Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2024-3-029 (Devralma) Karar Sayısı : 24-24/590-247 Karar Tarihi : 04.06.2024 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE Üyeler : Ahmet ALGAN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK, Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Cengiz ÇOLAK, Berat UZUN B. RAPORTÖRLER : Ezgi EREN, Hüseyin Emre ÖZKAN, Bengi ESEN C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Ghitha Aeroinvest Holding RSC Ltd. Temsilcileri: Sezin Elçin CENGİZ, Zeynep ÖZGÜLTEKİN, Merve DEMİRKAYA Kanyon Residence Büyükdere Cad. No:185 A-8, 34394, Levent/ İstanbul (1) D. DOSYA KONUSU: Halihazirda Mapa İnşaat ve Ticaret AŞ'nin tek kontrolünde bulunan MNG Havayolları ve Taşımacılık AŞ’nin hisselerinin bir kısmının Ghitha Holding PJSC tarafından devralınması ile MNG Havayolları ve Taşımacılık AŞ üzerinde ortak kontrol tesisi işlemi. (2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 02.04.2024 tarihli ve 50600 sayılı yazı ile intikal eden ve eksiklikleri 30.04.2024 tarihli ve 51372 sayılı, 27.05.2024 tarihli ve 52274 sayılı yazılar ile tamamlanan bildirim üzerine düzenlenen 28.05.2024 tarih ve 2024-3-029/Öİ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır. (3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle, dosya konusu işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir. G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME (4) Başvuruda Mapa İnşaat ve Ticaret AŞ (MAPA) tarafından kontrol edilen MNG Havayolları ve Taşımacılık AŞ (MNG) hisselerinin %(.....)’ünün Ghitha Holding PJSC (GHITHA HOLDİNG) tarafından devralınması suretiyle MNG üzerinde ortak kontrol tesis edilmesi işlemine 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun) ve 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ (2010/4 sayılı Tebliğ) çerçevesinde izin verilmesi talep edilmektedir. (5) Bildirime konu işlem; tarafları MAPA, Günal İnşaat Ticaret ve Sanayi AŞ (GÜNAL İNŞAAT), MNG Holding AŞ (MNG HOLDİNG), Mehmet Nazif GÜNAL, Ali Sedat ÖZKAZANÇ, Horizon Bridge Capital LLC1 (HORIZON) ve Ghitha Aeroinvest Holding RSC LTD (GHITHA) olan Hisse Alım Sözleşmesi (Sözleşme) ile Hissedarlar 1 HORIZON, Abu Dabi Havaalanları Serbest Bölgesi'nde (Abu Dhabi Airports Free Zone) 2024 yılı Ocak ayında kurulan bir şirket olup yatırım, tedarik zinciri hizmet inovasyonu, stratejik danışmanlık, birleşme/devralma ve halka arz danışmanlığı, stratejik finansman çözümleri, gayrimenkul ve konaklama çözümleri gibi çeşitli faaliyetler yürütmeyi hedeflemektedir. Yeni kurulan bir teşebbüs olup Türkiye’de veya küresel olarak henüz bir yatırım gerçekleştirmemiştir.
24-24/590-247 2/6 Sözleşmesi2 uyarınca gerçekleşecektir. Başvuruda GHITHA HOLDİNG’i tek kontrolünde bulunduran International Holding Company’nin (IHC) gıda, tarım, balık, süt ürünleri, kümes hayvancılığı, bitkisel yağ, perakendecilik, dağıtım ve catering hizmetlerinden oluşan bir portföye sahip olduğu, bu çerçevede işlem ile MNG’nin küresel tedarik zincirinde imkânlarını ve erişim alanını artırarak IHC’nin tam potansiyeline ulaşmasına imkân sağlayacağı ifade edilmiştir. (6) Hâlihazırda MAPA, MNG’yi kontrol etmekte; Mehmet Nazif GÜNAL da MAPA’nın tek kontrolüne sahip bulunmaktadır. Başvuru kapsamında, IHC’nin dolaylı olarak kontrol ettiği GHITHA3 vasıtasıyla Mehmet Nazif GÜNAL’ın tamamına sahip olduğu MAPA’nın tek kontrolünde bulunan MNG üzerinde ortak kontrol tesis edilecektir. İşlemin temelini oluşturan Sözleşme’nin taraflarından olan GHITHA, yakın zamanda bildirime konu işlem için kurulmuş olan bir devralma aracı (special purpose vehicle) olup doğrudan herhangi bir ticari faaliyeti bulunmamaktadır. Başvuruya göre MNG üzerinde, GHITHA %(.....) oranında; MAPA ise %(.....) oranında hisseye sahip olacak olup GHITHA ve MAPA, MNG üzerinde ortak kontrole sahip olacaktır. Kalan hisseler, HORIZON (%(.....)) ve Ali Sedat ÖZKAZANÇ'a (%(.....)) ait olacak ve söz konusu hissedarların her ikisi de yalnızca, kontrol hakkı bulunmayan azınlık hissedarlar konumunda bulunacaklardır. (7) 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinin birinci fıkrasında, “Kontrolde kalıcı değişiklik meydana getirecek şekilde; (a) iki veya daha fazla teşebbüsün birleşmesi ya da (b) bir veya daha fazla teşebbüsün tamamının ya da bir kısmının doğrudan veya dolaylı kontrolünün, hisse ya da malvarlığının satın alınmasıyla, sözleşmeyle veya diğer bir yolla bir ya da daha fazla teşebbüs veya hâlihazırda en az bir teşebbüsü kontrol eden bir ya da daha fazla kişi tarafından devralınması, Kanunun 7’nci maddesi kapsamında birleşme veya devralma işlemi sayılır.” hükmü yer almaktadır. Aynı maddenin üçüncü fıkrasına göre; "Bağımsız bir iktisadi varlığın tüm işlevlerini kalıcı olarak yerine getirecek bir ortak girişim oluşturulması" (tam işlevsel ortak girişimler) bir devralma işlemidir. Bu hüküm çerçevesinde bir ortak girişim oluşturulması işleminin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında birleşme ve devralma sayılabilmesi için ortak kontrol altında bir teşebbüsün bulunması, ortak girişimin bağımsız bir iktisadi varlık olarak ortaya çıkması ve kalıcı olarak faaliyet göstermesi gerekmektedir. (8) Başvuru kapsamında mevcut hissedarlardan MNG HOLDİNG, Mehmet Nazif GÜNAL ve GÜNAL İNŞAAT hisselerinin (.....), MAPA hisselerinin %(.....)'ünü, Ali Sedat ÖZKAZANÇ ise hisselerinin %(.....)'ini GHITHA ve/veya HORIZON’a devredecektir. Diğer yandan Hissedarlar Sözleşmesi’nin 3. ve 5. maddeleri uyarınca MNG Yönetim Kurulu (.....) üyeden meydana gelecek olup GHITHA (.....) üyeyi, MAPA ise (.....) üyeyi atama, görevden alma ve değiştirme hakkına sahip olacaktır. Yönetim Kurulu toplantısında toplantı ve karar nisabı, (.....). Ayrıca aynı sözleşmede “Şirketin, yalnızca toplam hisselerin en az %(.....)'ine sahip hissedarlarının yazılı onayıyla karara bağlayabileceği veya gerçekleştirebileceği hususlar” olarak tanımlanan “Hissedarlara Mahfuz Hususlar” düzenlenmiştir. “Hissedarlara Mahfuz Hususlar” arasında her bir mali yıla ilişkin iş planı veya bütçenin kabul edilmesi veya mevcut bir iş planı veya bütçenin değiştirilmesi ile ilgili olarak herhangi bir işlem yapılması veya karar alınmasına ilişkin hususlar ele alınmaktadır. “Hissedarlara Mahfuz Hususlar” kapsamında (.....). (.....) Bu çerçevede MNG’nin stratejik ticari davranışlarını belirleyen eylemler konusunda iki tarafın da anlaşmak ve iş birliği yapmak durumunda olduğu, 2 İlgili sözleşmenin tarafları GHITHA, MAPA, HORIZON, MNG ve Ali Sedat ÖZKAZANÇ’tır. 3 GHITHA, yalnızca bildirim konusu işlemin amaçları doğrultusunda kullanılan bir devralma aracı (special purpose vehicle) olup GHITHA HOLDİNG’in tamamına sahip olduğu bir iştirakidir.
24-24/590-247 3/6 bu anlamda iki hissedarın da MNG’nin ticari politikasına karar verirken ortak bir anlayışa sahip olmak ve MNG ile ilgili önemli kararlarda mutabakata varmak zorunda olduğu anlaşılmıştır. Bu itibarla bildirim konusu işlem ile MNG hisselerinin %(.....)’ünü devralan GHITHA HOLDİNG ile mevcut hissedar MAPA’nın, MNG üzerinde ortak kontrole sahip olacağı anlaşılmıştır. (9) Bildirime konu işlemin 2010/4 sayılı Tebliğ kapsamında bir devralma olarak değerlendirilebilmesi için aranan ikinci kriter, ortak kontrol tesis edilen işletmenin bağımsız bir iktisadi varlık niteliğini taşıması, diğer bir deyişle tam işlevsel olmasıdır. (10) Başvuruda MNG’nin tam işlevsel bir ortak girişim olacağı, tam işlevsellik bakımından gerekli olan kriterlerin tamamını karşılayacağı ifade edilmiştir.1996 yılında kurulan MNG’nin, hâlihazırda geniş bir uçak filosu ile operasyonlarını sürdürdüğü, düzenli uçuşların yanı sıra özelleştirilmiş uçak ve kapasite seçenekleri ile hava kargo taşımacılığı ve charter hizmetleri sunduğu, bu kapsamda, teşebbüsün kendi grup yapısı içerisinde özerk ve bağımsız bir şekilde faaliyet gösterdiği dile getirilmiştir. Günlük işletme faaliyetlerinde görev alan (.....) kişilik bir ekibe sahip olan teşebbüsün 2023 yılında (.....) müşteriye hizmet vererek (.....) TL’nin üzerinde gelir elde ettiği, mali tablolarının bağımsız olarak değerlendirildiği ve yayımlandığı belirtilmiştir. Ayrıca, teşebbüsün 100'den fazla rota üzerinde dört kıtada ve 41 ülkede küresel bir ağa sahip olduğu; faaliyet gösterdiği ilgili pazarlarda operasyonel olarak bağımsız bir şekilde hizmet sunduğu, alım satım faaliyetlerinde ana teşebbüslere bağımlı olmayacağı, mevcut durumda gelirinin tamamını üçüncü taraf müşterilerden elde ettiği ve işlem sonrasında da bu durumun değişmesinin beklenmediği ifade edilmiştir. Planlanan işleme izin verilmesi durumunda ortak girişimin, bağımsız olarak faaliyet gösterme fonksiyonuna sahip olacak düzeyde kaynağa sahip olacağı, işlem taraflarından bağımsız faaliyet göstereceği ve tam işlevsel olma koşulunu sağlayacak ölçüde kalıcı faaliyet göstermeyi planladığı anlaşılmıştır. Bu kapsamda devre konu teşebbüsün, ana teşebbüslerin ortak kontrolünde olan tam işlevsel bir ortak girişim haline geleceği ve dolayısıyla söz konusu işlemin 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesi çerçevesinde bir devralma işlemi olduğu değerlendirilmiştir. (11) Diğer yandan başvurudaki bilgilerden devralma işleminin 2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesinde belirtilen ciro eşiklerini aştığı, dolayısıyla bildirime konu işlemin Rekabet Kurulundan (Kurul) izin alınması gereken bir devralma işlemi niteliğinde olduğu anlaşılmıştır. (12) Başvuru konusu işlem sonucunda, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi anlamında başta bir hâkim durum yaratılması veya mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesi olmak üzere etkin rekabetin önemli ölçüde sınırlandırılmasının söz konusu olup olmayacağı, tarafların faaliyetleri arasında yatay veya dikey bir örtüşmenin olup olmadığının ele alınması gerekmektedir. (13) Devre konu MNG; Türkiye, Avrupa ve Orta Doğu'da hava kargo, özel kargo, depolama ve elleçleme hizmetleri ile teknik hizmetler sunmaktadır. Havacılık alanında; hava kargo, kargo elleçleme, üçüncü taraf lojistiği (3PL), ramp, kamyon taşımacılığı, e-ticaret lojistiği (e-fulfilment) hizmetleri vermektedir. Türkiye’nin tarifeli kargo uçuşları yapan tek özel hava yolu şirketi olarak düzenli olarak uluslararası kargo uçuşları gerçekleştirmektedir. Geniş kara yolu ağı sayesinde Almanya, Fransa, İngiltere ve Hollanda’daki havalimanlarından tüm Avrupa'ya hizmet sunabilmektedir. Teşebbüs küresel olarak çeşitli hava yolları ve ekspres hava kargo taşıyıcılarına uçak, bakım, mürettebat ve sigorta (ACMI), blok veya full charter olarak kapasite sağlamaktadır. Ayrıca, gümrüklü antrepo ve tedarik zinciri çözümleri danışmanlığı hizmeti de sunmaktadır.
24-24/590-247 4/6 (14) İşlem taraflarından MAPA, esas olarak inşaat, gayrimenkul ve konaklama sektörlerinde faaliyet göstermektedir. Bu esas faaliyetlerinin yanı sıra, enerji, mühendislik, raylı taşıt imalatı ve finans alanlarında faaliyet gösteren bağlı şirketleri aracılığıyla Türkiye'de farklı sektörlerde de faaliyette bulunmaktadır. Aynı zamanda küresel olarak kamuda ve özel sektörde inşaat alanında projeler gerçekleştirmektedir. Teşebbüs, ulaşım altyapısının oluşturulması adına Avrupa, Orta Doğu, Amerika ve Afrika'da çok sayıda havalimanı, otoyol ve yol projesini hayata geçirmiştir. MAPA nihai olarak, Mehmet Nazif GÜNAL tarafından kontrol edilmektedir. Mehmet Nazif GÜNAL ise mühendislik, gayrimenkul, ticaret, otel işletmeciliği, enerji, armatörlük ve gemi işletmeciliği de dâhil olmak üzere çeşitli sektörlerde faaliyet göstermektedir. Mühendislik alanında altyapı geliştirme ve endüstriyel projeler de dâhil olmak üzere çeşitli inşaat projeleri bulunan Mehmet Nazif GÜNAL, ticari ve konut nitelikli gayrimenkul geliştirme ve yatırım alanlarında faaliyet yürütmektedir. Otel işletmeciliği alanındaki faaliyetleri dâhilinde hem Türkiye'de hem de uluslararası alanda lüks otel ve tatil köylerini işletmekte, yenilenebilir enerji projeleri de dâhil olmak üzere enerji sektöründe çeşitli yatırımlar gerçekleştirmektedir. Ek olarak; armatörlük, gemi işletmeciliği ve deniz lojistiği faaliyetiyle iştigal etmektedir. (15) İlgili teşebbüslerden GHITHA HOLDİNG, Abu Dabi’de kurulu özel bir anonim şirket olup 2002 yılından bu yana IHC bünyesinde faaliyet göstermektedir. GHITHA HOLDİNG, IHC tarafından yatırım amaçlı bir holding şirketi olarak kurulmuş olup bağlı şirketlerinden, iştiraklerinden ve ortak girişimlerinden meydana gelen portföyüyle birlikte bir bütün olarak GHITHA HOLDİNG grubu olarak anılmaktadır. GHITHA HOLDİNG grubu, genel olarak süt ürünleri, tavukçuluk, tarım, gıda ürünleri, yenilebilir yağlar ve balık çiftlikleri ile kolektif olarak faaliyet göstermektedir. Teşebbüs tarafından anılan faaliyetlere ek olarak ithalat, ticaret, paketleme ve depolama gibi hizmetler de sunulmaktadır. GHITHA HOLDİNG'in Türkiye’de doğrudan ya da dolaylı bir faaliyeti bulunmamaktadır. (16) GHITHA HOLDİNG’i bünyesinde barındıran diğer bir işlem tarafı IHC, ağırlıklı olarak öz sermaye yatırımı, sağlık, tarım, gıda ve dağıtım, gayrimenkul, inşaat, kamu hizmetleri, bilgi teknolojileri, iletişim, pazarlama, perakende, yiyecek ve içecek hizmetleri, enerji, eğlence, taşıt kiralama ve dış kaynak kullanımı alanlarında faaliyet gösteren çeşitli şirketleri işleten küresel bir yatırım holding şirketidir. IHC’nin Türkiye’deki faaliyetleri, %(.....) hisse oranıyla tek kontrolünü haiz olduğu Multiply Group PJSC’nin %(.....) pay sahipliğinde bulunan Kalyon Enerji Yatırımları AŞ (KEOG) ile sınırlıdır. KEOG ise yalnızca temiz ve yenilenebilir enerji projeleri yürütmektedir. (17) Bu kapsamda ortak girişim ile işlem taraflarının yukarıda yer verilen faaliyetleri arasında Türkiye coğrafi pazarında herhangi bir yatay veya dikey örtüşme bulunmadığı değerlendirilmiştir. Dolayısıyla Türkiye’de tek taraflı etkiler bakımından etkilenen pazar bulunmaması nedeniyle, bildirilen işlemin herhangi bir ürün pazarındaki rekabet üzerinde etki oluşturma ve bu çerçevede etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğurma olasılığının bulunmadığı anlaşılmıştır. (18) Son olarak başvurunun 2010/4 sayılı Tebliğ’in 13. maddesinin 3. fıkrası kapsamında ele alınması gerekmektedir. Söz konusu hükümde “Teşebbüsler arasında rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisi olan ve bağımsız bir iktisadi varlığın tüm işlevlerini kalıcı olarak yerine getirecek bir ortak girişimin oluşturulması, Kanun’un 4 üncü ve 5 inci maddeleri çerçevesinde de değerlendirilir.” ifadelerine yer verilmektedir. (19) Başvuruda Mehmet Nazif GÜNAL’ın faaliyetlerinin yalnızca hidroelektrik enerji üretimine ilişkin olduğu, IHC’nin ise KEOG aracılığıyla, Mehmet Nazif GÜNAL’ın faaliyetlerinden farklı olarak güneş ve rüzgâr enerjisi alanında faaliyet gösterdiği,
24-24/590-247 5/6 Türkiye’de yenilenebilir enerji pazarının çok oyunculu bir yapıya sahip olduğu, Mehmet Nazif GÜNAL’ın MAPA aracılığıyla sahip olduğu hidroelektrik santrallerinin Türkiye’deki yenilenebilir enerji pazarı büyüklüğü içinde %(.....)’den daha az bir payının bulunduğu, KEOG’un pazar payının ise %(.....) olarak gerçekleştiği, tarafların yenilenebilir enerji alanındaki tesislerinin Türkiye’nin farklı coğrafi bölgelerinde bulunduğu ifade edilmiştir. Ayrıca Mehmet Nazif GÜNAL'ın doğrudan veya grup şirketleri aracılığıyla dolaylı olarak KEOG ile herhangi bir ortaklık, iş birliği veya benzer bir ilişkisinin söz konusu olmadığı, MNG'nin mevcut durumda yenilenebilir enerji piyasasında herhangi bir faaliyetinin olmadığı (.....) dolayısıyla ilgili işlemin herhangi bir potansiyel koordinasyon riskinin bulunmadığı belirtilmiştir. Tüm bu açıklamalar doğrultusunda, Türkiye’de yenilenebilir enerji alanında faaliyet gösteren çok sayıda teşebbüsün bulunduğu, tarafların yenilenebilir enerji alanında faaliyetlerinin alt kırılım bazında farklılaştığı ve sahip oldukları pazar payının düşük olduğu, ortak girişimin yenilenebilir enerji pazarında herhangi bir faaliyetinin bulunmadığı anlaşıldığından bildirime konu işlemin söz konusu pazarın önemli bir bölümünde rekabetin kısıtlanması sonucunu doğurabilecek bir koordinasyon riski taşımadığı değerlendirilmektedir. (20) Yukarıda yer verilen inceleme ve değerlendirmeler neticesinde, bildirime konu işlem ile başta hâkim durum yaratılması veya mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesi olmak üzere ülkenin bütünü yahut bir kısmında herhangi bir pazarda etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmayacağı değerlendirilmiş ve işleme izin verilmesine karar verilmiştir.
24-24/590-247 6/6 H. SONUÇ (21) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy