Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2024-5-016 (Devralma) Karar Sayısı : 24-33/791-334 Karar Tarihi : 15.08.2024 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE Üyeler : Ahmet ALGAN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK, Ayşe ERGEZEN, Cengiz ÇOLAK, Berat UZUN B. RAPORTÖRLER: Çiğdem KIR ŞAHİNER, Batuhan DEMİR, Nilay ÖZLÜK, Muhammed Mustafa AÇIKEL, Gülçin Hande GÜNDOĞAN C. BİLDİRİMDE BULUNANLAR : - Bolloré Logistics SE Temsilcileri: Av. H. Ercüment ERDEM, Av. Mert KARAMUSTAFAOĞLU, Av. Merve BAKIRCI, Av. Aslı Su ÇORUK Ferko Signature, Büyükdere Caddesi No:175 Kat:3 Esentepe/İstanbul (1) D. DOSYA KONUSU: Bolloré Logistics SE ve Horoz Lojistik Kargo Hizmetleri ve Ticaret AŞ tarafından ortak kontrol edilen Horoz Bolloré Logistics Taşımacılık AŞ’nin tek kontrolünün hisse devri yoluyla Bolloré Logistics SE aracılığıyla CMA CGM S.A. tarafından devralınması işlemi (2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 29.05.2024 tarih ve 52389 sayı ile giren ve eksikleri 30.07.2024 tarih ve 54582 sayılı yazı ile tamamlanan bildirim üzerine düzenlenen 08.08.2024 tarih ve 2024-5-016/Öİ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır. (3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirime konu işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir. G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME (4) Başvuruda, Bolloré Logistics SE (BOLLORÉ) ve Horoz Lojistik Kargo Hizmetleri ve Ticaret AŞ (HOROZ) tarafından ortak kontrol edilen Horoz Bolloré Logistics Taşımacılık AŞ’nin (HOROZ BOLLORÉ) tek kontrolünün hisse devri yoluyla BOLLORÉ aracılığıyla CMA CGM S.A. (CMA CGM) tarafından devralınması işlemine 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun) ve 2010/4 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ (2010/4 sayılı Tebliğ) çerçevesinde izin verilmesi talep edilmiştir. (5) Bildirim konusu işlem, HOROZ BOLLORÉ’nin hisselerinin %(.....)’inin CMA CGM’nin iştiraki BOLLORÉ tarafından devralınmasına ilişkindir. Hâlihazırda HOROZ BOLLORÉ’nin hisselerinin %(.....)’i HOROZ ve %(.....)’u BOLLORÉ’ye aittir. HOROZ BOLLORÉ’nin Yönetim Kurulu (.....) HOROZ, (.....) BOLLORÉ tarafından seçilen üyelerden oluşmaktadır. Yönetim Kurulu toplantı yeter sayısı en az (.....) üyeden oluşmakta ve tüm Yönetim Kurulu kararları en az (.....) üyenin olumlu oyu ile alınmaktadır. Dolayısıyla HOROZ BOLLORÉ’nin bahsi geçen teşebbüsler tarafından ortak kontrol edildiği anlaşılmaktadır. Bildirilen işlemin gerçekleşmesi sonucunda CMA CGM’nin iştiraki BOLLORÉ, HOROZ BOLLORÉ’nin hisselerinin %100’üne ve
24-33/791-334 2/6 tek kontrolüne sahip olacaktır. Dolayısıyla bildirim konusu işlem neticesinde HOROZ BOLLORÉ’nin kontrol yapısında kalıcı bir değişiklik meydana geleceğinden bildirim konusu işlem, 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesi çerçevesinde bir devralmadır. Öte yandan ilgili tarafların cirolarının söz konusu Tebliğ’in 7. maddesinin birinci fıkrasında öngörülen eşikleri aşması nedeniyle işlem izne tabidir. (6) Dosya konusu işlem kapsamında etkilenen pazarların tespiti için öncelikle tarafların faaliyetleri arasında yatay veya dikey bir örtüşmenin olup olmadığının belirlenmesi gerekmektedir. (7) BOLLORÉ’yi kontrol eden işlem tarafı CMA CGM, Türkiye’yi de kapsayan hatlarda konteyner taşımacılığı ve sahip olduğu iştirakleri aracılığı ile navlun komisyonculuğu ve sözleşmeli lojistik alanlarında faaliyet göstermektedir. HOROZ BOLLORÉ ise özellikle navlun komisyonculuğu alanında faaliyet göstermekle birlikte sınırlı da olsa sözleşmeli lojistik hizmeti de sunmaktadır. Bu kapsamda bildirilen işlem bakımından Türkiye’de yatay olarak “navlun komisyonculuğu hizmetleri” ve “sözleşmeli lojistik hizmetleri” pazarları; dikey olarak ise “konteyner hat taşımacılığı” pazarı etkilenen pazarlar olarak incelenmiştir. (8) Navlun komisyonculuğu, müşterilerin adına ve ihtiyaçlarına uygun olarak, ürünlerin taşınmasının organize edilmesi (gümrük müsaadesi, ardiyecilik, yer hizmetleri dâhil olmak üzere yan faaliyetleri de kapsayacak şekilde) olarak tanımlanabilmektedir. Pazarda faaliyet gösteren çok sayıda taşıma şirketi ve lojistik hizmeti sağlayan teşebbüs bulunmakta olup Türkiye’de navlun komisyonculuğu pazarındaki ana rakipler A.S.A.V., DSV Panalpina A/S (DSV), Deutche Post AG (DHL), Kühne + Nagel International AG (KÜHNE + NAGEL), DB Schenker AG, Mars Lojistik Uluslararası Taşımacılık Depolama Dağıtım ve Ticaret AŞ ve Damco Uluslararası Taşımacılık ve Lojistik AŞ olarak ifade edilmiştir1. Bildirim Formu’nda yer alan bilgilere göre navlun komisyonculuğu hizmetleri pazarının Türkiye’deki toplam büyüklüğünün yaklaşık 481.551.048.0002 TL olarak tahmin edildiği ifade edilmektedir. Tarafların bahse konu pazarda 2023 yılındaki Türkiye ciroları ve pazar paylarına aşağıda yer verilmektedir: Tablo 1: Teşebbüslerin Navlun Komisyonculuğu Pazarında 2023 Yılındaki Pazar Payları Navlun Komisyonculuğu Pazarı Ciro (TL) Pazar Payı (%) CMA CGM (.....) (.....) HOROZ BOLLORE (.....) (.....) CMA CGM+HOROZ BOLLORE (.....) (.....) Diğer (.....) (.....) Toplam 481.551.048.000 100 Kaynak: Bildirim Formu (9) Tablo 1’de görüldüğü üzere, işlem sonrasında birleşik teşebbüsün Türkiye pazarındaki toplam pazar payı yaklaşık %(.....) düzeyinde olacaktır. Navlun komisyonculuğu hizmetleri pazarının çok oyunculu bir yapıda olduğu da göz önüne alındığında başvuru konusu işlemin yatay etkilenen pazarda rekabeti bozucu bir etki oluşturmayacağı değerlendirilmiştir. 1 Bildirim Formu’nda pazarın çok parçalı yapıya sahip olması gerekçesiyle rakipler hakkında kısıtlı bilgi sunulmuştur. 2 Bildirim Formu’nda Euro tutarlarının Türk lirası karşılıkları, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın 2023 mali yılı için ilan ettiği ortalama döviz alış kuru olan 1 Euro = 25,08 TL üzerinden; Dolar tutarlarının Türk lirası karşılıkları, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası'nın 2021 mali yılı için ilan ettiği ortalama döviz alış kuru olan 1 USD = 23,69 TL üzerinden hesaplanmıştır.
24-33/791-334 3/6 (10) Sözleşmeli lojistik hizmetleri, başlangıç noktasından tüketim noktasına kadar müşterilerin gereksinimlerini karşılamak amacıyla malların, hizmetlerin ve ilgili bilgilerin verimli, etkili akışını ve depolanmasını planlayan, uygulayan ve kontrol eden tedarik zinciri sürecinin bir parçası olarak tanımlanmaktadır3. Sözleşmeli lojistik, bir mal üreticisi veya satıcısı ile lojistik hizmet sağlayıcısı arasında yapılan bir hizmet sözleşmesi kapsamında yüksek bir iş hacminin oluştuğu uzun bir iş birliğini temel alan bir iş modelini kapsamaktadır. Sözleşmeli lojistik hizmetleri, taşımacılık ve depolama ile sınırlama olmaması ve komisyonculuk/aracılık gibi faaliyetlerin yer almaması bakımından navlun komisyonculuğundan ayrışmaktadır. Bahse konu pazar da küresel ve çok oyunculu olmakla birlikte Türkiye’de faaliyet gösteren başlıca teşebbüsler; Netlog Lojistik Hizmetleri AŞ, Borusan Lojistik Dağıtım Depolama Taşımacılık ve Ticaret AŞ, Mars Lojistik Uluslararası Taşımacılık Depolama Dağıtım ve Ticaret AŞ, Barsan Global Lojistik AŞ, KUEHNE + NAGEL, DSV, DHL ve Ekol Lojistik AŞ olarak ifade edilmiştir. (11) Bildirim Formu’nda yer alan bilgilere göre sözleşmeli lojistik pazarında pazarının Türkiye’deki toplam büyüklüğünün yaklaşık 93.623.640.000 TL olarak tahmin edildiği ifade edilmektedir. Aşağıdaki tabloda tarafların sözleşmeli lojistik pazarında 2023 yılındaki Türkiye ciroları ve pazar paylarına yer verilmektedir: Tablo 2: Teşebbüslerin Sözleşmeli Lojistik Pazarında 2023 Yılındaki Pazar Payları Sözleşmeli Lojistik Pazarı Ciro (TL) Pazar Payı (%) CMA CGM (.....) (.....) HOROZ BOLLORE (.....) (.....) CMA CGM+HOROZ BOLLORE (.....) (.....) Diğer (.....) (.....) Toplam 93.623.640.000 100 Kaynak: Bildirim Formu (12) Tablo 2’de görüldüğü üzere, işlem sonrasında birleşik teşebbüsün Türkiye pazarındaki toplam pazar payının yaklaşık %(.....) olacağı belirtilmektedir. Sözleşmeli lojistik hizmetleri pazarının çok oyunculu bir yapıda olduğu da göz önüne alındığında başvuru konusu işlemin yatay etkilenen pazarda rekabeti bozucu bir etki oluşturmayacağı değerlendirilmiştir. (13) CMA CGM’nin faaliyetlerinin bulunduğu konteyner hat taşımacılığı pazarı, navlun komisyonculuğu hizmetleri pazarının bir üst pazarıdır ve bu durumda, tarafların Türkiye’deki faaliyetleri arasında bir dikey örtüşme oluşmaktadır. İşlem tarafları, sözleşmeli lojistik hizmetlerinin müşteri talebine dayalı ve kişiye özel iken konteyner hat taşımacılığı hizmetlerinin çoğunlukla hazır hizmetler olduğunu ifade ederek konteyner hat taşımacılığı ile sözleşmeli lojistik hizmetleri arasında dikey bir bağlantı olmadığını belirtmektedir4. Konteyner hat taşımacılığı hizmetlerinin coğrafi boyutu, söz konusu faaliyetin her iki ucunda hizmet vermekte olan çeşitli limanların olduğu tekli ticaretlerden oluşmaktadır. Bildirim Formu’ndaki bilgiler ve eski Kurul kararlarındaki yaklaşım göz önünde bulundurulduğunda ilgili coğrafi pazarın konteyner hat taşımacılığı pazarı için “Akdeniz çıkışlı veya varışlı ticari hatlar”5 olarak 3 Kurulun 24.06.2021 tarihli ve 21-32/419-211 sayılı kararı. 4 Konteyner hat taşımacılığı ile sözleşmeli lojistik hizmetleri arasında dikey ilişki bulunsa dahi dosya kapsamında yer verilen navlun komisyonculuğu ile konteyner hat taşımacılığı pazarı arasındaki dikey etkilenen pazar değerlendirmesine benzer olacak şekilde işlem sonrasında girdi kısıtlaması ve müşteri kısıtlaması bulunmayacağı değerlendirilmektedir. 5 Kurul’un 04.05.2017 tarihli ve 17-15/210-89 sayılı kararı ile 02.06.2022 tarihli ve 22-25/402-166 sayılı kararı.
24-33/791-334 4/6 veya daha geniş kapsamda “Türkiye’yi kapsayan Akdeniz Bölgesi”6 olarak tanımlandığı görülmektedir. Bu doğrultuda işlemin etkileri “Akdeniz çıkışlı veya varışlı ticari hatlar”7 bakımından incelenecektir. (14) Dosya kapsamında sunulan CMA CGM ve en büyük rakiplerinin Akdeniz bölgesindeki her bir ticari hatta 2021, 2022 ve 2023 yılında sahip olduğu pazar payları incelendiğinde dikey örtüşmenin olduğu konteyner hat taşımacılığı pazarının birden fazla oyuncunun olduğu parçalı bir yapıya sahip olduğu görülmüştür. Bu pazarlardan (i) Akdeniz – Orta Amerika ve Karayipler Hattı, (ii) Akdeniz – Güney Amerika Batı Kıyısı Hattı ve (iii) Akdeniz – Afrika Batı Kıyısı Hattı’nda CMA CGM’nin %25’in üzerinde pazar payı olduğu ve bu hatlar içinde en fazla payın 2023 yılı itibarıyla %(.....) ile Akdeniz-Orta Amerika ve Karayipler Hattı’nda olduğu görülmüştür. Bununla birlikte; bahse konu hatta %(.....) paya sahip MSC’nin, %(.....) paya sahip MAERSK LINE’ın ve %(.....) paya sahip HAPAG-LLOYD’un da faaliyeti bulunmaktadır. Akdeniz – Güney Amerika Batı Kıyısı Hattı’nda 2023 yılında CMA CGM’nin payı %(.....) olup MSC’nin payı %(.....), MAERSK LINE’ın pazar payı %(.....) olarak gerçekleşmiştir. Akdeniz – Afrika Batı Kıyısı Hattı’nda ise 2023 yılında CMA CGM (%(.....)), MSC (%(.....)) ve MAERSK LINE’ın (%(.....)) pazar payları birbirine çok benzer seyretmektedir. CMA CGM’nin faaliyet gösterdiği diğer hatlarda ise pazar payının %25’ten az olduğu görülmekte olup Akdeniz – Kuzey Avrupa, Akdeniz – Kuzey Amerika, Akdeniz – Güney Amerika Doğu Kıyısı, Akdeniz – Afrika Güney Kıyısı, Akdeniz- Uzak Doğu, Akdeniz – Orta Doğu, Akdeniz – Avusturalya ve Okyanusya, Akdeniz – Afrika Doğu Kıyısı ve Hint Okyanusu Adaları ve Akdeniz – Hint Yarımadası hatlarındaki pazar paylarının rakiplerine nazaran düşük kaldığı anlaşılmaktadır. (15) Yatay olmayan birleşmenin mevcut ve potansiyel rakiplerin tedarik kaynaklarına ya da pazarlara erişiminin güçleştirilmesi veya engellenmesi ve bu yolla söz konusu rakiplerin rekabet edebilme imkânı ve/veya güdüsünün azaltılmasına (pazar kapama) yol açabileceği durumları girdi kısıtlaması ve müşteri kısıtlaması olarak iki açıdan incelemek mümkündür. Konteyner hat taşımacılığı pazarı ile navlun komisyonculuğu pazarı arasındaki dikey ilişkide müşteri kısıtlaması olasılığı incelendiğinde; tarafların navlun komisyonculuğu hizmetleri alt pazarında Türkiye’de toplam %(.....) oranında pazar payına sahip olmaları nedeniyle işlem sonrasında müşteri kısıtlamasının gerçekleşme ihtimalinin düşük olacağı değerlendirilmiştir. Bununla birlikte konteyner hat taşımacılığı pazarında 2023 yılına ilişkin CMA CGM tarafından taşınan ve HOROZ BOLLORE tarafından talep edilen yük hacmine ilişkin bilgilere yer verilmesi de faydalı olacaktır. HOROZ BOLLORÉ, Türkiye varışlı ve çıkışlı konteyner hat taşımacılığı hizmetlerindeki ihtiyaçlarının büyük bir kısmını hâlihazırda CMA CGM’den satın almaktadır. HOROZ BOLLORÉ, 2023 yılında TEU bazında yaklaşık (.....) olan Türkiye varışlı ve çıkışlı konteyner hat taşımacılığı hizmetlerindeki toplam ihtiyaçlarının yaklaşık %(.....)’ini CMA CGM’den satın almıştır. Bununla birlikte HOROZ BOLLORÉ 2023 yılında CMA CGM tarafından Türkiye varışlı ve çıkışlı taşınan toplam (.....) TEU olan hacmin %(.....) oranında çok küçük bir kısmını temsil etmektedir. HOROZ BOLLORE’nin taşımacılık ihtiyacının tamamını CMA CGM’den temin etmesi durumunda dahi bu miktar CMA CGM’nin iş hacminin %(.....)’üne denk 6 Kurulun 12.09.2018 tarihli ve 18-31/530-261 sayılı kararı ile 02.06.2022 tarihli ve 22-25/402-166 sayılı kararı. 7 Kurulun 03.01.2019 tarihli ve 19-02/6-3 sayılı CMA CGM/CEVA kararında da konteyner hat taşımacılığı için kesin bir coğrafi pazar tanımı yapılmayarak işlemin etkileri “Akdeniz çıkışlı veya varışlı ticari hatlar” bakımından incelenmiştir.
24-33/791-334 5/6 gelecektir. Yer verilen veriler ışığında HOROZ BOLLORÉ’nin toplam ihtiyacının tamamını CMA CGM’den temin etmesi durumunda dahi pazar üzerinde etkin rekabeti bozucu bir etkinin oluşmayacağı değerlendirilmiştir. (16) Konteyner hat taşımacılığı pazarı ile navlun komisyonculuğu pazarı arasındaki dikey ilişkide girdi kısıtlaması olasılığı incelendiğinde ise konteyner hat taşımacılığı faaliyetinde bulunan teşebbüslerin taşıma gelirlerinin önemli bir kısmını navlun komisyoncularından elde ettikleri gelirlerin oluşturduğu ve hat taşımacılığı faaliyetinde bulunan teşebbüslerin navlun komisyoncuları bakımından yoğun bir rekabet içerisinde olduğu değerlendirilmiştir8. Bu bağlamda CMA CGM 2023 yılında küreselde yaklaşık (.....) bin TEU taşıma yapmış ve bu taşımanın yaklaşık olarak %(.....)’u navlun komisyoncuları adına taşınmıştır. Ayrıca yukarıda da değinildiği üzere, HOROZ BOLLORÉ’nin toplam taşımacılık ihtiyacının tamamını CMA CGM’den temin etmesi durumunda dahi bu miktar CMA CGM’nin iş hacminin yalnız %(.....)’üne denk gelecektir. Bu nedenle, CMA CGM’nin alt pazarda faaliyet gösteren HOROZ BOLLORÉ dışındaki navlun komisyoncularına da hizmet sunma zorunluluğu olduğu düşünülmekte ve bildirim konusu işlem sonucunda CMA CGM’nin girdi kısıtlaması yapabilme olanağının olmadığı değerlendirilmiştir. Öte yandan CMA CGM'nin üçüncü taraf navlun komisyoncularına konteyner hat taşımacılığı hizmeti vermeyi sınırlandırması veya durdurması halinde önemli rakiplerin bu müşterilere hizmet sağlamaya başlayacakları değerlendirilmiştir. Sonuç olarak bildirilen işlem sonucunda girdi kısıtlaması oluşmayacağı kanaatine ulaşılmıştır. (17) Yukarıda yer verilen bilgiler çerçevesinde; bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi uyarınca başta hâkim durum yaratılması ya da mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesi olmak üzere ülkenin bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak nitelikte olmadığı dolayısıyla işleme izin verilebileceği kanaatine ulaşılmıştır. 8 Kurulun 02.06.2022 tarihli ve 22-25/402-166 sayılı, 03.01.2019 tarihli ve 19-02/6-3 sayılı kararları.
24-33/791-334 6/6 H. SONUÇ (18) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy