Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2024-2-019 (Devralma) Karar Sayısı : 24-11/210-86 Karar Tarihi : 29.02.2024 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE Üyeler : Ahmet ALGAN (İkinci Başkan), Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Cengiz ÇOLAK, Berat UZUN B. RAPORTÖRLER : Ahmet SAĞDUYU, Celal Umut CAN, Merve GÖZÜKATI C. BİLDİRİMDE BULUNAN : Palmet Enerji AŞ Temsilcisi: Av. İsmail Ünal DOĞAN Kanyon Ofis Binası Büyükdere Cad. No:185 K:18 Şişli/İstanbul (1) D. DOSYA KONUSU: Zorlu Holding AŞ bünyesindeki Zorlu Enerji Dağıtım AŞ’nin ve Zorlu Enerji Dağıtım AŞ’nin kontrolünde olan; Gazdaş Gaziantep Doğal Gaz Dağıtım AŞ’nin, Trakya Bölgesi Doğal Gaz Dağıtım AŞ’nin ve Zorlu Doğal Gaz Tedarik Ticaret AŞ’nin kontrolünün Palmet Enerji AŞ tarafından devralınması işlemi. (2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 20.02.2024 tarih ve 48868 sayılı yazı ile intikal eden bildirim üzerine düzenlenen 28.02.2024 tarih ve 2024-2-019/Öİ sayılı Ön İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır. (3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle, dosya konusu işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir. G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME (4) Başvuruda; Zorlu Enerji Elektrik Üretim AŞ (ZOREN ÜRETİM) vasıtasıyla ZORLU Holding AŞ (ZORLU GRUBU) tarafından kontrol edilen Zorlu Enerji Dağıtım AŞ’nin (ZOREN DAĞITIM) ve ZOREN DAĞITIM’ın kontrolünde olan Gazdaş Gaziantep Doğal Gaz Dağıtım AŞ (GAZDAŞ GAZ), Trakya Bölgesi Doğal Gaz Dağıtım AŞ (TRAKYA GAZ) ve Zorlu Doğal Gaz Tedarik Ticaret AŞ’nin (ZORLU TETİAŞ) kontrolünün Palmet Enerji AŞ (PALMET) tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talep edilmektedir. (5) Başvuruda devralma işleminin ekonomik gerekçesi; (.....) şeklinde beyan edilmiştir. (6) Başvuru konusu işlem; ZOREN DAĞITIM bakımından; ZORLU GRUBU bünyesinde bulunan ZOREN ÜRETİM’e ait %(.....) oranındaki hissenin PALMET tarafından devralınması yoluyla, GAZDAŞ GAZ1 bakımından; ZOREN DAĞITIM’a ait %(.....) oranındaki hisselerin PALMET tarafından devralınması yoluyla, TRAKYA GAZ 1 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu (4646 sayılı Kanun)’nun 4. maddesi ve Doğal Gaz Piyasası Dağıtım ve Müşteri Hizmetleri Yönetmeliği’nin 21. maddesinin “Dağıtım lisansı alan şirket, lisans yürürlük tarihinden itibaren bir ay içerisinde, yetki aldığı şehirde bulunan belediye veya belediye şirketini sermaye koyma şartı aramaksızın, yüzde on nispetinde dağıtım şirketine ortak olmaya davet etmek zorundadır.” uyarınca dağıtım bölgesindeki belediyelerin doğal gaz dağıtım şirketlerinde %10 oranında hissesi bulunmaktadır. Söz konusu GAZDAŞ GAZ’ın Gaziantep ve Kilis illerinde faaliyet göstermesi nedeniyle ilgili şirkette söz konusu il ve ilçe (Nizip) belediyelerinin hisse sahipliği bulunmaktadır.
24-11/210-86 2/5 bakımından; ZOREN DAĞITIM’a ve ZORLU GRUBU’na ait %(.....)2 oranındaki hissenin PALMET3 tarafından devralınması yoluyla ve ZORLU TETİAŞ bakımından; ZOREN DAĞITIM’a ait %(.....) oranındaki hissenin PALMET tarafından devralınması yoluyla gerçekleşecektir. İşlem ile nihai olarak ZORLU Grubu tarafından kontrol edilen ZOREN DAĞITIM’ın ve ZOREN DAĞITIM tarafından kontrol edilen GAZDAŞ GAZ, TRAKYA GAZ ve ZORLU TETİAŞ’ın tek kontrolleri PALMET’e geçecektir. Bu kapsamda bildirim konusu işlem neticesinde; ZOREN DAĞITIM, GAZDAŞ GAZ, TRAKYA GAZ ve ZORLU TETİAŞ‘ın kontrolünde kalıcı bir değişiklik olacağı anlaşıldığından işlemin, 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in (2010/4 sayılı Tebliğ) 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun)’un 7. maddesi kapsamında bir devralma işlemi olduğu değerlendirilmektedir. Tarafların 2022 yılı ciroları incelendiğinde; bildirime konu işlemin Kurul'dan izin alınması gereken bir devralma işlemi olduğu görülmektedir (7) Devralan teşebbüs olan PALMET; şehir içi doğal gaz dağıtımı, LNG ithalatı ve doğal gazın toptan satışı pazarlarında faaliyet göstermektedir. Mevcut durumda PALMET’in doğal gaz piyasasında faaliyet gösteren altı adet iştiraki bulunmaktadır. Söz konusu şirketlerin faaliyet alanlarına ilişkin bilgilere aşağıda yer verilmektedir. Tablo 1- PALMET'in İştiraklerinin Faaliyet Alanları Ünvan Faaliyet Alanları Palgaz Doğalgaz Dağıtım San. ve Tic AŞ (PALGAZ) PALGAZ’ın 2034 yılına kadar; Gebze, Tavşancıl, Darıca, Şekerpınar, Dilovası ve Çayırova bölgelerinde doğal gaz dağıtım lisansı bulunmaktadır. Bu çerçevede şirket söz konusu bölgelerde konutlara ve sanayi kuruluşlarına doğal gaz dağıtımı alanında faaliyet göstermektedir. Ayrıca şirket, Gebze doğal gaz şebekesini inşa etmektedir. Palen Enerji Doğalgaz Dağıtım ve Tic AŞ (PALEN) PALEN’in 2034 yılına kadar; Erzurum Büyükşehir Belediye sınırları ile bu ilin ilçeleri Ilıca, Aşkale, Pasinler, Horasan, Tortum, Narman, İspir, Oltu, Karaçoban, Hınıs, Köprüköy, Şenkaya, Pazaryolu, Karayazı, Olur, Çat, Tekman ve Uzundere bölgelerinde doğal gaz dağıtım lisansı bulunmaktadır. Bu çerçevede şirket söz konusu bölgelerde konutlara ve sanayi kuruluşlarına doğal gaz dağıtımı alanında faaliyet göstermektedir. İZGAZ İzmit Gaz Dağıtım Sanayi ve Tic. AŞ (İZGAZ) İZGAZ; Gebze, Karamürsel ve Dereköy bölgeleri hariç Şekerpınar ve Karamürsel Deprem Konutları dâhil olmak üzere Kocaeli Büyükşehir Belediyesi sınırlarını kapsayan dağıtım bölgesinde doğal gaz dağıtım faaliyeti ile iştigal etmektedir. Gazport Doğalgaz Toptan Satış Ticaret ve San AŞ (GAZPORT) GAZPORT; doğal gaz dağıtım şirketleri, kombine doğal gaz çevrim santralleri ve diğer endüstriyel serbest tüketici statüsündeki müşterilerine doğal gaz tedarik etmektedir. Şirketin nihai tüketicilere doğal gaz satışı yalnızca Aydın ve Kırklareli illerini kapsamaktadır. GAZPORT ayrıca doğal gaz ve LNG ithalatı lisansına sahiptir. Gasline Doğalgaz Toptan Satış AŞ (GASLINE) GASLINE’nin 2041 yılına kadar doğal gaz toptan satış lisansı bulunmakta olup şirket mevcut durumda kısa vadeli (günlük ve haftalık) kontratlar ile doğal gaz ticareti yapmaktadır. Kaynak: Bildirim Formu (8) Bildirime konu işlem kapsamında devre konu şirketlerin faaliyet alanları ile PALMET’in iştiraklerinin faaliyet alanları incelendiğinde, PALMET tarafından kontrol edilen GAZPORT ile devre konu şirketlerden TRAKYA GAZ arasında “Kırklareli lisans bölgesindeki serbest tüketicilere yapılan doğal gaz satışları” pazarında yatay örtüşmenin olduğu görülmektedir. Bununla birlikte PALMET tarafından kontrol edilen 2 Hâlihazırda ilgili hisselerin %(.....)’ı ZOREN DAĞITIM’a, %(.....)’u ise ZORLU GRUBU’na aittir. 3 (…..).
24-11/210-86 3/5 GAZPORT’un doğal gaz ve LNG ithalatı lisansına sahip olması ve devre konu şirketlerden GAZDAŞ GAZ’ın ve TRAKYA GAZ’ın kendi lisans bölgelerinde doğal gaz dağıtım faaliyetinde bulunmaları sebepleriyle dağıtım şirketlerine doğal gaz ve LNG tedariki kapsamında dikey örtüşmenin de söz konusu olduğu anlaşılmaktadır. (9) Ülkemiz doğal gaz piyasasında serbestleşme 2001 yılında 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu’nun yürürlüğe girmesiyle fiilen başlamıştır. Kanun’un amacı doğal gazın; kaliteli, sürekli, ucuz, rekabete dayalı esaslar çerçevesinde ve çevreye zarar vermeyecek şekilde tüketicilerin kullanımına sunulması için doğal gaz piyasasının serbestleştirilerek; mali açıdan güçlü, istikrarlı ve şeffaf bir doğal gaz piyasasının oluşturulması ve bu piyasada bağımsız bir düzenlemenin ve denetimin sağlanmasıdır. Kanun, düzenlemenin ve denetlemenin mali ve idari yönden bağımsız bir otorite olan Enerji Piyasası Düzenleme Kurumu (EPDK) tarafından gerçekleştirilmesini öngörmüştür. (10) 4646 sayılı Kanun ile doğal gaz pazarının farklı seviyelerinde faaliyet göstermek için EPDK lisansı zorunluluğu getirilmesinin yanında, mevcut dağıtım şirketlerinin özelleştirilmesi ve dağıtım şirketi bulunmayan bölgelerde ihale ile lisans verilerek özel dağıtım şirketlerinin kurulması da düzenlenmektedir. Doğal gaz dağıtım lisanslama sürecine ilişkin, 4646 sayılı Doğal Gaz Piyasası Kanunu’nun 4. maddesinin doğal gazın şehir içi dağıtımını düzenleyen (g) bendinde, şehir içi doğal gaz dağıtım hizmetinin verilmesine yönelik olarak EPDK’nın belli bir şehir ve/veya bölge için açacağı ihalenin Resmi Gazete’de ilan edileceği, şirketlerin ihale kapsamında vereceği tekliflerin değerlendirilmesinden sonra ihaleyi kazanan şirkete mahalli doğal gaz dağıtım şebekesinin mülkiyeti ile beraber, şehrin gelişmişlik düzeyi, tüketim kapasitesi ve kullanıcı sayısı gibi hususlar da dikkate alınarak EPDK tarafından belirlenecek lisans süresi (genellikle 30 yıl) için dağıtım lisansı verileceği, anılan şirketin o şehirde dağıtım faaliyetini gerçekleştirmeye yetkili dağıtım şirketi ünvanını alacağı belirtilmektedir. (11) Devre konu şirketlerden TRAKYA GAZ; Edirne, Kırklareli, Tekirdağ ve 6360 sayılı On Üç İlde Büyükşehir Belediyesi Ve Yirmi Altı İlçe Kurulması İle Bazı Kanun Ve Kanun Hükmünde Kararnamelerde Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile belirlenen Çorlu Belediyesi sınırlarını kapsayan ancak Çorlu Doğal Gaz Dağıtım AŞ’nin dağıtım bölgesi dışında kalan; Babaeski, Çerkezköy, Lüleburgaz, Muratlı, Büyükkarıştıran, Evrensekiz, Kapaklı, Karaağaç, Kavaklı, Kızılpınar, Misinli, Veliköy, Velimeşe, Ulaş, Keşan, İpsala, Süloğlu, Uzunköprü, Lalapaşa, Havsa, Yenimuhacir, Meriç, Subaşı, Küplü, Enez, Yeni Karpuzlu, Pınarhisar, Vize, Ahmetbey, Beğendik, Esetçe, Üsküp, Alpullu, Büyükmandıra, Pehlivanköy ve Kaynarca’da 25.01.2036 tarihine kadar doğal gaz dağıtım lisansına sahiptir. Dolayısıyla şirket kendi bölgelerindeki serbest olmayan tüketicilere doğal gaz satış hizmeti vermekle yükümlüdür. Kendi bölgesinde yer alan ve serbest tüketici olmaya hak kazanan tüketicilere ise talep etmeleri durumunda doğal gaz tedarik etmektedir. (12) Bu kapsamda TRAKYA GAZ’ın lisans bölgesindeki serbest olmayan tüketicilere yapılan doğal gaz satışı pazarındaki payının, lisans bölgesinde kendisinden başka herhangi bir sağlayıcının serbest olmayan tüketicilere satış yapamaması sebebiyle %100 olduğu anlaşılmaktadır. Dolayısıyla bildirime konu işlem neticesinde Kırklareli lisans bölgesindeki serbest olmayan tüketicilere yapılan doğal gaz satışları pazarı bakımından herhangi bir yoğunlaşma artışının olmadığı, yalnızca bölgede faaliyet gösteren lisanslı teşebbüsün el değiştirmesinin söz konusu olduğu değerlendirilmektedir. (13) Bununla birlikte Kırklareli lisans bölgesindeki serbest tüketicilere yapılan doğal gaz
24-11/210-86 4/5 satışları pazarı bakımından ise; GAZPORT’un ilgili pazarda 2022 yılındaki payının sınırlı (%(.....)) olduğu, söz konusu satışların da PALMET kontrolünde olan Delta Doğal Gaz Kombine Çevrim Santrali’ne yapıldığı ve grup içi satışın söz konusu olduğu görülmektedir. Ayrıca Kırklareli’nde yetkili doğal gaz dağıtıcısı şirket olarak faaliyet gösteren TRAKYA GAZ’ın ise söz konusu ilde 2022 yılında gerçekleşen toplam doğal gaz satışları içindeki payının yaklaşık %(.....) olduğu bilinmektedir. Dolayısıyla bildirime konu işlem neticesinde söz konusu pazarda gerçekleşecek yoğunlaşma artışının sınırlı olduğu değerlendirilmektedir. (14) Yukarıda bahsedilen dikey örtüşme kapsamında, doğal gaz ithalat pazarına ilişkin olarak teşebbüslerin ithalat miktarlarının ve pazar paylarının yer aldığı tabloya aşağıda yer verilmektedir. Tablo 2- Teşebbüs Bazında 2020, 2021 ve 2022 Yıllarına İlişkin Doğal Gaz İthalat Miktarı (Sm3) ve Pazar Payları (%) Teşebbüs Ünvanı 2020 2021 2022 Toplam Miktar Oran (%) Toplam Miktar Oran (%) Toplam Miktar Oran (%) Botaş Boru Hatları ile Petrol Taşıma AŞ (BOTAŞ) 43.717,45 90,84 54.843,46 93,42 52.294,92 95,66 Kibar Enerji AŞ 128,14 0,27 316,48 0,54 983,04 1,80 Akfel Gaz Sanayi ve Ticaret AŞ 1.411,62 2,93 749,07 1,28 729,81 1,34 Bosphorus Gaz Corporation AŞ 2.289,38 4,76 2.457,66 4,18 605,13 1,11 Socar Enerji Ticaret AŞ - - - - 48,77 0,09 Diğer 578,924 1,20 337,265 0,58 - - Toplam 48.125,51 100,00 58.703,93 100,00 54.661,67 100,00 Kaynak: EPDK 2020, 2021 ve 2022 Yılları Sektör Raporları6 (15) Yukarıda yer verilen tablo incelendiğinde; PALMET bünyesinde bulunan GAZPORT’un doğal gaz ithalat lisansına sahip olmasına rağmen son üç yılda (2020, 2021 ve 2022) doğal gaz ithalatı gerçekleştirmediği bununla birlikte doğal gaz ithalatı alanında BOTAŞ gibi güçlü bir oyuncunun bulunduğu görülmektedir. Bu kapsamda bildirime konu işlem neticesinde dağıtım şirketlerine doğal gaz ve LNG tedariki bakımından herhangi bir rekabetçi endişenin ortaya çıkmayacağı değerlendirilmektedir. (16) Yukarıda yer verilen bilgiler ve değerlendirmeler ışığında, bildirime konu devralma işleminin etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak nitelikte olmadığı değerlendirilmiş ve işleme izin verilmesine karar verilmiştir. 4 İlgili yılda ithalat yapan diğer teşebbüsler; Ege Gaz AŞ, Shell Enerji AŞ, Avrasya Gaz AŞ, Engie Enerji Tic. ve Pazarlama AŞ’dir. 5 İlgili yılda ithalat yapan diğer teşebbüsler; Shell Enerji AŞ, Avrasya Gaz AŞ ve Enerco Enerji San. ve Tic. AŞ’dir. 6 https://www.epdk.gov.tr/Detay/Icerik/3-0-94/dogal-gazyillik-sektor-raporu E.T: 27.02.2024
24-11/210-86 5/5 H. SONUÇ (17) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy