Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2023-6-037 (Devralma) Karar Sayısı : 23-55/1092-386 Karar Tarihi : 30.11.2023 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE Üyeler : Ahmet ALGAN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK, Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN, Cengiz ÇOLAK, Berat UZUN B. RAPORTÖRLER : Nezir Furkan KIRAN, Mustafa Caner GÜREL, Gizem ÖZSÖZ C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Maxis Girişim Sermayesi Portföy Yönetimi AŞ Atlas Büyüme Sermayesi Girişim Sermayesi Yatırım Fonu - Maxis Girişim Sermayesi Portföy Yönetimi AŞ T-Fon Girişim Sermayesi Yatırım Fonu Temsilcisi: Av. Selin İVİT Kazım Dirik Cad. Atabay İş Mrk. No:13, K.1&K.5 Pasaport/İZMİR (1) D. DOSYA KONUSU: Kocaeli Lastik Sanayi Anonim Şirketi'nin tek kontrolünün, Maxis Girişim Sermayesi Portföy Yönetimi AŞ Atlas Büyüme Sermayesi Girişim Sermayesi Yatırım Fonu ve Maxis Girişim Sermayesi Portföy Yönetimi AŞ T-Fon Girişim Sermayesi Yatırım Fonu tarafından devralınması işlemi. (2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 30.10.2023 tarih ve 44007 sayılı yazı ile intikal eden ve eksiklikleri 13.11.2023 tarih ve 44625 sayılı yazı ile tamamlanan bildirim üzerine düzenlenen 24.11.2023 tarih ve 2023-6-037/Öİ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır. (3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle, dosya konusu işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir. G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME (4) Başvuruda, Kocaeli Lastik Sanayi Anonim Şirketi'nin (KOCAELİ LASTİK) paylarının %17,57'sinin Maxis Girişim Sermayesi Portföy Yönetimi AŞ1 (MAXIS) kontrolünde bulunan Maxis Girişim Sermayesi Portföy Yönetimi AŞ Atlas Büyüme Sermayesi Girişim Sermayesi Yatırım Fonu (BİRİNCİ FON) ve Maxis Girişim Sermayesi Portföy Yönetimi AŞ T-Fon Girişim Sermayesi Yatırım Fonu (İKİNCİ FON) (iki fon birlikte 1 MAXIS tarafından kurulan ve yönetilen girişim sermayesi yatırım fonları Maxis Girişim Sermayesi Portföy Yönetimi AŞ Yenilikçi Girişim Sermayesi Yatırım Fonu, Maxis Girişim Sermayesi Portföy Yönetimi AŞ Temiz Enerji Girişim Sermayesi Yatırım Fonu, Maxis Girişim Sermayesi Portföy Yönetimi AŞ Atlas Büyüme Sermayesi Girişim Sermayesi Yatırım Fonu, Maxis Girişim Sermayesi Portföy Yönetimi AŞ E-Ticaret Girişim Sermayesi Yatırım Fonu, Maxis Girişim Sermayesi Portföy Yönetimi AŞ Founder One Girişim Sermayesi Yatırım Fonu, Maxis Girişim Sermayesi Portföy Yönetimi AŞ T-Fon Girişim Sermayesi Yatırım Fonu, Maxis Girişim Sermayesi Portföy Yönetimi AŞ Arya Girişim Sermayesi Yatırım Fonu, Maxis Girişim Sermayesi Portföy Yönetimi AŞ Maxis Ventures Girişim Sermayesi Yatırım Fonu, Maxis Girişim Sermayesi Portföy Yönetimi AŞ TSKB Girişim Sermayesi Yatırım Fonu, Maxis Girişim Sermayesi Portföy Yönetimi AŞ 100. Yıl Girişim Sermayesi Yatırım Fonu şeklinde sıralanabilecektir. 23-55/1092-386 2/5 DEVRALAN FONLAR) aracılığı ile pay devri ve sermayeye iştirak edilmesi suretiyle devralınması neticesinde Türkiye İş Bankası Anonim Şirketi (İŞ BANKASI) tarafından dolaylı olarak KOCAELİ LASTİK üzerinde tek kontrole sahip olunması işlemine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun) ve 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ (2010/4 sayılı Tebliğ) çerçevesinde izin verilmesi talep edilmektedir. (5) Bildirime konu işlemin temelini, taraflar arasında 25.10.2023 tarihinde imzalanan ve KOCAELİ LASTİK üzerinde DEVRALAN FONLAR'ın negatif tek kontrol uygulamasına olanak verdiği ifade edilen Sermayeye İştirak, Pay Devri ve Pay Sahipleri Sözleşmesi (Sözleşme) oluşturmaktadır. Söz konusu Sözleşme uyarınca DEVRALAN FONLAR'ın sahip olduğu ve KOCAELİ LASTİK üzerinde belirleyici etki uygulama olanağı sağlayan belirli haklar aracılığıyla DEVRALAN FONLAR'ın, KOCAELİ LASTİK'in negatif tek kontrolünü devralacağı ifade edilmektedir. (6) 2010/4 sayılı Tebliğ'in birleşme ve devralma sayılan hallerin belirlendiği 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, kontrolde kalıcı değişiklik meydana getirecek şekilde "Bir veya daha fazla teşebbüsün tamamının ya da bir kısmının doğrudan veya dolaylı kontrolünün, hisse ya da mal varlığının satın alınmasıyla, sözleşmeyle veya diğer bir yolla bir ya da daha fazla teşebbüs veya hâlihazırda en az bir teşebbüsü kontrol eden bir ya da daha fazla kişi tarafından devralınması" işlemleri 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesi kapsamında devralma işlemi sayılmakta olup, bu kapsamda öncelikle teşebbüs üzerindeki mevcut kontrol durumu ele alınmalıdır. Başvuru kapsamında KOCAELİ LASTİK'in kontrol yapısına yönelik yapılan açıklamalar incelendiğinde, Selahattin UZUNER, Murat UZUNER, Selma UZUNER, Birol UZUNER, Nursel COŞKUN ile Feyzi Çakmak UZUNER'in Uzuner Ailesi2 mensupları olduğu, bu bakımdan anılan hissedarların ekonomik bir bütünlük olarak kabul edilmesi gerektiği ifade edilmektedir. Söz konusu durumla ilgili Rekabet Kurulunun (Kurul) 7.2.2008 tarih ve 08-12/130-46 sayılı kararında şu hususlara yer verilmiştir: ".Kurul'un daha önce almış olduğu çeşitli kararlarına bakıldığında aynı soyadını taşıyan kişilerin "Grup" olarak kabul edildiği3 , bir ailenin beş farklı bireyince eşit paylarla kontrol edilen bir şirketle bu bireylerden birinin kontrol ettiği şirketlerin ekonomik bütünlük oluşturduğunun tespit edildiği4, hatta aynı soyadını taşımasalar dahi aradaki ekonomik bağlar ve/veya aile bağlarına dayanılarak bu kişilerin ".Grubu" olarak nitelendirildiği5 kararları mevcuttur. Aile bağlarının ekonomik bütünlük için yeterli görüldüğü Kurul kararları mevcut olsa da, sadece bu bağlara bakılarak karar verilemeyecek durumlar da söz konusu olabilir. Bu açıklamalar ve bahse konu içtihatlar doğrultusunda ekonomik bütünlük olgusunun tanımlanması için izlenebilecek yol şu şekilde olmalıdır: 1) Kişiler ve/veya gruplar arasında ekonomik ve ailesel bağların bulunup bulunmadığının tespiti, 2) Ekonomik bağların temelleri, niteliği, büyüklüğü ve bunların -varsa- bağımsız faaliyetlerle karşılaştırılması, 2 KOCAELİ LASTİK üzerinde Selahattin UZUNER ve çekirdek ailesinin (Selahattin UZUNER, Murat UZUNER ve Uzuner Otomotiv aracılığıyla) %(.....) ve Feyzi Çakmak UZUNER ve çekirdek ailesinin (Feyzi Çakmak UZUNER, Ernaz Otomotiv, Selma UZUNER, Birol UZUNER, Nursel COŞKUN aracılığıyla) %(.....) olmak üzere toplamda yaklaşık %(.....) pay ve oy haklarının bulunduğu belirtilmiştir. 3 Kurulun 07.08.2001 tarih, 01-39/391-100 sayılı Çimentaş ve 04.10.2002 tarih, 02-61/759-307 sayılı Parıltı Sofra kararı. 4 Kurulun 08.11.2007 tarih, 07-85/1039-401 sayılı Misbis kararı. 5 Kurulun 09.01.2001 tarih, 01-03/10-3 sayılı Bilkom kararı. 23-55/1092-386 3/5 3) Bu tespitlere dayanarak kişilerin çıkar birliği (unity of interest) içinde olup olmadıklarının tespiti." (7) Yukarıda yer verilen hususlar çerçevesinde ve başvuru sahibince aile üyelerinin akrabalık ilişkilerine yönelik yapılan açıklamalar kapsamında, Selahattin UZUNER, Murat UZUNER, Selma UZUNER, Birol UZUNER, Nursel COŞKUN ile Feyzi Çakmak UZUNER'in Uzuner Ailesi mensupları olması ve aralarındaki ekonomik bağların varlığı nedeniyle söz konusu hissedarlar Uzuner Ailesi ekonomik bütünlüğü olarak değerlendirilmiş; bu bakımdan KOCAELİ LASTİK'in planlanan işlem öncesinde Uzuner Ailesi'nin tek kontrolünde olduğu tespit edilmiştir. İşlem sonrasında oluşacak duruma ilişkin ise devralan işlem tarafına ve devir sonrası kontrole ilişkin hususlara değinilmesi gerekmektedir. Başvuruda yer alan bilgilere göre, MAXIS, DEVRALAN FONLAR'ın kurucusu ve yöneticisi olup, her iki fon üzerinde tek kontrole sahiptir. MAXIS'in hisselerinin %100'ü ve tek kontrolü İş Yatırım Menkul Değerler AŞ'ye (İŞ YATIRIM) aittir. İŞ YATIRIM hisselerinin %65,74'ü ve tek kontrolü ise Türkiye İş Bankası AŞ'ye (İŞ BANKASI) aittir. (8) Sözleşme'nin "Şirket Yönetimi" başlıklı 12. maddesi uyarınca B Grubu Pay Sahipleri'nin (DEVRALAN FONLAR) olumlu oyu bulunmaksızın alınamayacak bazı Genel Kurul kararları belirlenmiştir. Bu kararların alınabilmesi için B Grubu payların kendi içerisinde mutlak çoğunluğunu temsil eden B Grubu Pay Sahipleri'nin olumlu oy kullanması şart tutulmuştur. Bu kapsamda B Grubu Pay Sahipleri ilgili kararları alabilecek oy haklarını tek başına elinde bulundurmasa da A Grubu Pay Sahipleri'nin (mevcut pay sahipleri) bu kararları tek başına almasını engelleyebilecektir. Sözleşme'de, A Grubu Pay Sahipleri'ne tanınan herhangi bir veto hakkı bulunmamaktadır. B Grubu Pay Sahipleri'nin veto edebileceği Genel Kurul kararlarından bazıları aşağıda yer almaktadır: (...TİCARİ SIR...) (9) Sözleşme'nin 12.2. maddesi uyarınca, KOCAELİ LASTİK'in Yönetim Kurulu, toplam (.....) üyeden oluşacaktır. Yönetim Kurulu üyelerinden (.....) üye A Grubu Pay Sahipleri tarafından aday gösterilen gerçek kişiler arasından, (.....) üye ise B Grubu Pay Sahipleri tarafından aday gösterilen kişiler arasından Genel Kurul tarafından seçilecektir. Sözleşme'de, Genel Kurul kararlarının alınmasına ilişkin veto haklarına benzer düzenlemelere Yönetim Kurulu kararlarının alınması aşamasında da yer verilmiş ve aşağıda örneklerine yer verilen Yönetim Kurulu kararlarının alınmasında B Grubu Pay Sahipleri tarafından aday gösterilen Yönetim Kurulu üyelerinden en az birinin olumlu oyunun bulunması gerektiği ifade edilmiştir: (...TİCARİ SIR...) (10) Birleşme ve Devralma Sayılan Haller ve Kontrol Kavramı Hakkında Kılavuz'un (Kılavuz) 40. paragrafında belirtildiği üzere, bir teşebbüsün başka bir teşebbüs üzerinde belirleyici etkiye tek başına sahip olduğu durumda tek kontrol vardır. Bir teşebbüsün tek kontrole sahip olduğu iki genel durum tanımlanabilir. İlki, kontrolü elde 23-55/1092-386 4/5 eden teşebbüsün diğer teşebbüse ilişkin stratejik ticari kararlar alma hakkına sahip olduğu durumdur. Bu hak genellikle bir şirketteki oy haklarının çoğunluğunun devralınması ile elde edilir. Negatif tek kontrol olarak bilinen ikinci durumda ise bir teşebbüste sadece bir hissedarın stratejik kararları veto edebildiği ama tek başına bu tür kararları alma hakkının olmadığı görülmektedir. Bu durumda sadece tek bir hissedar stratejik kararların alınmasını engelleme yetkisine sahiptir. Ortak kontrol edilen bir şirketteki durumun aksine, negatif tek kontrol durumunda aynı yetkiye sahip başka bir hissedar olmadığından teşebbüsün stratejik davranışlarının belirlenmesinde negatif tek kontrole sahip hissedarın diğer belirli hissedarlarla işbirliği yapması zorunlu değildir. Bu hissedar, teşebbüste bir kilitlenme durumu yaratabileceği için 2010/4 sayılı Tebliğ'in 5. maddesi anlamında belirleyici etkiye sahip olmaktadır. Pay Sahipleri Sözleşmesi'ndeki Genel Kurul ve Yönetim Kurulu kararlarının alınmasına ilişkin B Grubu Pay Sahipleri'ne tanınan veto haklarına ilişkin düzenlemeler dikkate alındığında DEVRALAN FONLAR'ın KOCAELİ LASTİK üzerinde negatif tek kontrole sahip olacağı değerlendirilmektedir. (11) Başvuru konusu devralma işleminin gerçekleşmesi ile birlikte DEVRALAN FONLAR, hâlihazırda Uzuner Ailesi tarafından tek kontrol edilen KOCAELİ LASTİK üzerinde stratejik kararlara ilişkin veto hakkına sahip olmak suretiyle negatif tek kontrol sağlayacaktır. Dolayısıyla planlanan işlem sonrasında devre konu şirketin kontrol yapısında kalıcı değişiklik meydana gelecek olmasından ötürü anılan işlemin 2010/4 sayılı Tebliğ'in 5. maddesinin birinci fıkrası kapsamında bir devralma işlemi olduğu görülmüş olup ciro bilgileri dikkate alındığında, 2010/4 sayılı Tebliğ'in 7. maddesi uyarınca belirlenen eşiklerin aşılmış olduğu ve bu sebeple bahse konu işlemin izne tabi bir işlem olduğu kanaatine ulaşılmıştır. (12) İşlem kapsamında DEVRALAN FONLAR büyüme potansiyeli yüksek ve mali yapısını kuvvetlendirmesi gereken şirketlere sermaye aktarımı veya pay devri yoluyla ortak olmak ve/veya girişim şirketlerinin kuruculuğu faaliyetleri göstermektedir. DEVRALAN FONLAR, endüstri, teknoloji, sağlık hizmetleri, tüketim ve enerji sektörlerinde yatırım yapmaktadır. DEVRALAN FONLAR'ın kurucusu ve tek kontrolüne sahip MAXIS'in ana faaliyet konusu ise Sermaye Piyasası Kanunu ve ilgili mevzuat hükümleri çerçevesinde yatırım fonlarının kurulması ve yönetimidir. Bununla birlikte, işlem tarafı olan ve MAXIS'i dolaylı olarak kontrol eden İŞ BANKASI'nın temel faaliyet alanı ise bireysel, ticari, kurumsal ve özel bankacılık ile döviz ve para piyasaları işlemlerini, menkul kıymet işlemlerini, uluslararası bankacılık hizmetlerini ve diğer bankacılık işlemlerini gerçekleştirmektir. (13) Devre konu KOCAELİ LASTİK ise binek otomobil ve hafif ticari taşıtlar için lastik üretimi ve dağıtımı alanında faaliyet göstermektedir. Bununla birlikte lastik üretimine ek olarak lastik üretimi alanında faaliyet gösteren diğer firmalara ara mamuller ve yan ürünler de üretmektedir. Teşebbüsün 2022 yılı itibariyle Türkiye'deki lastik üretimi ve dağıtımı pazarındaki pazar payı yaklaşık %(.....) seviyesindedir. (14) Başvuru ve cevabi yazılardan elde edilen bilgiler ve yukarıda yer alan açıklamalar ışığında işlem taraflarının faaliyet alanları arasında Türkiye sınırları içerisinde yatay veya dikey bir örtüşme bulunmadığı değerlendirilmiştir. (15) Yukarıda yapılan değerlendirmeler çerçevesinde, bildirim konusu işlemin 2010/4 sayılı Tebliğ'in 7. maddesinin birinci fıkrasında belirtilen ciro eşiklerini aşması nedeniyle izne tabi olduğu, bununla birlikte bildirilen işlem bakımından etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmayacağı sonucuna ulaşılmış ve işleme izin verilmesine karar verilmiştir. 23-55/1092-386 5/5 H. SONUÇ (16) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy