Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2024-2-030 (Devralma) Karar Sayısı : 24-25/603-252 Karar Tarihi : 06.06.2024 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE Üyeler : Ahmet ALGAN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK Cengiz ÇOLAK, Berat UZUN B. RAPORTÖRLER : Dr. Mehmet YANIK, Harun ÇALI, Ömer VATANSEVER C. BİLDİRİMDE BULUNAN : AGE Enerji Üretim AŞ Barbaros Mahallesi Tahran Caddesi No:19/6 06680 Kavaklıdere Çankaya/Ankara (1) D. DOSYA KONUSU: AGE Enerji Üretim AŞ’nin Denizli ilinin Sarayköy ilçesindeki yakıt türü doğal gaz olan termik-kombine çevrim elektrik santralinde bulunan taşınır varlıklarının mülkiyetinin ve tam kontrolünün AKSA Energy Company Ghana Ltd. tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi. (2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 26.03.2024 tarihli ve 50287 sayılı yazı ile intikal eden, eksiklikleri en son 28.05.2024 tarihli ve 52324 sayılı yazı ile tamamlanan bildirim üzerine düzenlenen 03.06.2024 tarih ve 2024-2-030/Öİ sayılı Ön İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır. (3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle, dosya konusu işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir. G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME (4) Başvuruda; AGE Enerji Üretim AŞ’nin (AGE ENERJİ) Denizli ilinin Sarayköy ilçesinde kurulu ve yakıt türü doğal gaz olan, termik-kombine çevrim elektrik üretim santralinin içerisinde bulunan taşınır varlıkların sökülerek Gana Cumhuriyeti’ne ihraç edilmek üzere Aksa Energy Company Ghana Ltd. (AKSA GHANA) tarafından devralınması işlemine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun) ve 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ (2010/4 sayılı Tebliğ) çerçevesinde izin verilmesi talep edilmektedir. (5) Bildirim konusu işlemin temelini, AGE ENERJİ ile AKSA GHANA arasında 15.02.2024 tarihinde imzalanan Makine ve Ekipman Satış Sözleşmesi (Sözleşme) oluşturmaktadır. İşlemin ekonomik gerekçesinin AGE ENERJİ’nin, (.....) olduğu bildirilmiştir. (6) 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinin birinci fıkrası; “Kontrolde kalıcı değişiklik meydana getirecek şekilde; a) iki veya daha fazla teşebbüsün birleşmesi ya da b) Bir veya daha fazla teşebbüsün tamamının ya da bir kısmının doğrudan veya dolaylı kontrolünün, hisse ya da mal varlığının satın alınmasıyla, sözleşmeyle veya diğer bir yolla bir ya da daha fazla teşebbüs veya hâlihazırda en az bir teşebbüsü kontrol eden bir ya da daha fazla kişi tarafından devralınması, Kanunun 7’nci maddesi kapsamında birleşme veya devralma işlemi sayılır.”
24-25/603-252 2/5 hükmünü haizdir. (7) Birleşme ve Devralma Sayılan Haller ve Kontrol Kavramı Kılavuzu’nun 17. paragrafında ise “Tebliğ’in 5. maddesinde kontrolün, bir veya daha fazla teşebbüsün tamamına ya da bir kısmına ilişkin olabileceği dile getirilmektedir. Bu bakımdan teşebbüsün tamamı, bir iştiraki veya sahip olduğu varlıkların bir kısmı devralmanın konusu olabilir. Varlıklar üzerinde kontrolün devralınması, ancak söz konusu varlıklar bir teşebbüsün kendisine pazar cirosu atfedilebilen bir bölümünü teşkil ediyorsa Kanun’un 7. maddesi kapsamında devralma olarak kabul edilebilir.” açıklaması yer almaktadır. (8) Mevcut devralma işleminde devre konu taşınır varlıkların, doğal gaz kombine çevrim santralinde elektrik üretimi faaliyetinde kullanılan makine ve ekipmanlardan oluştuğu ve bu nedenle söz konusu varlıkların ciro atfedilebilir nitelikte olduğu değerlendirilmektedir. Bu çerçevede, bildirime konu işlemin ardından, AKSA GHANA ve dolayısıyla Aksa Enerji Üretim AŞ (AKSA ENERJİ), devre konu taşınır varlıkların tek kontrolüne sahip olacak ve varlıkların kontrolünde kalıcı bir değişiklik meydana gelecektir. Bu çerçevede, başvuruya konu işlemin 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesi uyarınca, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında bir devralma işlemi niteliği taşıdığı kanaatine varılmıştır. (9) Ek olarak; 2010/4 sayılı Tebliğ’de, bir devralma işleminin anılan Tebliğ’de belirtilen ciro eşiklerini aşması halinde, hukuki geçerlilik kazanabilmesi için Rekabet Kurulu (Kurul)’ndan izin alınmasının zorunlu olduğuna yer verilmektedir. Bu aşamada, başvuruya konu işlemin belirtilen ciro eşiklerini aşıp aşmadığının tespiti gerekmektedir. (10) Dosya konusu işlemde 2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesinin (a) ve (b) bentlerinde belirtilen ciro eşiklerinin aşılmadığı görülmektedir. Öte yandan 2010/4 sayılı Tebliğ’in 8. maddesinin altıncı fıkrasında “Üç yıllık dönem içinde, aynı kişiler ya da taraflar arasında veya aynı ilgili ürün pazarında aynı teşebbüs tarafından, bu maddenin ikinci fıkrası anlamında gerçekleştirilen iki ya da daha fazla işlem, bu Tebliğin 7 nci maddesinde yer alan ciroların hesaplanması bakımından tek bir işlem olarak değerlendirilir.” hükmüne yer verilmiştir. Bu çerçevede, elektrik enerjisi üretimi ve satışı pazarında, KAZANCI HOLDİNG tarafından son üç yılda gerçekleştirilen işlemlere bakıldığında1; dosya konusu işlemde 2010/4 sayılı Tebliğ’de belirtilen ciro eşiklerinin aşıldığı ve işlemin izne tabi olduğu sonucuna varılmıştır. (11) Devre konu varlıklar, AGE ENERJİ’nin Denizli ilinin Sarayköy ilçesinde kurulu ve yakıt türü doğal gaz olan, termik-kombine çevrim elektrik üretim santralinde elektrik üretimi amacıyla kullanılmaktadır. Dolayısıyla, devre konu varlıkların ilgili olduğu pazar, elektrik üretimi ve satışı pazarıdır. Devralan AKSA GHANA’yı bünyesinde bulunduran KAZANCI HOLDİNG ve iştirakleri 22 ülkede; elektrik üretimi ve satışı, elektrik dağıtımı, doğal gaz dağıtımı ve jeneratör üretimi alanlarında faaliyet göstermektedir. KAZANCI HOLDİNG’in, Antalya’da 900 MW ve Şanlıurfa’da 147 MW büyüklüğünde kurulu güce sahip doğal gaz kombine çevrim elektrik santralleri ve Bolu’da 270 MW termik santrali bulunmaktadır. (12) Bu bilgiler ışığında, devre konu varlıkların elektrik üretimi ve satışı pazarındaki faaliyetlerin yürütülmesinde kullanıldığı ve devralan konumundaki işlem tarafı olan KAZANCI HOLDİNG’in de elektrik üretimi ve satışı alanında faaliyet gösterdiği göz önünde bulundurularak örtüşen pazar “elektrik üretimi ve satışı pazarı” olarak belirlenmiştir. 1 Kurulun 24.01.2024 tarihli ve 24-06/91-39 sayılı; 07.03.2024 tarihli ve 24-12/214-88 sayılı Kurul kararı.
24-25/603-252 3/5 (13) Başvuruda ifade edildiği üzere devralma işleminin tamamlanmasının ardından devre konu varlıklar Gana Cumhuriyeti’nde elektrik üretimi amacıyla kullanılmak üzere nakledilecek ve üretilecek olan elektrik Türkiye’ye ihraç edilmeyecektir.2 Bunun yanı sıra, devre konu varlıkların bulunduğu AGE DGKÇS’nin 2023 yılının başından beri üretim faaliyeti bulunmamaktadır. Ayrıca ilgili üretim santralinin mülkiyetinde olduğu AGE ENERJİ’nin talebi ile AGE DGKÇS için verilmiş olan üretim lisansı, Enerji Piyasası Düzenleme Kurulunun 18.04.2024 tarihli ve 12563-4 sayılı kararı ile iptal edilmiştir. Bu çerçevede, elektrik üretim santralindeki taşınır varlıkların devrinin Türkiye’de faaliyet gösteren işlem tarafı AKSA ENERJİ’nin pazar payında bir artışa sebebiyet vermeyecek ve işlem neticesinde Türkiye’de elektrik üretimi işiyle iştigal eden AKSA ENERJİ’nin rakiplerinden AGE ENERJİ’nin pazar payında, taşınır varlıkların devrinin ardından bir düşüş yaşanmayacaktır. Dolayısıyla pazardaki mevcut rekabeti etkilemeyecek olan dosya konusu işlemin potansiyel rekabete etkisi değerlendirilmiştir. (14) Yukarıda yer verilen bilgiler çerçevesinde, Türkiye’de elektrik üretimi ve satışı pazarında; KAZANCI HOLDİNG’in ve ayrıca devre konu varlıkların pazardaki yerini temsil etmesi amacıyla AGE DGKÇS’nin satış miktarlarına, satış değerlerine ve pazar paylarına aşağıdaki tabloda yer verilmektedir. Tablo 1- KAZANCI HOLDİNG’in ve AGE DGKÇS’nin Türkiye Elektrik Üretimi ve Satışı Pazarındaki Satış Değerleri, Satış Miktarları ve Pazar Payları KAZANCI HOLDİNG AGE DGKÇS 2021 Satış Değeri (.....) TL (.....) TL Pazar Payı %(.....) %(.....) Satış Miktarı (.....) MW (.....) MW Pazar Payı %(.....) %(.....) 2022 Satış Değeri (.....) TL (.....) TL Pazar Payı %(.....) %(.....) Satış Miktarı (.....) MW (.....) MW Pazar Payı %(.....) %(.....) 2023 Satış Değeri (.....) TL 0 Pazar Payı %(.....) 0 Satış Miktarı (.....) MW 0 Pazar Payı %(.....) 0 Kaynak: Bildirim Formu ve Cevabi Yazı (15) Yukarıdaki tabloda yer verildiği üzere; KAZANCI HOLDİNG’in satış değeri bakımından pazar payının 2021 yılında %(.....) iken 2023 yılına gelindiğinde %(.....)’ya düştüğü, satış miktarı bakımından pazar payının ise 2021 yılında %(.....) iken 2023 yılında %(.....)’e düştüğü görülmektedir. Diğer yandan, AGE DGKÇS’nin satış değeri bakımından pazar payı, 2021 yılında %(.....), 2022 yılında %(.....) olarak gerçekleşirken; satış miktarı bakımından pazar payının 2021 yılında %(.....), 2022 yılında %(.....) olduğu, öte yandan 2023 yılında üretim santralinin faaliyetlerinin sonlandırıldığı görülmektedir. (16) Bildirime konu işlem neticesinde, devre konu varlıkların yer aldığı üretim tesisi olan AGE DGKÇS’nin hâlihazırda faaliyetlerine son verilmiş olması ve devre konu varlıkların Türkiye dışına çıkarılacağının belirtildiği dikkate alındığında, devralma 2 İşlemin temelini oluşturan Sözleşme’nin 3.1 numaralı maddesinde yer alan “Makine ve Ekipmanlar ihraç kayıtlı ve amaçlı satın alınmakta olup; şayet doğması halinde KDV Alıcı’nın sorumluluğundadır.” ifadesinden de devir işleminin ihraç amaçlı gerçekleştirildiği anlaşılmaktadır.
24-25/603-252 4/5 sonrasında Türkiye’de elektrik üretimi ve satışı pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin pazar paylarında ve pazarın toplam büyüklüğünde herhangi bir değişim olmayacağı öngörülmektedir. Devre konu varlıkların 2022 yılı ve öncesinde elde ettiği ve bu varlıklara atfedilebilecek pazar paylarının ise ihmal edilebilir düzeyde olması nedeni ile devre konu varlıkların Türkiye pazarından çıkarılmayıp gelecekte bu pazardaki üretimde kullanılması durumunda dahi oluşacak potansiyel etkinin göz ardı edilebilir seviyede oluşacağı görülmektedir. (17) Ek olarak, elektrik üretimi ve satışı pazarında lider konumunda olan Elektrik Üretim AŞ’nin (EÜAŞ) pazar payı; 2021 yılında %16,69 ve 2022 yılında %14,97 ve 2023 yılında %13,7 olarak gerçekleşmiştir. Diğer yandan söz konusu pazarda çok sayıda oyuncunun olduğu ve pazarın oldukça parçalı bir yapıya sahip olduğu söylenebilecektir3. (18) Yapılan tespitler ve değerlendirmeler doğrultusunda, bildirime konu işlem ile 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi çerçevesinde başta hâkim durum yaratılması ya da mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesi olmak üzere ülkenin bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunun ortaya çıkmayacağı kanaatine ulaşılmıştır. 3 EPDK Elektrik Piyasası Piyasa Gelişim Raporları https://www.epdk.gov.tr/Detay/Icerik/3-0-23/elektrikaylik-sektor-raporlar) ve EÜAŞ Yıllık Faaliyet Raporları https://www.euas.gov.tr/raporlar (Erişim Tarihi: 29.05.2024).
24-25/603-252 5/5 H. SONUÇ (19) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy