek bir alıcı gücüne sahip olması ECZACIBAŞI’na uygulanacak para cezasının belirlenmesinde teşebbüs lehine yorumlanarak hafifletici unsur olarak dikkate alınmış olup, cezaya konu her iki eylem için olmak üzere temel para cezası %40 oranında indilerek %25 oranındaki uzlaşma indirimi öncesinde ECZACIBAŞI’na uygulanacak idari para cezası oranı topla-dağıt tipi kartele taraf olmak eylemi için %(.....); bazı perakendecilerin yeniden satış fiyatlarının tespiti için %(.....) olarak belirlenmiştir. (75) ECZACIBAŞI tarafından bu karara istinaden hazırlanıp gönderilen uzlaşma metninde mezkûr kararda belirtilen hususlar kabul edilerek, teşebbüs hakkında yürütülen soruşturmanın uzlaşma ile sonlandırılması talep edilmiştir. (76) Uzlaşma Yönetmeliğinin 8. maddesinin birinci fıkrasında; “1) Uzlaşma tarafı, uzlaşma ara kararında bildirilen hususları kabul etmesi halinde, aşağıdaki unsurları içeren bir uzlaşma metnini sunar: a) Uzlaşma tarafının ihlalin varlığını ve kapsamını kabul ettiğine dair açık beyanı,
23-13/212-68 22/24 b) Kurulun uzlaşma tarafına ihlal nedeniyle verebileceği azami idari para cezası oranı ve miktarı ile tarafın uzlaşma usulü çerçevesinde bu ceza oranını ve miktarını kabul ettiği, c) Uzlaşma tarafının hakkındaki iddialar konusunda yeterli derecede bilgilendirildiği ve kendi görüşlerini ve açıklamalarını aktarmak için tarafa yeterli imkân tanındığı, ç) İdari para cezasının ve uzlaşma metninde yer alan hususların uzlaşma tarafınca dava konusu yapılamayacağı.” hükmüne yer verilmiştir. Bu kapsamda ECZACIBAŞI tarafından gönderilen uzlaşma metininin Uzlaşma Yönetmeliğinin 8. maddesinin birinci fıkrasında yer alan unsurları içerdiği görülmüştür. (77) 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin yedinci fıkrasında “Uzlaşma usulü sonucunda idari para cezasında yüzde yirmi beşe kadar indirim uygulanabilir…” hükmü yer almaktadır. Uzlaşma Yönetmeliği’nin 9. maddesinin birinci fıkrasında ise; “Uzlaşma metninin Kurum kayıtlarına girmesinden itibaren on beş gün içinde, Kurul tarafından ihlal tespitinin ve idari para cezasının yer aldığı bir nihai kararla ilgili taraf bakımından soruşturma sonlandırılır.” denilmektedir. (78) Yukarıda yer verilen açıklamalar doğrultusunda, ECZACIBAŞI tarafından sunulan uzlaşma metni çerçevesinde Ceza Yönetmeliği kapsamında hesaplanan idari para cezasının her iki eylem için olmak üzere %25 oranında indirilmesi; teşebbüse 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği gerekçesiyle 2021 yılı gayri safi gelirleri üzerinden sırasıyla %(.....) ve %(.....) oranında idari para cezası uygulanması yanı sıra ECZACIBAŞI hakkındaki soruşturmanın uzlaşma ile sonlandırılması sonuçlarına varılmıştır.
23-13/212-68 23/24 J. SONUÇ (79) Rekabet Kurulunun 29.12.2022 tarih ve 22-57/889-M sayılı kararı ile Eczacıbaşı Tüketim Ürünleri San. ve Tic. AŞ’nin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal edip etmediğinin tespitine yönelik yürütülen soruşturma kapsamında; Kurulun 23.02.2023 tarihli, 23-10/148-MUA sayılı ara kararına istinaden Eczacıbaşı Tüketim Ürünleri San. ve Tic. AŞ tarafından gönderilen nihai uzlaşma metni 02.03.2023 tarih ve 36164 sayı ile süresi içerisinde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Uzlaşma metninde ihlalin varlığı ve kapsamı ile uzlaşma ara kararında öngörülen azami idari para cezası oranı ve tutarı teşebbüs tarafından açıkça kabul edilmiş olup I- 1. a) Eczacıbaşı Tüketim Ürünleri Sanayi ve Ticaret AŞ’nin perakendecilerin fiyat artışlarında koordinasyonu sağlamak üzere topla-dağıt tipi kartele taraf olmak suretiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiğine, b) Bu doğrultuda, anılan teşebbüse 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrası ve “Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik”in 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi, ikinci fıkrası ve 7. maddesinin birinci fıkrası uyarınca 2021 yılı gayrisafi geliri üzerinden %(.....) oranında olmak üzere 23.367.731,51- TL idari para cezası uygulanmasına, 2. 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin yedinci fıkrası ve “Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hâkim Durumun Kötüye Kullanılmasına Yönelik Soruşturmalarda Uygulanabilecek Uzlaşma Usulüne İlişkin Yönetmelik”in 4. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca uzlaşma usulü sonucunda teşebbüse verilecek idari para cezasında %25 oranında indirim uygulanmasına, 3. Bu kapsamda uzlaşma usulü sonucunda teşebbüse 2021 yılı gayrisafi gelirleri üzerinden nihai olarak %(.....) oranında ve 17.525.798,63-TL tutarında idari para cezası uygulanmasına, II- 1. a) Eczacıbaşı Tüketim Ürünleri Sanayi ve Ticaret AŞ’nin bazı perakendecilerin yeniden satış fiyatlarını tespit etmek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiğine, b) Bu doğrultuda, anılan teşebbüse 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrası ve “Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik”in 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi, ikinci fıkrası ve 7. maddesinin birinci fıkrası uyarınca 2021 yılı gayrisafi geliri üzerinden %(.....) oranında olmak üzere 11.683.865,75- TL idari para cezası uygulanmasına, 2. 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin yedinci fıkrası ve “Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hâkim Durumun Kötüye Kullanılmasına Yönelik Soruşturmalarda Uygulanabilecek Uzlaşma Usulüne İlişkin Yönetmelik”in 4. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca uzlaşma usulü sonucunda teşebbüse verilecek idari para cezasında %25 oranında indirim uygulanmasına,
23-13/212-68 24/24 3. Bu kapsamda uzlaşma usulü sonucunda teşebbüse 2021 yılı gayrisafi gelirleri üzerinden nihai olarak %(.....) oranında ve 8.762.899,32-TL tutarında idari para cezası uygulanmasına, 4. Böylece Rekabet Kurulunun 29.12.2022 tarih ve 22-57/889-M sayılı kararı uyarınca yürütülen soruşturmanın sonlandırılmasına gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy