Rekabet Kurumu - Karar Sayı 23-47/897-317

Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2023-2-009 (Soruşturma/Uzlaşma) Karar Sayısı : 23-47/897-317 Karar Tarihi : 05.10.2023 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE Üyeler : Ahmet ALGAN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK, Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN, Cengiz ÇOLAK, Berat UZUN B. RAPORTÖRLER : Didem ULUÇ SÜDEMEN, Nur ÖZKAN, Hasan Yıldıray KARAYEL C. BAŞVURU TÜRÜ : - Resen D. UZLAŞMA TARAFI: - Erbak Uludağ Pazarlama Satış ve Dağıtım AŞ Doğanevler Mah. 3. Pazar Sok. No:115 Osmangazi/Bursa (1) E. DOSYA KONUSU: Rekabet Kurulunun 05.05.2023 tarihli ve 23-20/384-M sayılı kararı uyarınca, hızlı tüketim malları sektöründe faaliyet gösteren Erbak Uludağ Pazarlama Satış ve Dağıtım AŞ hakkında yürütülen soruşturma kapsamında, Rekabet Kurulunun 14.09.2023 tarihli ve 23-43/828-MUA sayılı ara kararına istinaden Erbak Uludağ Pazarlama Satış ve Dağıtım AŞ tarafından gönderilen uzlaşma metni neticesinde soruşturmanın sonlandırılması. (2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Erbak Uludağ Pazarlama Satış ve Dağıtım AŞ’nin (ULUDAĞ) alt pazarda yer alan organize perakende satış noktalarının yeniden satış fiyatlarının tespitine yönelik eylemlerde bulunmak suretiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 4. maddesini ihlal ettiği iddiası. (3) G. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurulunun (Kurul) 26.04.2021 tarihli, 21-23/271-M sayılı; 20.05.2021 tarihli, 21-26/325-M sayılı; 19.08.2021 tarihli, 21-39/557-M sayılı; 25.11.2021 tarihli, 21-57/796-M sayılı ve 27.01.2022 tarihli, 22-06/84-M sayılı kararları uyarınca hızlı tüketim malları sektöründe üretici/tedarikçi ve perakendeci olarak faaliyet gösteren bazı teşebbüsler tarafından 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlal edilip edilmediğinin tespitine yönelik olarak aynı Kanun'un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına karar verilmiştir. İlaveten Kurulun 25.11.2021 tarihli ve 21-57/807-M sayılı kararı ile söz konusu soruşturma kapsamında mezkur Kanun'un 14. ve 15. maddelerinde düzenlenen yetkilerin Gimsa Perakende Gıda Sanayi ve Ticaret AŞ (GİMSA) bakımından kullanılmasına karar verilmiştir. Anılan yetkiler çerçevesinde GİMSA’da 08.12.2021 tarihinde gerçekleştirilen yerinde incelemede ULUDAĞ’ın organize perakendecilerin yeniden satış fiyatlarına müdahale ettiğine yönelik şüphe uyandıran birtakım belgeler elde edilmiştir. (4) Söz konusu belgelere istinaden hazırlanan 27.01.2023 tarihli ve 2023-2-009/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu, Kurulun 09.02.2023 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 09.02.2023 tarihli ve 23-07/121-M sayılı kararla ULUDAĞ hakkında, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği iddiası ile ilgili olarak aynı Kanun’un 40. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. (5) Başkanlık Makamının 23.03.2023 tarihli ve 61110 sayılı görevlendirme onayı ile 27.03.2023 tarihinde başlatılan önaraştırma kapsamında, 28.03.2023 tarihinde ULUDAĞ’ın merkezinde ve İstanbul Bölge Müdürlüğünde yerinde incelemeler yapılmıştır. 28.03.2023 tarihinde ULUDAĞ’ın merkezinde gerçekleştirilen yerinde
23-47/897-317 2/34 inceleme esnasında, incelemenin engellenmesi/zorlaştırılması sonucunu doğuran eylemler ile karşı karşıya kalınmıştır. Bu kapsamda hazırlanan 25.04.2023 tarihli ve 2023-2-009/BN-01 sayılı Bilgi Notu, Kurulun 28.04.2023 tarihli toplantısında ele alınmış ve Kurulun 23-19/369-128 sayılı kararıyla ULUDAĞ’a, 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendi uyarınca idari para cezası verilmesine karar verilmiştir. (6) Önaraştırma süreci sonunda hazırlanan 27.04.2023 tarihli ve 2023-2-009/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu, Kurulun 05.05.2023 tarihli toplantısında ele alınmış ve 23-20/384-M sayı ile ULUDAĞ tarafından alıcılarının yeniden satış fiyatlarının belirlenmesi suretiyle 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesinin ihlal edilip edilmediğinin tespitine yönelik olarak aynı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına karar verilmiştir (7) 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca hakkında soruşturma açıldığına ve ilk yazılı savunmasının 30 gün içinde gönderilmesi gerektiğine ilişkin soruşturma bildirimi ULUDAĞ’a 11.05.2023 tarihli ve 64411 sayılı yazı ile 11.05.2023 tarihinde elektronik ortamda iletilmiştir1 Teşebbüsün birinci yazılı savunması 09.06.2023 tarihinde 39532 sayı ile süresi içerisinde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. (8) Soruşturma süreci devam ederken ULUDAĞ tarafından gönderilen ve Kurum kayıtlarına 03.08.2023 tarih ve 41203 sayıyla intikal ettirilen yazı ile 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesi ile Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hâkim Durumun Kötüye Kullanılmasına Yönelik Soruşturmalarda Uygulanabilecek Uzlaşma Usulüne İlişkin Yönetmelik (Uzlaşma Yönetmeliği) kapsamında uzlaşma başvurusunda bulunulmuştur. Söz konusu başvuru üzerine hazırlanan Bilgi Notu Kurulun 17.08.2023 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 23-39/731-M sayı ile uzlaşma görüşmelerine başlanmasına karar verilmiştir. (9) Anılan Kurul kararını takiben 07.09.2023 tarihinde, ULUDAĞ yetkilileri ile Kurum merkez binasında görüşme gerçekleştirilmiştir. Dosya kapsamında elde edilen bilgi ve belgeler çerçevesinde hazırlanan 12.09.2023 tarihli ve 2023-2-009/BN-03 sayılı Bilgi Notu, Kurulun 14.09.2023 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 23-43/828-MUA sayılı uzlaşma ara kararı verilmiştir. (10) İlgili karar ULUDAĞ’a 14.09.2023 tarihli ve 72631 sayılı yazı ile gönderilmiştir. Teşebbüs tarafından bu karara istinaden hazırlanan uzlaşma metni 29.09.2023 tarih ve 43055 sayı ile süresi içinde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. (11) Söz konusu uzlaşma metninde ULUDAĞ ara kararda belirtilen hususları kabul ederek soruşturmanın uzlaşma ile sonlandırılmasını talep etmiştir. (12) Yukarıda yer verilen süreç sonucunda hazırlanan 03.10.2023 tarih ve 2023-2-009/BN-04 sayılı Bilgi Notu görüşülerek karara bağlanmıştır. (13) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Bilgi Notu’nda özetle; Kurulun 07.09.2023 tarihli ve 23-43/828-MUA sayılı uzlaşma ara kararı ile ULUDAĞ tarafından sunulan uzlaşma metni çerçevesinde, anılan teşebbüs hakkındaki soruşturmanın uzlaşma usulü ile sonlandırılabileceği ifade edilmiştir. 1 Elektronik Tebligat Yönetmeliği’nin “Elektronik tebligatın hazırlanması ve muhataba ulaştırılması” başlıklı 9. maddesinin altıncı fıkrası uyarınca elektronik yolla tebligatın, muhatabın elektronik tebligat adresine ulaştığı tarihi izleyen beşinci günün sonunda yapıldığı sayılmaktadır.
23-47/897-317 3/34 I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME I.1. İlgili Taraf Hakkında Bilgi (ULUDAĞ) (14) Faaliyetlerine 1930 yılında başlayan ULUDAĞ, doğal maden suyu, meyve aromalı doğal maden suyu, gazoz ve limonata üretimi ve satışı gerçekleştirmektedir. Üretimini ve satışını yaptığı başlıca markalar Uludağ Doğal Maden Suyu, Uludağ Frutti, Uludağ Premium, Uludağ Limonata, Uludağ Gazozu’dur. Merkezi Bursa’da bulunan teşebbüsün Bursa’da üretim tesisleri; Ankara, İstanbul ve İzmir’de bölge müdürlükleri; İstanbul’da pazarlama ve ihracat ofisleri; İstanbul, Kocaeli, Antalya, Samsun, Kayseri ve Muğla’da dağıtım merkezleri bulunmaktadır. (15) ULUDAĞ ürün portföyünde bulunan ürünlerinin satışını ve dağıtımını yedi farklı satış kanalında gerçekleştirmektedir. ULUDAĞ’ın satış kanallarına ve bu kanalların ULUDAĞ’ın toplam satışları içerisindeki payına aşağıdaki tabloda yer verilmektedir: Tablo 1- Satış Kanallarının ULUDAĞ’ın Toplam Satışları İçindeki Payı (2022) Satış-Dağıtım Kanalı Pay (%) Bayi-Distribütör (.....) Direkt Dağıtım2 (.....) Ulusal Zincir Marketler (.....) HORECA3 (.....) Yerel Zincir Marketler (.....) Toptancı (.....) Kamu Kurumları (.....) Toplam 100,0 Kaynak: Cevabi Yazı (16) Teşebbüsün, 2022 yılında en yüksek alım hacmine sahip ilk beş alıcısının unvanları aşağıdaki tablolardaki gibidir: Tablo 2- Bayi Satışları Hariç Olmak Üzere ULUDAĞ’ın İlk Beş Alıcısının Unvanları (2022) Alıcı Dağıtım Kanalı Migros Ticaret AŞ Ulusal Zincir Marketler Bim Birleşik Mağazalar AŞ Ulusal Zincir Marketler Şok Marketler Ticaret AŞ Ulusal Zincir Marketler CarrefourSA Carrefour Sabancı Ticaret Merkezi AŞ Ulusal Zincir Marketler Metro Grosmarket Bakırköy Alışveriş Hizmetleri Tic. Ltd. Şti Ulusal Zincir Marketler Kaynak: Cevabi Yazı Tablo 3- Bayi Satışları Dahil Olmak Üzere ULUDAĞ’ın İlk Beş Alıcısının Unvanları (2022) Alıcı Dağıtım Kanalı Migros Ticaret AŞ Ulusal Zincir Marketler Bim Birleşik Mağazalar AŞ Ulusal Zincir Marketler Şok Marketler Ticaret AŞ Ulusal Zincir Marketler Necdet Alpata Pazarlama Lojistik ve Turizm Sanayi ve Tic. AŞ Bayi-Distribütör Tunç Meşrubat Gıda Mad. Pzl. Dağ. Ltd. Şti. Bayi-Distribütör Kaynak: Cevabi Yazı ULUDAĞ’ın sekiz ürün grubunda 14 alt markaya ait 39 ürün çeşidi bulunmaktadır. ULUDAĞ tarafından özel markalı ürün üretilmemektedir. Bununla birlikte, ULUDAĞ’ın ürün portföyünde yer alan ürün gruplarının her birinde farklı rakipleri bulunmaktadır. 2 16 büyükşehir ve tatil bölgesinde bulunan geleneksel kanal noktalarına ULUDAĞ ürünlerinin dağıtımının gerçekleştirildiği organizasyonu ifade etmektedir. 3 Otel, restoran ve kafelerin kısaltması olarak kullanılmaktadır.
23-47/897-317 4/34 Örneğin ULUDAĞ’ın sade gazoz ürün grubundaki en önemli rakipleri Pepsi Cola Servis ve Dağıtım Ltd. Şti. (PEPSICO), Coca Cola Satış Dağıtım AŞ (CCSD) iken; doğal maden suyu pazarında bulunan rakipleri Beypazarı İçecek Pazarlama Dağ. Amb. Tur. Pet. İnş. San. ve Tic. AŞ (BEYPAZARI) ve Kızılay İçecek AŞ’dir (KIZILAY). I.2. Yerinde İncelemelerde Elde Edilen Belgeler4 (17) Delil 1: 2021-2-012 numaralı dosya kapsamında, GİMSA’da yapılan yerinde incelemede elde edilen; 03.06.2015 tarihinde ULUDAĞ Ulusal Zincir Mağazalar Satış Yöneticisi (.....) tarafından GİMSA Satın Alma Müdürü (.....)’ye gönderilen “limonata fiyatı” konulu e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: “(.....) Bey, Nevgros5 limonata fiyatı bugün itibariyle 2,00 TL ancak sizin de bugün itibariyle fiyatı acil olarak 2,00 TL ye çıkmanızı rica ederim. İyi çalışmalar dilerim.” (18) Delil 2: ULUDAĞ’da yapılan yerinde incelemede elde edilen; 30.05.2016 tarihinde ULUDAĞ Avrupa Satış Şefi (.....) tarafından ULUDAĞ İcra Kurulu Başkan Yardımcısı (.....)’a gönderilen ve bilgide ULUDAĞ çalışanlarının bulunduğu “FW: Özen alışveriş ve Rota market6 fiyat bozma” konulu e-postada aşağıdaki ifadeler bulunmaktadır: “(.....) bey, İstanbul Avrupa yakası ytt7. müşterilerimizden Onur market (Özen alışveriş) ve Rota market maden suyu ve 1 litre limonata satış fiyatlarını bilgimiz dışında bozmuştur. Özen alışveriş 11-15 Mayıs 2016 tarihleri arasında yıldönümü sebebiyle 5 gün baskılı maden suyu ürünümüzü 1,99 tl. fiyatla mağaza içi satmış, 16 Mayıs 2016 tarihinden itibaren 3,45 tl. fiyata geçmiştir. Rota market 29 Nisan – 12 Mayıs 2016 tarihleri arasında yayınladığı insert’te baskılı maden suyu ürünümüzü 1,98 tl., 1 litre limonata ürünümüzü 1,88 tl. fiyatla satmıştır. 13 Mayıs 2016 tarihi itibarıyla baskılı maden suyu ürünümüz 2,88 tl. , 1 litre limonata ürünümüzü 2,25 tl. fiyata geçmiştir. Her iki firmaya da bozuk fiyatlardan ötürü ilgili tarihlerde bu ürünlerin sevkiyatı yapılmamış, satın alma yöneticileri ile de görüşülüp, önerdiğimiz fiyatların altına ürünlerimizi satmamaları konusunda uyarılmıştır. Onur ve Rota market güncel raf fiyatları ekte yer almaktadır. Saygılarımla,” (19) Delil 3: ULUDAĞ’da yapılan yerinde incelemede elde edilen; 31.08.2016 tarihinde ULUDAĞ Pazar Araştırma ve Geliştirme Sorumlusu (.....) tarafından ULUDAĞ Doğu Anadolu Satış Müdürü (.....), ULUDAĞ Batı Anadolu Satış Müdürü (.....), ULUDAĞ çalışanları (.....) ve (.....)’na gönderilen ve bilgide ULUDAĞ çalışanlarının bulunduğu “FW: limonata 1 Lt, 2 Lt Şekerli, Şekersiz kampanya” konulu e-postada aşağıdaki ifadelere yer verilmiştir: “Sayın Bölge Yöneticileri, 1 Eylül’den geçerli olmak üzere, Direkt dağıtım ve Bayilik bölgelerinde,1 Lt,2 Lt Şekerli ve Şekersiz Limonatalara, Bayram sonuna kadar geçerli olmak üzere % (.....) iskonto uygulanacaktır. Yerel T.T.ler8, bölge yöneticileri kontrolünde fiyat bozmamak kaydıyla(minimum raf fiyatı 1litre 2,25 Tl ve 2 litre 3,95 Tl ) olmak üzere kampanyaya iştirak edebilirler. Bilgilerinize sunarım.” 4 Belgelerdeki ifadeler, belgelerin aslına sadık kalmak amacıyla herhangi bir düzeltme yapılmaksızın aynı şekliyle alınmıştır. 5 Ankara’da faaliyet gösteren Nev Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (NEVGROSS) olduğu değerlendirilmektedir. 6 Sırasıyla Onur Market Özen Alışveriş Hizmetleri AŞ (ONUR MARKET) ve Rota Mağazacılık San. Tic. AŞ (ROTA MARKET) olduğu değerlendirilmişitr. 7 ULUDAĞ tarafından sunulan cevabi yazıda yerel zincir marketler yerine kullanıldığı ifade edilmiştir. 8 ULUDAĞ tarafından sunulan cevabi yazıda yerel zincir marketler yerine kullanıldığı ifade edilmiştir.
23-47/897-317 5/34 (20) Delil 4: ULUDAĞ’da yapılan yerinde incelemede elde edilen; 15.01.2018 tarihinde ULUDAĞ Zincir Mağazalar Satış Müdürü (.....) tarafından ULUDAĞ İstanbul Avrupa Bölge Satış Yöneticisi (.....), ULUDAĞ İstanbul Anadolu Bölge Satış Yöneticisi (.....), ULUDAĞ Bölge Satış Yöneticisi (.....), ULUDAĞ İzmir Bölge Satış Müdürü (.....), ULUDAĞ Bölge Satış Yöneticisi (.....), ULUDAĞ Bölge Satış Yöneticisi (.....), ULUDAĞ Güney Marmara Bölge Satış Müdürü (.....), ULUDAĞ Satış Takım Lideri (.....) ve ULUDAĞ Bölge Satış Yöneticisi (.....)’a gönderilen ve bilgide ULUDAĞ çalışanlarının bulunduğu “Meşrubat fiyat geçişi” konulu e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: “Günaydın arkadaşlar, Yarın File, Carrefour, Metro bir aksilik yaşamaz isek reyon fiyatlarını yükseltiyor ertesi günde Migros ve Kipa yükseltecek. Bu sürecin tamamlanması için en geç yarın YTT9 lerin yeni reyon fiyatlarına çıkması lazım. İyi çalışmalar dilerim.” (21) Söz konusu e-postanın devamında; 25.01.2018 tarihinde ULUDAĞ Zincir Mağazalar Satış Müdürü (.....) tarafından ULUDAĞ İstanbul Avrupa Bölge Satış Yöneticisi (.....), ULUDAĞ İstanbul Anadolu Bölge Satış Yöneticisi (.....), ULUDAĞ Bölge Satış Yöneticisi (.....), ULUDAĞ İzmir Bölge Satış Müdürü (.....), ULUDAĞ Bölge Satış Yöneticisi (.....), ULUDAĞ Bölge Satış Yöneticisi (.....), ULUDAĞ Güney Marmara Bölge Satış Müdürü (.....), ULUDAĞ Satış Takım Lideri (.....) ve ULUDAĞ Bölge Satış Yöneticisi (.....)’a gönderilen ve bilgide ULUDAĞ çalışanlarının bulunduğu e-postada aşağıdaki ifadeler bulunmaktadır: “Arkadaşlar ulusal tt lerde reyon fiyatları yükseldi bildiğiniz üzere, yeni reyon fiyatlarına çıkmayan yerel tt kalmaması lazım, yoksa sıkıntı olur. İyi çalışmalar dilerim.” (22) Delil 5: ULUDAĞ’da yapılan yerinde incelemede elde edilen; 14.11.2018 tarihinde ULUDAĞ Satış Takım Lideri (.....) tarafından Hakmar Mağazacılık Ltd. Şti. (HAKMAR EXPRESS) Tedarik Zincir Kategori Sorumlusu (.....)’a gönderilen ve bilgide ULUDAĞ Satış Yöneticisi (.....)’in ve HAKMAR EXPRESS Tedarik Zincir Kategori Sorumlusu (.....)’ın bulunduğu “ULUDAĞ İÇECEK RAF FİYATLARI HK.” konulu e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: “(.....) Bey merhaba 1 litre limonata fiyatlarımızın raf fiyatı piyasada 3,55 TL olmuştur. Ulusal marketler sizlerdeki düşük fiyatlarımızdan dolayı sıkıntı yapmaktadırlar. Piyasadaki raf fiyatlarımızın bozulmaması için sizlerinde limonata fiyatlarımızı yarından itibaren 3,55 TL uygulamınızı rica ederiz. İyi Çalışmalar” (23) Söz konusu e-postanın devamında; 14.11.2018 tarihinde HAKMAR EXPRESS Tedarik Zincir Kategori Sorumlusu (.....) tarafından ULUDAĞ Satış Takım Lideri (.....)’ye gönderilen ve bilgide ULUDAĞ Satış Yöneticisi (.....)’in ve HAKMAR EXPRESS Tedarik Zincir Kategori Sorumlusu (.....)’ın bulunduğu e-postada aşağıdaki ifadeler aşağıdaki gibidir: “(.....) Bey Merhaba, Yeni raf fiyatımıza 3,55 geçebiliriz fakat marjımız korumamız için iskontomuzu aşağıdaki gibi tanımlamamız gerekecek Onayınızı rica ederim İyi çalışmalar YENİ MALİYET Malzeme Malzeme kısa metni satış fiyatı MARJ liste İSK 1 İSK 2 İSK 3 9 Yerel zincir marketleri ifade etmektedir. Bkz. Dipnot 18.
23-47/897-317 6/34 1000232 LİMONATA 1LT ULUDAĞ 3,55 (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) 1008037 LİMONATA ŞEKERSİZ 1LT ULUDAĞ 3,55 (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) 1012019 GAZLI İÇECEK GAZOZ 1,5LT EFSANE ULUDAĞ 3,50 (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) 1006766 GAZLI İÇECEK 2,5LT PORTAKAL ULUDAĞ 4,10 (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (24) Söz konusu e-posta silsilesinin devamında; 14.11.2018 tarihinde ULUDAĞ Satış Takım Lideri (.....) tarafından HAKMAR EXPRESS Tedarik Zincir Kategori Sorumlusu (.....)’a gönderilen ve bilgide ULUDAĞ Satış Yöneticisi (.....)’in ve HAKMAR EXPRESS Tedarik Zincir Kategori Sorumlusu (.....)’ın bulunduğu e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: “(.....) Bey Uygundur. Iskonotoyu 31.12.2018 tarihine kadar tanımlayabilirsiniz. Raf fiyatlarımız değiştiği zaman uygulanan ıskontolar tekrar belirlenecektir. Yarından itibaren fiyatlarımızın 3,55 TL olarak uygulamanızı rica ederiz. İyi Çalışmalar” (25) Söz konusu e-posta silsilesinin devamında; 14.11.2018 tarihinde HAKMAR EXPRESS Tedarik Zincir Kategori Sorumlusu (.....) tarafından ULUDAĞ Satış Takım Lideri (.....)’ye gönderilen ve bilgide ULUDAĞ Satış Yöneticisi (.....)’in ve HAKMAR EXPRESS Tedarik Zincir Kategori Sorumlusu (.....)’ın bulunduğu e-postada aşağıdaki ifadelere yer verilmiştir: “Merhaba Raf fiyatımız Cuma sabahtan itibaren değişecektir. Raf fiyatlarımız 3,95 olduğunda marjımızı koruyacak şekilde tekrar değerlendirme yapılacaktır. İyi çalışmalar Selamlar” (26) Söz konusu e-posta silsilesinin devamında; 16.11.2018 tarihinde ULUDAĞ Satış Takım Lideri (.....) tarafından HAKMAR EXPRESS Tedarik Zincir Kategori Sorumlusu (.....)’a gönderilen ve bilgide ULUDAĞ Satış Yöneticisi (.....)’in, HAKMAR EXPRESS Tedarik Zincir Kategori Sorumlusu (.....)’ın ve HAKMAR EXPRESS Tedarik Zincir Müdürü (.....)’ın bulunduğu e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: “(.....) Bey merhaba, Mağazalarınızda skt10 probleminden dolayı düşük fiyattan sattığınız 1 litre limonatalarımızın fiyatı (2,95 TL ve 3,15 TL) piyasayı bozmaktadır. Bütün mağazalarınızda 1 litre limonata fiyatlarımızın acil 3,55 TL olarak düzeltilmesini rica ederiz. Satılamayan ürün kalırsa tamamının iadesi alınacaktır. İyi Çalışmalar” (27) Delil 6: ULUDAĞ’da yapılan yerinde incelemede elde edilen; 16.04.2019 tarihinde ULUDAĞ Satış Takım Lideri (.....) tarafından Şura Marketçilik Gıda Sanayi ve Ticaret Ltd. Şti. (ŞURA MARKET) ortağı (.....)’a gönderilen ve bilgide ULUDAĞ Satış Takım Lideri (.....)’in bulunduğu “Uludağ maliyet” konulu e-postada aşağıdaki ifadelere yer verilmiştir: “(.....) bey günaydın, Güncel maliyetleriniz ektedir. Listedeki gazoz ve portakal maliyetleriniz en son siparişinizden sonraki siparişleriniz için geçerlidir. Limonata fiyatı listede (.....) TL görünüyor fakat daha önce konuştuğumuz Ramazan uygulaması için, raf fiyatı 3.95 TL olması kaydı ile maliyet (.....) TL olacaktır, aradaki farkı kasa çıktısı adetlerine göre almam gerekiyor, toplu siparişe şu an verilmiyor bu fiyatlar. Bu iskonto ve raf fiyatı BİM ile aynıdır. İyi çalışmalar” 10 Son kullanma tarihinin kısaltması olarak kullanıldığı değerlendirilmektedir.
23-47/897-317 7/34 (28) Delil 7: 2021-2-012 numaralı dosya kapsamında, GİMSA’da yapılan yerinde incelemede elde edilen; 13.06.2019 tarihinde ULUDAĞ Bölge Satış Yöneticisi (.....) tarafından GİMSA Satın Alma Müdürü (.....)’ye gönderilen “Uludağ İçecek!” konulu e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: “Günaydın (.....) Bey, Dün telefonda konuştuğumuz konuları teyit amacıyla yazıyorum.  Bedelsiz Ramazan Şerbeti ilk sevkiyatta (.....) adet teslim edilecek. (Muhtemelen bugün teslim edilmiş olur.)  Son kullanma tarihi 04.11.2019  (.....) TL koşullu aktivite ile başlayıp sonrasında devamı geldikçe sizin önerdiğiniz 2x1lt Limonata yanında hediye kampanyasına da geçebiliriz. Diğer konu ise 1,5lt ve 2,5lt Gazoz raf fiyatları. Dün kendi çektiğim nev gross reyon fotoğrafını da ek ile paylaşıyorum. Citygross, gimatgross ve diğer tüm yerel market müşterilerimizde uyguladığımız tavsiye aktivite fiyatımız aynı şekilde. Zam öncesi sizin de bu fiyatları uygulamanızı rica ederim. Fiyat geçişi sonrası bir süre daha yine bu fiyattan satışınızı destekliyor olurum. Destekleriniz için teşekkür ederim. İyi çalışmalar,” (29) E-postanın devamında ULUDAĞ ürünlerinin NEVGROSS’taki raf fiyatlarını gösteren görsel yer almaktadır. (30) Delil 8: ULUDAĞ’da yapılan yerinde incelemede elde edilen; 28.06.2019 tarihinde ULUDAĞ Üst Yönetim Raporlama ve İş Geliştirme Asistanı (.....) tarafından ULUDAĞ Doğu Anadolu Satış Müdürü (.....), ULUDAĞ Batı Anadolu Satış Müdürü (.....), ULUDAĞ HORECA Satış Müdürü (.....), ULUDAĞ Ulusal Zincir Mağazalar Satış Müdürü (.....), ULUDAĞ Pazarlama Uzmanı (.....) ve ULUDAĞ İstanbul Bölge Satış Müdürü (.....)’e gönderilen ve bilgide ULUDAĞ çalışanlarının bulunduğu “RE: Frutti Extra Kampanyası” konulu e-postada aşağıdaki ifadeler bulunmaktadır: “Sayın Bölge Yöneticileri, Frutti Extra’da Temmuz ve Ağustos ayları boyunca uygulayacağımız %(.....) kampanya için Frutti Extra raf fiyatının 2,50 TL olması çok önemlidir. Kampanyanın uygulanmasındaki kök neden raf fiyatının 2,50’ye oturmasıdır. Lütfen raf etiketlerini talep ederek, raf etiketleriyle bu fiyatın tüm noktalarda uygulanmasını sağlayalım. Noktaların 2,50 TL raf fiyatına sadık kalmasının takipçisi olalım. İyi Çalışmalar Saygılarımla” (31) Delil 9: 2021-2-012 numaralı dosya kapsamında, GİMSA’da yapılan yerinde incelemede elde edilen; 26.08.2019 tarihinde ULUDAĞ Bölge Satış Yöneticisi(.....) tarafından GİMSA Satın Alma Sorumlu Yardımcısı (.....)’a gönderilen “Gimsa Sipariş” konulu e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: “Merhaba (.....) Bey, 1,5 lt ve 2,5 lt gazoz sipariş etmişsiniz. Ürünlerin fiyat geçişi 22 Temmuz itibariyle gerçekleştiği için ekteki güncel maliyetleri uygulayabileceğiz. Liste fiyatı değişen ürünler ektedir. Bilgilerinize sunarım. Ayrıca raf fiyatlarınızın aşağıdaki tavsiye fiyatlara çıkması konusunda yardımlarınızı rica ederim. 22 Temmuz itibariyle zincir market, gross market ve toptan kanalında uygulanmaya başlanan en düşük tavsiye raf fiyatları aşağıdaki gibidir.  1,5 Lt Efsane Gazoz – 3,50  2,5 Lt Efsane Gazoz – 4,65  2,5 Lt Sarı Portakallı Gazoz – 4,45 İyi çalışmalar,” (32) Delil 10: ULUDAĞ’da yapılan yerinde incelemede elde edilen; 10.04.2020 tarihinde ULUDAĞ Bölge Satış Yöneticisi (.....) tarafından “(.....)” uzantılı e-posta adresine gönderilen ve bilgide Yeni Çağdaş İhtiyaç ve Gıda Maddeleri İnş. Tic. Ltd. Şti. (ÇAĞDAŞ) Satın Alma Uzmanı (.....)’ın bulunduğu “Uludağ Frutti Extra Hk!” konulu e-
23-47/897-317 8/34 postada aşağıdaki ifadelere yer verilmiştir: “Günaydın, Ekteki ürünleri sadece Ankara mağazalarına 11-27 Nisan tarihleri arasında 14,95 TL fiyatla aktiviteye almanızı rica ederim. (Mevcut raf fiyatı 15,95 TL) İyi çalışmalar,” (33) Delil 11: ULUDAĞ’da yapılan yerinde incelemede elde edilen; 10.04.2020 tarihinde ULUDAĞ Satış Takım Lideri (.....) tarafından HAKMAR EXPRESS Tedarik Zincir Sorumlusu (.....)’e gönderilen “EFSANE 1,5 LT RAF FİYATLARI (ÇAĞRI-MİGROS)” konulu e-postada aşağıda yer alan ve Çağrı Gıda Temizlik Maddeleri İnşaat Sanayi ve Ticaret AŞ (ÇAĞRI)’de ve Migros Ticaret AŞ (MİGROS)’de ULUDAĞ’ın “Uludağ Gazoz 1,5 lt” ürününün internet satış fiyatlarını gösteren görseller yer almaktadır: (34) Delil 12: Yukarıda Delil 11 olarak yer verilen e-posta ile ilişkili olarak 10.04.2020 tarihinde ULUDAĞ Satış Takım Lideri (.....) tarafından HAKMAR EXPRESS Tedarik Zincir Sorumlusu (.....)’e gönderilen “1,5 LT EFSANE FİYAT DEĞİKLİĞİ” konulu e-postada aşağıdaki ifadelere yer verilmiştir: “Merhaba (.....) Bey, Sancaktepe deponuzdan Efsane 1,5 lt siparişi geldi. Çağrı ve Migros mağazalarındaki raf fiyatlarını size gönderdim. Sistemde fiyat değişikliğinin yapılmasını ve dönüşünüzü rica ederiz. Malzeme Malzeme kısa metni Liste Adet Kdv hariç İSK1 İSK 2 İSK 3 1012019 GAZLI İÇECEK GAZOZ 1,5LT EFSANE ULUDAĞ (.....) (.....) (.....) (.....) İyi Çalışmalar” (35) Delil 13: ULUDAĞ’da yapılan yerinde incelemede elde edilen; 16.06.2020 tarihinde ULUDAĞ Bölge Satış Yöneticisi (.....) tarafından “(.....)” uzantılı e-posta adresine gönderilen ve bilgide ÇAĞDAŞ Satın Alma Uzmanı (.....)’ın bulunduğu “Uludağ İçecek Raf Satış Fiyatları Hk!” konulu e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
23-47/897-317 9/34 “Merhaba (.....) Hanım, Alış fiyatlarını güncellediğimiz fiyat geçişi olan ürünlerimizin tavsiye satış fiyatları ektedir. Raflarınıza uygulamanızı rica ederim. İyi çalışmalar,” (36) Söz konusu e-postanın devamında; 17.06.2020 tarihinde “(.....)” uzantılı e-posta adresinden ULUDAĞ Bölge Satış Yöneticisi (.....)’na gönderilen ve bilgide ÇAĞDAŞ Satın Alma Uzmanı (.....)’ın bulunduğu e-postada aşağıdaki ifadeler bulunmaktadır: “Günaydın Fiyat geçişleri sisteme tanımlanmıştır. bilginize (.....)” (37) Delil 14: ULUDAĞ’da yapılan yerinde incelemede elde edilen; 15.03.2021 tarihinde ULUDAĞ Satış Takım Lideri (.....) tarafından HAKMAR EXPRESS Tedarik Zincir Kategori Sorumlusu (.....)’a gönderilen ve bilgide ULUDAĞ Satış Yöneticisi (.....)’in bulunduğu “RE: ULUDAĞ İÇECEK YENİ MALİYETLERİ HK.” konulu e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: “(.....) Bey merhaba, Fiyat geçişlerinden dolayı 16.03.2021 tarihi itibariyle tavsiye raf satış fiyatlarımız aşağıdaki gibi olacaktır. Bu tarihten itibaren Ulusal , Discount11 ve diğer marketlerde yeni raf fiyatlarını uygulamaya başlayacaklardır. Raf fiyatlarınızın değiştirilmesi için yardımlarınızı rica ederiz. Ürün Tavsiye Raf Fiyatı 1 LT. PET ULUDAĞ LİMONATA ÇEŞİTLERİ 5,25 ₺ 1,5 LT.PET ULUDAĞ EFSANE GAZOZ 5,90 ₺ Saygılarımla” (38) Söz konusu e-postanın devamında; 19.03.2021 tarihinde HAKMAR EXPRESS Tedarik Zincir Kategori Sorumlusu (.....) tarafından ULUDAĞ Satış Takım Lideri (.....)’ye gönderilen ve bilgide ULUDAĞ Satış Yöneticisi (.....)’in bulunduğu e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: “Merhaba, İlgili fiyatlar sisteme tanımlanmıştır Üç iş günü içerisinde kasalardan geçecek Yeni maliyetlerimiz çalışabilirmisiniz” (39) Söz konusu e-posta silsilesinin devamında; 25.03.2021 tarihinde ULUDAĞ Satış Takım Lideri (.....) tarafından HAKMAR EXPRESS Tedarik Zincir Kategori Sorumlusu (.....)’a gönderilen ve bilgide ULUDAĞ Satış Yöneticisi (.....)’in bulunduğu e-postada aşağıdaki ifadelere yer verilmiştir: “(.....) Bey merhaba, Çalışmış olduğumuz ürünlerdeki yeni maliyetlerimiz aşağıdaki gibi olacaktır. ÜRÜN KDV HARİÇ ADET FİYATI LİSTE KAMPANYA% FATURA ALTI İSK % KDV HARİÇ ADET FİYATI KDV DAHİL ADET FİYATI ULUDAĞ EFSANE GAZOZ 1,5 LT (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) ÜRÜN KDV HARİÇ ADET FİYATI LİSTE KAMPANYA% FATURA ALTI İSK % EK İSKONTO % KDV HARİÇ ADET FİYATI KDV DAHİL ADET FİYATI 11 İndirim marketlerini ifade etmektedir.
23-47/897-317 10/34 ULUDAĞ LİMONATA 1 LT (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) İyi Çalışmalar” (40) Söz konusu e-posta silsilesinin devamında; 25.03.2021 tarihinde HAKMAR EXPRESS Tedarik Zincir Kategori Sorumlusu (.....) tarafından ULUDAĞ Satış Takım Lideri (.....)’ye gönderilen ve bilgide ULUDAĞ Satış Yöneticisi (.....)’in bulunduğu e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: “Merhaba, Fiyatımız aşağıdaki gibi revize edilmiştir Kontronüzü rica ederim Malzeme Malzeme kısa metni satış fiyatı Kdv h fiyat İSK1 İSK 2 İSK 3 1000232 LİMONATA 1LT ULUDAĞ 5,25 (.....) (.....) (.....) (.....) 1008037 LİMONATA ŞEKERSİZ 1LT ULUDAĞ 5,25 (.....) (.....) (.....) (.....) 1012019 GAZLI İÇECEK GAZOZ 1,5LT EFSANE ULUDAĞ 5,90 (.....) (.....) (.....) (41) Delil 15: 2021-2-012 numaralı dosya kapsamında, GİMSA’da yapılan yerinde incelemede elde edilen; 18.03.2021 tarihinde ULUDAĞ Bölge Satış Yöneticisi (.....) tarafından GİMSA Satın Alma Müdürü (.....)’ye gönderilen “Tavsiye Aktivite Fiyatları Hk!” konulu e-postada aşağıdaki ifadelere yer verilmiştir: “Merhaba (.....) Bey, Dün konuştuğumuz üzere, fiyat geçişi gerçekleşen ürün çeşitlerimizin bugün itibariyle yeni tavsiye aktivite fiyatları raflara uygulanmıştır. Fotoğraflarını ek ile paylaşıyorum. Yardımlarınızı rica ederim. İyi çalışmalar,” (42) E-postanın devamında NEVGROSS’ta Uludağ Limonata 1 lt çeşitlerinin 5,25 TL; Uludağ Gazoz 2,5 lt çeşitlerinin 6,40 TL; Gülmar Gıda Sanayi Ticaret Taahhüt Ltd. Şti. (CİTYGROSS)’de Uludağ Limonata 1 lt çeşitlerinin 5,25 TL, ÇAĞDAŞ’ta Uludağ Limonata 1 lt çeşitlerinin 5,25 TL; Uludağ Gazoz 2,5 lt ürününün 6,45 TL; Uludağ Frutti Extra ürünün 5,75; Uludağ Gazoz 1 lt çeşitlerinin 4,25 TL raf fiyatları ile satışa sunulduğunu gösteren görseller yer almaktadır. (43) Delil 16: 2021-2-012 numaralı dosya kapsamında, GİMSA’da yapılan yerinde incelemede elde edilen; 18.03.2021 tarihinde ULUDAĞ Bölge Satış Yöneticisi (.....) tarafından GİMSA Satın Alma Müdürü (.....)’ye gönderilen “Fwd: Tavsiye aktivite fiyatları!” konulu e-postada aşağıdaki ifadeler bulunmaktadır: “Merhaba (.....) Bey, Güncel tavsiye aktivite fiyatlarımızla ilgili olarak Gimatgross’un uygulama fotoğrafları da ektedir. Bim tarafında da sıkıntı yok, yarın itibariyle geçiş tamamlanmış olacak. Yardımlarınızı rica ederim. İyi çalışmalar,” (44) E-postanın devamında Gimat Mağazacılık Sanayi ve Ticaret AŞ (GİMAT GROSS)’de Uludağ Limonata 1 lt çeşitlerinin 5,25 TL; Uludağ Gazoz 2,5 lt çeşitlerinin 6,40 TL raf fiyatları ile satışa sunulduğunu gösteren görsellere yer verilmiştir: (45) Delil 17: ULUDAĞ’da yapılan yerinde incelemede elde edilen; 19.03.2021 tarihinde ULUDAĞ Güney Marmara Bölge Satış Müdürü (.....) (B.T.) ve ULUDAĞ Satış Takım Lideri (.....) (E.B.) arasında gerçekleşen WhatsApp görüşmesinde aşağıdaki ifadeler yer almaktadır:
23-47/897-317 11/34 E.B. 19.03.2021 (8:47): (.....)12 B.T. 19.03.2021 (10:12): B.T. 19.03.2021 (10:12): Takibini yapalım lütfen E.B. 19.03.2021 (10:13): Tamamdır müdürüm Birazdan Furpaya geçip, sistemden kontrol edicem B.T. 19.03.2021 (10:14): Ok 👍 12 ULUDAĞ tarafından gönderilen cevabi yazıda Furpa Gıda Teks. Kuyumculuk San. Tic. Ltd. Şti. (FURPA) ortağı (.....) olduğu ifade edilmiştir (Belge-12).
23-47/897-317 12/34 E.B. 19.03.2021 (11:00): E.B. 19.03.2021 (11:00): Furpa Özlüce Premium Müdürüm Limonata raf fiyatı aynı B.T. 19.03.2021 (11:02): Satın almaya gidermisin E.B. 19.03.2021 (11:02): Şimdi yoldayım müdürüm B.T. 19.03.2021 (11:02): Ok E.B. 19.03.2021 (11:20): Müdürüm Furpa Merkezdeyim (.....) beyin asistanı (.....) hanımla görüştüm. (.....) beyden haberin ancak bir saatte geleceğini belirtti Limonata raf fiyatlarının önemini belirttim B.T. 19.03.2021 (11:22): Arasın (.....)ı Söyle Ya da sen ara E.B. 19.03.2021 (11:22): Tamamdır müdürüm hemen B.T. 19.03.2021 (11:22): (.....) beyin selamı var Merkezdeyim (.....) hanım sizden haber bekliyor de E.B. 19.03.2021 (11:23): Tamamdır müdürüm E.B. 19.03.2021 (11:26): Müdürüm (.....) bey'e ulaşamıyoruz, (.....) hanımda aradı bende ayrıca aradım. E.B. 19.03.2021 (11:35): Müdürüm (.....) bey aradı, yolda olduğunu, şirkete geçince raf fiyatlarını bizzat güncelleyeceğini belirtti. Bilginize sunarım B.T. 19.03.2021 (11:35): Ok çok önemli (.....) bey haber bekliyor deseydin E.B. 19.03.2021 (11:36): Söyledim, konu çok mühim diye belirtim Merkezdeyim Ayrılmadım B.T. 19.03.2021 (11:36): Ok takibe devam🖐 E.B. 19.03.2021 (11:36): (.....) beyi bekliyimmi Müdürüm? B.T. 19.03.2021 (11:37): Sen bilirsin E.B. 19.03.2021 (11:37): Tamamdır Müdürüm B.T. 19.03.2021 (11:37): 🖐 (46) Delil 18: ULUDAĞ’da yapılan yerinde incelemede elde edilen; 19.03.2021-20.03.2021 tarihleri arasında ULUDAĞ Güney Marmara Bölge Satış Müdürü (.....) (B.T.) ve FURPA ortağı (.....) (F.A.) arasında gerçekleşen WhatsApp görüşmesinde aşağıdaki ifadeler
23-47/897-317 13/34 bulunmaktadır: B.T. 19.03.2021 (9:06): Günaydın (.....) Bey hayırlı Cuma’lar Rica etsem limonatada yeni fiyatlarımıza geçermisiniz? Hayırlı işleriniz bol kazançlarınız olsun B.T. 19.03.2021 (9:40): B.T. 19.03.2021 (9:41): Bim dahil herkes yeni fiyatlara geçti F.A. 19.03.2021 (10:09): Tamam dir B.T. 19.03.2021 (10:10): Eyvallah teşekkür ederim 🙋 Müsait olduğun bir öğlen beraber yemek yiyelim F.A. 19.03.2021 (10:11): Çok iyi olur B.T. 19.03.2021 (10:12): Haberini bekliyorum müsait olduğunda tekrar hayırlı işler dilerim F.A. 19.03.2021 (10:12): Tamam sanada hayirli işler B.T. 19.03.2021 (10:12): 🙋 B.T. 19.03.2021 (14:47): B.T. 19.03.2021 (14:47): Herkes geçti seni bekliyoruz 😀 B.T. 20.03.2021 (10:55): Günaydın rica etsem limonata fiyatını güncelleyebilirmisiniz (.....) Bey bu yıl birlikte yapmayı planladığımız bir sürü güzel şey var, en baştan ticaretimizi sekteye uğratmayalım, malum karşılıklı anlayış ve hoşgörü ticaretin olmaz ise olmazıdır İyi çalışmalar
23-47/897-317 14/34 F.A. 20.03.2021 (11:10): F.A. 20.03.2021 (11:10): (47) Delil 19: ULUDAĞ’da yapılan yerinde incelemede elde edilen; 08.04.2021 tarihinde ULUDAĞ Satış Takım Lideri (.....) tarafından Mopaş Marketçilik Gıda San. ve Tic. AŞ (MOPAŞ) çalışanı (.....)’ya gönderilen “1 litre Limonata Fiyatları Hk.” konulu e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: “(.....) hanım merhaba, 1 litre Limonata fiyatlarımızın raf fiyatı 5,25 ₺ olması gerekiyor. Normali 5,25 ₺ Şekersizi 4,99 ₺ ‘den satılıyor. Sanal markette de aynı fiyatlar var. Düzeltilmesi için yardımlarınızı rica ederiz. İyi Çalışmalar”
23-47/897-317 15/34 (48) Delil 20: ULUDAĞ’da yapılan yerinde incelemede elde edilen; 17.02.2022 tarihinde Hadim Alışveriş Merkezleri Ticaret AŞ (HADİM MARKET) Satın Alma Müdürü (.....) tarafından ULUDAĞ Satış Takım Lideri (.....)’a gönderilen ve bilgide ULUDAĞ ve HADİM MARKET çalışanlarının bulunduğu “Data leak detected13! Subject: SKT.Sİ YAKIN SADE SODALAR VE PİYASA FİYATLARI HAKKINDA !” konulu e-postada aşağıdaki ifadelere yer verilmiştir: “(.....) BEY MERHABA BU GÜN SADE SODA 6 LI FİYATI ; 14,10 TL. OLDU FAKAT; ESKİŞEHİR MAĞAZALARINDA VE İNEGÖLDE ; 1-2-3-4 VE 16. ŞUBELERDE, SKT. Sİ ; 23 MART TARİHLİ ÜRÜNLER VAR İADE ÇIKMAMASI ADINA, MÜDAHALE EDİLMESİ ( FİYAT YAPILMASI ) FAYDALI OLACAKTIR. AYRICA RAF FİYATLARINI SİZİN TALEBİNİZ ÜZERİNE YÜKSELTTİK. SİZDE TAKİP EDİYORSUNUZDUR. ÇOK YÜKSEĞİZ ! PİYASADAKİ FİYATLAR OTURMADAN, FİYAT ARTIŞI YAPTIRMASANIZ , İYİ OLUR. ZATEN ELİMİZDE ESKİ MALİYETLİ ÜRÜNDE VAR. BİLGİNİZE. İYİ ÇALIŞMALAR. (.....).” (49) Delil 21: ULUDAĞ’da yapılan yerinde incelemede elde edilen; 27.06.2022 tarihinde HADİM MARKET Satın Alma Müdürü (.....) tarafından ULUDAĞ Satış Takım Lideri (.....) ve HADİM MARKET Satın Alma Operasyon Sorumlusu (.....)’a gönderilen ve bilgide ULUDAĞ ve HADİM MARKET çalışanlarının bulunduğu “ULUDAĞ YENİ RAF FİYATLARI;” konulu e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: (.....) HN. YARINDAN İTİBAREN; AŞAĞIDAKİ FİYATLARI TANIMLARMISINIZ ? LÜTFEN (…..) (.....) BEY FİYATI DEĞİŞECEK BAŞKA BİR ÜRÜN VAR MI ? ( ATLADIĞIMIZ ) Stok kodu Stok ismi YENİ RAF FİYATI ; 014107 ULUDAG LIMONATA 1 LT. 12,50 106434 ULUDAG LIMONATA 1 LT SEKERSIZ 12,50 134813 ULUDAG LIMONATA YESIL LIMONLU 1 LT 127294 ULUDAG LIMONATA 2 LT 24,90 127295 ULUDAG LIMONATA 2 LT SEKERSIZ 24,90 120558 ULUDAG MEYVELIM 1 LT NAR 12,50 120559 ULUDAG MANDALINATA 1 LT 12,50 129814 ULUDAG ORMAN MEYVELERI 1 LT 12,50 130026 ULUDAG MEYVELIM 1 LT PORTAKAL 12,50 13 Çevirisi “bilgi sızıntısı tespit edildi” olan ifadenin bir sistem uyarısı olduğu değerlendirilmektedir.
23-47/897-317 16/34 138001 ULUDAG MEYVELIM ANANAS 1 LT 12,50 (50) Delil 22: ULUDAĞ’da yapılan yerinde incelemede elde edilen; 29.09.2022 tarihinde ULUDAĞ Satış Takım Lideri (.....) tarafından ULUDAĞ Doğu Anadolu Satış Müdürü (.....)’e gönderilen “FW: Trabzon Bölgesi Kilpa14 Müşterimiz ile Görüşme hk.” konulu e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: “(.....) bey merhaba, Kilpa müşterimizle görüşmelerimiz sonucu normalde (.....) kategori (.....) barkodla çalışırken şimdi, (.....) kategori ve (.....) barkodla yeniden çalışmaya başladık. 1 ekim itibariyle ilk şube şube siparişlerimizi alıyor olacağız. İlk hedeflediğimiz sipariş koli miktarımız ise (.....) ile (.....) koli arasında olacaktır.(Sadece raflık olan miktardır.) En önemli olan anlaşmamız da 1 lt Limonata satış fiyatımızda ki anlaşmamızdır. Ulusal kanal raf satış fiyatımızla aynı olup 13,50TL yaparak %(.....) kar marjı ile (.....) TL maliyetle veriyor olacağız. İyi çalışmalar” (51) Delil 23: ULUDAĞ’da yapılan yerinde incelemede elde edilen; 21.12.2022 tarihinde ULUDAĞ Satış Takım Lideri (.....) tarafından ULUDAĞ Doğu Anadolu Satış Müdürü (.....)’e gönderilen “Düzgün market15 çalışma şartları” konulu e-postada aşağıdaki ifadeler bulunmaktadır: “(.....) Bey, Erzurum Düzgün marketlerin çalışma şartları;  (.....) alınmayacak  (.....)  (.....)  Dönem sonu %(.....) alınacak  (.....)  Ürün raf fiyatı kar marjı %(.....) olacak  Düzgün marketin deposuna sevkiyat yapılacak, şubelere dağılımı kendileri yapacaktır. Bilginize ve onayınıza arz ederim.” (52) Delil 24: ULUDAĞ’da yapılan yerinde incelemede elde edilen; 09.03.2023 tarihinde ULUDAĞ Satış Takım Lideri (.....) tarafından ULUDAĞ Satış Operasyon Sorumlusu (.....)’ne gönderilen “Düzgün market” konulu e-postada aşağıdaki ifadelere yer verilmiştir: “(.....) Hanım Erzurum Düzgün marketteyim. Son güncel fiyat listesini ve Ramazan şerbetinin fiyatını göndermenizi rica ederim Satınalmada bekliyorum İyi çalışmalar” (53) Söz konusu e-postanın devamında; 09.03.2023 tarihinde ULUDAĞ Satış Operasyon Sorumlusu (…..) tarafından ULUDAĞ Satış Takım Lideri (.....)’a gönderilen e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: “(.....) Bey, Son fiyat listesi ektedir. Ramazan şerbeti yerel listesi fiyatı kdv dahil (.....) TL16 Ulusal raf satış fiyatı 18.75 bu durumda misaş17 alış fiyatını belirlemenizi rica ederim. 14Trabzon’da faaliyet gösteren Kiler Gıda Maddeleri İhracat Ticaret ve Taahhüt AŞ (KİLPA) olduğu değerlendirilmektedir. 15 Erzurum’da faaliyet gösteren Düzgün Marketçilik Gıda İnş. Taah. ve Tur. San. Tic. Paz. Ltd. Şti. olduğu değerlendirilmektedir. 16 İlgili fiyat koli fiyatını göstermektedir. 17 Elazığ’da faaliyet gösteren Küüm Gıda İnşaat Nakliyat Turizm Üretim Pazarlama Sanayi ve Ticaret AŞ olduğu değerlendirilmektedir.
23-47/897-317 17/34 (.....)18 Bey ile de iletişime geçebilirsiniz. Görüşme de olduğundan ben ulaşamadım. İyi çalışmalar.” (54) Delil 25: ULUDAĞ’da yapılan yerinde incelemede elde edilen; 13.03.2023 tarihinde “SİPARİŞ GRUBU” isimli Whatsapp grubunda ULUDAĞ Satış Takım Lideri (.....) (E.E.) ve ULUDAĞ Satış Temsilcisi (.....) (O.T.) arasında gerçekleşen WhatsApp görüşmesinde aşağıdaki ifadeler bulunmaktadır: O.T. 13.03.2023 (15:40): [E.E.’nin “Onur marketlere ramazan şerbeti yazmıyoruz hiçbirşekimde” mesajına cevap olarak gönderilmiştir.] Anlasildi O.T. 13.03.2023 (18:26): sefim onurla19 ilgili varmi bi gelişme E.E. 13.03.2023 (18:27): Abi onur deme bi süre aşırı gerginim Şerbet fiyatını bozdu Tüm müşterilerle ppaz olcaz Onır parayı ödese bile kalanları ben belirlcem Yarın me kaldıysa şube şube liste yapın bana O.T. 13.03.2023 (18:29): Tamamdır (55) Delil 26: ULUDAĞ’da yapılan yerinde incelemede elde edilen; 13.03.2023 tarihinde “ULUDAĞ T.T” isimli Whatsapp grubunda ULUDAĞ Satış Takım Lideri (.....) (E.E.) ve ULUDAĞ Güney Marmara Bölge Satış Müdürü (.....) (B.T.) arasında gerçekleşen WhatsApp görüşmesinde aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: E.E. 13.03.2023 (17:23): E.E. 13.03.2023 (17:23): Onur Market şerbet fiyatı vermemize rağmen bozmuş bilginize 18 ULUDAĞ çalışanı olduğu değerlendirilmektedir. 19 ONUR MARKET’i ifade ettiği değerlendirilmektedir.
23-47/897-317 18/34 I.3. Değerlendirme I.3.1. YSFB’ye Yönelik Teorik Çerçeve (56) 4054 sayılı Kanun’un "Kapsam” başlıklı 2. maddesinde "...mal ve hizmet piyasalannda faaliyet gösteren ya da bu piyasaları etkileyen her türlü teşebbüsün aralarında yaptığı rekabeti engelleyici, bozucu ve kısıtlayıcı anlaşma, uygulama ve kararlar ile piyasaya hakim olan teşebbüslerin bu hakimiyetlerini kötüye kullanmaları… bu Kanun kapsamına girer." düzenlemesine yer verilmektedir. (57) 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesinde ise “Belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri hukuka aykırı ve yasaktır.” hükmü yer almaktadır. (58) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi, amacı ve etkisi rekabeti engelleme, sınırlama veya bozma olan teşebbüsler arası anlaşmalara, uyumlu eylemlere ve teşebbüs birliklerinin kararlarına yönelik bir yasaklama getirmektedir. Bu hüküm, teşebbüsler arası bütün anlaşma, karar ve uyumlu eylemlere geniş bir şekilde uygulanmakta olup hükmün temel amacı, her bir teşebbüsün kendi ticari politikalarını ve piyasadaki faaliyetlerini tek başına, diğer teşebbüslerden bağımsız olarak belirlemesini sağlamaktır. (59) Söz konusu maddenin ikinci fıkrasında özellikle hangi örnek hallerin bu yasaklama kapsamında yer aldığı düzenlenmekte ve “mal veya hizmetlerin alım ya da satım fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet, kar gibi unsurlar ile her türlü alım yahut satım şartlarının tespit edilmesi” bu hallerden biri olarak sayılmaktadır. (60) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde rakipler arası veya rakip olmayanlar arası fiyat anlaşması gibi bir ayrım olmadığından her iki durum da anılan hükmün kapsamına girmektedir. Diğer bir deyişle, söz konusu madde aynı seviyede faaliyet gösteren rakip teşebbüsler arasındaki rekabeti sınırlayıcı anlaşmaları (yatay anlaşmalar) kapsadığı gibi rakip olmayan, başka bir ifadeyle arz zincirinin farklı seviyelerinde yer alan teşebbüsler arasındaki anlaşmaları da (dikey anlaşmalar) kapsamaktadır. (61) Mevcut dosya bakımından tedarikçi ile perakende satış kanalında faaliyet gösteren satıcıların değer zinciri üzerinde farklı seviyelerde faaliyet göstermeleri nedeniyle ULUDAĞ ve perakende satış kanalında faaliyet gösteren teşebbüsler arasındaki ilişkinin 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği'nin (2002/2 sayılı Tebliğ) "Kapsam" başlıklı 2. maddesi çerçevesinde bir dikey ilişki olduğu anlaşılmaktadır. Sonuç olarak, YSFB uygulamaları da 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde yasaklanan eylemler arasında yer almaktadır. (62) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında yer alan bazı anlaşmalar, belli koşulları taşımaları halinde söz konusu madde hükümlerinin uygulanmasından muaf tutulabilmektedir. 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinin son fıkrası ile, adı geçen maddenin birinci fıkrasında sayılan şartların gerçekleşmesi halinde Kurulun belirli konudaki anlaşma türlerine grup olarak muafiyet tanıyabileceği hüküm altına alınmıştır. Nitekim Kurul, bu hükme dayanarak 2002/2 sayılı Tebliğ’i yayımlamıştır. 2002/2 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinde “Üretim ve dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet gösteren iki ya da daha fazla teşebbüs arasında belirli mal veya hizmetlerin alımı, satımı veya yeniden satımı amacıyla yapılan anlaşmalar”ın yine bu Tebliğ’de sayılan koşulları taşıması durumunda 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi hükümlerinin uygulanmasından muaf tutulacağı hükme bağlanmıştır. Yine aynı Tebliğ’in 4. maddesinde anlaşmaları ilgili Tebliğ ile sağlanan muafiyet kapsamı dışına çıkaran sınırlamalara yer verilmiştir. Bu
23-47/897-317 19/34 sınırlamalar arasında “Alıcının kendi satış fiyatını belirleme serbestisinin engellenmesi” hali sayılmış ve “Taraflardan herhangi birinin baskısı veya teşvik etmesi sonucu sabit veya asgari satış fiyatına dönüşmemesi koşuluyla, sağlayıcının azami satış fiyatını belirlemesi veya satış fiyatını tavsiye etmesi mümkündür.” düzenlemesine yer verilmiştir. Buna göre, azami satış fiyatının belirlenmesi veya satış fiyatının tavsiye edilmesi haricinde alıcıların satış fiyatını belirleme serbestisini engelleyen hükümleri içeren sözleşmeler ilgili Tebliğ kapsamında sağlanan muafiyetten yararlanamamakta ve bu sözleşmeler 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesindeki yasaklamaya tabi hale gelmektedir. Bu kapsamda, ürünün satış fiyatının teşebbüsler arası bir anlaşma çerçevesinde belirlenmesi anlaşmanın yatay veya dikey nitelikte olmasından bağımsız olarak yasaklanmaktadır. (63) Yukarıda izah edildiği üzere, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında olan YSFB uygulamalarının amacı itibarıyla mı rekabeti kısıtlayıcı olduğu, yoksa etki analizine mi tabi tutulması gerektiği hususu da önem arz etmektedir. Bu konuda yapılacak tespitler bakımından hem ikincil mevzuat hem de Kurul kararları yol gösterici olacaktır. (64) Muafiyetin Genel Esaslarına İlişkin Kılavuz’un 8. paragrafında, “Bazı anlaşmaların amacının rekabeti sınırlamak olduğu ilk bakışta görülebilecek kadar açıktır” ifadesine yer verilmiş olup bu anlaşmalara verilen örnekler arasında YSFB ve yeniden satış fiyatına minimum sınır getirilmesi halleri de sayılmıştır. Buna ek olarak, aşağıda yer verildiği üzere Kurulun son dönemdeki kararlarında YSFB’ye ilişkin yaklaşımı; ürünlerin piyasadaki fiyatının takip edilmesinin ve alıcılara yeniden satış fiyatı iletilmesinin, alıcıların bağımsız ticari kararları neticesinde belirlemeleri gereken perakende satış fiyatına doğrudan müdahale niteliği taşıdığı ve yeniden satış fiyatının serbest rekabet koşulları çerçevesinde belirlenmesini engellediği yönündedir. Bu çerçevede Kurul tarafından, rekabetin en önemli unsurlarından biri olan fiyatın belirlenmesinin çoğunlukla amaç bakımından bir rekabet kısıtı teşkil edeceği, dolayısıyla bu tür uygulamaların 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi kapsamında muafiyet almasının da mümkün olamayacağı belirtilmektedir. (65) YSFB uygulamalarına ilişkin detaylı düzenlemelere 2002/2 sayılı Tebliğ’de ve Dikey Anlaşmalara İlişkin Kılavuz’da (Kılavuz) yer verilmiştir. Söz konusu düzenlemelere bakıldığında, 2002/2 sayılı Tebliğ’in "Kapsam" başlıklı 2. maddesinde ilgili dikey anlaşmanın 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında öngörülen şartları taşıması durumunda 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesinde öngörülen yasaklamalardan grup olarak muaf tutulacağı belirtilmektedir. (66) Kılavuz’un 17. paragrafında da yer verildiği üzere, alıcının sabit veya asgari satış fiyatının belirlenmesi yasak olmakla birlikte, sabit veya asgari satış fiyatına dönüşmemesi koşuluyla sağlayıcının, alıcının azami satış fiyatını belirlemesi veya alıcıya satış fiyatını tavsiye etmesi mümkündür. Alıcıya bildirilen azami veya tavsiye nitelikteki satış fiyatının asgari veya sabit fiyata dönüşmemesi için, söz konusu fiyatların azami veya tavsiye niteliğinde olduğunun yayınlanan fiyat listelerinde ya da ürünün üzerinde açıkça belirtilmesi gerekmektedir. (67) Kılavuz’un 18. paragrafında ise YSFB uygulamasının doğrudan veya dolaylı olarak gerçekleştirilebileceği ifade edilmektedir. Sağlayıcı teşebbüsler akdetmiş oldukları dikey anlaşmalara açık hüküm koymak suretiyle alıcının satış fiyatını doğrudan belirleyebileceği gibi, aynı ihlali değişik uygulamalar vasıtasıyla dolaylı yollarla da gerçekleştirebilir. Kılavuz’un 18. paragrafında; alıcının kar marjının belirlenmesi, tavsiye fiyat niteliğinde ilan edilmiş bir fiyat seviyesinden alıcının uygulayabileceği indirim oranının en üst seviyesinin tespit edilmesi, alıcının tavsiye edilen fiyatlara uyduğu
23-47/897-317 20/34 oranda kendisine ilave indirimlerin uygulanması ya da bu fiyatlara uymaması durumunda teslimatın geciktirilmesi, askıya alınması veya anlaşmanın sona erdirilmesi şeklinde alıcının tehdit edilmesi ya da fiilen bu tür cezai yaptırımların uygulanması durumları YSFB’nin dolaylı olarak uygulanmasına örnek olarak sayılmıştır. YSFB’nin dolaylı yoldan belirlenmesi uygulamaları da Tebliğ’in 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi uyarınca anlaşmaları grup muafiyeti kapsamı dışına çıkarmaktadır. (68) Kılavuz’un 19. paragrafında belirtildiği üzere, YSFB uygulamasına yönelik doğrudan veya dolaylı yöntemler, alıcıların uyguladığı fiyatların sağlayıcı tarafından izlenebildiği ve kontrol edilebildiği durumlarda daha etkili olacaktır. Örneğin, standart fiyat listelerinden farklı fiyatlardan satış yapan alıcıları rapor etme konusunda tüm alıcılara getirilecek bir yükümlülük sağlayıcının pazarda uygulanan fiyatları kontrol etmesini önemli ölçüde kolaylaştıracaktır. (69) 16.06.2020 tarihli ve 7246 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile 4054 sayılı Kanun’un 41. ve 43. maddeleri değiştirilmiş ve Türk rekabet hukukuna göz ardı edilebilirlik (De Minimis)20 ile taahhüt müesseseleri kazandırılmıştır. 16.03.2021 tarihli Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “2021/2 sayılı Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hâkim Durumun Kötüye Kullanılmasına Yönelik Önaraştırmalarda ve Soruşturmalarda Sunulacak Taahhütlere İlişkin Tebliğ” (2021/2 sayılı Tebliğ) ve “2021/3 sayılı Rekabeti Kayda Değer Ölçüde Kısıtlamayan Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Teşebbüs Birliği Karar ve Eylemlerine İlişkin Tebliğ” (2021/3 sayılı Tebliğ) ile anılan müesseselerin uygulanma usul ve esasları belirlenmiştir. Buna göre ihlal konusunu oluşturan davranışın açık ve ağır ihlal olması durumunda, söz konusu ihlal anılan tebliğlerin kapsamı dışında tutulmaktadır. Açık ve ağır ihlalleri oluşturan davranışlar ilgili tebliğlerde sayılmış olup “üretim veya dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet gösteren teşebbüsler arası ilişkide alıcının sabit veya asgari satış fiyatının belirlenmesi” durumu açık ve ağır ihlallerden biri olarak belirtilmiştir. (70) Sony Eurasia21 kararında; yerinde incelemede elde edilen belgelerde yer alan ifadelerin, Sony’nin dikey anlaşmanın tarafı olan bayilerinin internet üzerinden hangi fiyattan satış yapacakları konusundaki özgürlüklerini kısıtladığına işaret ettiği, Sony’nin çevrim içi satışlar bakımından bayilerinin yeniden satış fiyatını tespit ettiği ve YSFB uygulamalarının, istisnai haller dışında, rekabet üzerindeki etkisi sınırlı olsa bile, amacı bakımından 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında ihlal olarak ele alındığı hususuna değinilerek YSFB’nin Sony ürünlerinin dağıtım ağında ve teknoloji marketlerinin sunduğu ürün ve hizmetlerde gelişme ve iyileşme oluşturmayacağı belirtilmektedir. Bu doğrultuda, Kurul Sony’nin YSFB’ye yönelik uygulamalarının amaç bakımından ihlâl olduğu tespitinde bulunmuştur. (71) Turkcell22 kararında; YSFB’ye yönelik eylemlerin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği ve doğrudan marka içi rekabeti kısıtladığı; fiyat rekabetinin piyasalarda etkinliğin ve dolayısıyla iktisadi refahın artırılmasını sağlayan temel unsur olduğu göz 20 Rekabet Terimleri Sözlüğü’nde göz ardı edilebilirlik olarak Türkçeleştirilen kavrama ilişkin şu ifadelere yer verilmektedir: “Tam açılımı, “De Minimis non curat lex/praetor” olan terimin Türkçe karşılığı “Hukuk teferruatla, pek önemsiz meselelerle meşgul olmaz” şeklinde ifade edilmektedir. Toplam pazar payı belli bir eşiğin altında kalan teşebbüs faaliyetlerinin rekabet üzerindeki etkilerinin ihmal edilebilir düzeyde olduğu kabul edilerek rekabet otoritelerince göz ardı edilebilmesidir. Ancak, kartel gibi önemli ihlaller De Minimis kapsamı dışındadır.” Bkz. https://www.rekabet.gov.tr/tr/Sayfa/Yayinlar/rekabet-terimleri-sozlug u/terimler-listesi?icerik=d3ea5f65-f025-43ba-8474-91ff5979f85b, Erişim Tarihi: 10.05.2023. 21 22.11.2018 tarihli ve 18-44/703-345 sayılı Kurul kararı. 22 10.01.2019 tarihli, 19-03/23-10 sayılı ve 12.11.2019 tarihli, 19-39/610-263 sayılı Kurul kararları.
23-47/897-317 21/34 önüne alındığında, fiyat rekabetinin ortadan kalkmasının tüketici refahını olumsuz etkileyeceği ve dolayısıyla söz konusu eylemin genellikle amaç bakımından rekabeti kısıtladığının kabul edildiği hususları ifade edilerek, Turkcell’in kontörlerin yeniden satış fiyatını tespit etmek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiğine ve adı geçen teşebbüse idari para cezası verilmesine karar verilmiştir. (72) Bellona23 kararında, Kurul tarafından Boydak Grubunun ve Yön AŞ’nin Bellona markalı ürünlerde YSFB’ye yönelik eylemlerde bulunduğu belirtilmiş, ancak aynı gruba ait İstikbal markası için başlatılan inceleme sonrası alınan Kurul kararına uygun davranmak için Boydak Grubuna 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesi uyarınca yapılan bildirim sonrasında tarafların Bellona markasına yönelik faaliyetlerinde de 4054 sayılı Kanun’u gözetmeye başladığı gerekçesiyle taraflar hakkında soruşturma açılmamasına, Bellona markalı ürünler için bayilerin satış fiyatlarına müdahale edilmesinin rekabet ihlali teşkil ettiğine ve bu tür eylemlerden kaçınılması gerektiği yönünde 4054 sayılı Kanun’un 9. maddesi uyarınca taraflara görüş bildirilmesine karar verilmiştir. İlgili Kurul kararı, Danıştay 13. Dairesinin 31.10.2018 tarihli ve E: 2012/428, K: 2018/3022 sayılı kararı ile iptal edilmiştir. Bunun üzerine aynı iddianın değerlendirildiği 26.03.2020 tarihli ve 20-16/231-112 sayılı kararda, Kurul tarafından, YSFB’nin çoğunlukla amaç bakımından rekabet ihlali teşkil ettiği, ihlalin tespiti noktasında amaç bakımından rekabeti kısıtlayıcı uygulamaların ayrıca etkilerinin gösterilmesine gerek bulunmadığı, dosya kapsamında önaraştırma safhasında elde edilen belgelerin rekabeti kısıtlama amacının varlığını açık bir biçimde ortaya koyduğu, bu itibarla Bellona tarafından bayilerin YSFB amacını taşıyan eylemler vasıtasıyla 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlal edildiği ve bu tür uygulamaların 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi çerçevesinde düzenlenen muafiyetten faydalanamayacağı belirtilerek teşebbüse idari para cezası verilmesine hükmedilmiştir. (73) Groupe SEB24 kararında Groupe SEB ve Groupe SEB’in Türkiye genel distribütörü olarak faaliyet gösteren İlk Adım tarafından bayilerin fiyatlarına müdahale edildiği, bayilere YSFB uygulandığı tespit edilmiştir. Kararda ayrıca, YSFB eyleminin marka içi rekabeti ortadan kaldırmaya yönelik doğrudan bir sınırlama olduğu, fiyat rekabetinin piyasalarda etkinliği ve dolayısıyla iktisadi refahın artırılmasını sağlayan temel unsur olduğu göz önüne alındığında, fiyat rekabetinin ortadan kalkmasının tüketici refahını önemli ölçüde olumsuz etkileyeceği ifade edilmiştir. Kurul tarafından, Groupe SEB’in ve İlk Adım’ın, nihai satış noktalarına YSFB uygulamak ve internet sitelerinden gerçekleştirilen satışlarını kısıtlamak suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiğine ve teşebbüslere idari para cezası verilmesine karar verilmiştir. (74) DYO25 kararında DYO’nun bayilerinin satış koşullarına ve fiyatlarına müdahalelerde bulunduğu, bayilerin DYO’nun bu müdahaleleri kapsamındaki uyarılarını dikkate aldığı, DYO’nun uyarılarına uymayan bayilerine yaptırım uyguladığı tespit edilmiştir. Dosya kapsamındaki belgeler doğrultusunda DYO’nun çeşitli uygulamalarıyla bayilerinin yeniden satış fiyatını tespit ettiği ve bu uygulamaların 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında ihlal teşkil ettiği değerlendirilmiştir. (75) Perakende26 kararında ise sağlayıcı/tedarikçi konumundaki Savola’nın perakende seviyesinde faaliyet gösteren teşebbüslerin nihai satış fiyatlarına doğrudan müdahalelerde bulunduğu, marka içi rekabetin sınırlanması sebebiyle Savola’nın bu davranışları sonucunda tüketici refahının önemli ölçüde azaltıldığı ifade edilmiştir. 23 02.11.2011 tarihli ve 11-55/1434-509 sayılı Kurul kararı. 24 04.03.2021 tarihli ve 21-11/154-63 sayılı Kurul kararı. 25 15.04.2021 tarihli ve 21-22/267-117 sayılı Kurul kararı. 26 28.10.2021 tarihli ve 21-53/747-360 sayılı Kurul kararı.
23-47/897-317 22/34 (76) Dosya kapsamında elde edilen belgelerde perakendecilerin Savola’nın talimatına uyduğu ve fiyatlarını Savola’nın bildirdiği yönde değiştirdiği, fiyat artışlarında zaman zaman başarıya ulaşılamasa da Savola’nın fiyat artışlarının uygulanması konusunda güçlü bir motivasyona sahip olduğu ve tüm perakendecilerin katılımı ile teşebbüsün ürün tedarik ettiği tüm kanallarda fiyatların koordineli bir şekilde artışının sağlanmasının özellikle hedeflendiği tespit edilmiştir. Bu kapsamda sağlayıcı/tedarikçi konumundaki Savola’nın perakende seviyesinde faaliyet gösteren teşebbüslere YSFB uygulamak suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiğine ve teşebbüse idari para cezası verilmesine karar verilmiştir. (77) Yukarıda değinilen Kurul kararlarına ek olarak, YSFB’ye yönelik yakın tarihli Baymak27, Akaryakıt28, DyDO29, NUMİL30 ve Duru Bulgur31 gibi diğer kararlarda da aynı çerçeve benimsenmiş ve uygulamanın amacı itibarıyla rekabet ihlali teşkil ettiği değerlendirilmiştir. (78) Ülkemiz rekabet hukuku uygulamaları göz önüne alındığında YSFB’ye ilişkin birçok dosyada, YSFB’nin amaç yönünden rekabeti kısıtlayıcı nitelikte olduğu ortaya konulmuştur. (79) YSFB’nin, mehaz Avrupa Birliği rekabet hukuku mevzuatı kapsamında da amaç bakımından rekabeti kısıtladığı kabul edilmektedir. 2014 yılında Avrupa Komisyonu (Komisyon) tarafından yayımlanan “Amaç Yönünden Rekabet Kısıtlarına İlişkin Kılavuz”un32 3.4. maddesinde YSFB’nin amaç yönüyle rekabeti kısıtlayıcı olduğu ifade edilmiştir. (80) 2022 yılında Komisyon tarafından yayımlanan “2022/720 sayılı Avrupa Birliğinin İşleyişine Dair Anlaşma (ABİDA)’nın 101. maddesinin üçüncü fıkrasının Dikey Anlaşma ve Uyumlu Eylemlere Uygulanmasına İlişkin Komisyon Tüzüğü’nün (2022/720 sayılı Komisyon Tüzüğü) 4. maddesinde ağır kısıtlamalar arasında sayılan “taraflarca sunulan teşvikler veya uygulanan baskı neticesinde sabit ya da asgari satış fiyatına dönüşmediği sürece tedarikçi tarafından tavsiye satış fiyatı veya azami satış fiyatı uygulanması haricinde alıcının kendi satış fiyatını belirleme ehliyetini kısıtlamanın”33 dikey anlaşmayı 2022/720 sayılı Komisyon Tüzüğü’nün 2. maddesinde belirtilen muafiyetin kapsamı dışına çıkaracağı düzenlenmiştir. (81) Komisyon tarafından yine 2022 yılında yayımlanan Dikey Kısıtlamalara İlişkin Kılavuz’un 186. paragrafında ise “YSFB doğrudan uygulanabilir. Bu durum, alıcının müşterilerine uygulamak zorunda olduğu fiyatı doğrudan belirleyen veya sağlayıcının yeniden satış fiyatını belirlemesine izin veren veya alıcının belirli bir fiyat seviyesinin altında satış yapmasını yasaklayan sözleşme hükümleri veya uyumlu eylemler için geçerlidir. Kısıtlama, tedarikçinin fiyat artışı talep etmesi ve alıcının bu talebe uyum sağlaması durumunda da açıktır.”34 ifadeleri yer almaktadır. 27 26.03.2020 tarihli ve 20-16/232-113 sayılı Kurul kararı. 28 12.03.2020 tarihli ve 20-14/192-98 sayılı Kurul kararı. 29 07.07.2022 tarihli ve 22-32/508-205 sayılı Kurul kararı. 30 30.06.2022 tarihli ve 22-29/483-192 sayılı Kurul kararı. 31 17.02.2022 tarihli ve 22-09/130-50 sayılı Kurul kararı. 32 Guidance on restrictions of competition "by object" for the purpose of defining which agreements may benefit from the De Minimis Notice, Madde 3.4. 33 “the restriction of the buyer’s ability to determine its sale price, without prejudice to the possibility of the supplier to impose a maximum sale price or recommend a sale price, provided that they do not amount to a fixed or minimum sale price as a result of pressure from, or incentives offered by, any of the parties;” 34 “RPM can be applied through direct means. This is the case for contractual provisions or concerted practices that directly set the price that the buyer must charge to its customers, or which allow the supplier
23-47/897-317 23/34 (82) Komisyon, 2000 yılında almış olduğu JC Bamford kararında35 JCB’nin YSFB uygulamalarının ciddi bir rekabet kısıtlaması olduğuna karar vererek JCB’ye 39,6 milyon Euro para cezası vermiştir. JCB, Komisyonun kararını Genel Mahkemeye taşımıştır. Genel Mahkeme karara ilişkin yaptığı değerlendirmede36, Komisyonun Büyük Britanya pazarında YSFB’ye ilişkin iddialarını dayandırdığı belgelerin JCB’nin distribütörlerinin satış fiyatını artırıcı çabalar içerisinde olduğunu göstermekle beraber; dağıtıcıların sıkı bir şekilde uygulanan YSFB politikasının etkisi altında olduklarını göstermekte yetersiz olduğunu ve bu nedenle Komisyonun bu belgelere dayanarak öne sürdüğü, dağıtıcıların Büyük Britanya genelinde YSFB içeren bir anlaşmayı kabul ettikleri iddiasının söz konusu belgelerle desteklenmediği sonucuna varmıştır. (83) Genel Mahkeme, Fransa pazarındaki iddialara yönelik yaptığı değerlendirmede ise Komisyonun sunduğu belgelerin JCB’nin dağıtıcılarının düşük fiyatlarda ürün sattıklarında kendi kâr marjlarını daraltmamak için JCB’ye fark faturası kesme talebiyle başvurabildiklerini gösterdiğini, fakat belgelerin JCB’nin bu talepleri karşılamak zorunda olduğu veya sıkı bir YSFB uygulaması içerisinde olduğu şeklinde yorumlanamayacağını ifade etmiştir. Bu nedenlerle Genel Mahkeme Komisyonun ilgili kararının YSFB’ye ilişkin bölümlerini iptal etmiştir. (84) 2000 yılında Komisyon, B&W firmasının, kurmak istediği seçici dağıtım sisteminin ABİDA’nın 101. maddesinin birinci fıkrası hükümlerini ihlal etmediği yönünde karar verilmesi talebini, B&W’nin anlaşmalarında yer alan YSFB’ye ilişkin hükümleri kaldırması sonrasında kabul etmiştir. (85) 2001 yılında ise Komisyon, Volkswagen’in Alman dağıtıcılarına yolladığı sirküler vasıtasıyla “Passat” model araçlarının belirli bir fiyatın altına satılmamasını talep ettiği ve/veya bu araçlara ilişkin müşterilere verebilecekleri maksimum indirim oranlarını bildirdiğini tespit etmiş ve teşebbüsün bu eyleminin ABİDA’nın 101(1). maddesi37 kapsamında bir ihlal olduğuna karar vermiştir. Volkswagen, Komisyon kararının temyizi için Genel Mahkemeye başvurmuştur. Genel Mahkeme konuya ilişkin kararında, Komisyonun Volkswagen ve dağıtıcıları arasında YSFB’ye yönelik bir anlaşma olduğunu ve gerçekte Volkswagen tarafından gönderilen sirkülere dağıtıcılar tarafından uyulduğunu ortaya koyamadığını, ABİDA’nın 101(1). maddesi kapsamında bir ihlalden bahsetmek için taraflar arasında rekabet hukuku bağlamında bir anlaşmanın mevcut olması gerektiğini, Komisyonun bu kararıyla anlaşma kavramının sınırlarını genişlettiğini belirterek kararı bozmuştur. Genel Mahkemenin bu kararı Avrupa Birliği Adalet Divanı tarafından da onanmıştır. (86) Komisyon, YSFB’ye ilişkin olarak 24.07.2018 tarihinde tüketici elektroniği alanında to set the resale price, or which prohibit the buyer from selling below a certain price level. The restriction is also clear-cut where the supplier requests a price increase and the buyer complies with the request.” 35 Case COMP.F.1/35.918 JCB (2000) 36 JCB Service Commission v. Commission Case T-67/01 (2004) 37 “Üye devletler arasındaki ticareti etkileyebilecek nitelikte olan ve amacı veya etkisi iç pazardaki rekabetin engellenmesi, kısıtlanması veya bozulması olan ve özellikle aşağıdaki nitelikleri taşıyan tüm teşebbüsler arası anlaşmalar, teşebbüs birliklerinin kararları ve uyumlu eylemler iç pazarla bağdaşmaz ve yasaktır: a) doğrudan veya dolaylı olarak, alış veya satış fiyatlarını veya diğer ticaret koşullarını belirleyen, b) üretimi, piyasaları, teknik gelişmeyi veya yatırımları sınırlayan veya kontrol eden, c) piyasaları veya arz kaynaklarını paylaştıran, d) ticari ilişkinin diğer taraflarına eşdeğer işlemler için farklı koşullar uygulayarak, onları rekabet edebilirlik açısından dezavantajlı duruma sokan, e) sözleşmelerin yapılmasını, nitelikleri gereği veya ticari teamüllere göre bu sözleşmelerin konusuyla ilgisi olmayan ek yükümlülüklerin sözleşmenin diğer taraflarınca kabulü şartına bağlayan.”
23-47/897-317 24/34 faaliyet gösteren teşebbüsler hakkında verilen Asus38, Denon&Marantz39, Philips40 ve Pioneer41 kararlarında inceleme konusu teşebbüslerin çevrim içi perakendecilerin kendi satış fiyatlarını belirleme yeteneklerini sınırlandırmak yoluyla, sabit veya asgari YSFB uygulamaları gerekçesiyle teşebbüsler hakkında idari para cezası uygulanmasına karar vermiştir. Ayrıca Komisyon 25.01.2019 tarihinde Guess’in perakendecilerin yeniden satış fiyatlarını tespit ettiği ve “tavsiye edilen” yeniden satış fiyatları ile uyum göstermeyen fiyatları istenilen seviyeye çekmek için müdahalede bulunduğu kanaatine vararak Guess’in yetkili satıcılarının yeniden satış fiyatlarını belirleme serbestisini engellemek suretiyle ABİDA’nın 101. maddesini ihlal ettiğini tespit etmiştir.42 Komisyon söz konusu kararlarında YSFB gibi bazı danışıklı davranışların özellikle fiyat, tüketici tercihleri, mal ve hizmetlerin arzı ve kalitesi üzerinde olumsuz etki gösterme olasılığının çok yüksek olması sebebiyle söz konusu davranışların pazardaki gerçek etkilerini göstermenin gereksiz bulunulabileceğini belirterek YSFB’yi amaç bakımından rekabet ihlali olarak değerlendirmiştir. I.3.2. Dosya Kapsamında Elde Edilen Belgelerin Değerlendirmesi (87) Delil 1’de yer alan ve ULUDAĞ Zincir Mağazalar Satış Yöneticisi tarafından GİMSA çalışanına gönderilen e-postada, “Nevgros limonata fiyatı bugün itibariyle 2,00 TL ancak sizin de bugün itibariyle fiyatı acil olarak 2,00 TL ye çıkmanızı rica ederim.” ifadesi yer almaktadır. İlgili ifadeden NEVGROSS’ta ULUDAĞ’ın limonata ürününe ilişkin fiyat artışının gerçekleştiğinden bahisle ULUDAĞ çalışanı tarafından GİMSA’nın da raf fiyatının yükseltilmesinin talep edildiği görülmektedir. (88) Delil 2’de geçen “Onur market (Özen alışveriş) ve Rota market maden suyu ve 1 litre limonata satış fiyatlarını bilgimiz dışında bozmuştur.” ifadesinden ONUR MARKET’in ve ROTA MARKET’in ULUDAĞ’ın bilgisi dışında raf fiyatlarını düşürdüğü, belgenin devamında yer alan ifadelerden ise söz konusu marketlerin ULUDAĞ ürünlerini bir süre düşük fiyatla sattıktan sonra her iki marketin de fiyatlarını artırdığı anlaşılmaktadır. Belgede yer alan “Her iki firmaya da bozuk fiyatlardan ötürü ilgili tarihlerde bu ürünlerin sevkiyatı yapılmamış, satın alma yöneticileri ile de görüşülüp, önerdiğimiz fiyatların altına ürünlerimizi satmamaları konusunda uyarılmıştır.” ifadesinden ONUR MARKET’in ve ROTA MARKET’in ULUDAĞ ürünlerini düşük fiyatla sattığı dönemde söz konusu marketlere sevkiyat yapılmadığı, bu dönemde ilgili market yetkilileri ile iletişime geçilerek marketlerin ULUDAĞ tarafından talep edilen fiyat seviyesinin altındaki fiyatlarla satış yapmamaları hususunda uyarıldığı görülmektedir. Bu bağlamda, ULUDAĞ tarafından ONUR MARKET’e ve ROTA MARKET’e sevkiyatın kesilmesi ve raf fiyatlarının artmasına yönelik olarak yapılan uyarılar sonucunda ilgili marketlerin yazışmaya konu ULUDAĞ ürünlerinin fiyatını artırdığı değerlendirilmektedir. (89) Delil 3’te yer alan ULUDAĞ iç yazışmasında, limonata ürünlerine ilişkin olarak uygulanacak dönemsel bir indirim hakkında planlama yapılmaktadır. Yazışmada yer alan “Yerel T.T.ler43, bölge yöneticileri kontrolünde fiyat bozmamak kaydıyla(minimum raf fiyatı 1litre 2,25 Tl ve 2 litre 3,95 Tl) olmak üzere kampanyaya iştirak edebilirler.” ifadesinden yerel zincir marketlerin söz konusu dönemsel indirime katılımı bakımından ULUDAĞ tarafından belirlenen asgari raf fiyatlarına uyum şartının arandığı 38 Case COMP/AT.40465. 39 Case COMP/AT.40469. 40 Case COMP/AT.40182. 41 Case COMP/AT.40181. 42 Case COMP/AT.40428. 43 T.T. ve tt kısaltmaları zincir marketleri ifade etmektedir.
23-47/897-317 25/34 değerlendirilmektedir. (90) Delil 4’te yer alan ULUDAĞ iç yazışmasında, ULUDAĞ ürünlerinin raf fiyatlarının yükseltilmesine yönelik olarak öncelikle bazı ulusal zincirlerin fiyat artışı yapacakları tarihe ilişkin bilgi verilmekte ve fiyat artışının tamamlanabilmesi için yerel zincir marketlerin belge tarihini takip eden günde fiyatlarını yükseltmesi gerektiği ifade edilmektedir. 25.01.2018 tarihli e-postada yer alan “Arkadaşlar ulusal tt lerde reyon fiyatları yükseldi bildiğiniz üzere, yeni reyon fiyatlarına çıkmayan yerel tt kalmaması lazım, yoksa sıkıntı olur.” ifadesinden ulusal zincir marketlerde fiyat artışı sürecinin tamamlandığı ve yerel zincirlerde de düşük raf fiyatı kalmamasının talep edildiği anlaşılmaktadır. Belgede yer alan ifadeler ULUDAĞ’ın gerek ulusal market gerekse yerel marketlerde raf fiyatlarının belirli bir seviyede tutulmasına ilişkin stratejisini göstermektedir. (91) Delil 5’te yer alan ULUDAĞ Satış Takım Lideri ve HAKMAR EXPRESS çalışanı arasındaki yazışmadan belge tarihinde ULUDAĞ’ın limonata ürününün raf fiyatının piyasada 3,55 TL seviyesinde olduğu, HAKMAR EXPRESS’teki düşük raf fiyatlarının ulusal zincir marketleri rahatsız ettiği ve bu nedenle ulusal zincir marketlerin ULUDAĞ’a şikayette bulunduğu anlaşılmaktadır. Yazışmanın devamında, ULUDAĞ tarafından piyasadaki raf fiyatlarının “bozulmaması” amacıyla HAKMAR EXPRESS’in de ilgili ürünün fiyatını piyasa fiyatı seviyesine yükseltmesi talep edilmiştir. Bunun üzerine, HAKMAR EXPRESS tarafından raf fiyatlarının yükseltilmesi karşılığında indirim talep edildiği ve bu talebin ULUDAĞ yetkilisi tarafından olumlu karşılandığı görülmektedir. Nitekim yazışmanın devamında yer alan “Raf fiyatımız Cuma sabahtan itibaren değişecektir.” ifadesinden HAKMAR EXPRESS’in raf fiyatlarını yükseltmeyi kabul ettiği anlaşılmaktadır. 16.11.2018 Cuma günü ULUDAĞ Satış Takım Lideri tarafından gönderilen e-postada yer alan “Mağazalarınızda skt44 probleminden dolayı düşük fiyattan sattığınız 1 litre limonatalarımızın fiyatı (2,95 TL ve 3,15 TL) piyasayı bozmaktadır. Bütün mağazalarınızda 1 litre limonata fiyatlarımızın acil 3,55 TL olarak düzeltilmesini rica ederiz.” ifadesinden ULUDAĞ’ın bir kere daha raf fiyatlarının artırılması gerektiği hususunu HAKMAR EXPRESS’e hatırlattığı anlaşılmaktadır. Belgenin raf fiyatlarının ULUDAĞ’ın istediği seviyede olmadığı hallerde bu durumun ULUDAĞ tarafından “bozuk fiyat” olarak adlandırıldığı, fiyatların istenilen düzeye çıkarılması amacıyla perakendecilere indirim/aktivite sağlanması gibi yöntemlerin kullanıldığı ve dolayısıyla raf fiyatlarına müdahale edildiği değerlendirilmektedir. (92) Delil 6’da yer alan ve ULUDAĞ Satış Takım Lideri tarafından ŞURA MARKET çalışanına gönderilen e-postadan belge tarihinde ULUDAĞ’ın limonata ürünü için ŞURA MARKET’in alış fiyatını ifade eden liste fiyatının (.....) TL olarak uygulandığı görülmektedir. Belgede yer alan “daha önce konuştuğumuz Ramazan uygulaması için, raf fiyatı 3.95 TL olması kaydı ile maliyet (.....) TL olacaktır” ifadesinden ULUDAĞ tarafından liste fiyatı üzerinden yapılacak indirimin raf fiyatının belirli bir düzeyde olması şartına bağlandığı anlaşılmaktadır. Delil 5’te açıklanan durum ile benzer şekilde, belgenin raf fiyatlarının belirli bir düzeyde tutulması amacıyla ULUDAĞ tarafından perakendecilere indirim sağlanması gibi yöntemlere başvurulabildiğine işaret ettiği değerlendirilmektedir. (93) Delil 7’de ULUDAĞ Bölge Satış Yöneticisi tarafından GİMSA çalışanına gönderilen e-postada yer alan “Dün kendi çektiğim nev gross reyon fotoğrafını da ek ile paylaşıyorum. Citygross, gimatgross ve diğer tüm yerel market müşterilerimizde uyguladığımız tavsiye aktivite fiyatımız aynı şekilde. Zam öncesi sizin de bu fiyatları uygulamanızı rica ederim.” 44 Son kullanma tarihinin kısaltması olarak kullanıldığı değerlendirilmektedir.
23-47/897-317 26/34 ifadesinden ULUDAĞ’ın GİMSA’nın raf fiyatlarının yükseltilmesi amacıyla bazı yerel marketlerde raf fiyatlarının yükseldiği bilgisini GİMSA ile paylaştığı anlaşılmaktadır. (94) Delil 8’de yer verilen ULUDAĞ iç yazışmasında ULUDAĞ’ın Frutti Extra isimli ürününe yönelik bir kampanya planlaması yapılmaktadır. Belgede yer alan “Kampanyanın uygulanmasındaki kök neden raf fiyatının 2,50’ye oturmasıdır. Lütfen raf etiketlerini talep ederek, raf etiketleriyle bu fiyatın tüm noktalarda uygulanmasını sağlayalım. Noktaların 2,50 TL raf fiyatına sadık kalmasının takipçisi olalım.” ifadesinden kampanya uygulamasının arkasındaki ana nedenin piyasadaki raf fiyatlarında 2,50 TL seviyesinde istikrar sağlanması olduğu, bu bağlamda piyasadaki raf fiyatlarının takip edilerek perakendecilerin raf fiyatlarını 2,50 TL olarak uygulamasının sağlanmasına yönelik çaba sarf edileceği anlaşılmaktadır. Belgenin ULUDAĞ’ın perakendecilerin raf fiyatlarını düzenli olarak takip ettiğini ve ULUDAĞ tarafından talep edilen seviyede olmayan raf fiyatlarına müdahale ettiğini gösterdiği değerlendirilmektedir. (95) Delil 9’da ULUDAĞ Bölge Satış Yöneticisi tarafından GİMSA çalışanına gönderilen e-postada yer alan “Ayrıca raf fiyatlarınızın aşağıdaki tavsiye fiyatlara çıkması konusunda yardımlarınızı rica ederim. 22 Temmuz itibariyle zincir market, gross market ve toptan kanalında uygulanmaya başlanan en düşük tavsiye raf fiyatları aşağıdaki gibidir.” ifadesinden ULUDAĞ tarafından bazı perakendecilerin ULUDAĞ ürünlerine ilişkin uygulanmakta olduğu fiyatların raf görselleri paylaşılarak GİMSA’nın raf fiyatlarının yükseltilmesinin talep edildiği anlaşılmaktadır. Söz konusu ifade ULUDAĞ’ın GİMSA’nın raf fiyatlarına müdahalesini yansıtmanın yanı sıra teşebbüsün ULUDAĞ ürünlerine ilişkin raf fiyatlarının belirli bir düzeyin altında olmamasına yönelik stratejisini de göstermektedir. (96) Delil 10’da yer alan ve ULUDAĞ Bölge Satış Yöneticisi tarafından ÇAĞDAŞ çalışanına gönderilen e-postada ULUDAĞ’ın Frutti Extra isimli ürününün 14,95 TL raf fiyatı ile aktiviteye alınması talep edilmekte ve aktivitenin tarih aralığı ve uygulanacağı mağazalar hakkında bilgi verilmektedir. Söz konusu belge ULUDAĞ’ın hem aktivite dönemlerinde hem de aktivite harici dönemlerde perakendecilerin raf fiyatlarına müdahale ettiğine işaret etmektedir. (97) Delil 11’de ve Delil 12’de yer verilen ve ULUDAĞ Satış Takım Lideri tarafından HAKMAR EXPRESS çalışanına gönderilen e-postalarda MİGROS’ta ve ÇAĞRI’da uygulanmakta olan raf fiyatlarına ilişkin görsellerin HAKMAR EXPRESS ile paylaşılarak HAKMAR EXPRESS’in de raf fiyatlarını yükseltmesinin talep edildiği görülmektedir. (98) Delil 13’te yer alan ve ULUDAĞ Bölge Satış Yöneticisi ve ÇAĞDAŞ çalışanı arasında geçen yazışmadan ULUDAĞ ürünlerine ilişkin ÇAĞDAŞ’ın alış fiyatlarındaki değişikliğin belge tarihinden önce yapıldığı, bu bağlamda ULUDAĞ tarafından raf fiyatlarının da değiştirilmesinin talep edildiği ve ULUDAĞ’ın talebinin ÇAĞDAŞ tarafından kabul edilerek fiyat artışının gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır. (99) Delil 14’te yer alan ve ULUDAĞ Satış Takım Lideri ile HAKMAR EXPRESS çalışanı arasında geçen yazışmada ULUDAĞ tarafından ulusal marketlerde, indirim marketlerinde ve diğer marketlerde ULUDAĞ ürünlerinin raf fiyatlarının değişeceği tarih hakkında bilgi verilmekte ve HAKMAR EXPRESS’in de Uludağ Limonata 1 lt çeşitleri için 5,25 TL ve Uludağ Gazoz 1,5 lt çeşitleri için 5,90 TL olmak üzere raf fiyatlarını artırması talep edilmektedir. Yazışmanın devamından ULUDAĞ’ın talebini kabul eden HAKMAR EKSPRESS’in raf fiyatlarını artırdığı anlaşılmaktadır. (100) Delil 15’te ve Delil 16’da ULUDAĞ Bölge Satış Yöneticisi tarafından GİMSA çalışanına gönderilen e-postalarda, CİTYGROSS, ÇAĞDAŞ, GİMAT GROSS ve NEVGROSS’un uygulamakta olduğu yeni raf fiyatlarına ilişkin görseller paylaşılarak GİMSA’nın da yeni
23-47/897-317 27/34 raf fiyatlarını tanımlamasının talep edildiği görülmektedir. (101) Delil 17 ve Delil 18, ULUDAĞ’ın FURPA’nın raf fiyatlarının güncellenmesi talebine ilişkin yazışmalardır. Delil 17’de yer alan ULUDAĞ iç yazışmasında ULUDAĞ Güney Marmara Bölge Satış Müdürü tarafından FURPA yetkilisi ile yapılan WhatsApp yazışmasının ekran görüntüsü paylaşılmakta olup yazışmada FURPA’nın raf fiyatlarını güncelleyeceği belirtilmekte ve sürecin takip edilmesi talep edilmektedir. Delil 18 ise ULUDAĞ Güney Marmara Bölge Satış Müdürü ile FURPA yetkilisi arasında geçen ve Delil 17’de kısmen ekran görüntüsü paylaşılan yazışmayı konu almaktadır. (102) Delil 17’deki yazışmalardan ULUDAĞ Satış Takım Liderinin FURPA’nın bir şubesine giderek raf fiyatlarında ULUDAĞ tarafından talep edilen artışın gerçekleşmediğini tespit etmesi üzerine ULUDAĞ Satış Takım Liderinin FURPA’nın satın alma birimine bizzat gittiği, burada FURPA yetkilileri ile görüşerek belgede yer aldığı şekliyle “Limonata raf fiyatlarının önemini” belirttiği anlaşılmaktadır. Belgede yer alan ve ULUDAĞ Satış Takım Lideri tarafından kullanılan “Müdürüm (.....) bey aradı, yolda olduğunu, şirkete geçince raf fiyatlarını bizzat güncelleyeceğini belirtti.” ifadesinden ULUDAĞ’ın raf fiyatlarının artırılması talebinin FURPA tarafından kabul edildiği görülmektedir. İlaveten, ULUDAĞ Güney Marmara Bölge Satış Müdürü tarafından kullanılan “Ok çok önemli (.....) bey haber bekliyor deseydin” ifadesinin ise ULUDAĞ’ın raf fiyatlarının yükseltme konusundaki ısrarlı tutumunu gösterdiği değerlendirilmektedir. (103) Delil 18’de yer alan ve FURPA yetkilisi ile ULUDAĞ Güney Marmara Bölge Satış Müdürü arasında geçen yazışmalarda ise ULUDAĞ yetkilisi tarafından BİM Birleşik Mağazalar AŞ’nin Uludağ Limonata 1 lt ürününde 5,25 TL raf fiyatına geçtiğini gösteren görsel paylaşılarak tüm perakendecilerin fiyat artışı gerçekleştirdikleri ifade edilmekte ve FURPA’nın da raf fiyatlarını yükseltmesi talep edilmektedir. Yazışmanın devamından FURPA’nın ULUDAĞ’ın söz konusu talebini kabul ettiği anlaşılmaktadır. Nitekim 20.03.2021 tarihinde ULUDAĞ yetkilisinin fiyat artışının gerçekleşip gerçekleşmediğine ilişkin sorusuna cevaben FURPA yetkilisi tarafından paylaşılan ve FURPA’nın raf fiyatına ilişkin kasa fişinde ve raf görsellerinde ise FURPA’nın ULUDAĞ’ın talebi ile uyumlu şekilde 5,25 TL raf fiyatını uyguladığı görülmektedir. (104) Delil 19’da yer alan ve ULUDAĞ Satış Takım Lideri tarafından MOPAŞ çalışanına gönderilen e-postada geçen “1 litre Limonata fiyatlarımızın raf fiyatı 5,25 ₺ olması gerekiyor. Normali 5,25 ₺ Şekersizi 4,99 ₺ ‘den satılıyor… Düzeltilmesi için yardımlarınızı rica ederiz.” ifadesinden, ULUDAĞ tarafından MOPAŞ’ta ULUDAĞ’ın limonata ürününü 5,25 TL’den daha düşük bir fiyatla satıldığının fark edilmesi üzerine söz konusu fiyatın ULUDAĞ’ın belirlediği seviyeye yükseltilmesinin talep edildiği görülmektedir. (105) Delil 19 yukarıda yer verilen diğer belgelerle bir arada değerlendirildiğinde söz konusu belgelerin ULUDAĞ’ın; market raf fiyatlarının genel olarak aynı seviyede olmasına önem verdiğine, fiyat değişikliği dönemlerinde tüm perakendecilerin raf fiyatlarını yükseltmeye yönelik çaba gösterdiğine ve fiyat değişikliği akabinde belirlenen seviyenin altında kalan raf fiyatlarına müdahaleye devam ettiğine işaret ettiği görülmektedir. (106) Delil 20’de HADİM MARKET Satın Alma Müdürü tarafından ULUDAĞ Satış Takım Liderine gönderilen e-postada yer alan “RAF FİYATLARINI SİZİN TALEBİNİZ ÜZERİNE YÜKSELTTİK. SİZDE TAKİP EDİYORSUNUZDUR ÇOK YÜKSEĞİZ ! PİYASADAKİ FİYATLAR OTURMADAN, FİYAT ARTIŞI YAPTIRMASANIZ” ifadesinden ilgili marketin ULUDAĞ’ın talebi üzerine raf fiyatlarını artırdığı, ancak fiyatlarının piyasa fiyatlarından yüksek kalması sebebiyle bu durumu ULUDAĞ’a şikayet ettiği anlaşılmaktadır. Söz konusu belgede raf fiyatlarının artırılması talebinin doğrudan ULUDAĞ tarafından
23-47/897-317 28/34 yapıldığının açıkça ifade edilmesi önem arz etmektedir. (107) Delil 21’de yer alan ve HADİM MARKET Satın Alma Müdürü tarafından ULUDAĞ çalışanına gönderilen e-postada, HADİM MARKET Satın Alma Müdürünün bir başka HADİM MARKET çalışanından ULUDAĞ ürünlerine ilişkin yeni raf fiyatlarının tanımlanmasını talep ettiği, sonrasında ise ULUDAĞ Satış Takım Liderine raf fiyatı değişecek başka bir ürün bulunup bulunmadığını sorduğu görülmektedir. Söz konusu belgede yer alan “FİYATI DEĞİŞECEK BAŞKA BİR ÜRÜN VAR MI?” ifadesinden perakendecilerin raf fiyatlarını değiştirirken ULUDAĞ’dan onay alma gereksinimi duydukları değerlendirilmektedir. (108) Delil 22 olarak sunulan ULUDAĞ iç yazışmasında ULUDAĞ ve KİLPA arasındaki çalışma şartlarının ele alındığı görülmektedir. Belgede yer alan “En önemli olan anlaşmamız da 1 lt Limonata satış fiyatımızda ki anlaşmamızdır. Ulusal kanal raf satış fiyatımızla aynı olup 13,50TL yaparak %(.....) kar marjı ile (.....) TL maliyetle veriyor olacağız.” ifadesinden KİLPA ve ULUDAĞ arasında, raf fiyatları konusunda mutabakata varıldığı ve raf fiyatının “ulusal kanal raf satış fiyatı” ile eşit düzeyde belirlendiği anlaşılmaktadır. Belge ULUDAĞ’ın perakendecilerin raf fiyatlarını eşit düzeyde tutmaya yönelik stratejisine işaret etmektedir. (109) Delil 23’te yer alan ULUDAĞ iç yazışmasında DÜZGÜN MARKET arasındaki çalışma şartlarından bahsedilirken kullanılan “Ürün raf fiyatı kar marjı %(.....) olacak” ifadesinden ULUDAĞ’ın perakendecilere yönelik YSFB uygulamasının bir aracı olarak kar marjının belirlenmesi yöntemine de başvurabildiği değerlendirilmektedir. (110) Delil 24’te yer alan “Ramazan şerbeti yerel listesi fiyatı kdv dahil (.....) TL Ulusal raf satış fiyatı 18.75 bu durumda misaş45 alış fiyatını belirlemenizi rica ederim.” yazışmasındaki “ulusal raf satış fiyatı 18.75” ifadesi ULUDAĞ’ın raf fiyatlarını tüm satış noktalarında sabitlemeye yönelik stratejisine işaret etmektedir. (111) Delil 25 ve Delil 26, ONUR MARKET’in piyasa fiyatına uymayarak ramazan şerbeti ürününde fiyat bozmasını (düşürmesini) konu alan ULUDAĞ iç yazışmalarıdır. Delil 25’te yer alan ilk mesajdan ONUR MARKET’ten ramazan şerbeti siparişi alınmayacağı anlaşılmaktadır. İlk mesajdan yaklaşık üç saat sonra ONUR MARKET ile ilgili bir gelişme olup olmadığının sorulması üzerine ULUDAĞ Satış Temsilcisi tarafından kullanılan “Abi onur deme bi süre aşırı gerginim Şerbet fiyatını bozdu Tüm müşterilerle ppaz olcaz Onır parayı ödese bile kalanları ben belirlcem” ifadelerinden ONUR MARKET ile raf fiyatına ilişkin sorunun devam ettiği, bu bağlamda ONUR MARKET’e yeni ürün tedarik edilmeyeceği anlaşılmaktadır. Delil 26’da Delil 25’e benzer şekilde ONUR MARKET’in ramazan şerbeti ürününün raf fiyatını ULUDAĞ’ın bilgisi dışında bozması (düşürmesi) ve bu durumdan duyulan rahatsızlık teşebbüs içinde raporlanmaktadır. (112) Sonuç olarak ULUDAĞ hakkında elde edilen belgeler bütüncül olarak ele alındığında, ULUDAĞ tarafından perakendecilerin raf fiyatlarının takip edildiği, perakendecilerin, talep edilen seviyede olmayan fiyatların yükseltilmesi amacıyla söz konusu fiyatlara doğrudan müdahale edilerek fiyatların yükseltildiği, YSFB amacıyla perakendecilere indirim sağlanması gibi teşvik ve sevkiyatın veya sipariş alımının kesilmesi gibi baskı mekanizmalarına başvurulduğu görülmektedir. (113) Yukarıda yer verilen tespitler ve değerlendirmeler ışığında, ULUDAĞ tarafından alt pazarda faaliyet gösteren alıcılara yönelik YSFB uygulamaları suretiyle 4054 sayılı 45 Elazığ’da faaliyet gösteren Küüm Gıda İnşaat Nakliyat Turizm Üretim Pazarlama Sanayi ve Ticaret AŞ olduğu değerlendirilmektedir.
23-47/897-317 29/34 Kanun’un 4. maddesinin ihlal edildiği kanaatine varılmıştır. I.4. İdari Para Cezasına ve Uzlaşma Sürecine İlişkin Değerlendirme (114) 4054 sayılı Kanun'un 16. maddesinin üçüncü fıkrası; "Bu Kanunun 4, 6 ve 7 nci maddelerinde yasaklanmış davranışlarda bulunanlara, ceza verilecek teşebbüs ile teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyelerinin nihai karardan bir önceki mali yıl sonunda oluşan veya bunun hesaplanması mümkün olmazsa nihai karar tarihine en yakın mali yıl sonunda oluşan ve Kurul tarafından saptanacak olan yıllık gayri safi gelirlerinin yüzde onuna kadar idarî para cezası verilir." hükmünü amirdir. (115) Ceza Yönetmeliği’nin 4. maddesinde idari para cezası belirlenirken öncelikle temel para cezasının hesaplanacağı; ardından ağırlaştırıcı ve hafifletici unsurlar göz önünde bulundurularak temel para cezasının arttırılmasının ve/veya cezadan indirim yapılmasının söz konusu olacağı düzenlenmektedir. (116) Söz konusu Yönetmelik’in temel para cezasını düzenleyen 5. maddesinin ilk fıkrasına göre; temel para cezası hesaplanırken ihlale taraf olan teşebbüslerin Kurul tarafından saptanacak yıllık gayri safi gelirlerinin, karteller için %2'si ile %4'ü, diğer ihlaller için %0,5'i ile %3'ü arasında bir oran esas alınacaktır. Anılan maddenin ikinci fıkrasında ise birinci fıkrada yazılı oranların belirlenmesinde ilgili teşebbüslerin veya teşebbüs birliklerinin piyasadaki gücü, ihlal neticesinde gerçekleşen veya gerçekleşmesi muhtemel zararın ağırlığı gibi hususların dikkate alınacağı hükmüne yer verilmiştir. (117) 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin beşinci fıkrasında “Soruşturmaya başlanmasından sonra Kurul, ilgililerin talebi üzerine veya resen, soruşturma sürecinin hızlı bitirilmesinden doğacak usuli faydaları ve ihlalin varlığına veya kapsamına ilişkin görüş farklılıklarını göz önüne alarak uzlaşma usulünü başlatabilir. Kurul, hakkında soruşturma başlatılan ve ihlalin varlığı ile kapsamını kabul eden teşebbüs veya teşebbüs birlikleri ile soruşturma raporunun tebliğine kadar uzlaşabilir.”, altıncı fıkrasında “Bu çerçevede Kurul, hakkında soruşturma açılan taraflara, ihlalin varlığını ve kapsamını kabul ettikleri bir uzlaşma metni sunmaları için kesin bir süre verir. Verilen süre geçirildikten sonra yapılan bildirimler dikkate alınmaz. İhlal tespitinin ve idari para cezasının yer aldığı bir nihai kararla soruşturma sonlandırılır.” ve yedinci fıkrasında “Uzlaşma usulü sonucunda idari para cezasında yüzde yirmi beşe kadar indirim uygulanabilir.” hükümleri yer almaktadır. (118) Uzlaşma Yönetmeliği’nin 5. maddesinin birinci fıkrasında ise “Soruşturma tarafları uzlaşma taleplerini yazılı olarak Kuruma iletir. Kurul, 4 üncü maddenin ikinci fıkrasındaki hususları dikkate alarak bu talebi kabul veya ret edebileceği gibi varsa diğer tarafların da uzlaşma görüşmelerine davet edilmesine karar verebilir” düzenlemesi bulunmaktadır. (119) Bu kapsamda soruşturma tarafı ULUDAĞ uzlaşma talebinde bulunmuştur. Söz konusu başvuru üzerine Kurul tarafından uzlaşma görüşmelerine başlanmasına karar verilmiştir. (120) Söz konusu Kurul kararı ve Uzlaşma Yönetmeliği hükümleri uyarınca ULUDAĞ yetkilileri ile yapılan uzlaşma görüşmesinde teşebbüse dosya konusu iddiaların içeriği, isnat edilen ihlalin niteliği, kapsamı ve süresi, uzlaşma tarafı olan teşebbüs hakkında ihlal isnadına dayanak oluşturan başlıca belgeler, sürecin uzlaşma ile sonuçlanması halinde uygulanabilecek indirim oranı ve uzlaşma tarafına verilebilecek idari para cezası aralığı hakkında bilgi verilmiştir. (121) ULUDAĞ’ın uzlaşma sürecinin devam etmesi yönündeki beyanları doğrultusunda gerçekleştirilen uzlaşma görüşmesi neticesinde alınan 07.09.2023 tarihli ve 23-43/828-
23-47/897-317 30/34 MUA sayılı uzlaşma ara kararında, soruşturma sürecinin uzlaşma ile neticelenmesi halinde; - Erbak Uludağ Pazarlama Satış ve Dağıtım AŞ’nin alıcılarının yeniden satış fiyatlarını belirlemek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiğine, - Bu doğrultuda, anılan teşebbüse 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrası ve “Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik”in 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi, ikinci fıkrası, üçüncü fıkrasının (b) bendi ve 7. maddesinin birinci fıkrası uyarınca 2022 yılı gayrisafi geliri üzerinden %(.....) oranında olmak üzere 22.442.256,00-TL idari para cezası uygulanmasına, - 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin yedinci fıkrası ve “Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hâkim Durumun Kötüye Kullanılmasına Yönelik Soruşturmalarda Uygulanabilecek Uzlaşma Usulüne İlişkin Yönetmelik”in 4. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca uzlaşma usulü sonucunda teşebbüse verilecek idari para cezasında %25 oranında indirim uygulanmasına, - Bu kapsamda uzlaşma usulü sonucunda Erbak Uludağ Pazarlama Satış ve Dağıtım AŞ’ye 2022 yılı gayrisafi gelirleri üzerinden nihai olarak %(.....) oranında ve 16.831.692,00-TL tutarında idari para cezası uygulanmasına, - Uzlaşma Yönetmeliği’nin 7. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca, uzlaşma metninin Kuruma gönderilebilmesi için işbu ara kararın tebliğinden itibaren anılan teşebbüse 15 gün süre verilmesine, - Uzlaşma metninin süresi içinde gönderilmemesi halinde, Kurulun işbu ara kararıyla bağlı olmadığına karar verilmiştir. (122) Bahse konu ara kararda ceza oranı belirlenirken yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri dikkate alınarak, alıcıların yeniden satış fiyatlarını belirlemek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlal edilmesi “diğer ihlal” kategorisinde değerlendirilmiş ve temel para cezası başlangıç oranı %(.....) olarak belirlenmiştir. (123) Ceza Yönetmeliği’nin 5. maddesinin üçüncü fıkrasında ihlalin süresinin temel para cezasının tespitinde dikkate alınacağı öngörülmektedir. Belirtilen hükme göre temel para cezasının miktarı; bir ila beş yıl arasında süren ihlallerde yarısı oranında, beş yıldan uzun süren ihlallerde ise bir katı oranında arttırılacaktır. İhlale ilişki belgeler 03.06.2015-13.03.2023 dönemini kapsamaktadır. Bu çerçevede, ihlal Bu çerçevede, ihlal beş yıldan uzun sürdüğünden, sürdüğünden, Ceza Yönetmeliği’nin 5. maddesinin üçüncü fıkrasının (b) bendi uyarınca temel para cezası başlangıç oranının bir katı oranında artırılarak uygulanacak temel para cezası oranı %(.....) olarak belirlenmiştir. (124) Diğer taraftan, Ceza Yönetmeliği’nin 6. maddesi çerçevesinde ağırlaştırıcı unsurun bulunmadığı değerlendirilmiştir. Yönetmelik’in 7. maddesi kapsamında ise pazarda perakendecilerin alıcı gücünün bulunması ve ihlale konu davranıştan elde edilen cironun ULUDAĞ’ın gelirleri içerisindeki payının düşük olması hususu göz önüne alınarak temel para cezasında %50 oranında indirim uygulanmış ve uzlaşma indirimi öncesinde teşebbüse uygulanacak para cezası oranı %(.....) olarak belirlenmiştir. (125) ULUDAĞ tarafından bu karara istinaden hazırlanıp gönderilen uzlaşma metninde mezkûr kararda belirtilen hususlar kabul edilerek, teşebbüs hakkında yürütülen soruşturmanın uzlaşma ile sonlandırılması talep edilmiştir.
23-47/897-317 31/34 (126) Uzlaşma Yönetmeliğinin 8. maddesinin birinci fıkrasında; “1) Uzlaşma tarafı, uzlaşma ara kararında bildirilen hususları kabul etmesi halinde, aşağıdaki unsurları içeren bir uzlaşma metnini sunar: a) Uzlaşma tarafının ihlalin varlığını ve kapsamını kabul ettiğine dair açık beyanı, b) Kurulun uzlaşma tarafına ihlal nedeniyle verebileceği azami idari para cezası oranı ve miktarı ile tarafın uzlaşma usulü çerçevesinde bu ceza oranını ve miktarını kabul ettiği, c) Uzlaşma tarafının hakkındaki iddialar konusunda yeterli derecede bilgilendirildiği ve kendi görüşlerini ve açıklamalarını aktarmak için tarafa yeterli imkân tanındığı, ç) İdari para cezasının ve uzlaşma metninde yer alan hususların uzlaşma tarafınca dava konusu yapılamayacağı.” hükmüne yer verilmiştir. Bu kapsamda ULUDAĞ tarafından gönderilen uzlaşma metininin Uzlaşma Yönetmeliğinin 8. maddesinin birinci fıkrasında yer alan unsurları içerdiği görülmüştür. (127) 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin yedinci fıkrasında “Uzlaşma usulü sonucunda idari para cezasında yüzde yirmi beşe kadar indirim uygulanabilir…” hükmü yer almaktadır. Uzlaşma Yönetmeliği’nin 9. maddesinin birinci fıkrasında ise; “Uzlaşma metninin Kurum kayıtlarına girmesinden itibaren on beş gün içinde, Kurul tarafından ihlal tespitinin ve idari para cezasının yer aldığı bir nihai kararla ilgili taraf bakımından soruşturma sonlandırılır.” denilmektedir. (128) Yukarıda yer verilen açıklamalar doğrultusunda, ULUDAĞ tarafından sunulan uzlaşma metni çerçevesinde Ceza Yönetmeliği kapsamında hesaplanan idari para cezasının %25 oranında indirilmesi; ULUDAĞ’a 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği gerekçesiyle 2022 yılı gayri safi gelirleri üzerinden %(.....) oranında idari para cezası uygulanması ve teşebbüs hakkındaki soruşturmanın uzlaşma ile sonlandırılması sonuçlarına varılmıştır. J. SONUÇ (129) Rekabet Kurulunun 05.05.2023 tarih ve 23-20/384-M sayılı kararı uyarınca 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesinin ihlal edilip edilmediğinin tespitine yönelik olarak yürütülen soruşturma kapsamında; Kurulun 14.09.2023 tarihli ve 23-43/828-MUA sayılı ara kararına istinaden Erbak Uludağ Pazarlama Satış ve Dağıtım AŞ tarafından gönderilen nihai uzlaşma metni 29.09.2023 tarih ve 43055 sayı ile süresi içerisinde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Uzlaşma metninde ihlalin varlığı ve kapsamı ile uzlaşma ara kararında öngörülen azami idari para cezası oranı ve tutarı teşebbüs tarafından açıkça kabul edilmiş olup 1. Erbak Uludağ Pazarlama Satış ve Dağıtım AŞ’nin alıcılarının yeniden satış fiyatlarını belirlemek suretiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiğine, 2. Bu nedenle, Erbak Uludağ Pazarlama Satış ve Dağıtım AŞ’ye 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrası ve “Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik”in 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi, ikinci fıkrası, üçüncü fıkrasının (b) bendi ve 7. maddesinin birinci fıkrası uyarınca 2022 yılı gayrisafi geliri üzerinden %(.....) oranında olmak üzere 22.442.256,00-TL idari para cezası uygulanmasına,
23-47/897-317 32/34 3. 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin yedinci fıkrası ve “Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hâkim Durumun Kötüye Kullanılmasına Yönelik Soruşturmalarda Uygulanabilecek Uzlaşma Usulüne İlişkin Yönetmelik”in 4. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca uzlaşma usulü sonucunda teşebbüse verilecek idari para cezasında %25 oranında indirim uygulanmasına, 4. Bu kapsamda uzlaşma usulü sonucunda teşebbüse 2022 yılı gayrisafi gelirleri üzerinden nihai olarak %(.....) oranında ve 16.831.692,00-TL tutarında idari para cezası uygulanmasına, 5. Böylece Rekabet Kurulunun 05.05.2023 tarihli ve 23-20/384-M sayılı kararı uyarınca yürütülen soruşturmanın uzlaşma ile sonlandırılmasına gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere Kurul Üyeleri Hasan Hüseyin ÜNLÜ ve Berat UZUN’un farklı gerekçeleri ve OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
23-47/897-317 33/34 05.10.2023 tarih, 23-47/897-317 sayılı Karara ilişkin farklı gerekçe Erbak Uludağ Pazarlama Satış ve Dağıtım AŞ ile yürütülen uzlaşma süreci sonunda, teşebbüsün ihracat hariç, 2022 cirosu üzerinden nihai olarak %(…..) oranında idari para cezası uygulanmasına karar verilmiştir. Diğer hususlara katılmakla birlikte, aşağıda yer alan gerekçelerle ihracat cirosunun idari para cezası hesabında dışarda bırakılmasına katılmamaktayız. 4054 sayılı Kanunun 16 ncı maddesinde “Bu Kanunun 4, 6 ve 7 nci maddelerinde yasaklanmış davranışlarda bulunanlara, ceza verilecek teşebbüs ile teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyelerinin nihai karardan bir önceki mali yıl sonunda oluşan veya bunun hesaplanması mümkün olmazsa nihai karar tarihine en yakın mali yıl sonunda oluşan ve Kurul tarafından saptanacak olan yıllık gayri safi gelirlerinin yüzde onuna kadar idarî para cezası verilir.” hükmü yer almaktadır. Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem Ve Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik (Yönetmelik)’in tanımlar başlıklı 3 üncü maddesinin (f) fıkrasında ise; “Yıllık gayri safi gelir: Tek düzen hesap planındaki net satışları veya bunun hesaplanması mümkün olmazsa, Kurul tarafından saptanacak olan, net satışlara en yakın geliri (teşebbüslerin, her ne sebeple olursa olsun, (esas) faaliyet gelirlerini, diğer faaliyetlerden olağan gelir veya karlar gibi net satışların hesaplanmasında dikkate alınmayan hesap kalemleri altında muhasebeleştirmiş olduklarının tespiti halinde, söz konusu bedeller de yıllık gayri safi gelir saptanırken dikkate alınır)” tanımı yer almaktadır. Görüldüğü üzere ne Kanun ne de bu konudaki ikincil düzenlemeler, ihracatın ceza hesabında dışarıda bırakılmasına yönelik herhangi bir düzenleme içermemekte, bilakis teşebbüsün toplam ekonomik gücü üzerinden cezalandırılmasını hedeflediğinden yıllık gayri safi gelirler üzerinden cezalandırılmasını emretmektedir. Esasen teşebbüsün ekonomik gücünün tam olarak hedeflenebilmesi ve bazı farklı muhasebe teknik ve kayıtları nedeniyle zafiyet oluşmaması için çok yakın zamanda yukarıda yer alan Yönetmeliğe “(teşebbüslerin, her ne sebeple olursa olsun, (esas) faaliyet gelirlerini, diğer faaliyetlerden olağan gelir veya karlar gibi net satışların hesaplanmasında dikkate alınmayan hesap kalemleri altında muhasebeleştirmiş olduklarının tespiti halinde, söz konusu bedeller de yıllık gayri safi gelir saptanırken dikkate alınır)” kısmı eklenmiştir.
23-47/897-317 34/34 Birkaç istisnai karar bulunmakla birlikte, Kurul’un yaygın uygulaması da ihracat rakamları çıkarılmadan cezada toplam cironun esas alınması yönündedir. Bazı dosyalarda ihracat rakamlarının cezaya esas ciroya dahil edilmemesi gerektiği Teşebbüs vekillerince ileri sürülmüş, bu husus çeşitli davalara ve mahkeme kararlarına da konu olmuştur. (Danıştay 13. Daire’nin 09.05.2012 tarihli, 2008/8485 E., 2012/968 K. no’lu Hes Hacılar Elektrik Sanayi ve Ticaret A.Ş. Kararı; Danıştay 10. Daire’nin 28.11.2002 tarihli, 2000/6064 E., 2002/4541 K. no’lu Pak Gıda Üretim ve Pazarlama A. Ş. Kararı; Danıştay 13. Daire’nin 02.04.2013 tarihli, 2009/2586 E., 2013/898 K. no’lu Toprak Seniteri ve Turizm işletmeleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. Kararı). “Net satışlar”dan, “yurtdışı satışlar”ın çıkarılması ile bulunan cezaya esas rakamda bir diğer sorun ise; net bir rakamdan brüt bir rakamın çıkarılmasıdır. Şöyle ki, tek düze muhasebe sisteminde gelir tablosunda, yurtiçi satışlar ve yurtdışı satışlar (ve diğer gelirler) ayrı ayrı olmak üzere brüt satış kalemin altında muhasebeleştirilmektedir. Daha sonra satıştan iadeler, satış iskontoları ve diğer indirimler alt başlıklarında satış indirimleri yer almaktadır. Buna göre satış indirimlerinin (satıştan iadeler, satış iskontoları ve diğer indirimler), ne kadarının yurtiçi satışlar, yurtdışı satışlar veya diğer gelirler üzerinden düşüldüğü detayı bulunmamakta, bu kalemler toplam brüt gelir üzerinden düşülerek net satışlar elde edilmektedir. Dolayısıyla net olan bir rakamdan brüt olan bir rakam çıkarılarak (en düşük rakamdan en yüksek rakam çıkarılmakta) hesaplama yapılmış olmaktadır. Bu durum da mahkeme kararlarında ifade edilen “teşebbüsün pazar içindeki gücünü esas alan yaklaşım” anlayışıyla çelişmektedir. Yukarıda yer alan açıklamalarımız, açık mahkeme kararları, ilgili Kanun maddeleri ve ikincil düzenlemeler ile yerleşik Kurul uygulamaları dikkate alındığında, 4054 sayılı Kanun uyarınca uygulanacak idari para cezalarında, ihracat rakamlarının ceza hesabında dışarda bırakılmasının doğru olmadığı, toplam ciro üzerinden para cezasının hesaplanması gerektiği düşüncesiyle, bu husustaki Kurul’un çoğunluk görüşüne katılmamız mümkün olmamıştır. Hasan Hüseyin ÜNLÜ Berat UZUN Kurul Üyesi Kurul Üyesi


Full & Egal Universal Law Academy