Rekabet Kurumu Başkanlığından; REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2023-2-055 (Soruşturma/Uzlaşma) Karar Sayısı : 24-14/290-119 Karar Tarihi : 21.03.2024 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE Üyeler : Ahmet ALGAN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK, Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN, Cengiz ÇOLAK, Berat UZUN B. RAPORTÖRLER : Evrim Özgül KAZAK, Celal Umut CAN, Muhammed Salih TÜRK Tuğçe GÜRSEL C. UZLAŞMA TARAFI: - ABC Deterjan Sanayi ve Ticaret AŞ Temsilcileri: Av. Prof. Dr. İsmail Yılmaz ASLAN, Av. Orhan ÜNAL, Av. Dilay YEŞİLYAPRAK Gazi Umur Paşa Sok. Bimar Plaza No: 38/8 Balmumcu Beşiktaş/İstanbul D. ŞİKAYET EDEN : Resen (1) E. DOSYA KONUSU : Rekabet Kurulunun 24.01.2024 tarihli ve 24-06/93-M sayılı kararı uyarınca ABC Deterjan Sanayi ve Ticaret AŞ’nin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesini ihlal edip etmediğinin tespitine yönelik olarak yürütülen soruşturma kapsamında, 07.03.2024 tarihli ve 24-12/215-MUA sayılı uzlaşma ara kararına istinaden ABC Deterjan Sanayi ve Ticaret AŞ tarafından gönderilen uzlaşma metni neticesinde soruşturmanın sonlandırılması. (2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: ABC Deterjan Sanayi ve Ticaret AŞ’nin (ABC) alıcılarının yeniden satış fiyatını belirlemek suretiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 4. maddesini ihlal ettiği iddiası. (3) G. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurulu (Kurul) 26.10.2023 tarih ve 23-50/974-M sayı ile, ABC’nin alıcılarının yeniden satış fiyatını belirlemek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği iddiası ile ilgili olarak aynı Kanun’un 40. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına karar vermiştir. (4) Anılan Kurul kararı ve Başkanlık Makamının 19.12.2023 tarihli ve 79547 sayılı Olur’u uyarınca başlatılan önaraştırma çerçevesinde 21.12.2023 tarihinde ABC’de yerinde inceleme yapılmıştır. (5) Önaraştırma süreci sonunda düzenlenen 18.01.2024 tarihli ve 2023-2-055/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu, Kurulun 24.01.2024 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 24-06/93-M sayı ile; alıcılarının yeniden satış fiyatını belirlemek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal edip etmediğinin tespiti amacıyla ABC hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına karar verilmiştir. (6) 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin ikinci fıkrası gereğince Soruşturma Bildirimi; ABC’ye 02.02.2024 tarihli ve 82818 sayılı yazı ile yapılmıştır. ABC birinci yazılı savunmasını göndermemiştir.
24-14/290-119 2/22 (7) Soruşturma süreci devam ederken, Kurum kayıtlarına 14.02.2024 tarih ve 48667 sayı ile intikal eden yazı ile ABC tarafından 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca uzlaşma usulünün başlatılmasına dair başvuruda bulunulmuştur. (8) ABC’nin uzlaşma talebine ilişkin hazırlanan 19.02.2024 tarihli ve 2023-2-055/BN-01 sayılı Bilgi Notu Kurulun 21.02.2024 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 24-09/158-M sayı ile ABC’nin uzlaşma talebi kabul edilerek, uzlaşma görüşmelerine başlanmasına karar verilmiştir. Anılan karar kapsamında; 27.02.2024 tarihinde ABC yetkilileri ve temsilcileri ile Kurum merkez binasında uzlaşma görüşmesi gerçekleştirilmiştir. Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hâkim Durumun Kötüye Kullanılmasına Yönelik Soruşturmalarda Uygulanabilecek Uzlaşma Usulüne İlişkin Yönetmelik’in (Uzlaşma Yönetmeliği) 6. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca yapılan görüşmede; ABC’ye dosya konusu iddiaların içeriği, isnat edilen ihlalin niteliği, kapsamı ve süresi, ABC hakkında ihlal isnadına dayanak oluşturan başlıca belgeler, sürecin uzlaşma ile sonuçlanması halinde uygulanabilecek indirim oranı ve uzlaşma tarafına verilebilecek idari para cezası aralığı hakkında bilgi verilmiştir. (9) ABC ile gerçekleştirilen uzlaşma görüşmesi akabinde hazırlanan 04.03.2024 tarihli ve 2023-2-055/BN-02 sayılı Bilgi Notu, Kurulun 07.03.2024 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 24-12/215-MUA sayı ile ABC hakkında uzlaşma ara kararı alınmıştır. İlgili karar, ABC’ye 07.03.2024 tarihli ve 84974 sayılı yazı ile elektronik ortamda gönderilmiştir. Uzlaşma ara kararına istinaden ABC tarafından gönderilen uzlaşma metni 15.03.2024 tarih ve 49787 sayı ile, süresi içinde, Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. (10) Bu gelişmeler üzerine hazırlanan 18.03.2024 tarihli ve 2023-2-055/BN-03 sayılı Bilgi Notu görüşülerek karara bağlanmıştır. (11) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle; Kurulun 07.03.2024 tarihli ve 24-12/215-MUA sayılı uzlaşma ara kararı ile ABC tarafından sunulan uzlaşma metni çerçevesinde, 24.01.2024 tarihli ve 24-06/93-M sayılı Kurul kararları uyarınca ABC hakkında yürütülen soruşturmanın uzlaşma ile sonlandırılabileceği ifade edilmiştir. I. İNCELEME, GEREKÇE ve HUKUKİ DAYANAK I.1. Uzlaşma Tarafı: ABC Deterjan Sanayi ve Ticaret AŞ (ABC) (12) ABC, 1972 yılında Başer Kimya Sanayi ve Ticaret AŞ (BAŞER KİMYA) adı altında Osmaniye’de kurulmuş olup 1985 yılında Colgate Palmolive Company (COLGATE) ile BAŞER KİMYA tarafından kurulan ortak girişimle, ABC markası ile matik deterjan üretimine başlamıştır. 2008 yılında COLGATE’in BAŞER KİMYA’da sahip olduğu %45 oranındaki hissesinin ABC Holding AŞ tarafından devralınmasının1 ardından BAŞER KİMYA’nın ticaret ünvanı 2010 yılında ABC Deterjan Sanayi ve Ticaret AŞ olarak değiştirilmiştir. (13) ABC; çamaşır ve bulaşık deterjanlarının, sert yüzey temizleyicilerinin, kozmetik ürünlerin, sıvı deterjanlar için kullanılan pet ve polieliten2 şişelerin, kimyasal ve yarı mamul maddelerin üretimi ve satışı alanında faaliyet göstermektedir3. Söz konusu 1 18.09.2008 tarihli ve 08-54/856-343 sayılı Kurul kararı ile bu işleme izin verilmiştir. 2 Polietilen bir termoplastik olup kimyasal maddelere karşı yüksek direnç gösterdiğinden şişe vb. ürünlerde kullanılmaktadır. 3 Teşebbüsün Osmaniye’nin Bahçe ilçesinde yer alan beş üretim tesisi bulunmaktadır. Tek bir kampüs içinde yer alan üretim tesislerinin 06.02.2023 tarihinde gerçekleşen depremde hasar aldığı ve teşebbüsün faaliyetleri içerisinde en büyük paya sahip olan matik deterjan tesisi ağır hasar gördüğü için
24-14/290-119 3/22 teşebbüsün ürünleri matik deterjan, sıvı çamaşır deterjanı, yumuşatıcı, leke çıkarıcı, sıvı bulaşık deterjanı, krem deterjan, jel deterjan, çamaşır suyu, yüzey temizleyici, sprey temizleyici, şampuan, saç kremi, duş jeli, sıvı sabun ve benzeridir. (14) ABC, Türkiye’den yapılan temizlik ürünleri ihracatında deterjan kategorisinde ikinci sırada yer almaktadır. ABC’nin herhangi bir bağlı ortaklığı veya iştiraki bulunmamakta olup aşağıdaki tablolarda teşebbüsün ortaklık ve yönetim yapısı bilgilerine yer verilmektedir: Tablo 1- ABC’nin Ortaklık Yapısı Hissedar Hisse Oranı (%) ABC Holding AŞ4 (.....) AB Holding AŞ5 (.....) Beta Kimyasal Mad. Yat. AŞ6 (.....) Abdullah BAŞER (.....) Toplam 100,00 Kaynak: Cevabi Yazı Tablo 2- ABC’nin Yönetim Yapısı Adı Soyadı Ünvanı Mehmet BAŞER Yönetim Kurulu Başkanı Mustafa BAŞER Yönetim Kurulu Başkan Yardımcısı Hasan BAŞER Yönetim Kurulu Üyesi Kaynak: Cevabi Yazı (15) ABC, ABC Deterjan markası ile faaliyet göstermekte olup ayrıca çeşitli perakendecilere özel markalı ürün üretmektedir. Özel markalı ürünlerin, teşebbüsün toplam satışlarından aldığı pay ciro bazında 2020 yılında %(.....), 2021 yılında %(.....), 2022 yılında ise %(.....) olup miktar bazında ise sırasıyla %(.....), %(.....) ve %(.....)’tür. Aşağıdaki tabloda ABC tarafından özel markalı ürün satışı gerçekleştirilen teşebbüslere ve söz konusu özel markalı ürünlere yer verilmektedir: Tablo 3- ABC’nin Ürettiği Özel Markalı Ürünler ve Bu Ürünleri Sattığı Teşebbüsler7 Marka Teşebbüs Çiçeğim Matik Deterjan A101 Çiçeğim Sıvı Bulaşık Sıvısı A101 Çiçeğim Yumuşatıcı A101 Süzz Matik Deterjan BİZİM TOPTAN8 Art Matik Deterjan BİM9 Bill Matik Deterjan BİM Bulut Yumuşatıcı BİM Bulut Konsantre Yumuşatıcı BİM Kaynak: Cevabi Yazı ABC tarafından anılan tesisin yıkımının gerçekleştirildiği, hâlihazırda teşebbüs tarafından matik deterjan üretilemediği ve bu tür deterjanın başka üreticilere ürettirildiği ABC yetkilileri tarafından belirtilmiştir. 4 ABC Holding AŞ’nin ortaklık yapısında %(.....) pay ile Mehmet BAŞER, %(.....) pay ile Demet BİLİCİ, %(.....) pay ile Özlem BAŞER, %(.....) pay ile Mert BAŞER, %(.....) pay ile Ela BAŞER, %(.....) pay ile İpek BİLİCİ ve %(.....) pay ile Stephan Collins PATRICK bulunmaktadır. 5 AB Holding AŞ’nin ortaklık yapısında %(.....) pay ile Murat BAŞER, %(.....) pay ile Hasan BAŞER, %(.....) pay ile Neslihan BAYRAKTAR ve %(.....) pay ile Mediha BAŞER bulunmaktadır. 6 Beta Kimyasal Mad. Yat. AŞ’nin ortaklık yapısında %(.....) pay ile Hasan BAŞER, %(.....) pay ile İrem BAŞER, %(.....) pay ile Eser BAŞER, %(.....) pay ile Mustafa BAŞER ve %(.....) pay ile Ahmet TAYAKISI bulunmaktadır. 7 ABC tarafından gönderilen cevabi yazıda 06.02.2023 tarihinde gerçekleşen deprem sonrasında yalnızca Yeni Mağazacılık AŞ (A101) için Çiçeğim özel markalı ürünün üretiminin yapıldığı belirtilmiştir. 8 Bizim Toptan Satış Mağazaları AŞ (BİZİM TOPTAN) 9 Bim Birleşik Mağazalar AŞ (BİM)
24-14/290-119 4/22 (16) Ayrıca teşebbüs tarafından Eczacıbaşı Tüketim Ürünleri San. ve Tic. AŞ, Ecolab Temizleme Sistemleri AŞ10 ve Koruma Temizlik AŞ’ye11 fason üretim gerçekleştirilmektedir. (17) ABC, portföyünde bulunan ürünlerin satışını; geleneksel kanal ve modern kanal aracılığıyla gerçekleştirmektedir. Geleneksel satış kanalında yer alan alt satış kanalları Cash&Carry12 ve toptan kanalı, distribütör kanalı, direkt çalışılan müşteriler13 iken; modern kanalda yer alan alt satış kanalları ise indirim marketleri14, e-ticaret kanalı ve ulusal zincirlerdir15. ABC’nin satışlarının satış kanalı bazında dağılımına ilişkin bilgilere aşağıdaki tabloda yer verilmiştir: Tablo 4- ABC’nin Net Satış Gelirlerinin Satış Kanalı Bazında Dağılımı Satış Kanalı 2020 2021 2022 Net Satış Payı (%) Net Satış Payı (%) Net Satış Payı (%) Miktar Ciro Miktar Ciro Miktar Ciro Geleneksel Kanal Distribütör Kanalı (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Direk Çalışılan Müşteriler (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Cash&Carry ve Toptan Kanal (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Toplam (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Modern Kanal İndirim Marketleri (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Ulusal Zincirler (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) E-ticaret (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Toplam (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Genel Toplam 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 Kaynak: Cevabi Yazı (18) Yukarıda yer verilen tablo incelendiğinde, ABC’nin net satışlarının satış kanalı bazındaki dağılım oranlarının 2020 yılı bakımından geleneksel kanal için miktar bazında %(.....), ciro bazında %(.....); modern kanal için miktar bazında %(.....), ciro bazında %(.....) olduğu; 2021 yılı bakımından geleneksel kanal için miktar bazında %(.....), ciro bazında %(.....); modern kanal için miktar bazında %(.....), ciro bazında %(.....) seviyesinde olduğu; 2022 yılı bakımından ise geleneksel kanal için miktar bazında %(.....), ciro bazında %(.....) ve modern kanal için miktar bazında %(.....), ciro bazında %(.....) seviyesinde olduğu görülmektedir. Dolayısıyla, teşebbüsün satışlarını ağırlıklı olarak geleneksel kanal üzerinden yaptığı anlaşılmaktadır. (19) ABC’nin, faaliyet gösterdiği ürün kategorileri bakımından farklı rakipleri bulunmakta olup her bir ürün kategorisinde Türkiye’de, ABC’nin ve rakiplerinin miktar ve ciro bazlı pazar paylarına ilişkin tablolara aşağıda yer verilmektedir16: 10 Temizlik ürünleri tedarikinde faaliyet göstermektedir. 11 HYPO markası ile temizlik ürünleri sektöründe faaliyet göstermektedir. 12 Toplu tüketim yapan müşterilere hitap eden, genellikle sadece nakit olarak alışveriş yapılabilen ve nakliyenin müşterilere ait olduğu satış mağazalarıdır. 13 ABC tarafından doğrudan sevkiyat yapılabilen Altun Gıda İhtiyaç Tüketim Mad. İnş. San. ve Tic. AŞ (HAPPY CENTER) ve Gimsa Perakende Gıda Sanayi ve Ticaret AŞ (GİMSA) gibi büyük perakende firmalar olduğu belirtilmiştir. 14 Yalnızca A101 ve BİM ile çalışıldığı belirtilmiştir. 15 Ulusal zincir olarak nitelendirilen Ebebek Mağazacılık AŞ ile çalışıldığı ifade edilmiştir. 16 Teşebbüsün ayrıca “arap sabunu”, “cam temizleyici”, “elde yıkama deterjanı”, “hijyen ürünleri”, “jel”, “kireç önleyici”, “konsantre apc”, “krem temizleyici”, “ıslak mendil”, “sıvı performans deterjanı”, “sıvı sabun”, “standart çamaşır suyu” ve “şampuan” üretiminin bulunduğu, ancak söz konusu ürünlerden
24-14/290-119 5/22 Tablo 5- Matik Deterjan Pazar Payları Miktar (%) Ciro (%) 2020 2021 2022 2020 2021 2022 OMO17 (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) ARIEL18 (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) ALO19 (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) PEROS20 (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) BİNGO21 (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) PERSİL22 (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) TURSİL23 (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) ABC (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) BORON24 (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Diğer 11,6 10,8 17,3 10,2 8,8 14,6 Toplam 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 Kaynak: Cevabi Yazı Tablo 6- Sıvı Bakım Deterjanı Pazar Payları Miktar (%) Ciro (%) 2020 2021 2022 2020 2021 2022 PERWOLL25 (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) RİNSO26 (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) BİNGO (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) YUMOŞ27 (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) ABC (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) WOOLITE28 (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Diğer 0,6 0,4 0,3 0,5 0,3 0,4 Toplam 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 Kaynak: Cevabi Yazı Tablo 7- Standart Yumuşatıcı Pazar Payları Miktar (%) Ciro (%) 2020 2021 2022 2020 2021 2022 VERNEL29 (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) BİNGO (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) YUMOŞ (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) ABC (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) PEROS (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Diğer 46,2 43,9 49,5 41,3 40,9 45,9 Toplam 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 Kaynak: Cevabi Yazı çoğunun Türkiye’de satışının yapılmadığı, “arap sabunu”, “kireç önleyici” ve “cam temizleyici” gibi ürünlerin göz ardı edilebilir derecede düşük pazar payı bulunduğu ifade edilmiştir. 17 Unilever Sanayi ve Ticaret Türk AŞ 18 Procter & Gamble Tüketim Malları Sanayi AŞ 19 Procter & Gamble Tüketim Malları Sanayi AŞ 20 Beyaz Kağıt ve Hijyenik Temizlik Ürünleri San. Tic. AŞ 21 Hayat Kimya Sanayi AŞ 22 Türk Henkel Kimya San. ve Tic. AŞ 23 Türk Henkel Kimya San. ve Tic. AŞ 24 Etimine AŞ 25 Türk Henkel Kimya San. ve Tic. AŞ 26 Unilever Sanayi ve Ticaret Türk AŞ 27 Unilever Sanayi ve Ticaret Türk AŞ 28 Reckitt Benckiser Tem. Mal. San. Tic. AŞ 29 Türk Henkel Kimya San. ve Tic. AŞ
24-14/290-119 6/22 Tablo 8- Konsantre Yumuşatıcı Pazar Payları Miktar (%) Ciro (%) 2020 2021 2022 2020 2021 2022 YUMOŞ (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) VERNEL (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) BİNGO (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) PEROS (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) ABC (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Diğer 27,9 25,8 29,8 22,5 21,4 23,9 Toplam 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 Kaynak: Cevabi Yazı Tablo 9- Bulaşık Sıvısı Pazar Payları Miktar (%) Ciro (%) 2020 2021 2022 2020 2021 2022 FAIRY30 (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) PRIL31 (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) PEROS (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) BİNGO (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) ABC (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) VİKİNG32 (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) PORÇÖZ33 (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Diğer 30,7 28,8 38,9 23,7 23,6 30,0 Toplam 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 Kaynak: Cevabi Yazı Tablo 10- Yoğun Çamaşır Suyu Pazar Payları Miktar (%) Ciro (%) 2020 2021 2022 2020 2021 2022 DOMESTOS34 (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) ACE35 (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) ABC (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) BİNGO (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) PEROS (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) HYPO36 (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Diğer 35,6 35,9 41,0 23,9 25,9 31,5 Toplam 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 Kaynak: Cevabi Yazı Tablo 11- Sprey Temizleyici Pazar Payları Miktar (%) Ciro (%) 2020 2021 2022 2020 2021 2022 ASPEROX37 (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) CIF38 (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) CILLIT BANG39 (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) 30 Procter & Gamble Tüketim Malları Sanayi AŞ 31 Türk Henkel Kimya San. ve Tic. AŞ 32 Viking Temizlik ve Kozmetik AŞ 33 Levent Kimya San. ve Tic. AŞ 34 Unilever Sanayi ve Ticaret Türk AŞ 35 Procter & Gamble Tüketim Malları Sanayi AŞ 36 Koruma Temizlik AŞ 37 Beyaz Kağıt ve Hijyenik Temizlik Ürünleri San. Tic. AŞ 38 Unilever Sanayi ve Ticaret Türk AŞ 39 Reckitt Benckiser Tem. Mal. San. Tic. AŞ
24-14/290-119 7/22 Tablo 11’in devamı: Miktar (%) Ciro (%) 2020 2021 2022 2020 2021 2022 HIGHGENIC40 (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) PORÇÖZ (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) MARC41 (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) MR. MUSCLE42 (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) SIR43 (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) ERNET44 (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) ABC (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Diğer 47,2 31,2 34,0 36,6 25,9 27,9 Toplam 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 Kaynak: Cevabi Yazı Tablo 12- Yüzey Temizleyici Pazar Payları Miktar (%) Ciro (%) 2020 2021 2022 2020 2021 2022 BINGO (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) DIXI45 (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) ASPEROX (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) DOMESTOS (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) ABC (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) MR. MUSCLE (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) HIGHGENIC (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Diğer 68,5 64,5 62,2 64,3 33,4 55,3 Toplam 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 Kaynak: Cevabi Yazı (20) ABC tarafından pazarlaması, satışı ve dağıtımı gerçekleştirilen ürünlerin ABC’nin toplam satış geliri içerisindeki dağılımına aşağıdaki tabloda yer verilmiştir. Tablo 13- ABC’nin Sattığı Ürünler ve Bu Ürünlerin ABC’nin Net Satışları İçindeki Payları Ürün 2020 2021 2022 Net Satış Payı (%) Net Satış Payı (%) Net Satış Payı (%) Miktar Ciro Miktar Ciro Miktar Ciro Matik Deterjan (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Sıvı Bakım Deterjanı (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Standart Yumuşatıcı (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Konsantre Yumuşatıcı (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Bulaşık Sıvısı (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Yoğun Çamaşır Suyu (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Sprey Temizleyici (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Yüzey Temizleyici (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Arap Sabunu (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Cam Temizleyici (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Elde Yıkama Deterjanı (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Hijyen Ürünleri (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Jel (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Kireç Önleyici (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) 40 1K Kimya AŞ 41 Reckitt Benckiser Tem. Mal. San. Tic. AŞ 42 Johnson & Son Inc. 43 Seba Kimya San. ve Tic. AŞ 44 Sultanlar Ev İhtiyaç Mad. Paz. AŞ 45 Türk Henkel Kimya San. ve Tic. AŞ
24-14/290-119 8/22 Tablo 13’ün devamı: 2020 2021 2022 Net Satış Payı (%) Net Satış Payı (%) Net Satış Payı (%) Miktar Ciro Miktar Ciro Miktar Ciro Konsantre Apc46 (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Krem Temizleyici (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Islak Mendil (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Sıvı Performans Deterjanı (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Sıvı Sabun (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Standart Çamaşır Suyu (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Şampuan (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Özel Markalı Ürünler47 (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Toplam 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 Kaynak: Cevabi Yazı (21) Tablodan görüleceği üzere teşebbüsün 2020-2022 yılları arasında net satışları içerisinde miktar ve ciro payı bakımından öne çıkan ilk üç ürün kategorisi matik deterjan, standart yumuşatıcı ve sıvı bakım deterjanıdır. Diğer yandan, anılan dönemde, özel markalı ürünlerin teşebbüsün cirosu içindeki payı %(.....) ile %(.....) aralığında değişmektedir. I.2. Dosya Kapsamında Elde Edilen Belgeler (22) Önaraştırma yapılmasına dayanak teşkil eden ve GİMSA’da yapılan yerinde incelemede elde edilen belgeler ile önaraştırma sürecinde 21.12.2023 tarihinde ABC’de yapılan yerinde incelemede elde edilen belgelere aşağıda yer verilmektedir. I.2.1. GİMSA’da Yapılan Yerinde İncelemede Elde Edilen Belgeler (23) Delil 1: ABC Bölgeler Müdürü (.....)48 tarafından 04.05.2020 tarihinde GİMSA Satın Alma Müdürü (.....)’ye gönderilen “Raf Fiyatları” konulu e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: “(.....) bey merhaba , Geçen hafta görüştüğümüz raf fiyatları artırım konusunu tekrar bilginize sunmak isterim. İyi çalışmalar” (24) Delil 2: ABC Ankara Satış Yönetmeni (.....)49 tarafından 09.09.2020 tarihinde GİMSA Satın Alma Müdürü (.....)’ye ve bir GİMSA çalışanına ait olduğu değerlendirilen (…..) e-posta hesabına gönderilen, bilgi kısmında ABC Satış Direktörü (.....)’in50 ve ABC Distribütör Kanal Müdürü (…..)’nin51 bulunduğu, “Raf fiyatları ve Ekim ayı fiyat geçişi hk” konulu, ekinde GİMSA’dan istenilen raf fiyatlarına ilişkin tablo bulunan e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: “(.....) bey merhaba , Pazartesi günü görüşmemiz neticesinde aldığımız siparişinizi ( FİYAT 1 listeden ) sisteme girdik ve sevk edeceğiz . Sizlerden istemiş olduğumuz raf fiyatlarını ekte paylaşıyorum . Sizin desteğiniz ile raf fiyatlarımızı pazartesi gününe kadar yukarı taşıyabilirsek diğer müşterilerimizde çok daha hızlı yol alabiliriz. Ekim ayında yapılacak zam için fiyat geçişi öncesi vereceğiniz siparişleri “FİYAT 3” listesine göre oluşturmanızı ve bu doğrultuda planlama yapmanızı rica ederim. 46 Teşebbüs tarafından 2023 yılında üretilmeye başlanan konsantre yüzey temizleyicisidir. 47 Teşebbüs tarafından deprem sonrasında özel markalı ürünlerin üretimin tahmini olarak %(.....)-(.....) aralığında azaldığı belirtilmiştir. 48 ABC tarafından ilgili kişinin 24.08.2020 tarihinde işten ayrıldığı bildirilmiştir. 49 ABC tarafından ilgili kişinin 25.09.2020 tarihinde işten ayrıldığı bildirilmiştir. 50 ABC tarafından ilgili kişinin 31.10.2021 tarihinde işten ayrıldığı bildirilmiştir. 51 ABC tarafından ilgili kişinin 16.08.2022 tarihinde işten ayrıldığı bildirilmiştir.
24-14/290-119 9/22 Konuyu bilginize sunarım. İyi çalışmalar. GİMSA İSTENİLEN RAF FİYATI Toz 600 GR 4,25 Matik 6 KG 25,50 Sıvı Bakım 3 LT 18,50 2145 Jel DETERJAN 17,50 Soft 5 LT 15,50 Kon. 1440 ML 12,90 Blş. 685 ML 4,90 Blş. 1.370 ML 7,90 Blş. 4 Satış 15,50 ÇŞ 4 KG 8,90 UÇŞ 810 ML 4,90 UÇŞ 2 KG 7,90 UÇŞ 4 KG 14,50 S.Krem 750 ML 5,90 S.Krem 1+1 11,50 YN S.Krem 750 ML 5,90 YNS.Krem 1+1 11,50 Yüzey 2.500 ML 9,90 S.Sabun 3.500 ML 12,90 Sıvı A.Sabun 900 ML 6,90 (25) Delil 3: ABC Ankara Satış Yönetmeni (.....) tarafından 18.09.2020 tarihinde GİMSA Satın Alma Müdürü (.....)’ye gönderilen, bilgi kısmında ABC Distribütör Kanal Müdürü (.....)’nin bulunduğu, “Abc deterjan raf fiyatları hk” konulu, ekinde raf fiyatlarına ilişkin tablo bulunan e-postada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: “(.....) bey merhaba , Geçen hafta telefonda görüşmemiz üzerine bende elimden geldiği kadar hızlı hareket etmeye çalıştım lakin pandemi ( covid – 19 ) sürecinden dolayı planladığımdan biraz daha geç oldu . Sizlerin raf fiyatlarınızı yukarı taşımanız benim elimi güçlendiriyor. Bu konu için ayrıca teşekkür ederim. Şu anki güncele bakacak olursak eğer mevcut durum aşağıdaki gibidir, NEV Gross raf fiyatlarımız GİMSA raf fiyatlarımız ABC 6 KG MATİK : 20,90 dan 22,50 ABC 6 KG MATİK : 23,90 ABC 3 LT BAKIM : 15,90 dan 16,90 ABC 3 LT BAKIM : 17,90 ABC 2145 ml JEL : 13,90 dan 14,90 ABC 2145 ML JEL : 15,90 ABC 4 LT ULTRA ÇAMAŞIR SUYU : 12,90 dan 13,90 ABC 4 LT ULTRA Ç. SUYU : 13,90 ABC 750+750 SIVI KREM : 8,80 den 9,50 ABC 750+750 SIVI KREM : 10,50 ABC 5 LT SOFT : 12,90 ABC 5 LT SOFT : 13,90 ABC 4 LT BUŞALIK : 13,50 ABC 4 LT BULAŞIK : 13,90 ABC 4 LT ÇAMAŞIR SUYU : 7,95 8,45 ABC 4 LT ÇAMAŞIR SUYU : 7,90 / ABC 1440 KONSANTRE 10,90 ABC 1440 KONSATRE SOFT : 11,90 ABC 900 ML ARAP SABUNU : 6,90 ABC 900 ML ARAP SABUNU : 6,49 ABC 1,5 KG MATİK : 8,90 ABC 1,5 KG MATİK : 7,45 ABC 2,5 LT YÜZEY TEM : 8,90 ABC 2,5 LT YÜZEY TEM : 8,45 ABC 6OO GR TOZ ELDE : 3,75 ABC 600 GR TOZ ELDE : 3,49 ABC 2700 ML BEBEK DET : 16,90 ABC 2700 BEBEK DETERJANI : 17,90 ABC 3,5 LT SIVI SABUN : 10,90 ABC 3,5 LT SIVI SABUN : 11,90
24-14/290-119 10/22 ABC 2 LT ULTRA Ç . SUYU : 6,50 Amacımız raf fiyatlarını istediğimiz seviyede yukarı taşıyarak noktasal anlamda fiyat istikrarını koruyabilmek olacaktır. Fiyatlarımızı yüz yüze müzakere ederek yeniden planlayıp rafları yukarı taşımak istiyoruz. Konu ile ilgili önümüzdeki hafta müsait olduğunuz bir gün için sizden randevu talep ediyorum. Kolay gelsin. İyi çalışmalar. I.2.2. ABC’de Yapılan Yerinde İncelemede Elde Edilen Belgeler (26) Delil 5: 08.09.2020 tarihinde ABC İş Geliştirme Müdürü (.....) tarafından ABC İç Anadolu Bölge Yöneticisi (.....)’e gönderilen, ABC Satış Direktörü (.....)’in bilgiye eklendiği, “RE: Çorum için Ek Destek Talebim Hk.” konulu e-postanın içeriği aşağıda aktarıldığı gibidir: “(.....) selam, Toplam alım yerine nokta bazında yapmayı planladığın aksiyon üzerinden konuşmak daha faydalı olacak. (.....) bey'in dediği gibi şu an fiyatları yukarı çekme anlamında yoğun çaba sarfediyoruz, bunun yansımalarını da bir iki hafta içinde bölgende görmeye başlayacaksın ( Bozuk fiyatların yükseldiğini ) Bu dönemde en son istediğimiz şey sahaya düşük fiyatlı ürün basmak. Ama noktalardaki ticaretimizi de doğru fiyatlar üzerinden sürdürüp geliştirmemiz gerekiyor. Bunun için senden ricam önce müşterilerini önceliklendirmen, en önemlilerden başlayarak aksiyon planları oluşturman. Şu anda aşağıda istemiş olduğun desteği ( Bozuk fiyatlara cevap vermek için değil de ) daha makul seviyelere çekerek nokta bazında aksiyonlarını gönderebilir misin? Hangi noktaya hangi ürünlerde aksiyon almayı planlıyorsun Kaç Koli ürün satmayı planlıyorsun Şu anda bu noktalarda ürünlerin mevcut raf satış fiyatları ne Bu ürünleri noktaya verdiğinde raf satış fiyatları ne olacak. Bunun için ne kadarlık bir desteğe ihtiyacın var ( TL olarak ) Bu arada bir dip not : Aldığımız aksiyonlar sayesinde iki haftadır alternatif kanallara ürün akışı büyük ölçüde kesildi, bu nedenle şu an herkez mal arayışında, fiyatlar ciddi anlamda yukarı gelmeye başladı. Bu nedenle gelen taleplerde sahadaki eski bozuk fiyatlara bakarak plan yapma, fiyatlar gün ve gün yükseliyor.” (27) Delil 6: 14.09.2020 tarihinde ABC Satış Direktörü (.....) tarafından abcbolgeyoneticileri@abcdeterjan.com e-posta hesabına gönderilen “Raf/Aktivite fiyatları – Fiyat Geçişi” konulu e-postanın içeriği aşağıda aktarıldığı gibidir: “Arkadaşlar, Hiçbir müşteride (Cas&Caryy, Gross, Super Market, vs.) aşağıdaki fiyatların altında fiyat görmek istemiyorum. Dip fiyatlar bunlardır. Ay sonunda bu fiyatların %5 daha yukarı gitmesi gerekir. Önümüzdeki ay fiyat listesi tahminimce %5 civarında zamlanacak dolayısıyla Ekim de fiyat geçişiyle beraber bir %5 daha artmalı.52 Piyasanızda varsa bozuk fiyatları hızlıca toparlayın. Bugün fiyatları yukarı çekemezseniz önümüzdeki ay daha da zorlanırsınız.” 52 Belgede yer alan cümle, belgenin orijinal halinde vurguludur.
24-14/290-119 11/22 (28) Delil 7: 14.09.2020 tarihinde ABC Bursa Bölge Yöneticisi (.....) tarafından ABC Bölgeler Müdürü (.....)’a53 gönderilen “Netgros İnsert fiyat hakkında” konulu e-postanın içeriği aşağıda aktarıldığı gibidir: “(.....) bey merhaba, Bursa bölgede çalışmakta olduğumuz Net Gross ((.....)) cari isimli müşterimiz istemediğimiz ve asla onay vermediğimiz bir rakama ABC 6 kg toz deterjanı inserte girmiştir. Müşterinin 01.08 tarihinden bu yana 6 kg toz alımı yoktur. Satmış olduğu ürünler, 7. Ayda daha önce tarafınıza bilgisini vermiş olduğum, depo yangınından elinde kalan ürünlerdir. İnsert bilgim dışında oluşturulmuştur. Sonrasında müşteri ile yapmış olduğum görüşmede; müşteri elinde bulunan ürünleri hızlı nakte çevirme ihtiyacının olduğunu ek olarak, aynı bölgede yeni açılan Uğur Gross marketin ABC 3,5kg sıvı sabunu insertte (.....) TL ye satmasına (kendisinin bu ürünümüzü (.....) TL ye satın alıyor) tepki amaçlı ürün fiyatını indirmiştir. Müşteri bozuk fiyatlarla ilgili öncesinde de uyarılmıştı. Ancak agrasif fiyat mantığı bulunan müşterimiz uyarılarımıza olumlu dönüş vermemiştir. Kendisine bundan sonrasında bu şartlarda çalışamayacağımız bildirilmiştir. Ayrıca Merch54 arkadaşımızın rutundan çıkarılmıştır. Bilgilerinize sunarım. İyi çalışmalar (.....)” (29) Delil 8: 19.10.2020 tarihinde ABC İzmir Bölge Müdürü (.....) (O.G.) tarafından Tespo Tüketim Malları Ticaret ve Sanayi AŞ Satınalma Uzmanı (.....)’e (E.A.) gönderilen, “Raf/Aktivite fiyatları - Fiyat Geçişi” konulu e-postanın içeriği aşağıda aktarıldığı gibidir55: 19.10.2020– (O.G.) > (E.A.) “(.....) Bey Merhaba,01.11.2020 tarihi itibarı ile tüm müşterilerimize ( Cash&Carry, Gross, Super Market, Market, vs. ) geçerli olacak şekilde planlanan öneri raf fiyatlarımız ve olabilecek MİNİMUM DİP FİYATLARIMIZ aşağıdaki tabloda belirtilmiştir. Mağazalarınızda bu dip fiyatın altında fiyatlar var ise ekim ayı sonuna kadar bunları toparlamak adına yardımınızı rica ederim.” 53 ABC tarafından ilgili kişinin 27.09.2021 tarihinde işten ayrıldığı bildirilmiştir. 54Ürünün satış noktasındaki bulunurluğunu ve görünürlüğünü sağlamaya yönelik pazarlama faaliyetlerini ifade eden “merchandise” ifadesinin kısaltması olup bu alanda çalışan personeli nitelemektedir. 55 “Tarih” e-postanın gönderildiği tarihi, “>” işareti e-posta trafiğinin yönünü göstermektedir.
24-14/290-119 12/22 19.10.2020– (E.A.) > (O.G.) “Merhaba, Talebiniz üzerine raf fiyatlarımız istediğiniz şekilde oluşturulacaktır. selamlar” (30) Yukarıda yer alan e-posta alıntılanarak; 20.10.2020 tarihinde ABC Satış Direktörü (.....) tarafından ABC Ege Bölge Müdürü (.....)’ye gönderilen, “Re: Raf/Aktivite fiyatları - Fiyat Geçişi” konulu e-postanın içeriği aşağıda aktarıldığı gibidir: “Tespo fiyatlari revize olmus, tesekkurler. (.....)” (31) Delil 8’de yer alan e-posta içeriğinin aynı tarihte ABC Distribütör Kanal Müdürü (.....) tarafından abcbolgeyoneticileri@abcdeterjan.com.tr e-posta hesabına ve ABC Ankara Bölge Müdürü (.....)’a 56 gönderildiği, ABC Satış Direktörü (.....)’in bilgiye eklendiği, “mağazanız” ifadesinin “bölgeniz” olarak değiştirildiği ve “Konuyu ekipleriniz ile paylaşmanızı, piyasada ürünlerimizin dip fiyatının belirlenmesinde aksiyon alabilecek tüm arkadaşların konunun hassasiyeti adına bilgi sahibi olmasını rica ederim” ifadesinin eklendiği görülmüştür. Sonrasında söz konusu e-posta alıntılanarak; 21.10.2020 tarihinde ABC Karadeniz Bölge Yöneticisi (.....) tarafından ABC Satış Uzmanı (.....)’a 57 “(.....), Piyasadaki raf fiyatlarımızı bu tabloyu dikkate alarak düzenleyelim.” ifadesi ile gönderilmiştir. (32) Delil 9: 30.12.2020 tarihinde ABC Satış Direktörü (.....) tarafından abcbolgeyoneticileri@abcdeterjan.com e-posta adresine gönderilen “Sıvı Bakım 4 L” konulu e-postanın içeriği aşağıda aktarıldığı gibidir: “Arkadaşlar, Geçen hafta toplantıda bahsettiğim Sıvı Bakım Deterjanı Color 4L ürününde beklediğim heyecanı göremediğim için ürünü ek hedeften çıkarttım. Aşağıdaki hususları dikkate alarak bana bölgelerinizdeki kilit müşteriler bazında satmayı planladığınız miktarları ekteki tabloda doldurarak 6 Ocak Çarşamba akşamına kadar bildirmeniz gerekmektedir. - Ürün tek sefer sınırlı sayıda üretilecektir. - Sevkiyatlar Ocak ayının 15’inden sonra başlayabilecek ve Şubat sonuna kadar devam edecek. - Ürünün toptana satışı yasaktır, - Sadece Kilit Müşteriler’e satış gerçekleşecektir. - Kilit Müşteriler dışında satış gerçekleşecek ise bunlar için tabloda “bayi deposu” yazılarak bir miktar belirtilmelidir. - Ürün sınırlı olacağı için tablo ile bildireceğiniz miktarların üzerinde satışın gerçekleşmesi durumunda (.....)’e yazılı bilgi verilip mutlaka onay alınmalıdır. 56 ABC tarafından ilgili kişinin 31.08.2022 tarihinde işten ayrıldığı bildirilmiştir. 57 ABC tarafından ilgili kişinin 18.11.2022 tarihinde işten ayrıldığı bildirilmiştir.
24-14/290-119 13/22 - Fiyat yapısı merkezi olarak belirleneceği için SDP ve Nominal bütçenizden 1 kuruş harcanmayacaktır, o bütçelere başka yerlerde çok ihtiyacınız olacak. Esneme payı sadece bayinin karından feragatı ya da alacağı peşin iskontosu ile sınırlıdır. - Ürünün bu fiyat yapısından satılabilmesi adına çok ciddi pazarlama bütçesi harcanacaktır dolayısıyla işimize en faydalı olacak şekilde kullanılmalı, mümkünse diğer ürün gruplarının da satışına destek olacak şekilde marketler ile görüşülmeli. Fiyat yapısı: Koli fiyatı: 90 TL + KDV Koli içi: 4 Bayiden alınacak geri dönüş faturası: Koli başı 21 TL + KDV Direkt çalışılan müşterilerde geri dönüş faturası farklı (daha düşük) olacaktır, merkez ile ayrıca görüşülmelidir. Ürün tavsiye raf fiyatı: 26,90 TL Ürün tavsiye aktivite fiyatı: 22,90 - 23,90 TL Ürün dip fiyatı: 21,90 TL (Bu fiyatın altında Türkiye’de fiyat kesinlikle olmayacak, yönetemeyeceğiniz müşteriye vermeyin, müşterinin satabileceğinden fazla mal vermeyin, iki gün sonra müşteri elinde kalan malı zararına fiyat yapmış gibi bahaneler duymak istemiyorum, tüm Türkiye’de yapılacak bir operasyona zarar verici hareket sebebiyle konuyu büyütürüm)” (33) Delil 13: 14.05.2022 tarihinde ABC Karadeniz ve İç Anadolu Bölge Yöneticisi (.....) ve ABC Distribütör Kanal Müdürü (.....) arasında gerçekleşen “Özdilek raf fiyatları hakkında” konulu e-postanın içeriği aşağıda aktarıldığı gibidir: “(.....) bey merhaba, Antalya müşterilerimizden 70 şubeli tek yerel zincir marketimiz Tahtakale spot58 Özdilek59 raf fiyatlarından rahatsız olduğunu defalarca söylemişti. Bende size bu konu hakkında bilgi vermiştim. Bu hafta görüşmemizde bu konu hakkında ciddi gerilmeler yaşadım. Kendilerini ciddiye almadığımızı ve geçiştirdiğimizi düşünüyorlar. Bugüne kadar birebir ilişkilerimizle geldik. Satınalma sorumlusu bu konunun düzelmemesi halinde kendileri ile çalışmamızı gözden geçireceklerini dile getirmişlerdir. Bu hafta siparişlerimizi onaylamadılar. Konu hakkında Özdilek ile ilgilenen yönetici arkadaşımızın Pazartesi günü görüşme yapacağını akabinde fiyatların yükseleceğini söyledim. Konunun bölgemiz açısından önem arz ettiğini bir kez daha söylemek isterim. Sizinde bildiğiniz üzere Antalya’da yerel şubeli olarak Tahta kaleden başka noktamız kalmamıştır. Şirketimiz tarafından her anlamda örnek bölge olarak gösterilirken bölgemiz ve Antalya ilinin en büyük yerel zinciriyle ticaretimizin bitme noktasına gelmesi ve konuya çözüm bulamamamız beni ve ekibimi negatif etkilemektedir.(Bu sene yıllık hedef ciromuz (.....)tl) Şirketimiz karsızlıktan şikayet ederken dün gelen Özdilek siparişi eski fiyatlı geldi. Direk müşterimiz faturası merkezden kesiliyor. Sistemdeki fiyatlar yeni olduğu halde eski fiyattan nasıl verebiliyoruz bunuda anlamakta zorlanıyorum. Konu hakkında yardımınızı rica ederim. Kolay gelsin. İyi çalışmalar.” (34) Yukarıdaki e-postanın devamında; 16.05.2022 tarihinde ABC Distribütör Kanal Müdürü (.....) tarafından ABC Antalya Bölge Yöneticisi (.....)’ya gönderilen, ABC Marmara Bölge Müdürü (.....)’un bilgiye eklendiği, “FW: Özdilek raf fiyatları hakkında” konulu e-postanın içeriği aşağıda aktarıldığı gibidir: “(.....) Merhaba, (.....) ile iletişime geçebilir misin. Kendisi şu an yolda, Özdilek ile toplantı yapacaklar bugün. Durumu birlikte bir değerlendirin.” (35) Delil 13’te yer alan yazışmanın devamında; 13.06.2022 tarihinde ABC Bölge Müdürü (.....) tarafından ABC Karadeniz ve İç Anadolu Bölge Yöneticisi (.....)’ya gönderilen, ABC Marmara Bölge Müdürü (.....)’un bilgiye eklendiği “Antalya özdilek” konulu e-postanın içeriği60 aşağıda aktarıldığı gibidir: 58 Tahtakale Spot Mağazacılık Gıda Tüketim Ürünleri San. ve Tic. AŞ olduğu değerlendirilmektedir. 59 Özdilek Alışveriş Merkezleri ve Tekstil Sanayi AŞ olduğu değerlendirilmektedir. 60 E-postanın ekinde “ANTALYA RAF FİYTALARI.xlsx” adlı Excel tablosu bulunmaktadır.
24-14/290-119 14/22 “(.....) bey merhaba, Özdilek ile yapılan görüşme sonucunda ekli tabloda yarından itibaren geçerli olacak raf fiyatları belirlenmiştir Yarın raf fiyatlarını kontrol etmenizi rica ediyorum. İyi çalışmalar.” (36) Delil 14: 30.10.2023 tarihinde ABC Ankara Bölge Satış Uzmanı (.....) (K.K.) ile (.....)’a ait mobil cihazda “Yunus (…..)”61 (Y.M.) olarak kayıtlı kişi arasında gerçekleşen WhatsApp yazışmasında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: K.K. (30.10.2023, 17.25): (.....) kardeşim ürünlerin tüm çeşitleri burada Salı gününden itibaren yaparsan 1 hafta çok sevinirim. Şimdiden emeğine sağlık Y.M. (30.10.2023, 17.28): Raf fiyatı en sağda abi Y.M. (30.10.2023, 17.28): Onları mi yapacağız K.K. (30.10.2023, 17.33): Evet evet o fiyatlara çıkacağız (37) Delil 15: 15.11.2023, 20.11.2023 ve 30.11.2023 tarihlerinde ABC Toptan Cash&Carry Satış Uzmanı (.....) (N.A.) ile Nev Gıda Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi Satın Alma Sorumlusu (.....) (O.B.) arasında gerçekleşen yazışmada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: N.A. (15.11.2023, 17.06): 1440 57,90 5 lik soft 84,90 6 matik 149,90 2700 sıvı deterjan 84,90 3250 uçs62 64,90 4 çamışırısuyu 56,90 4 bulaşık 84,90 3500 sıvı sabun 54,90 2500 yüzey temizleyici 47,90 N.A. (15.11.2023, 17.07): Abi gimsa63 bizim ürünlerin raf fiyatlarını artirdi Güncel hali bu şekilde 61ABC’den edinilen bilgiye göre “(.....)” olarak kayıtlı kişi, Yunus Market İşletmeleri Ticaret AŞ (YUNUS MARKET) Online Ticaretten Sorumlu Satın Alma Uzmanı (.....)’tır. 62 Ultra çamaşır suyunu ifade ettiği değerlendirilmektedir. 63 Gimsa Perakende Gıda Sanayi ve Ticaret AŞ’nin kastedildiği değerlendirilmektedir. Teşebbüs 20.11.2018 tarihli ve 9706 sayılı Türkiye Ticaret Sicil Gazetesinde ticaret ünvanını “Gimsa Perakende Gıda Sanayi ve Ticaret AŞ” olarak değiştirdiğini ilan etmiştir.
24-14/290-119 15/22 Senden ricam bizde buna yaklaşalim diğer müşteriler bizi kapıya sokmayacak yoksa O.B. (15.11.2023, 17.09): (…)64 Bu fiyatlara malmı satılır N.A. (15.11.2023, 17.09): Abi %20-25 geçtik liste felaket Abi valla gimsa yükselti sende dökün kurban olurum O.B. (15.11.2023, 17.10): Hyt65 kimyayı geçtiniz (…)66 N.A. (15.11.2023, 17.13): Onlarida yükseltecektir büyük ihtimalle abi N.A. (20.11.2023, 17.10): Abi güncel rafkar Gimsa bizim ürünleri birdaha yükseltti Abim sende biraz dokunsan O.B. (20.11.2023, 17.47): Ayar verelim N.A. (20.11.2023, 19.05): İyi olur abim O.B. (30.11.2023, 15.01): 67 O.B. (30.11.2023, 15.03): Bunları tembihlemiyormusun Nevgross68 kaça satarsa o fşyata satın diye O.B. (30.11.2023, 15.22): 74,90 a giriym bende (…)69 N.A. (30.11.2023, 15.22): Söyleyim ben abi biraz yükseltsinler I.3. Değerlendirme I.3.1. Yeniden Satış Fiyatının Belirlenmesine Yönelik Teorik Çerçeve (38) 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesinde ise "Belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri hukuka aykırı ve yasaktır.” hükmü yer almaktadır. Bu hüküm, bütün teşebbüsler arası anlaşmalara, uyumlu eylemlere ve teşebbüs birliği kararlarına geniş bir şekilde uygulanmakta olup hükmün temel amacı, her bir teşebbüsün kendi ticari politikalarını ve piyasadaki faaliyetlerini tek başına, diğer teşebbüslerden bağımsız olarak belirlemesini sağlamaktır. Söz konusu maddenin ikinci fıkrasında özellikle hangi hallerin bu kapsamda yer aldığı tadadi olarak düzenlenmekte ve “Mal veya hizmetlerin alım ya da satım fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet, kâr gibi unsurlar ile her türlü alım yahut satım şartlarının tespit edilmesi” bu hallerden biri olarak sayılmaktadır. 64 Argo ifade kullanılmıştır. 65 Hayat Kimya Sanayi AŞ’nin kastedildiği değerlendirilmektedir. 66 Argo ifade kullanılmıştır. 67 Ekran görüntüsünde yer verilen Fixgross isimli işletmenin, Ayhan Grup Gayrimenkul İnş. Gıda. San. Tic. AŞ’ye ait olduğu değerlendirilmektedir. 68 Nev Gıda Sanayi ve Ticaret Limited Şirketi 69 Argo ifade kullanılmıştır.
24-14/290-119 16/22 (39) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde rakipler arası veya rakip olmayanlar arası fiyat anlaşması gibi bir ayrım olmadığından her iki durum da anılan hükmün kapsamına girmektedir. Diğer bir deyişle, söz konusu madde aynı seviyede faaliyet gösteren rakip teşebbüsler arasındaki rekabeti sınırlayıcı anlaşmaları (yatay anlaşmalar) kapsadığı gibi rakip olmayan, başka bir ifadeyle arz zincirinin farklı seviyelerinde yer alan teşebbüsler arasındaki anlaşmaları (dikey anlaşmalar) da kapsamaktadır. (40) Mevcut dosya bakımından tedarikçi ile alıcıların değer zinciri üzerinde farklı seviyelerde faaliyet göstermeleri nedeniyle, tedarikçi teşebbüs ve alıcı teşebbüsler arasındaki ilişkinin 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği'nin (2002/2 sayılı Tebliğ) "Kapsam" başlıklı 2. maddesi çerçevesinde bir dikey ilişki olduğu anlaşılmaktadır. Sonuç olarak, yeniden satış fiyatının belirlenmesi uygulamaları da 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinde yasaklanan eylemler arasında yer almaktadır. (41) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında yer alan bazı anlaşmalar, belli koşulları taşımaları halinde söz konusu maddenin hükümlerinin uygulanmasından muaf tutulabilmektedir. 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinin son fıkrası ile, söz konusu maddenin birinci fıkrasında sayılan şartların gerçekleşmesi halinde Kurulun belirli konudaki anlaşma türlerine grup olarak muafiyet tanıyabileceği hüküm altına alınmıştır. Nitekim Kurul, bu hükme dayanarak 2002/2 sayılı Tebliğ’i yayımlamıştır. 2002/2 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinde “Üretim ve dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet gösteren iki ya da daha fazla teşebbüs arasında belirli mal veya hizmetlerin alımı, satımı veya yeniden satımı amacıyla yapılan anlaşmalar”ın yine bu Tebliğ’de sayılan koşulları taşıması koşuluyla 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi hükümlerinin uygulanmasından muaf tutulacağı hükme bağlanmıştır. Yine aynı Tebliğ’in 4. maddesinde anlaşmaları ilgili Tebliğ ile sağlanan muafiyet kapsamı dışına çıkaran sınırlamalara yer verilmiştir. Bu sınırlamalar arasında “Alıcının kendi satış fiyatını belirleme serbestisinin engellenmesi” hali sayılmış ve ilgili Tebliğ’de “Taraflardan herhangi birinin baskısı veya teşvik etmesi sonucu sabit veya asgari satış fiyatına dönüşmemesi koşuluyla, sağlayıcının azami satış fiyatını belirlemesi veya satış fiyatını tavsiye etmesi mümkündür.” düzenlemesine yer verilmiştir. Buna göre, alıcıların satış fiyatlarını belirlemeye yönelik hükümler içeren sözleşmeler ilgili Tebliğ kapsamında sağlanan muafiyetten yararlanamamakta ve 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesindeki yasaklamaya tabi hale gelmektedir. Bu kapsamda, ürünün satış fiyatının teşebbüsler arası bir anlaşma çerçevesinde belirlenmesi anlaşmanın yatay veya dikey nitelikte olmasından bağımsız olarak yasaklanmaktadır. (42) Dikey Anlaşmalara İlişkin Kılavuz’un (Kılavuz) 17. paragrafında belirtildiği üzere, alıcının sabit veya asgari satış fiyatının belirlenmesi yasak olmakla birlikte, sabit veya asgari satış fiyatına dönüşmemesi koşuluyla sağlayıcının, alıcının azami satış fiyatını belirlemesi veya alıcıya satış fiyatını tavsiye etmesi mümkündür. Alıcıya bildirilen azami veya tavsiye nitelikteki satış fiyatının asgari veya sabit fiyata dönüşmemesi için, söz konusu fiyatların azami veya tavsiye niteliğinde olduğunun yayımlanan fiyat listelerinde ya da ürünün üzerinde açıkça belirtilmesi gerekmektedir. (43) Kılavuz’un 18. paragrafında ise yeniden satış fiyatının belirlenmesi uygulamasının doğrudan yapılabileceği gibi dolaylı olarak da gerçekleştirilebileceği ifade edilmektedir. Sağlayıcı teşebbüsler akdetmiş oldukları dikey anlaşmalara açık hüküm koymak suretiyle alıcının satış fiyatını doğrudan belirleyebileckleri gibi, aynı ihlali değişik uygulamalar vasıtasıyla dolaylı yollarla da gerçekleştirebilir. Kılavuz’un 18. paragrafında; alıcının kar marjının belirlenmesi, tavsiye fiyat niteliğinde ilan edilmiş bir fiyat seviyesinden alıcının uygulayabileceği indirim oranının en üst seviyesinin
24-14/290-119 17/22 belirlenmesi, alıcının tavsiye edilen fiyatlara uyduğu oranda kendisine ilave indirimlerin uygulanması ya da bu fiyatlara uymaması durumunda teslimatın geciktirilmesi, askıya alınması veya anlaşmanın sona erdirilmesi şeklinde alıcının tehdit edilmesi ya da fiilen bu tür cezai yaptırımların uygulanması durumları yeniden satış fiyatının belirlenmesinin dolaylı yöntemlerle gerçekleştirilmesine örnek olarak sayılmıştır. (44) Kılavuz’un 19. paragrafında belirtildiği üzere, yeniden satış fiyatının belirlenmesine yönelik doğrudan veya dolaylı yöntemler, alıcıların uyguladığı fiyatların sağlayıcı tarafından izlenebildiği ve kontrol edilebildiği durumlarda daha etkili olacaktır. Örneğin, standart fiyat listelerinden farklı fiyatlardan satış yapan alıcıları rapor etme konusunda tüm alıcılara getirilecek bir yükümlülük sağlayıcının pazarda uygulanan fiyatları kontrol etmesini önemli ölçüde kolaylaştıracaktır. (45) Muafiyetin Genel Esaslarına İlişkin Kılavuz’un 8. paragrafında, “Bazı anlaşmaların amacının rekabeti sınırlamak olduğu ilk bakışta görülebilecek kadar açıktır” ifadelerine yer verilmiş olup, bu anlaşmalara verilen örnekler arasında yeniden satış fiyatının belirlenmesi ve yeniden satış fiyatına asgari sınır getirilmesi halleri de sayılmıştır. Buna ek olarak, aşağıda yer verildiği üzere Kurulun son dönemdeki kararlarındaki yaklaşımı; yeniden satış fiyatının belirlenmesinin rekabetin en önemli unsurlarından biri olan fiyata müdahale edilmesi anlamına geldiği ve yeniden satış fiyatının serbest rekabet koşulları çerçevesinde belirlenmesini engellediği yönündedir. Bu çerçevede Kurul tarafından70 yeniden satış fiyatının belirlenmesi eyleminin marka içi rekabeti ortadan kaldırmaya yönelik doğrudan bir sınırlama olduğu, fiyat rekabetinin piyasalarda etkinliği ve dolayısıyla iktisadi refahın artırılmasını sağlayan temel unsur olduğu göz önüne alındığında, fiyat rekabetinin ortadan kalkmasının tüketici refahını önemli ölçüde olumsuz etkileyeceği, bu çerçevede yeniden satış fiyatının belirlenmesinin çoğunlukla amaç bakımından rekabet ihlali teşkil edeceği, dolayısıyla bu tür uygulamaların 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi kapsamında muafiyet almasının da mümkün olamayacağı belirtilmektedir. Yeniden satış fiyatının belirlenmesine yönelik yakın tarihli Akaryakıt71, Baymak72, Duru Bulgur73, Numil74, DyDO75, Tedarik76, Pierre Fabre77, Avon78 ve Elca79 gibi diğer kararlarda da aynı çerçeve benimsenmiş ve uygulamanın amacı itibarıyla rekabet ihlali teşkil ettiği değerlendirilmiştir. (46) 16.06.2020 tarihli ve 7246 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile 4054 sayılı Kanun’un 41. ve 43. maddeleri değiştirilmiş ve Türk rekabet hukukuna göz ardı edilebilirlik (De Minimis) ile taahhüt müesseseleri kazandırılmıştır. 16.03.2021 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren “2021/2 sayılı Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hâkim Durumun Kötüye Kullanılmasına Yönelik Önaraştırmalarda ve Soruşturmalarda Sunulacak Taahhütlere İlişkin Tebliğ” (2021/2 sayılı Tebliğ) ve “2021/3 sayılı Rekabeti 70 Kurulun 22.11.2018 tarihli ve 18-44/703-345 sayılı Sony Eurasia; 10.01.2019 tarihli, 19-03/23-10 sayılı ve 12.11.2019 tarihli, 19-39/610-263 sayılı Turkcell; 26.03.2020 tarihli ve 20-16/231-112 sayılı Bellona; 04.03.2021 tarihli ve 21-11/154-63 sayılı GROUPE SEB; 15.04.2021 tarihli ve 21-22/267-117 sayılı DYO; 28.10.2021 tarihli ve 21-53/747-360 sayılı Perakende kararları. 71 12.03.2020 tarihli ve 20-14/192-98 sayılı Kurul kararı 72 26.03.2020 tarihli ve 20-16/232-113 sayılı Kurul kararı 73 17.02.2022 tarihli ve 22-09/130-50 sayılı Kurul kararı 74 30.06.2022 tarihli ve 22-29/483-192 sayılı Kurul kararı 75 07.07.2022 tarihli ve 22-32/508-205 sayılı Kurul kararı 76 15.12.2022 tarihli ve 22-55/863-357 sayılı Kurul kararı 77 09.03.2023 tarihli ve 23-13/214-70 sayılı Kurul kararı 78 09.03.2023 tarihli ve 23-13/223-72 sayılı Kurul kararı 79 17.08.2023 tarihli ve 23-39/738-253 sayılı Kurul kararı
24-14/290-119 18/22 Kayda Değer Ölçüde Kısıtlamayan Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Teşebbüs Birliği Karar ve Eylemlerine İlişkin Tebliğ” (2021/3 sayılı Tebliğ) ile anılan müesseselerin uygulanma usul ve esasları belirlenmiştir. Buna göre ihlal konusunu oluşturan davranışın açık ve ağır ihlal olması durumunda, söz konusu ihlal anılan tebliğlerin kapsamı dışında tutulmaktadır. Açık ve ağır ihlalleri oluşturan davranışlar ilgili tebliğlerde sayılmış olup “üretim veya dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet gösteren teşebbüsler arası ilişkide alıcının sabit veya asgari satış fiyatının belirlenmesi” durumu açık ve ağır ihlallerden biri olarak belirtilmiştir. (47) Ülkemiz rekabet hukuku uygulamaları göz önüne alındığında birçok dosyada, yeniden satış fiyatının belirlenmesinin amaç yönünden rekabet ihlali teşkil ettiği kabul edilmiştir. Bir diğer ifade ile Kurulun yukarıda bahsi geçen kararları çerçevesinde, yeniden satış fiyatının sağlayıcı tarafından belirlenmesi, piyasada rekabeti kısıtlayıcı etki doğurduğunun gösterilmesine gerek olmaksızın amaç bakımından rekabet ihlali olarak değerlendirilmektedir. I.3.2. Dosya Kapsamında Elde Edilen Belgelerin Değerlendirilmesi(48) Dosya kapsamında elde edilen belgelerden; - Delil 1’de “…raf fiyatları artırım konusunu tekrar bilginize sunmak isterim” ifadesi, - Delil 2’de “…sizlerden istemiş olduğumuz raf fiyatlarını ekte paylaşıyorum” ve “…raf fiyatlarımızı pazartesi gününe kadar yukarı taşıyabilirsek…” ifadeleri, - Delil 3’te “Amacımız raf fiyatlarını istediğimiz seviyede yukarı taşıyarak noktasal anlamda fiyat istikrarını koruyabilmek olacaktır.” ve “Fiyatlarımızı yüz yüze müzakere ederek yeniden planlayıp rafları yukarı taşımak istiyoruz.” ifadeleri, - Delil 5’te “…şu an fiyatları yukarı çekme anlamında yoğun çaba sarfediyoruz, bunun yansımalarını da bir iki hafta içinde bölgende görmeye başlayacaksın ( Bozuk fiyatların yükseldiğini ) Bu dönemde en son istediğimiz şey sahaya düşük fiyatlı ürün basmak…” ifadeleri ile belgede yer alan tablo içerisindeki “olacak satış fiyatı” ibaresi, - Delil 6’da “Hiçbir müşteride…aşağıdaki fiyatların altında fiyat görmek istemiyorum. Dip fiyatlar bunlardır” ve “…Piyasanızda varsa bozuk fiyatları hızlıca toparlayın. Bugün fiyatları yukarı çekemezseniz önümüzdeki ay daha da zorlanırsınız” ifadeleri, - Delil 8’de “…tüm müşterilerimize…geçerli olacak şekilde…olabilecek MİNİMUM DİP FİYATLARIMIZ aşağıdaki tabloda belirtilmiştir”, “Mağazalarınızda bu dip fiyatın altında fiyatlar var ise ekim ayı sonuna kadar bunları toparlamak adına yardımınızı rica ederim”, “talebiniz üzerine raf fiyatlarımız istediğiniz şekilde oluşturulacaktır”, “…piyasada ürünlerimizin dip fiyatının belirlenmesinde aksiyon alabilecek tüm arkadaşların konunun hassasiyeti adına bilgi sahibi olmasını rica ederim” ve “Piyasadaki raf fiyatlarımızı bu tabloyu dikkate alarak düzenleyelim” ifadeleri ile belgede yer alan tablolarda ABC ürünlerine ilişkin olarak belirtilen “Raf Fiyatı” ve “Dip Fiyatı” ibareleri, - Delil 9’da “…Ürün dip fiyatı: 21,90 TL (Bu fiyatın altında Türkiye’de fiyat kesinlikle olmayacak…” ifadesi, - Delil 13’te “…Tahtakale spot Özdilek raf fiyatlarından rahatsız olduğunu defalarca söylemişti.…Konu hakkında Özdilek ile ilgilenen yönetici arkadaşımızın Pazartesi günü görüşme yapacağını akabinde fiyatların yükseleceğini söyledim” ve “Özdilek ile yapılan görüşme sonucunda ekli tabloda yarından itibaren geçerli olacak raf fiyatları belirlenmiştir.Yarın raf fiyatlarını kontrol etmenizi rica ediyorum” ifadeleri,
24-14/290-119 19/22 - Delil 14’te ABC Ankara Bölge Satış Uzmanı tarafından “tavsiye raf” ibaresini içeren tablonun paylaşıldığı, bunun üzerine YUNUS MARKET çalışanı tarafından “Raf fiyatı en sağda abi” ve “Onları mi yapacağız” denildiği, akabinde ABC Ankara Bölge Satış Uzmanı tarafından “Evet evet o fiyatlara çıkacağız” cevabının verildiği ve - Delil 15’te “…gimsa bizim ürünlerin raf fiyatlarını artirdi…bizde buna yaklaşalim”, “gimsa bizim ürünleri birdaha yükseltti…Abim sende biraz dokunsan” ve “Söyleyim ben abi biraz yükseltsinler” ifadeleri yer almaktadır. (49) Söz konusu deliller birlikte ve bütüncül olarak değerlendirildiğinde, ABC tarafından alıcılarının raf/yeniden satış fiyatlarının takip edildiği ve istenilen seviyede olmayan fiyatlara müdahale edilerek fiyatların yükseltilmeye çalışıldığı ve bu suretle alıcıların raf/yeniden satış fiyatlarının belirlendiği değerlendirilmektedir. (50) Delil 7’de “…istemediğimiz ve asla onay vermediğimiz bir rakama ABC 6 kg toz deterjanı inserte girmiştir”, “Müşteri bozuk fiyatlarla ilgili öncesinde de uyarılmıştı” ve “Kendisine bundan sonrasında bu şartlarda çalışamayacağımız bildirilmiştir” ifadeleri yer almaktadır. Söz konusu ifadelerden ABC tarafından, raf fiyatları istenilen seviyede olmayan perakendecilere ürün tedarik edilmediği ve/veya ürün tedarikinin durdurulduğu anlaşılmakta ve bu sayede ABC tarafından belirlenen raf fiyatlarını uygulamayan perakendecilerin cezalandırıldığı değerlendirilmektedir. (51) Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde ABC’nin alıcılarının yeniden satış fiyatını belirlemek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği sonucuna varılmıştır. I.3.3. Uzlaşma Süreci ve İdari Para Cezasına İlişkin Değerlendirme (52) 4054 sayılı Kanun'un 16. maddesinin üçüncü fıkrası; "Bu Kanunun 4, 6 ve 7 nci maddelerinde yasaklanmış davranışlarda bulunanlara, ceza verilecek teşebbüs ile teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyelerinin nihai karardan bir önceki mali yıl sonunda oluşan veya bunun hesaplanması mümkün olmazsa nihai karar tarihine en yakın mali yıl sonunda oluşan ve Kurul tarafından saptanacak olan yıllık gayri safi gelirlerinin yüzde onuna kadar idarî para cezası verilir." hükmünü amirdir. (53) Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar İle Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik’in (Ceza Yönetmeliği) 4. maddesinde, nihai idari para cezası belirlenirken öncelikle temel para cezasının hesaplanacağı; ardından ağırlaştırıcı ve hafifletici unsurlar göz önünde bulundurularak temel para cezasının artırılmasının ve/veya cezadan indirim yapılmasının söz konusu olacağı düzenlenmektedir. (54) Söz konusu Yönetmelik’in temel para cezasını düzenleyen 5. maddesinin ilk fıkrasına göre; temel para cezası hesaplanırken ihlale taraf olan teşebbüslerin Kurul tarafından saptanacak yıllık gayri safi gelirlerinin, karteller için %2'si ile %4'ü, diğer ihlaller için %0,5'i ile %3'ü arasında bir oran esas alınacaktır. Anılan maddenin ikinci fıkrasında ise birinci fıkrada yazılı oranların belirlenmesinde ilgili teşebbüslerin veya teşebbüs birliklerinin piyasadaki gücü, ihlal neticesinde gerçekleşen veya gerçekleşmesi muhtemel zararın ağırlığı gibi hususların dikkate alınacağı hükmüne yer verilmiştir. (55) 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin beşinci fıkrasında “Soruşturmaya başlanmasından sonra Kurul, ilgililerin talebi üzerine veya resen, soruşturma sürecinin hızlı bitirilmesinden doğacak usuli faydaları ve ihlalin varlığına veya kapsamına ilişkin görüş farklılıklarını göz önüne alarak uzlaşma usulünü başlatabilir. Kurul, hakkında soruşturma başlatılan ve ihlalin varlığı ile kapsamını kabul eden teşebbüs veya
24-14/290-119 20/22 teşebbüs birlikleri ile soruşturma raporunun tebliğine kadar uzlaşabilir.”, altıncı fıkrasında “Bu çerçevede Kurul, hakkında soruşturma açılan taraflara, ihlalin varlığını ve kapsamını kabul ettikleri bir uzlaşma metni sunmaları için kesin bir süre verir. Verilen süre geçirildikten sonra yapılan bildirimler dikkate alınmaz. İhlal tespitinin ve idari para cezasının yer aldığı bir nihai kararla soruşturma sonlandırılır.” ve yedinci fıkrasında “Uzlaşma usulü sonucunda idari para cezasında yüzde yirmi beşe kadar indirim uygulanabilir.” hükümleri yer almaktadır. (56) Uzlaşma Yönetmeliği’nin 5. maddesinin birinci fıkrasında ise “Soruşturma tarafları uzlaşma taleplerini yazılı olarak Kuruma iletir. Kurul, 4 üncü maddenin ikinci fıkrasındaki hususları dikkate alarak bu talebi kabul veya ret edebileceği gibi varsa diğer tarafların da uzlaşma görüşmelerine davet edilmesine karar verebilir” düzenlemesi bulunmaktadır. (57) Bu kapsamda soruşturma tarafı ABC uzlaşma talebinde bulunmuştur. Söz konusu başvuru üzerine Kurul tarafından 21.02.2024 tarih ve 24-09/158-M sayı ile uzlaşma görüşmelerine başlanmasına karar verilmiştir. Bunun üzerine 27.02.2024 tarihinde Kurum merkezinde uzlaşma görüşmesi gerçekleştirilmiştir. Uzlaşma Yönetmeliği’nin 6. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca yapılan görüşmede teşebbüse isnat edilen ihlalin niteliği, kapsamı ve süresi, teşebbüs hakkında ihlal isnadına dayanak oluşturan başlıca belgeler, sürecin uzlaşma ile sonuçlanması halinde uygulanabilecek indirim oranı ve uzlaşma tarafına verilebilecek idari para cezası aralığı hakkında bilgi verilmiştir. (58) Uzlaşma görüşmeleri neticesinde alınan 07.03.2024 tarihli ve 24-12/215-MUA sayılı uzlaşma ara kararında, soruşturma sürecinin uzlaşma ile neticelenmesi halinde; 1. “ABC Deterjan Sanayi ve Ticaret AŞ'nin alıcılarının yeniden satış fiyatını belirlemek suretiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunmasi Hakkında Kanun'un 4. maddesini ihlal ettiğine, 2. Bu nedenle, ABC Deterjan Sanayi ve Ticaret AŞ'ye 4054 sayılı Kanun'un 16. maddesinin üçüncü fıkrası ve "Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik"in 5. maddesinin birinci fikrasının (b) bendi, ikinci fıkrası, üçüncü fıkrasının (a) bendi ve 7. maddesinin birinci fikrası uyarınca 2022 yıllık gayrisafi geliri üzerinden %(.....) oranında olmak üzere 6.180.125,77-TL idari para cezası uygulanmasına, 3. 4054 sayılı Kanun'un 43. maddesinin yedinci fıkrası ve "Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye Kullanılmasına Yönelik Soruşturmalarda Uygulanabilecek Uzlaşma Usulüne İlişkin Yönetmelik"in 4. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca uzlaşma usulü sonucunda tesebbüse verilecek idari para cezasında %25 oraninda indirim uygulanmasına, 4. Bu kapsamda uzlaşma usulü sonucunda tesebbüse 2022 yılı gayrisafi gelirleri üzerinden nihai olarak %(.....) oranında ve 4.635.094,32-TL tutarında idari para cezası uygulanmasına, 5. Uzlaşma Yönetmeliği'nin 7. maddesinin birinci fikrasının (e) bendi uyarınca, uzlaşma metninin Kuruma gönderilebilmesi için işbu ara kararın tebliğinden itibaren anılan teşebbüse 15 gün süre verilmesine, 6. Uzlaşma metninin süresi içinde gönderilmemesi halinde, Kurulun işbu ara kararıyla bağlı olmadığına”
24-14/290-119 21/22 karar verilmiştir. (59) Yukarıda yer verilen mevzuat hükümleri dikkate alınarak, ABC’nin alıcılarının yeniden satış fiyatını belirlemesi Ceza Yönetmeliği’nde tanımlanan ihlal türlerinden “diğer ihlaller” kategorisinde değerlendirilmiş ve temel para cezası başlangıç oranı %(.....) olarak belirlenmiştir. (60) Dosya mevcudundaki bilgiler ve belgeler ışığında ABC bakımından ihlale esas alınabilecek tarih aralığının 04.05.2020-30.11.2023 olduğu tespit edilmiştir. İhlalin bir yıldan uzun beş yıldan kısa sürmesi nedeniyle temel para cezasına esas oran Ceza Yönetmeliği'nin 5. maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendi uyarınca yarısı oranında artırılarak uygulanacak temel para cezası oranı %(.....) olarak belirlenmiştir. (61) Dosya kapsamında Ceza Yönetmeliği’nin 6. maddesi anlamında bir ağırlaştırıcı unsur söz konusu değildir. Diğer yandan Ceza Yönetmeliği’nin 7. maddesi çerçevesinde ihlale konu satışlardan elde ettiği cironun toplam ciro içerisindeki payının düşük olduğu anlaşıldığından ABC’ye uygulanacak para cezasında beşte üç oranında indirime gidilerek uzlaşma indirimi öncesinde ABC’ye uygulanacak para cezası oranı %(.....) olarak belirlenmiştir. (62) ABC tarafından bu karara istinaden hazırlanıp gönderilen uzlaşma metninde mezkûr kararda belirtilen hususlar kabul edilerek teşebbüs hakkında yürütülen soruşturmanın uzlaşma ile sonlandırılması talep edilmiştir. (63) Uzlaşma Yönetmeliği’ nin 8. maddesinin birinci fıkrasında; “1) Uzlaşma tarafı, uzlaşma ara kararında bildirilen hususları kabul etmesi halinde, aşağıdaki unsurları içeren bir uzlaşma metnini sunar: a) Uzlaşma tarafının ihlalin varlığını ve kapsamını kabul ettiğine dair açık beyanı, b) Kurulun uzlaşma tarafına ihlal nedeniyle verebileceği azami idari para cezası oranı ve miktarı ile tarafın uzlaşma usulü çerçevesinde bu ceza oranını ve miktarını kabul ettiği, c) Uzlaşma tarafının hakkındaki iddialar konusunda yeterli derecede bilgilendirildiği ve kendi görüşlerini ve açıklamalarını aktarmak için tarafa yeterli imkân tanındığı, ç) İdari para cezasının ve uzlaşma metninde yer alan hususların uzlaşma tarafınca dava konusu yapılamayacağı.” hükmüne yer verilmiştir. Bu kapsamda ABC tarafından gönderilen uzlaşma metninin Uzlaşma Yönetmeliği’nin 8. maddesinin birinci fıkrasında yer alan unsurları içerdiği görülmüştür. (64) 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin yedinci fıkrasında “Uzlaşma usulü sonucunda idari para cezasında yüzde yirmi beşe kadar indirim uygulanabilir…” hükmü yer almaktadır. Uzlaşma Yönetmeliği’nin 9. maddesinin birinci fıkrasında ise; “Uzlaşma metninin Kurum kayıtlarına girmesinden itibaren on beş gün içinde, Kurul tarafından ihlal tespitinin ve idari para cezasının yer aldığı bir nihai kararla ilgili taraf bakımından soruşturma sonlandırılır.” denilmektedir. (65) Yukarıda yer verilen açıklamalar doğrultusunda, ABC tarafından sunulan uzlaşma metni çerçevesinde, Ceza Yönetmeliği kapsamında hesaplanan idari para cezasının %25 oranında indirilmesi; teşebbüse 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği gerekçesiyle 2022 yılı gayri safi gelirleri üzerinden %(.....) oranında idari para cezası uygulanması ve teşebbüs hakkındaki soruşturmanın uzlaşma ile sonlandırılması sonuçlarına varılmıştır.
24-14/290-119 22/22 J. SONUÇ (66) 24.01.2024 tarihli ve 24-06/93-M sayılı Kurul kararı ile açılan soruşturma kapsamında Rekabet Kurulunun 07.03.2024 tarihli ve 24-12/215-MUA sayılı uzlaşma ara kararına istinaden ABC Deterjan Sanayi ve Ticaret AŞ tarafından gönderilen nihai uzlaşma metni 15.03.2024 tarih ve 49787 sayı ile süresi içerisinde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Uzlaşma metninde ihlalin varlığı ve kapsamı ile uzlaşma ara kararında öngörülen azami idari para cezası oranı ve tutarı teşebbüs tarafından açıkça kabul edilmiş olup 1. ABC Deterjan Sanayi ve Ticaret AŞ’nin alıcılarının yeniden satış fiyatlarını belirlemek suretiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiğine, 2. Bu nedenle, anılan teşebbüse 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrası ve “Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik”in 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi, ikinci fıkrası, üçüncü fıkrasının (a) bendi ve 7. maddesinin birinci fıkrası uyarınca 2022 yılı gayrisafi geliri üzerinden %(.....) oranında olmak üzere 6.180.125,77 TL idari para cezası uygulanmasına, 3. 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin yedinci fıkrası ve “Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hâkim Durumun Kötüye Kullanılmasına Yönelik Soruşturmalarda Uygulanabilecek Uzlaşma Usulüne İlişkin Yönetmelik”in 4. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca uzlaşma usulü sonucunda teşebbüse verilecek idari para cezasında %25 oranında indirim uygulanmasına, 4. Bu kapsamda uzlaşma usulü sonucunda teşebbüse 2022 yılı gayrisafi geliri üzerinden nihai olarak %(.....) oranında ve 4.635.094,32 TL tutarında idari para cezası uygulanmasına 5. Böylece Rekabet Kurulunun 24.01.2024 tarihli ve 24-06/93-M sayılı kararı uyarınca yürütülen soruşturmanın uzlaşma ile sonlandırılmasına gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere Kurul Üyeleri Hasan Hüseyin ÜNLÜ ve Berat UZUN’un farklı gerekçeleri ve OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy