Rekabet Kurumu Başkanlığından; REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2023-5-011 (Ortak Girişim) Karar Sayısı : 23-26/502-172 Karar Tarihi : 07.06.2023 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE Üyeler : Ahmet ALGAN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK, Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN, Cengiz ÇOLAK, Berat UZUN B. RAPORTÖRLER : Aykut KARAGÖZ, Abdülkadir AYDIN, Gülçin Hande GÜNDOĞAN C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Toyofuji Shipping Co., Ltd. Temsilcileri: Av. Sinan DİNİZ, Av. Can Sarp ÖZCAN, Av. Ceren SEYMENOĞLU Akatlar Mah. Ebulula Mardin Cad. Gül Sok. No:2 Beşiktaş/İSTANBUL (1) D. DOSYA KONUSU: PT PATIMBAN International Car Terminal üzerindeki ortak kontrolün Toyota Tsusho Corporation, Toyofuji Shipping Co., Ltd., Nippon Yusen Kabushiki Kaisha ve Kamigumi Co., Ltd. tarafından devralınması işlemi. (2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 19.04.2023 tarih ve 37851 sayı ile giren ve eksiklikleri 23.05.2023 tarih ve 38942 sayılı yazı ile tamamlanan bildirim üzerine düzenlenen 02.06.2023 tarih ve 2023-5-011/Öİ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır. (3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirim konusu işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir. G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME (4) Başvuruda, PT. PATIMBAN International Car Terminal’in (PT PATIMBAN) ortak kontrolünün Toyota Tsusho Corporation (TTC), Toyofuji Shipping Co. Ltd.(TOYOFUJI), Nippon Yusen Kabushiki Kaisha (NYK) ve Kamigumi Co., Ltd. (KAMIGUMI) tarafından devralınması işlemine 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun) ve 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ (Tebliğ) çerçevesinde izin verilmesi talep edilmiştir. (5) Devre konu PT PATIMBAN, hâlihazırda TTC Grubu'nun (.....) iştiraki olup TTC Grubu'nun tek kontrolü altındadır. TTC, PT PATIMBAN'ın %(.....) hissesine sahipken TTC'nin tek kontrolünde olan Toyota Tsusho Indonesia (TTI) PT PATIMBAN’ın %(.....) hissesine sahiptir. Bildirim konusu işlemin temelini taraflar arasındaki Hisse Satış Sözleşmesi ve 09.12.2022 tarihinde imzalanan Hissedarlar Sözleşmesi oluşturmaktadır. İşlemle TTC, TOYOFUJI, NYK ve KAMIGUMI’nin PT PATIMBAN üzerinde ortak kontrol sahibi hissedarlar olacaktır. (6) 2010/4 sayılı Tebliğ 5. maddesinin üçüncü fıkrası hükmü çerçevesinde, bir ortak girişimin anılan Tebliğ kapsamında bir devralma işlemi sayılabilmesi için ortak kontrol
23-26/502-172 2/4 altında bir teşebbüsün bulunması ve ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık (tam işlevsel) olarak ortaya çıkması unsurlarının birlikte sağlanması gerekmektedir. (7) İşlem sonrasında, işlem taraflarından TTC %(.....),1 Toyota Motor Corporation (TMC) %(.....), NYK %(.....) ve KAMIGUMI %(.....) oranında PT PATIMBAN’ın hisselerine sahip olacaktır. İşlem sonrasında yönetim kurulu (YK) başkanı (.....), YK üyeleri operasyon direktörü (.....) ve finans direktörü (.....) tarafından atanacaktır. İşlem tarafları arasında imzalanan “Hissedarlar Sözleşmesi”nin 16. maddesinde yer alan (.....) düzenlenmiştir. Anılan sözleşme maddesi kapsamında, (.....)anlaşılmakta olup bu doğrultuda (.....) değerlendirilmiştir. Bu çerçevede, bildirime konu işlem sonrasında PT PATIMBAN'ın işlem taraflarının ortak kontrolünde olacağı tespit edilmiştir.Başvuruda PT PATIMBAN’ın kendi yönetim organına ve işletme personeline sahip olacağı, işletme faaliyetlerini sürdürmek için yeterli kaynağı bulunacağı ve hizmetlerinin üçüncü taraf müşterilere sunulacağı belirtilerek faaliyet süresinin belirsiz süreli olarak öngörüldüğü ifade edilmektedir. Ayrıca, PT PATIMBAN’ın hâlihazırda (.....) kişiyi istihdam ettiği, pazarda tek başına faaliyet gösterebilmek için yeterli kaynağa sahip olduğu ve işlem sonrasında da bu durumun devam edeceği belirtilerek finansman ve varlıklar bakımından PT PATIMBAN’ın 31.12.2022 itibarıyla (.....)2 Endonezya Rupisi değerinde toplam varlığı ve bankalarda (.....)3 Endonezya Rupisi değerinde nakdi bulunduğu bildirilmiştir. (8) Birleşme ve Devralma Sayılan Haller ve Kontrol Kavramı Hakkında Kılavuz’un (Kılavuz) 86. paragrafında “…Ortak girişim cirosunun %50’den fazlasını üçüncü kişilere yaptığı satışlardan elde ediyorsa, bu tipik olarak bir tam işlevsellik olacaktır…” ifadesi yer almaktadır. Bu bağlamda, PT PATIMBAN’ın (.....) tarihinden bu yana West Java, Suban Regency’deki PATIMBAN New International Port’taki otomobil terminalini işleterek ve idare ederek Endonezya pazarında üçüncü taraflara hizmet verdiği ve işlem sonrasında da ortak girişimin cirosunun %50’den fazlasının üçüncü taraflara verilen hizmetlerden elde edileceği ve ana şirketlerin ticari faaliyetleri dâhilinde belirli bir işlevi devralmayacağı belirtilmiştir. (9) Kılavuz’un 91. paragrafında ortak girişimin tam işlevsel olabilmesi için kalıcı olarak faaliyet göstermesi gerektiği belirtilmektedir. Belirsiz süre ile kurulan ortak girişimlerin genellikle bu koşulu sağlayacakları söylenebilmektedir. Hissedarlar Sözleşmesi’nin 15. maddesine göre söz konusu sözleşmenin feshedilene kadar yürürlükte kalacağı düzenlenmektedir. Sözleşmenin feshine ilişkin ise herhangi bir süre öngörülmemiştir. (10) Ortak girişimin bağımsız faaliyet gösterebilecek düzeyde yeterli kaynağa sahip olacağı, işlem taraflarından bağımsız faaliyet göstereceği ve kalıcı olarak faaliyet göstermeyi planladığı hususları göz önünde bulundurulduğunda ortak girişimin tam işlevsellik şartının sağlandığı anlaşılmıştır. (11) Bu kapsamda, işlem sonrasında PT PATIMBAN Tebliğ’in 5. maddesinin üçüncü fıkrası anlamında, bağımsız bir iktisadi varlığın tüm işlevlerini kalıcı olarak yerine getirecek bir 1 TTI’nın nihai kontrolünü elinde bulunduran TTC işlem sonrasında toplam olarak (.....) oranında hisseye sahip olacaktır. 2 Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası’nın 2022 yılı için geçerli olan, Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası tarafından alım satıma konu olmayan dövizlere ilişkin bilgi amaçlı ortalama döviz kuru olan 1 Endonezya Rupisi = 0,0011137698412698 TL üzerinden hesaplandığında 31.12.2022 itibarıyla toplam varlığı yaklaşık (.....) Türk lirasıdır. 3 Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası’nın 2022 yılı için geçerli olan, Türkiye Cumhuriyeti Merkez Bankası tarafından alım satıma konu olmayan dövizlere ilişkin bilgi amaçlı ortalama döviz kuru olan 1 Endonezya Rupisi = 0,0011137698412698 TL üzerinden hesaplandığında 31.12.2022 itibarıyla bankalarda nakdi varlığı yaklaşık (.....) Türk lirasıdır.
23-26/502-172 3/4 ortak girişim niteliğinde olduğundan işlem Tebliğ’in 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında bir devralma işlemidir. Tebliğ’in 7. maddesinin birinci fıkrası uyarınca işlemin izne tabi olduğu tespit edilmiştir. (12) İşlem taraflarından TTC küresel çapta tekstil makineleri, otomotiv, çelik, enerji, klima ve ev aletleri, gayrimenkul, Ar-Ge, kauçuk, plastik, konut planlaması ve inşaat gibi alanlarda ihracat ve ithalat faaliyetleri sürdürmektedir. TTC, Türkiye’de çelik sac, elektrikli çelik işleme, ithal parça stoklama, paketleme, yeniden yükleme ve yer kiralama alanlarındaki faaliyetlerini iştirakleri ve şubeleri aracılığıyla yürütmektedir. Türkiye’de bulunan iştiraklerinden Toyota Tsusho Otomotiv Sanayi ve Ticaret AŞ’nin hisselerine TTC’nin bir iştiraki olan Toyota Tsusho Europe SA (TTESA) sahiptir. Ayrıca bir diğer iştiraki Techno Steel Processing Turkey Çelik Bükme ve İşleme Sanayi ve Ticaret AŞ’nin %(.....) hissesine TTC, %(.....) hissesine TTESA sahiptir. TTC’nin Türkiye’deki şubeleri Toyota Tsusho Europe SA Merkezi Belçika Brüksel Türkiye İstanbul Şubesi ile Toyota Tsusho Europe SA Türkiye Gebze Şubesi, TTC ürünlerinin ithalatı ve ihracatı alanlarında faaliyet göstermektedir. (13) Bir diğer işlem tarafı olan TMC, Türkiye’deki iştiraki Toyota Otomotiv Sanayi Türkiye AŞ aracılığıyla motorlu taşıtların üretimi, satışı ve ihracatı alanlarında faaliyet göstermekte ve tüm gelirini Corolla, Auris, Yaris gibi motorlu taşıtların bir yerel distribütör olan Toyota Türkiye Pazarlama ve Satış AŞ’ye satışı üzerinden elde etmektedir. TOYOFUJI’nin tek kontrolüne sahip olan TMC’nin esas faaliyetleri otomotiv ve tüketici finansmanı sektörüne ilişkindir. Bu faaliyetlere ek olarak TMC, konut tasarımı, üretimi ve satışı ile bilgi ve iletişim sektörlerinde faaliyet göstermektedir. (14) İşlem taraflarından NYK Türkiye’de araç taşıma, deniz navlun sevkiyatı ve düzenli konteyner hattı taşımacılığı faaliyetleriyle iştigal etmektedir. NYK’nın iştiraki Yusen İnci Lojistik ve Ticaret AŞ (YUSEN İNCİ) faaliyetlerini hava ve deniz taşımacılığı ile depolama bazlı hizmetler alanında yürütmektedir. Ayrıca NYK, OYAK Grubu ile ortak girişim aracılığıyla Türkiye’de bir Ro-Ro limanı işletmektedir. (15) İşlem taraflarından KAMIGUMI, ağırlıkla lojistik ve taşımacılık hizmetleri alanında faaliyet gösteren bir Japon şirketidir. KAMIGUMI’nin Türkiye’de herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır. (16) Devre konu ortak girişim PT PATIMBAN ise Endonezya’da aynı zamanda bir konteyner terminaline sahip olan Patimban New International Port’da bulunan bir otomobil terminali işletmektedir. Otomobil terminalleri, taşıyıcıların otomobilleri yüklemesi ve boşaltması için bir aktarma noktası olarak hizmet vermektedir. PT PATIMBAN tarafından işletilen terminal farklı türde otomobillere (binek otomobiller, hafif ticari araçlar vs.) hizmet vermektedir. PT PATIMBAN’ın faaliyetleri Endonezya’ya yönelik olup Türkiye’de herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır. (17) PT PATIMBAN’ın Türkiye’de faaliyetinin olmadığı göz önüne alındığında, bildirim konusu işlem ile birlikte herhangi bir etkilenen pazarın ortaya çıkmayacağı anlaşılmıştır. (18) Bununla birlikte, işlem taraflarının Türkiye’deki faaliyetleri kapsamında ortak girişim aracılığı ile ortaya çıkması muhtemel koordinasyon doğurucu etkiler değerlendirilmiştir. Bu kapsamda, TMC’nin otomotiv üretim faaliyetleri ile TTC’nin otomotiv materyalleri üretim faaliyetleri arasında dikey bir örtüşme bulunmaktadır. TTC’nin ticaretini yaptığı çelik ürünleri, otomotiv sektöründe kullanılan çelik ürünleridir. TTC’nin Türkiye’de faaliyet gösterdiği otomobil parçaları arasında borular, konvertörler, katalizörler, cıvatalar, somunlar, sıkıştırılmış parçalar, sensörler vb. ürünler bulunduğu
23-26/502-172 4/4 belirtilmektedir. TMC ise Türkiye’de Toyota Otomotiv Sanayi Türkiye AŞ (TOYOTA TÜRKİYE) aracılığıyla motorlu taşıtların üretimi, satışı ve ihracatı ile iştigal etmektedir. TMC ve TTC’nin Türkiye’de dikey olarak örtüşen faaliyetleri açısından TMC’nin otomotiv araçlarının üretimi pazarında 2020-2022 yılları arasında tahmini olarak %(…..)-%(…..) pazar payına, TTC’nin ise otomotiv materyalleri pazarında 2020-2022 yılları arasında yaklaşık %(.....) pazar payına sahip olduğu öğrenilmiştir. (19) Diğer yandan, NYK’nın nakliye yönlendirme faaliyetleriyle TTC’nin otomotiv materyalleri üretim faaliyetleri arasında dikey bir örtüşme mevcuttur. NYK, Türkiye’de nakliye yönlendirme sektöründe faaliyet göstermektedir. Ayrıca, NYK’nın faaliyetleri arasında araç taşımacılığı, gemi işletmeciliği yapmayan nakliye şirketi faaliyetleri ve düzenli konteyner hattı taşımacılığı da yer almaktadır. Liman ve taşımacılık sektöründeki satış süreçleri çoğunlukla birebir işlemler ile gerçekleşmekte olup yük sahipleri nakliye yönlendiricileri ile, yük sahipleri veya nakliye yönlendiricileri taşıyıcılar ile ve taşıyıcılar da terminal işletmecileri ile çalışmaktadır. Bu bağlamda, bir yük sahibi olarak TTC, NYK’nın nakliye yönlendirme hizmetlerini temin edebilecek olduğundan dikey bir örtüşme ortaya çıkmaktadır. NYK’nın nakliye yönlendirme hizmetleri pazarında 2020-2022 yılları arasında tahmini olarak %(.....) pazar payına, TTC’nin ise otomotiv materyalleri pazarında 2020-2022 yılları arasında yaklaşık %(.....) pazar payına sahip olduğu bildirilmiştir. (20) NYK ile TMC’nin faaliyetleri göz önüne alındığında ise NYK’nın nakliye yönlendirme faaliyetleri ile TMC’nin otomotiv üretim faaliyetleri arasında bir dikey örtüşme bulunduğu anlaşılmaktadır. Bu durumda, TMC bir yük sahibi olarak NYK’nın navlun sevkiyatı hizmetlerini satın alabileceğinden dikey bir örtüşme söz konusudur. NYK’nın nakliye yönlendirme hizmetleri pazarında 2020-2022 yılları arasında tahmini olarak %(.....) paya sahip olduğu, TMC’nin ise otomotiv araçlarının üretimi pazarında 2020-2022 yılları arasında yaklaşık %(.....) paya sahip olduğu bildirilmiştir. (21) Bu bilgiler çerçevesinde, işlem taraflarının faaliyetlerinin dikey olarak örtüştüğü pazarlardaki pazar payları görece düşük kalmakta, dolayısıyla işlem taraflarının Türkiye’deki faaliyetleri kapsamında koordinasyon doğurucu etkilerin ortaya çıkması beklenmemektedir. (22) Dosya özelinde yapılan inceleme ve değerlendirmeler neticesinde, bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında başta hâkim durum yaratılması veya mevcut bir hâkim durum güçlendirilmesi olmak üzere, ülkenin bütünü yahut bir kısmında etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılmasına neden olmayacağı kanaatine ulaşılmıştır. H. SONUÇ (23) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy