Rekabet Kurumu BaşkanlığındanREKABET KURULU KARARIDosya Sayısı : 2023-3-051 (Soruşturma/Uzlaşma)Karar Sayısı : 24-35/848-362Karar Tarihi : 28.08.2024A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLEÜyeler : Ahmet ALGAN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK,Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN,Berat UZUNB. RAPORTÖRLER: Barış BİRCAN, Gamze GÜNDÜZ HALICI, Ahmed Alp GÜLER,Selahattin Burak EKEN, Furkan Sefa DEMİRSOY, Hatice Berna ERMENEK, Hüseyin TEKELİC. İLGİLİ TARAF : - S.G.S. Supervise Gözetme Etüd Kontrol ServisleriAnonim ŞirketiTemsilcisi: Av. Turgan GÜRMENFener Kalamış Cad. 12/15 Kadıköy/İSTANBULD. ŞİKÂYETÇİ : - Gizlilik talebi bulunmaktadır.(1) E. DOSYA KONUSU: Rekabet Kurulunun 30.11.2023 tarih ve 23-55/1085-M sayılı kararı ile bazı özel gıda laboratuvarlarının 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesini ihlal edip etmediğinin tespitine yönelik olarak yürütülen soruşturma kapsamında Rekabet Kurulunun 15.08.2024 tarihli ve 24- 33/778-MUA sayılı uzlaşma ara kararına istinaden S.G.S. Supervise Gözetme Etüd Kontrol Servisleri AŞ, MRL Merkez Kalıntı Araştırma Laboratuvarı AŞ ve Özel Msm Gıda Kontrol Laboratuvarı ve Danışmanlık Hizmetleri Ticaret AŞ'den oluşan Ekonomik Bütünlük tarafından uzlaşma metninin gönderilmesi neticesinde soruşturmanın bahse konu teşebbüs bakımından sonlandırılması.(2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başvuruda özetle; Türkiye genelinde faaliyet gösteren kimi özel gıdaq kontrol labaruvarlarının anlaşma ve/veya uyumlu eylem içerisinde bulunduğu belirtilerek gereğinin yapılması talep edilmiştir(3) G. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 05.06.2023 tarih ve 39308 sayılı yazı ile iletilen başvuru üzerine düzenlenen 22.06.2023 tarihli ve 2023-3- 051/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu, Rekabet Kurulunun (Kurul) 05.07.2023 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 23-29/572-M sayı ile dosya konusu iddialara yönelik olarak 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 40. maddesinin birinci fıkrası uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.(4) Söz konusu önaraştırma çerçevesinde 25.10.2023 tarihinde Çevre Endüstriyel Analiz San. ve Tic. AŞ (ÇEVRE), S.G.S. Supervise Gözetme Etüd Kontrol Servisleri Aş (SGS), Kalite Sistem Laboratuvarları AŞ (KALİTE), Intertek Test Hizmetleri AŞ (INtERtEk), Intertek Test Hizmetleri A.Ş. Manisa Şubesi (INTERTEK MANİSA), MRL Merkez Kalıntı Araştırma Laboratuvarı AŞ (SGS-MRL1), Özel Msm Gıda Kontrol Laboratuvarı ve1 Şikâyet başvurusunda ayrı bir tüzel kişilik olarak şikâyet edilmesine karşın önaraştırma sürecinde MSM’nin 14.09.2011 tarih ve 11-47/1206-423 sayılı Kurul kararı uyarınca SGS tarafından devralındığı anlaşıldığından yerinde inceleme belgelerinin daha kolay yorumlanabilmesi için şirketin ticari ünvanı bu şekilde kısaltılmıştır.
24-35/848-362Danışmanlık Hizmetleri Ticaret AŞ (SGS-MSM2) ve Nanolab Laboratuvar Hizmetleri Kimya Gıda Danışmanlık Çevre Eğitim San. ve Tic. Ltd. Şti.’de (NANOLAB) yerinde incelemeler gerçekleştirilmiştir. Yerinde inceleme sırasında teşebbüslere bilgi talebi yazısı bırakılmıştır. Bu çerçevede, SGS’den gelen cevabi yazı 03.11.2023 tarih ve 44235 sayı, KALiTE’den gelen cevabi yazı 06.11.2023 tarih ve 44302 sayı, INTERTEK ve INTERTEK MANİSA’dan gelen cevabi yazılar 08.11.2023 tarih ve 44414 sayı, SGS- MRL’den gelen cevabi yazı 03.11.2023 tarih ve 44232 sayı, SGS-MSM’den gelen cevabi yazı 03.11.2023 tarih ve 44233 sayı, NANOLAB’dan gelen cevabi yazı04.10.2023 tarih ve 43208 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.(5) Dosya kapsamında Kalibrasyon ve Deney Laboratuvarları Derneği (TURKLAB), Gıda Laboratuvarları ve Gıda Denetçileri Derneği (GLADER) ve Tarım ve Orman Bakanlığı (Bakanlık) ile görüşmeler gerçekleştirilmiştir.(6) Önaraştırma sonucunda düzenlenen 24.11.2023 tarih ve 2023-3-051/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu, Kurulun 30.11.2023 tarihli toplantısında ele alınmış ve 23- 55/1085-M sayılı karar ile ÇEVRE, KALİTE, Radix Analiz Laboratuvar Hizmetleri Ticaret AŞ (RADIX), StA Kalite Kontrol Laboratuvarı AŞ (STA) ile S.G.S. Supervise Gözetme Etüd Kontrol Servisleri AŞ, MRL Merkez Kalıntı Araştırma Laboratuvan AŞ ve Özel Msm Gıda Kontrol Laboratuvarı ve Danışmanlık Hizmetleri Ticaret AŞ'den oluşan Ekonomik Bütünlük (SGS Ekonomik Bütünlüğü) hakkında 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesini ihlal edip etmediklerinin tespitine yönelik olarak soruşturma açılmasına karar verilmiştir.(7) 12.12.2023 tarihinde ÇEVRE, KALİTE, RADIX, SGS ve STA’ya soruşturma bildirimielden tebliğ edilmiştir.(8) Soruşturma sürecinde Eurofins İstanbul Özel Gıda Kontrol Laboratuvarı, Sia Analiz İzmir Özel Gıda Kontrol Laboratuvarı, Antalya Özel Gıda Kontrol Laboratuvarı, A&T Özel Gıda Kontrol Laboratuvarı, Saniter Özel Gıda Kontrol Laboratuvarı, Southern Agricultural Services Tarım Ürn. Analiz ve Tek. Tur. Tic. San. İth. ve İhr. Çevre ve Su Analizi Ölçüm Lab. İş Güv. Danış. Müh. Hiz. İnş. Ltd. Şti. (SOUTHERN), Deppo Özel Gıda Kontrol Laboratuvarı ve Veltia Türkiye-STA Antalya Özel Gıda Kontrol Laboratuvarı’nda yerinde inceleme gerçekleştirilmiştir. İlaveten SGS, TURKLAB ve GLADER’den bilgi ve belge talebinde bulunulmuş olup SGS’den gelen cevabi yazı04.07.2024 tarih ve 53527 sayı, TURKLAB’tan gelen cevabi yazı 02.04.2024 tarih ve 50579 sayı, GLADER’den gelen cevabi yazı 15.04.2024 tarih ve 50917 sayı ile Kurum kayıtlarına girmiştir.(9) Soruşturma sürecinde yapılan yerinde incelemelerde elde edilen belgeler doğrultusunda SOUTHERN’in 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal edip etmediğinin tespiti amacıyla söz konusu teşebbüs hakkında 03.05.2024 tarih ve 24-21/476-M sayılı Kurul kararıyla soruşturma açılmasına ve açılan bu soruşturmanın Kurulun 30.11.2023 tarih ve 23-55/1085-M sayılı kararı uyarınca yürütülen soruşturma ile birleştirilmesine karar verilmiştir.(10) Kurulun 24.04.2024 tarih ve 24-20/455-M sayılı kararı ile 30.05.2024 tarihinde sona erecek olan soruşturma süresinin 3 (üç) ay uzatılmasına karar verilmiştir.2 Şikâyet başvurusunda ayrı bir tüzel kişilik olarak şikâyet edilmesine karşın önaraştırma sürecinde MRL’nin 14.09.2011 tarih ve 11-47/1206-423 sayılı Kurul kararı uyarınca SGS tarafından devralındığı anlaşıldığından yerinde inceleme belgelerinin daha kolay yorumlanabilmesi için şirketin ticari ünvanı bu şekilde kısaltılmıştır.2/20
24-35/848-362(11) Soruşturma sürecinde, SGS Ekonomik Bütünlüğü tarafından 17.04.2024 tarih ve 50979 sayı ile intikal ettirilen yazıyla 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca uzlaşma usulünün başlatılmasına dair başvuruda bulunulmuştur.(12) SGS Ekonomik Bütünlüğü’nün uzlaşma usulünün başlatılması talebi üzerine hazırlanan06.05.2024 tarihli ve 2023-3-051/BN-06 sayılı Bilgi Notu Kurulun 09.05.2024 tarihli toplantısında görüşülmüş ve Kurulun 24-22/493-M sayılı kararı ile teşebbüsün uzlaşma talebi kabul edilerek uzlaşma görüşmelerine başlanmasına karar verilmiştir.(13) 04.06.2024 tarihinde Kurum merkez binasında SGS temsilcilerinden Sağlık veBeslenme Bölüm Müdürü ( ), Hukuk ve Uyum Müdürü ( ) ve SGS EkonomikBütünlüğü vekili Av. ( )’in katılımları ile uzlaşma görüşmesi gerçekleştirilmiştir.Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hâkim Durumun Kötüye Kullanılmasına Yönelik Soruşturmalarda Uygulanabilecek Uzlaşma Usulüne İlişkin Yönetmelik’in (Uzlaşma Yönetmeliği) 6. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca yapılan görüşmelerde teşebbüs vekillerine söz konusu iddiaların içeriği, isnat edilen ihlalin niteliği, kapsamı ve süresi, uzlaşma tarafı olan teşebbüs hakkında ihlal isnadına dayanak oluşturan başlıca belgeler, sürecin uzlaşma ile sonuçlanması halinde uygulanabilecek indirim oranı ve uzlaşma tarafına verilebilecek idari para cezası aralığı hakkında bilgi verilmiş ve gerçekleştirilen toplantılar tutanak ile kayıt altına alınmıştır. Akabinde, teşebbüs vekili tarafından bulgulara ilişkin ek açıklamaları da içeren Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar İle Hâkim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik’te (Ceza Yönetmeliği) yer verilen hafifletici sebeplere ilişkin 26.06.2024 tarih ve 53270 sayılı ek beyanda bulunulmuştur.(14) Uzlaşma görüşmesi doğrultusunda hazırlanan 09.08.2024 tarihli ve 2023-3-051/BN-07 sayılı Bilgi Notu, Kurulun 15.08.2024 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 24-33/778- mUa sayılı uzlaşma ara kararı alınmıştır.(15) İlgili uzlaşma ara kararı, SGS Ekonomik Bütünlüğü tarafından 15.08.2024 tarihinde tebellüğ edilmiş olup yukarıda bahsedilen uzlaşma ara kararına istinaden SGS Ekonomik Bütünlüğü tarafından imzalanan uzlaşma metni, 22.08.2024 tarih ve 55480 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir.(16) Yukarıda yer verilen süreç sonucunda hazırlanan 26.08.2024 tarihli ve 2023-3-051/BN- 08 sayılı Bilgi Notu görüşülerek karara bağlanmıştır.H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Bilgi Notu’nda özetle; Kurulun 15.08.2024 tarihli ve 24- 33/778-MUA sayılı uzlaşma ara kararı ile SGS Ekonomik Bütünlüğü tarafından sunulan uzlaşma metni çerçevesinde, anılan teşebbüs hakkındaki soruşturmanın uzlaşma usulü ile sonlandırılabileceği ifade edilmiştir.I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRMEI.1. İlgili Taraf Hakkında Bilgi: SGS(17) 1976 yılında İstanbul’da kurulmuş olan SGS; gözetim, denetim, test ve belgelendirme alanlarında faaliyet göstermektedir. Dünya genelinde hizmet sunan SGS Türkiye’de test, gözetim, denetim ve belgelendirme faaliyetlerinin yanı sıra müşterilerine eğitim, teknik danışmanlık, risk yönetimi hizmetleri de sunmaktadır. Mevcut durumda SGS, gıda analiz hizmetleri pazarında faaliyet gösteren SGS-MSM ve SGS-MRL’nin de tek kontrolüne sahiptir.(18) 2005 yılında kurulmuş olan SGS-MRL, SGS’nin çatısı altında Mersin’de hizmet vermektedir. Teşebbüs, gıda, yem maddeleri ile bunların üretiminde kullanılan her türlü hammadde ve yardımcı maddelerinin, yarı mamul gıda maddeleri ile yan ürünleri3/20
24-35/848-362numunelerinde İl Tarım ve Orman Müdürlükleri, kamu kuruluşları ve özel şahıslar tarafından laboratuvara teslim edilen numunelerde talep edilen ithalat, ihracat, özel ve resmi istek analizlerini Bakanlık tarafından onaylanmış faaliyet listesi kapsamında yapmaktadır. SGS-MRL’nin gelirlerinin büyük kısmının, pestisit kalıntıları, GDO, mikotoksin, antibiyotik ve bal analizlerinden oluştuğu görülmektedir.(19) MSM, 2006 yılında kurulmuş olup SGS’nin çatısı altında Mersin’de hizmet vermektedir. Teşebbüs, gıda, yem maddeleri ile bunların üretiminde kullanılan her türlü hammadde ve yardımcı maddelerinin, yarı mamul gıda maddeleri ile yan ürünleri numunelerinde İl Tarım ve Orman Müdürlükleri, kamu kuruluşları ve özel şahıslar tarafından laboratuvara teslim edilen numunelerde talep edilen ithalat, ihracat, özel ve resmi istek analizlerini Bakanlık tarafından onaylanmış faaliyet listesi kapsamında yapmaktadır. SGS-MSM’nin gelirlerinin büyük kısmının, pestisit kalıntıları, gDo, mikotoksin, ağır metal, mikotoksin mikrobiyoloji, dioksin ve antibiyotik analizlerinden oluştuğu ifade edilmiştir.I.2. İlgili Pazar(20) Rekabet ihlali iddialarına ilişkin analizlerin önemli bir boyutunu söz konusu iddiaların gerçekleştiği ilgili ürün ve ilgili coğrafi pazarların tanımlanması oluşturmakta, özellikle hâkim durumun kötüye kullanılması iddialarının bulunduğu dosyalar bakımından ilgili pazarların nasıl tanımlanacağı ayrı bir önem taşımaktadır. Bu bağlamda ilgili ürün pazarının tespitinde, tüketicinin gözünde fiyatları, kullanım amaçları ve nitelikleri bakımından birbiriyle değiştirilebilir veya ikame edilebilir olarak kabul edilen bütün mal veya hizmetlerden oluşan pazar dikkate alınmakta, tespit edilen pazarı etkileyebilecek diğer unsurlar da değerlendirilmektedir. İlgili coğrafi pazarın belirlenmesinde ise teşebbüslerin ürün ve hizmetlerin arz ve talebi konusunda faaliyet gösterdikleri bölgeler esas alınmakla birlikte rekabet koşullarının ilgili bölge içinde homojen olması ile bu koşulların komşu bölgelerden kolayca ayırt edilebilmesini sağlayacak ölçüde farklı olması aranmaktadır.I.2.1. İlgili Ürün Pazarı(21) Önceki bölümde bahsedildiği üzere, Bakanlık’a bağlı olarak analiz hizmetleri gerçekleştiren kamu gıda kontrol laboratuvarları ile birlikte söz konusu analiz hizmetlerinin gerçekleştirmeleri için yine Bakanlık tarafından yetkilendirilen özel gıda kontrol laboratuvarları bulunmaktadır. Söz konusu laboratuvarlar tarafından yapılan analizler arasında herhangi bir fark bulunmamakta, bu analizler temelde gıdaların kalitesini ve niteliğini tespit etmek amacıyla yapılmaktadır.(22) Gıda kontrol laboratuvarları tarafından yapılan testlerin çok sayıda alt kırılımı mevcuttur. Pestisit, GDO, mikotoksin, biyotoksin, migrasyon gibi gıdaların farklı niteliklerinin değerlendirildiği çeşitli testler bulunmakta ve bu testlerin birbirine ikame olmadığı anlaşılmaktadır. Her laboratuvarın bütün testleri yapması mümkün olmamakla birlikte, gıda kontrol laboratuvarlarının yaptığı analizlerin çoğunluğunun ortak olduğu söylenebilecektir. Bu çerçevede dosya konusu iddialar dikkate alındığında, gıda laboratuvarlarının yaptığı analizlerinin alt kırılıma ayrılmasına gerek olmadığı değerlendirilmektedir. SGS tarafından MSM ve MRL’nin devralmasına ilişkin 14.09.2011 tarihli ve 11-47/1206-423 sayılı Kurul kararında da bahse konu pazara ilişkin ilgili ürün pazarının "gıda kontrol laboratuvarı hizmetleri” olarak tanımlandığı görülmektedir.(23) Sonuç olarak; yukarıda yer verilen bilgiler ışığında mevcut dosya bakımından şikâyete konu teşebbüslerin gıda kontrol laboratuvar hizmetleri alanında faaliyet göstermesi ve önceki Kurul kararında ilgili ürün pazarının alt kırılıma gitmeden tanımlanması göz4/20
24-35/848-362önünde bulundurulduğunda dosya özelinde ilgili ürün pazarının "gıda kontrol laboratuvarı hizmetleri” olarak belirlenmesinin uygun olacağı kanaatine ulaşılmıştır.I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar(24) Gıda kontrol laboratuvarları için müşteri yapıları, yurt dışından numune gönderen müşteriler ve yurt içi müşteriler olmak üzere iki ana gruba ayrılabilmektedir. Yurt içi müşterileri gıda üretimi yapan, satan, ihraç eden, yemek hizmeti sunan oteller, catering firmaları, marketler, gıda ile temas eden malzeme üreten, satan firmalar şeklinde saymak mümkündür.(25) Yurt dışından gönderilen numuneler Bakanlık tarafından kapsam ve lokasyonlarına göre laboratuvarlara dağıtılmaktadır. Dolayısıyla gerçekleştirilecek analizin fiyatı ve hangi laboratuvar tarafından analizin gerçekleştirileceği Bakanlık tarafından belirlenmektedir. Yurt dışından gönderilen numuneler kamu laboratuvarlarında da analiz edilebilmektedir. Yurt içinden analiz yaptırmak isteyen firmalar ise analizlerini, analiz yetkinlikleri ve kapsamları dikkate alınarak özel gıda kontrol laboratuvarlarına fiyat serbestisi çerçevesinde yaptırmaktadırlar.(26) Analiz hizmetinde, hizmet alanlar için laboratuvarın yakın olmasının pozitif bir etkisinin olmasının yanında hizmetin gerçekleştirilmesinde laboratuvarın uzaklığının etkisi laboratuvarın lojistik ve operasyonel alt yapısına göre değişmektedir. Zira gıda kontrol laboratuvarlarının uluslararası alanda rekabet edebilir düzeye geldiği belirtilerek çeşitli bölgelere hizmet ihracatında bulundukları, dünyanın birçok yerinden Türkiye’ye test amaçlı numuneler geldiği, söz konusu testlerin yapıldıktan sonra raporların yurt dışıyla paylaşıldığı ifade edilmiştir. İlaveten sektörde özel gıda kontrol laboratuvarları arasında bölgesel bir rekabet olmadığı, her laboratuvarın çeşitli bölgelerden müşterisinin olabileceği de sektör oyuncuları tarafından ifade edilmiştir3.(27) Yukarıda yer alan açıklamalar ışığında, yurt dışından gönderilen numuneler ve laboratuvarların analiz yetkinlikleri ile lojistik ve altyapı gelişmişlikleri sayesinde müşterilerin, Türkiye’nin değişik yerlerinde bulunan gıda laboratuvarlarından analiz hizmeti alabildikleri görüldüğünden mevcut dosya kapsamında ilgili coğrafi pazarın "Türkiye” olarak belirlenmiştir.I.3. Yerinde İncelemelerde Elde Edilen Bilgi ve Belgeler4(28) Dosya kapsamında önaraştırma ve soruşturma sürecinde gerçekleştirilen yerinde incelemelerde elde edilen ve SGS’ye yöneltilen ihlal isnadına dayanak teşkil eden bulgulara aşağıda verilmiştir.Yerinde İncelemede Elde Edilen Bilgi ve Belgeler Bulgu-1(29) 26.07.2016 tarihinde SGS-MRL Resmi Numune İstek Sorumlusu ( )’nun SGS Sağlıkve Beslenme Sorumlusu (.....)'a gönderdiği ve bilgi kısmında SGS Gıda LaboratuvarlarMüdürü (.....), SGS-MSM Laboratuvar Müdürü (.....) ve SGS-MRL Laboratuvar Müdürü3 Söz konusu durumun istisnası olarak belli bir lokasyon için spesifik bir alanda açılan laboratuvarların olabileceği ifade edilmiştir.4 Tespitlerde yer alan belgelere orijinal halleri ile yer verilmiş, yazım hataları ve anlatım bozuklukları muhafaza edilmiştir. Belge içeriklerine yer verilirken soruşturma raporunda yer alan tespit numaralandırmasına sadık kalınmıştır.5/20
24-35/848-362( )’in bulunduğu "Toplantı notlarım” konulu e-postada yer alan ifadeler aşağıdakigibidir:26.07.2016 ( )>( )(.....) Bey,(.....) yetkilileri ile yapılan toplantı ile ilgili notlarım aşağıdaki gibidir;1)Fiyat konusunda yanlış yaptıkları bildirildi, (.....)5 Hanım Bakanlık’tan bir yetkili ilegörüşmüş (isim vermek istemiyorum dedi) fiyatlandırmayın denilmiş.Biz de sözlü talimat ile iş yapılamayacağını anlattıkjstanbul’da bütün kamu ve özel laboratuvarların kendilerinin uygulamış olduğu tarifeyi uyguladıklarını anlattı2)Fiyat konusunda,Cuma günü İl kontrol’den (.....) Hanım randevu alacak berabergidilecek durum onlara da anlatılacak, (şahs, görüşüm orası ikna olursa kendileri de uyacak)3) (.....) Hanım özel istekler için taban fiyat belirlenmesi gerekli dedi(Gaziantepbölgesini gezmiş (.....) düşük fiyatla orayı parsellemiş dedi)4)Yarın Türklab toplantısına katılacakmış sizinle tanışmak istediğini ve 5dk özel konuşmak istediğini ilettiSaygılarımlaBulgu-11(30) 22.01.2022-24.01.2022 tarihleri arasında ÇEVRE Pazarlama Müdürü (.....) ve SGSMüşteri Hizmetleri Takım Lideri (.....) arasında gerçekleşen WhatsApp görüşmesindeyer alan ifadeler aşağıdaki gibidir:22.01.2022, ( )>( )Merhaba ( ) hanım sağolun siz nasılsınız( )>( )İyiyim ben de teşekkürederimMüsait miydiniz acaba cumartesi cumartesi rahatsız ediyorum ana ( )>( )Denk gelemedik bir türlü müsaitseniz arayayım24.01.2022, ( )>( )(.....) bey sire uzuyor ama fiyat aynı dimi sizde deBulgu-15(31) 29.07.2022 tarihinde SGS-MSM Bölge Satış Müdürü (.....), SGS Gıda LaboratuvarlarMüdürü (.....) ve SGS-MRL Resmi Numune İstek Sorumlusu.(......) arasında "MersinBeşyıldız” isimli WhatsApp grubunda gerçekleşen ifadeler aşağıdaki gibidir:5 Teşebbüsten alınan bilgiye göre adı geçen kişi STA çalışanı ( )’dur.6/20
24-35/848-36229.07.2022, ( )>( )MüdürüBu gün ihracat analizlerine geçelim mi Yeni fuyataAz önce ( )6 aradı sakamiBu fiyata lar diye ( )>( )Niye sakami Az mı gelmiş çöl mü Cok muSta bugun geçiyor muEn doğrusu bence pazartesi geçmek sisteme yeni rakamlar girerek hemde ay sonu ay basi (.....)>(.....)(.....) bey sizceÖneriniz varmiBence Pazartesi geçmek uygun olur çünkü tarım yeni fiyatlara Pazartesi başlayacak(.....)>(.....)turklab tan gelinceşaşırmış müdürüm, bende bakanlık sayfasında yayınlandı bakabilirsiniz dedim ihracata geçelim oz aman dedi (.....)>(.....)Duyuruda yazmış zaten 01.08’de geçerli Bulqu-20(32) 02.03.2023-23.10.2023 tarihler arasında SGS Gıda Laboratuvar Müdürü (.....) ileKALİTE Marmara ve Karadeniz Bölge Satış Müdürü (.....) arasında gerçekleşenWhatsApp konuşmasında yer alan ifadeler aşağıdaki gibidir:02.03.2023 ( )>( )Gönül koyma rakipteyim tabii ki eskisi gibi aramak istesemde arayamıyorum anlaman lazım bu durumu(.....)ile de bir kere mesajlaştıkYarın müsait olunca görüşürüz Ok sabah ancak arayabılıyorum 08:15 gibi ararım 66.98 den02.03.2023 ( )>( )Yarın saat 8:15'te müsait olmam çocuğu okula götüreceğimHafta sonu görüşürüz______________________________________________________6 Teşebbüsten alınan bilgiye göre adı geçen kişi STA çalışanı ( )’dur.7/20
24-35/848-36208.06.2023 ( )>( )( ) 'ta7 tedarıkcı degıstırdım bılgın olsun bu arada 488 vermedıgın ıcın sonra haberalırsan gonul koyma banayıl sonuna kadar 50 numunem vardı projede08.06.2023 (......)>(.....)O fiyatı veremem08.06.2023 (......)>(.....)senın verdıgın rakamda ben zarar edıyorum08.06.2023 (......)>(.....)İndirim yaptım ama08.06.2023 (......)>(.....)satıs rakamım 528 ındırımını gordum08.06.2023 (......)>(.....)Fazla yapamam Dolar 24 oldu08.06.2023 (......)>(.....)500 bıle deseydın okeydım ama zarar edemem patron08.06.2023 (......)>(.....)Kitlerin fiyat uçtu08.06.2023 (......)>(.....)satıs rakamımı soyledım daha ne yapıyım08.06.2023 (......)>(.....)Ok sıkıntı yok08.06.2023 (......)>(.....)500 OK muyuz ona gore ekıbe haber verecegımdegılse dıger yere gonderecegım numunemı blof yapmıyorum Allah çarpsın08.06.2023 (......)>(.....)Olmaz, gönder08.06.2023 (......)>(.....)Tamamdır08.06.2023 (......)>(.....)Sende kazan istiyorumDiğer türlü ikimizde kazanmayacağızVarsa istediğin fiyatı veren devam08.06.2023 (......)>(.....)sorun yok,sor dedın soruyorum ıste oncelık sendekızlara soyledım araştırıyorlar08.06.2023 (......)>(.....)Eyvallah teşekkür ediyorum8/20
24-35/848-36220.10.2023 ( )>( )r7001 diğer metot satışım altta kaldığı için mecbursana yemin ediyorum hiç kar koymadım nerdeyse100 TL kalacakkargo parasını ödemezmüşterinin işi görülsün derdimyoksa hiç uğraşmayacağım2 ay sonra yine fiyat konuşuruzmax 6-7 numune çalışırsın bu süredehafta bir çalışıyorsun zaten kit maaliyetin düşüyorhaber bekliyorum20.10.2023 (.....)>(......)valla (.....) gorustum maalesef dıp rakam olarak onu verırım yoksa senı kırmam nezaman arasam yardımcı oluyorsun Allah razı olsun20.10.2023 (.....)>(......)ok sen bir güncelleme maili attır sana zahmet20.10.2023 (.....)>(......)bızım genel mudur deprıce lıst yaptı(.....) programının ıcıne yerlestırdısat bakalım dıp satabılıyor musun( )8 pestısıt rakamını bır kontrol eder mısın sana zahmet laptoptaysan20.10.2023 ( )>( )hocam piyasalar allak bullak çok zor artık cidden nasip20.10.2023 (.....)>(......)zamsız devam edıyorsan pazartesı zam yap ondan soyluyorum ben yaptım zarar edıyorduk20.10.2023 (.....)>(......)kontrol ederim20.10.2023 (.....)>(......)hemen bugun yapma zam ama anlar7 Poli aromatik hidrokarbonlar (PAH) genellikle başta yağlar olmak üzere organik moleküllerin piroliz adı verilen termal bozunması ve ardından bu bozunma ürünlerinin pirosentez olarak da isimlendirilen bir araya gelmeleri sonucu oluşan, çevre ile insan sağlığına zararlı etkileri olan kimyasal maddelerdir.(https://analizmarketi.com.tr/pah-polisiklik-aromatik-hidrokarbonlar-, Erişim Tarihi: 25.04.2024).8 ( )9/20
24-35/848-36220.10.2023 (.....)>(......)kaç yaptın söyle ona göre ahreket edelim20.10.2023 (.....)>(......)pazartesı falan20.10.2023 (.....)>(......)bak bu ( )kırdırıyor bizi haberin olsun20.10.2023 ( )>( )%40 zam yaptım evet kırdırıyor20.10.2023 (.....)>(.....)Farkediyorum20.10.2023 (.....)>(.....)sıze merıeux9 yapmadı sız de yapmayın demıs yalansen boyle durumda sor bana pıyasayı yukarıya cekelım dıgerlerı zaten elendı %40 yaptım haberın olsun yapmadıysan yap20.10.2023 (.....)>(.....)35% yaptık temmuzdan sonra bizde tüm müşterilere20.10.2023 (.....)>(.....)Aynen bızde de %35 mın yaptık %60 yaptıklarım bıle var 3 aylık verıyorum teklıflerı Senem atıyor sımdı teklıfı ındım laba senın ıcın kıte baktım o metod var20.10.2023 (.....)>(......)aynın aralık sonu20.10.2023 (.....)>(......)saglıyoruz kıt doğru20.10.2023 (.....)>(......)evet listenize baktım türkaktan20.10.2023 (.....)>(......)senın de yapman lazım aslında neden yapamıyorsun kı20.10.2023 (.....)>(......)9 KALİTE’nin ana teşebbüsü Merieux NutriSciences’ı ifade etmektedir.10/20
24-35/848-362Teşekkürlerbaşlayacağız ama izin süreçleri bir yılı bulur20.10.2023 (.....)>(......)(.....) son olarak3-(....) dekı rakamlarını senden cok ozel rıca edıyorum kontrol etbende bır rakamın var2.000 TL nın altında rakamın varpıyasa 5-6 Kçok düşüksün gerek yok20.10.2023 (.....)>(......)5-6K yapan yoktur bu analizigerçekci olmak lazım maaliyeti çok düşük nbu arada 2000 altı yoktur20.10.2023 (.....)>(.....)2000 altı rakamın var fırmayı paylasmam etık degıl3 katısınız dedı bana 5.950 verdım3-(....) yı sen aldın,dıger testlerı ben aldım20.10.2023 (.....)>(......)ulan dioksin fiyatı piyasa 6000 tl yanlış yapıyorsun o fiyata satamazsın u20.10.2023 (.....)>(.....)(.....) 4.000 verıyor:)20.10.2023 (.....)>(.....)yurtdışı fiyatı bile kurla anca oraya geliyor20.10.2023 (.....)>(.....)evet yurt dısından verdım zaten20.10.2023 (.....)>(......)(.....) labların arasına koymazsınben kendim yapıyorum ya artık analizi, gayet uygun 2-2,5K 2K altı olabilir ama o da özel taleptir20.10.2023 (......)>(....)pestısıt rakamların Bursa'da güzel ben de yukarı cektım aynı sevıyelerdeyız20.10.2023 (......)>(....)olması gerekn bupestisit hala istediğim rakamlarda değil yavaş yavaş kaçtım ben görüşürüz yine23.10.2023 (......)>(....)(.....) ıyı aksamlar dılıyorumKeten Tohumu Yağı numunem var 509 Pestısıt tek numune1 gunde sonuc alır mıyım destek olma sansın var mıdır ?_______11/20
24-35/848-36223.10.2023 ( )>( )¡yi akşamlar Hallederiz muhtemelenBir aksilik olmazsa__________________________________________________________Bulgu-24(33) 30.05.2023 tarihinde SGS Sağlık ve Beslenme Bölüm Müdürü (.....) ve KALİTE GenelMüdürü (.....) arasında gerçekleşen WhatsApp görüşmesinde yer alan ifadeleraşağıdaki gibidir:30.05.2023, ( )>( )Hocam selam,Hocam sizde kalsın sadece30.05.2023. ( )>(.....)Sadece bende Güvenebilirsin30.05.2023, (......)>(.....)Tabiki30.05.2023, (......)>(.....)Kontrol ettim sistemden 450 pestisit fiyatım yok (.....)30.05.2023, (......)>(.....)Bulgu-27(34) SOUTHERN’de yapılan yerinde incelemede elde edilen ve SOUTHERN Yetkilisi (.....)tarafından müşterileri konumunda bulunan ( )yetkililerine gönderilen 02.09.2022tarihli ve “Fiyat teklifi hak.” konulu e-posta aşağıdaki gibidir10:10 İlgili e-posta birebir aynı içerik ve aynı tarihte ( )’ne de gönderilmiş olup tekrar olmaması için yerindeinceleme belgelerinde yer verilmemiştir.12/20
24-35/848-362"LCMSMS-GCMS toplam 761 adet etken madde de gıda bakanlığından gerekli yetkiler alınmıştır.Not:Bakanlıktan ve ihracatçılar birliğinden gelen bilgi doğrultusunda SGS,STA,MRL labaratuvarları ile aynı fiyat uygulaması yapılacaktır bu değişen durum doğrultusunda 2022 yılı içerisinde çift cihaz/paket LCMSMS/GCMS=780 TL+KDV= 920 TL olarak belirlenmiştir.”Bulgu-28(35) SOUTHERN’de yapılan yerinde incelemede elde edilen ve SOUTHERN yetkilisi (......)ile STA ( )11 arasında geçen 14.11.2022 tarihli WhatsApp yazışmasında aşağıdakiifadeler yer almaktadır :(.....): ):(.....) bey, Nasıl rekabet ): Bizim için rekabet değil verilen soz onemlıdır murat bey (.maalesef bu sözüne kımse ıtıbar etmemiş ): Yarın Mersin’de olacam ): Biz aynı ilkedeyiz ): Yüz yüze görüşelim ): Müsait olursanlz ): Aynı fiyatı veriyorum (.....) TL ):(.....)+ kdv fıyet verıyoruz bız ): Kdv dahıl (.....) vermıyoruz.)12 sozu sozdur11 İlgili yazışmalarda, "(.....)” olarak geçmekte olup SOUTHERN’den elde edilen bilgiler doğrultusunda STATeknik Personeli (.....) olduğu bilgisine ulaşılmıştır.12 Önaraştırma sürecinde elde edilen bilgilere göre adı geçen kişi STA eski çalışanı ( )’dur.13/20
24-35/848-362I.4. Değerlendirme(36) Bulgu-1’de yer alan yazışmada, SGS-MRL Resmi Numune İstek Sorumlusu (.....)tarafından, SGS Sağlık ve Beslenme Sorumlusu (.....)'a, rakipleri STA yetkilisi (.....) ileyapılan görüşme aktarılmıştır. Yazışmada yer alan “(.....)özel istekler için taban fiyatbelirlenmesi gerekli” ifadelerinden, rakipler arasında özel istek analizlerinde taban fiyat uygulanmasına yönelik iş birliği yapılmaya çalışıldığı şüphesi doğmaktadır. Bununlabirlikte söz konusu yazışmada geçen “(.....) Bakanlık’tan bir yetkili ile görüşmüş (isimvermek istemiyorum dedi) fiyatlandırmayın denilmiş.Biz de sözlü talimat ile işyapılamayacağını anlattık”, “Fiyat konusunda,Cuma günü İl kontrolden (.....) randevualacak beraber gidilecek durum onlara da anlatılacak” ifadelerinden ilgili eylemlerin rakipler arası rekabet karşıtı bir anlaşmadan ziyade sektördeki sorunların çözümü için Bakanlık’ın ikna edilmesine yönelik bir iş birliğine ilişkin olabileceği değerlendirilmektedir. İlgili yazışmaların rakipler arası rekabeti kısıtlama etkisi veya amacı taşıdığını gösteren başka bir belge bulunmadığı da göz önüne alındığında söz konusu belge özelinde SGS’nin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiğine yönelik bir eylemde bulunmadığı kanaatine ulaşılmıştır.(37) Bulgu-11’de yer alan yazışmada, SGS’nin, ÇEVRE’nin fiyatları hakkında bilgi almaya çalıştığı görülmektedir. Öte yandan söz konusu fiyat öğrenme çabasının rakipler arasında rekabete duyarlı bilgilerin paylaşılması amacıyla yapıldığına yönelik kesin bir tespit yapılamamaktadır. Gıda analiz hizmetlerinde laboratuvarların "dış laboratuvar hizmeti” adı altında rakiplerinden hizmet satın alınması oldukça yaygın bir uygulama olup yazışmadaki SGS’nin fiyat öğrenme çabasının, hizmet alımı kapsamında dikey bir ilişkiden kaynaklı olması muhtemeldir. Bu kapsamda ilgili belge özelinde SGS’ye herhangi bir ihlal isnadında bulunulmamaktadır.(38) 24.11.2023 tarih ve 2023-3-051/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu ile 06.05.2024 tarih ve 88623 sayılı Bilgi Notu’nda Bulgu-15’e yönelik olarak, SGS ve STA’nın ihracat analiz fiyatlarına ve fiyat geçiş tarihlerine ilişkin bilgileri birbirleri ile paylaşmaları sebebiyle ihlal şüphesi doğduğu ifade edilmektedir. SGS tarafından gönderilen 26.06.2024 tarih ve 53270 sayılı cevabi yazıda ise Bulgu-15’in Bakanlık tarafından belirlenen ve resmi kontrol numunelerinde tüm teşebbüslerin uygulaması zorunlu tutulan analiz fiyatlarında yapılan ara fiyat ayarlamasına ilişkin olduğu belirtilerek 2022 yılında olağan uygulamalardan farklı olarak, resmi fiyatların 29.07.2022 tarihinde ikinci kere ayarlandığı ve Bakanlık Döner Sermaye Birimi tarafından yenilenen fiyat listesi ile ilgili bilgilendirmenin TURKLAB tarafından “Güncellenen Resmi13 İstek Fiyat Tarifesi’ konulu bir e-posta ile tüm dernek üyelerine iletildiği ifade edilmektedir. Öte yandan normal şartlar altında Bakanlığın yeni fiyatları resmi şekilde sitesinden duyurmasına rağmen Bakanlık tarafından resmi fiyatların ikinci kez düzeltildiği tarih olan 29.07.2022 günü Bakanlığın web sitesinde herhangi bir duyurunun yapılmadığı, bununla birlikte TURKLAB tarafından üyelerine yapılan duyurunun bulunduğu belirtilmiştir. Fiyat geçiş tarihi olan 29.07.2022 tarihinin Cuma gününe denk geldiği ancak ay başının 01.08.2022 Pazartesi günü olduğu, TURKLAB’dan gelen duyurudaki fiyatların geçiş tarihinin aynı gün içinde mi yoksa yeni ayın başında mı uygulanacağının belirsiz olması sebebiyle Bulgu-15’te yer alan yazışmanın söz konusu belirsizliğin nasıl yorumlanması gerektiği hakkında olduğu ifade edilmiştir. Tarafın savunması incelendiğinde 29.07.2022 tarihinin Cuma gününe denk gelmesi, TURKLAB tarafından gönderilen e-postanın tarafımıza sunulmuş olması ve Bulgu-15’te yer alan WhatsApp konuşmasında geçen “En doğrusu13 TURKLAB tarafından gönderilen e-posta’nın konu başlığında yazıldığı şekli ile yer verilmiştir.14/20
24-35/848-362bence pazartesi geçmek sisteme yeni rakamlar girerek hemde ay sonu ay basi” ifadesinin tarafın savunmasını doğrular nitelikte olduğu, dolayısıyla tarafın savunmasının kabulü ile Bulgu-15 bakımından ihlal şüphesinin ortadan kalkmaktadır.(39) Bulgu-20’de yer alan yazışmada, SGS Gıda Laboratuvar Müdürü (.....) ile KALİTEMarmara ve Karadeniz Bölge Satış Müdürü ( )’un arasında geçen yazışmalarabakıldığında, ilgili yazışmanın bir bölümünde KALİTE Marmara ve Karadeniz BölgeSatış Müdürü (.....)’un, dış laboratuvar hizmeti olarak yaptırmak istediği analizlerinfiyatını düşürmek için SGS Gıda Laboratuvar Müdürü (.....) ile pazarlık yaptığıgörülmektedir. Yazışmadaki bu kısımların, tipik bir müşteri-sağlayıcı ilişkisi olduğu ve rekabet hukuku bağlamında herhangi bir sorun teşkil etmemektedir. Öte yandan yazışmanın devamında söz konusu müşteri-sağlayıcı ilişkisinin yerini rakipler arası bilgi değişimi ve birlikte fiyat belirleme eylemlerinin aldığı anlaşılmaktadır. KALİTE Marmarave Karadeniz Bölge Satış Müdürü ( )’un “(.....) pestısıt rakamını bır kontrol edermısın”, “zamsız devam edıyorsan pazartesı zam yap ondan soyluyorum ben yaptım”, “hemen bugun yapma zam ama anlar”, “sıze merıeux yapmadı sız de yapmayın demıs yalan sen boyle durumda sor bana pıyasayı yukarıya cekelımi’ ifadeleri ile SGS GıdaLaboratuvar Müdürü ( )’ın cevaben verdiği “kaç yaptın söyle ona göre ahreketedelim” ifadesi, SGS ve KALİTE’nin (.....)’a sunacakları pestisit analizi fiyatını koordinelişekilde belirleme noktasında uzlaşı içinde oldukları anlaşılmaktadır. Bu ifadelere ekolarak KALİTE Marmara ve Karadeniz Bölge Satış Müdürü (.....)’un, SGS GıdaLaboratuvar Müdürü (.....)’a Bursa’daki pestisit analizi fiyatlarını artırdığı, bu artırımsonrası SGS ve KALİTE’nin aynı fiyat seviyelerine geldiği bilgisini paylaştığı, SGS GıdaLaboratuvar Müdürü ( )’ın da bu durumu onayladığı görülmektedir. Bu çerçevede,SGS ve KALİTE’nin rekabete duyarlı bilgi paylaşımı yapmak ve birlikte fiyat belirlemek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettikleri değerlendirilmektedir.(40) Bulgu-24’te yer alan yazışmada, çeşitli analizlerin 2022 ve 2023 yılı KDV hariç fiyatlarının bulunduğu bir listenin fotoğrafının SGS Sağlık ve Beslenme Bölüm Müdürü(.....) tarafından KALİTE Genel Müdürü ( )’ye iletildiği anlaşılmaktadır. Söz konusulistenin başında bir gıda firması olan ( )’nin ((.....)) adının yer aldığı görülmekte olup24.11.2023 tarih ve 2023-3-051/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu’nda ilgili listenin SGStarafından gıda analiz hizmeti için ( )’ya sunulan 2022 ve 2023 fiyat teklifleriolabileceği değerlendirmesinde bulunulmuştur. Soruşturma sürecinde 15.05.2024 tarihve 89350 sayılı bilgi talebine istinaden (.....) tarafından gönderilen belgelerde, SGStarafından ( )’ya uygulanan fiyatların Bulgu-24 ile örtüştüğü tespit edilmiştir. Buçerçevede, SGS’nin müşteriye verdiği fiyat tekliflerini rakibi konumundaki KALİTE ile paylaştığı net şekilde ortaya konulmuştur. Bu çerçevede, ilgili belge özelinde, SGS ve KALİTE arasında rekabete hassas bilgi değişimi yoluyla 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlal edildiği görülmektedir.(41) Bulgu-27’de yer alan yazışmada SOUTHERN yetkilisi (.....) tarafından müşterikonumunda bulunan (.....)’a gönderilen e-postada “...Bakanlıktan ve ihracatçılarbirliğinden gelen bilgi doğrultusunda SGS,STA,MRL labaratuvarları ile aynı fiyat uygulaması yapılacaktır bu değişen durum doğrultusunda 2022 yılı içerisinde çift cihaz/paket LCMSMS/GCMS=780 TL+KDV= 920 TL olarak belirlenmiştir.” ifadesi yer almaktadır.(42) Dosya kapsamında müşteri konumunda bulunan (.....) ve ( )’den ((.....)) 2022 yılıEylül, Ekim ve Kasım aylarına ilişkin SGS, SGS-MRL, SGS-MSM, STA ve SOUTHeRn unvanlı teşebbüslerden Bulgu-27’de yer verilen analizler kapsamında alınan hizmetlereilişkin ilgili teşebbüslerce kesilen faturaların ibrazı istenmiştir. (.....) ile (.....) tarafındangönderilen faturalarda SGS’nin Bulgu-27’de yer alan fiyata benzer fiyatları uyguladığına15/20
24-35/848-362yönelik bir kanıt elde edilememiştir. Bununla birlikte söz konusu yazışmanınSOUTHERN tarafından (.....) ve (......)’a gönderilmiş olduğu ve SGS’nin ilgili e-postadayer almadığı, SGS’ye yönelik başka herhangi bir iletişim delilinin bulunmadığı, mevzubahis yazışmadaki fiyat uzlaşısına SGS’nin dâhil olduğunun faturalar ile desteklenemediği hususları dikkate alındığında SOUTHERN tarafından müşterilerine gönderilen e-postanın SGS’nin 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettiğine dair yeterli ispat standardını sağlamadığı değerlendirilmektedir. Bu nedenle ilgili belge özelinde SGS’ye bir ihlal isnadında bulunulmamaktadır.(43) Bulgu 27’ye benzer biçimde Bulgu-28’de SGS’nin taraf olmadığı bir iletişim delilimevcuttur. İlgili belgede STA Teknik Personeli (.....) ve SOUTHERN yetkilisi (......)arasında gerçekleşen WhatsApp konuşmasında SOUTHERN yetkilisi (.....) tarafındanSGS ve (.....) arasında gerçekleşen özel istek analizi faturası paylaşılmış olup “(......)bey, Nasıl rekabet” ifadesi ile SGS’nin fiyatlara uymadığından kaynaklanan rahatsızlığıbelirtilmiştir. STA çalışanı (.....) ise “Bizim için rekabet değil verilen soz onemlıdır (......)bey (.....)14 sozu sozdur maalesef bu sözüne kımse ıtıbar etmemiş” ifadesi ile SGS’nin,STA ve SOUTHERN’den farklı analiz fiyatları uyguladığı anlaşılmaktadır. Sonuç olarak Bulgu-28’in STA ve SOUTHERN arasındaki birlikte fiyat belirlemeye yönelik eylemlere SGS’nin iştirakinden ziyade SGS’nin söz konusu fiyat tespitinden ayrıştığını ortaya koyduğu ve dosya kapsamındaki diğer delillerle birlikte değerlendirildiğinde SGS’nin 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettiğini göstermediği kanaati oluşmuştur.(44) Yukarıda yapılan açıklamalar çerçevesinde SGS ile KALİTE’nin özel istek gıda analiz hizmetlerinin fiyatlarına ilişkin rekabete duyarlı bilgi paylaşımı yapmak ve birlikte fiyat belirlemek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettikleri tespit edilmektedir.I.4.1. Ceza Yönetmeliği ve Uzlaşma Yönetmeliği Kapsamında Yapılan Değerlendirme(45) 4054 sayılı Kanun'un 16. maddesinin üçüncü fıkrası; ”Bu Kanunun 4, 6 ve 7 nci maddelerinde yasaklanmış davranışlarda bulunanlara, ceza verilecek teşebbüs ile teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyelerinin nihai karardan bir önceki mali yıl sonunda oluşan veya bunun hesaplanması mümkün olmazsa nihai karar tarihine en yakın mali yıl sonunda oluşan ve Kurul tarafından saptanacak olan yıllık gayri safi gelirierinin yüzde onuna kadar idarîpara cezası verilir.” hükmünü amirdir.(46) Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem Ve Kararlar İle Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik’in (Ceza Yönetmeliği)4. maddesinde idari para cezası belirlenirken öncelikle temel para cezasının hesaplanacağı; ardından ağırlaştırıcı ve hafifletici unsurlar göz önünde bulundurularak temel para cezasının arttırılmasının ve/veya cezadan indirim yapılmasının söz konusu olacağı düzenlenmektedir.(47) Ceza Yönetmeliği’nin temel para cezasını düzenleyen 5. maddesinin ilk fıkrasına göre; temel para cezası hesaplanırken ihlale taraf olan teşebbüslerin Kurul tarafından saptanacak yıllık gayri safi gelirlerinin, karteller için %2'si ile %4'ü, diğer ihlaller için %0,5'i ile %3'ü arasında bir oran esas alınmaktadır. Anılan maddenin ikinci fıkrasında ise birinci fıkrada yazılı oranların belirlenmesinde ilgili teşebbüslerin veya teşebbüs birliklerinin piyasadaki gücü, ihlal neticesinde gerçekleşen veya gerçekleşmesi muhtemel zararın ağırlığı gibi hususların dikkate alınacağı hükmüne yer verilmiştir.14 Önaraştırma sürecinde elde edilen bilgilere göre adı geçen kişi STA eski çalışanı ( )’dur.16/20
24-35/848-362(48) Ayrıca, temel para cezasının hesaplanmasından sonra aynı Ceza Yönetmeliği’nin 6. ve 7. maddeleri çerçevesinde ağırlaştırıcı ve hafifletici unsurlar göz önünde bulundurularak artırma ve/veya indirme yapılmaktadır.(49) 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin beşinci fıkrasında “Soruşturmaya başlanmasından sonra Kurul, ilgililerin talebi üzerine veya resen, soruşturma sürecinin hızlı bitirilmesinden doğacak usuli faydaları ve ihlalin varlığına veya kapsamına ilişkin görüş farklılıklarını göz önüne alarak uzlaşma usulünü başlatabilir. Kurul, hakkında soruşturma başlatılan ve ihlalin varlığı ile kapsamını kabul eden teşebbüs veya teşebbüs birlikleri ile soruşturma raporunun tebliğine kadar uzlaşabilir.”, altıncı fıkrasında “Bu çerçevede Kurul, hakkında soruşturma açılan taraflara, ihlalin varlığını ve kapsamını kabul ettikleri bir uzlaşma metni sunmaları için kesin bir süre verir. Verilen süre geçirildikten sonra yapılan bildirimler dikkate alınmaz. ¡hlal tespitinin ve idari para cezasının yer aldığı bir nihai kararla soruşturma sonlandırılır.” ve yedinci fıkrasında “Uzlaşma usulü sonucunda idari para cezasında yüzde yirmi beşe kadar indirim uygulanabilir.” hükümleri yer almaktadır.(50) Uzlaşma Yönetmeliği’nin 5. maddesinin birinci fıkrasında ise “Soruşturma tarafları uzlaşma taleplerini yazılı olarak Kuruma iletir. Kurul, 4 üncü maddenin ikinci fıkrasındaki hususları dikkate alarak bu talebi kabul veya ret edebileceği gibi varsa diğer tarafların da uzlaşma görüşmelerine davet edilmesine karar verebilir” düzenlemesi bulunmaktadır.(51) Soruşturma süreci devam ederken SGS uzlaşma talebinde bulunmuş ve söz konusu başvuru üzerine Kurul tarafından 09.05.2024 tarihli ve 24-22/493-M sayı ile uzlaşma görüşmelerine başlanmasına karar verilmiştir.(52) Uzlaşma görüşmelerine başlanmasına ilişkin Kurul kararını takiben 04.06.2024 tarihinde teşebbüs vekilleri ile Uzlaşma Yönetmeliği’nin 6. maddesinin beşinci fıkrası uyarınca yapılan görüşmede anılan teşebbüse dosya konusu iddiaların içeriği, isnat edilen ihlalin niteliği, kapsamı ve süresi, uzlaşma tarafı olan teşebbüs hakkında ihlal isnadına dayanak oluşturan başlıca belgeler, sürecin uzlaşma ile sonuçlanması halinde uygulanabilecek indirim oranı ve uzlaşma tarafına verilebilecek idari para cezası aralığı hakkında bilgi verilmiştir.(53) Uzlaşma görüşmesi neticesinde tarafın uzlaşma sürecinin devam etmesi yönündeki beyanı doğrultusunda gerçekleştirilen uzlaşma görüşmeleri neticesinde alınan 24- 33/778-MUA sayılı uzlaşma ara kararında, soruşturma sürecinin uzlaşma ile neticelenmesi halinde;1. SGS Ekonomik Bütünlüğü’nün özel istek gıda analiz hizmetlerinin fiyatlarına ilişkin rekabete duyarlı bilgi paylaşımı ve birlikte fiyat tespiti eylemleriyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiğine,2. Bu nedenle, SGS Ekonomik Bütünlüğü’ne 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrası ve “Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hâkim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik”in 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi, ikinci fıkrası, 7. maddesininbirinci fıkrası uyarınca 2023 yılı gayrisafi geliri üzerinden %(.....) oranında olmaküzere 8.409.665,23 TL idari para cezası uygulanmasına,3. 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin yedinci fıkrası ve Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hâkim Durumun Kötüye Kullanılmasına Yönelik Soruşturmalarda Uygulanabilecek Uzlaşma Usulüne İlişkin Yönetmelik’in17/20
24-35/848-3624. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca uzlaşma usulü sonucunda teşebbüse verilecek idari para cezasında %25 oranında indirim uygulanmasına,4. Bu kapsamda uzlaşma usulü sonucunda S.G.S. Supervise Gözetme Etüd Kontrol Servisleri AŞ, MRL Merkez Kalıntı Araştırma Laboratuvarı AŞ ve Özel Msm Gıda Kontrol Laboratuvarı ve Danışmanlık Hizmetleri Ticaret AŞ'den oluşan EkonomikBütünlük’e 2023 yılı gayrisafi geliri üzerinden nihai olarak %(.....) oranında ve6.307.248,92 TL tutarında idari para cezası uygulanmasına,5. Uzlaşma Yönetmeliği’nin 7. maddesinin birinci fıkrasının (e) bendi uyarınca, uzlaşma metninin Kuruma gönderilebilmesi için işbu ara kararın tebliğinden itibaren anılan teşebbüse 15 gün süre verilmesine,6. Uzlaşma metninin süresi içinde gönderilmemesi halinde Kurulun ara kararıyla bağlı olmadığınakarar verilmiştir.(54) SGS tarafından anılan ara karara istinaden gönderilen ve süresi içerisinde Kurum kayıtlarına intikal eden uzlaşma metninde, mezkûr kararda belirtilen hususlar kabul edilerek yürütülen soruşturmanın uzlaşma ile sonlandırılması talep edilmiştir.(55) Uzlaşma Yönetmeliği’nin 8. maddesinin birinci fıkrasında;"1) Uzlaşma tarafı, uzlaşma ara kararında bildirilen hususları kabul etmesi halinde, aşağıdaki unsurları içeren bir uzlaşma metnini sunar:a) Uzlaşma tarafının ihlalin varlığını ve kapsamını kabul ettiğine dair açık beyanı,b) Kurulun uzlaşma tarafına ihlal nedeniyle verebileceği azami idari para cezası oranı ve miktarı ile tarafın uzlaşma usulü çerçevesinde bu ceza oranını ve miktarını kabul ettiği,c) Uzlaşma tarafının hakkındaki iddialar konusunda yeterli derecede bilgilendirildiği ve kendi görüşlerini ve açıklamalarını aktarmak için tarafa yeterli imkân tanındığı,ç) İdari para cezasının ve uzlaşma metninde yer alan hususların uzlaşma tarafınca dava konusu yapılamayacağı. ”hükmüne yer verilmiştir. Bu kapsamda SGS tarafından gönderilen uzlaşma metninin Uzlaşma Yönetmeliği’nin 8. maddesinin birinci fıkrasında yer alan unsurları içerdiği görülmüştür.(56) 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin yedinci fıkrasında “Uzlaşma usulü sonucunda idari para cezasında yüzde yirmi beşe kadar indirim uygulanabilir...” hükmü yer almaktadır. Uzlaşma Yönetmeliği’nin 9. maddesinin birinci fıkrasında ise; "Uzlaşma metninin Kurum kayıtlarına girmesinden itibaren on beş gün içinde, Kurul tarafından ihlal tespitinin ve idari para cezasının yer aldığı bir nihai kararla ilgili taraf bakımından soruşturma sonlandırılır.”denilmektedir.(57) Yukarıda yer verilen açıklamalar doğrultusunda, SGS tarafından sunulan uzlaşma metni akabinde Ceza Yönetmeliği kapsamında hesaplanan idari para cezasının %25 oranında indirilmesi, dolayısıyla teşebbüse 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiğigerekçesiyle 2023 yılı gayri safi geliri üzerinden %(.....) oranında idari para cezasıuygulanması ve teşebbüs hakkındaki soruşturmanın uzlaşma ile sonlandırılması sonuçlarına varılmıştır.18/20
24-35/848-362J. SONUÇ(58) 30.11.2023 tarihli, 23-55/1085-M sayılı ve 28.09.2023 tarihli Kurul kararı ile açılan soruşturma kapsamında Rekabet Kurulunun 15.08.2024 tarihli ve 24-33/778-MUA sayılı uzlaşma ara kararına istinaden S.G.S. Supervise Gözetme Etüd Kontrol Servisleri Aş, MRL Merkez Kalıntı Araştırma Laboratuvan AŞ ve Özel Msm Gıda Kontrol Laboratuvarı ve Danışmanlık Hizmetleri Ticaret AŞ'den oluşan Ekonomik Bütünlük tarafından gönderilen nihai uzlaşma metni 22.08.2024 tarih ve 55480 sayı ile süresi içerisinde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Uzlaşma metninde ihlalin varlığı ve kapsamı ile uzlaşma ara kararında öngörülen azami idari para cezası oranı ve tutarı teşebbüs tarafından açıkça kabul edilmiş olup- S.G.S. Supervise Gözetme Etüd Kontrol Servisleri AŞ, MRL Merkez Kalıntı Araştırma Laboratuvarı AŞ ve Özel Msm Gıda Kontrol Laboratuvarı ve Danışmanlık Hizmetleri Ticaret AŞ'den oluşan Ekonomik Bütünlük’ün özel istek gıda analiz hizmetlerinin fiyatlarına ilişkin rekabete duyarlı bilgi paylaşımı ve birlikte fiyat tespiti eylemleriyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiğine,- Bu nedenle, S.G.S. Supervise Gözetme Etüd Kontrol Servisleri AŞ, MRL Merkez Kalıntı Araştırma Laboratuvarı AŞ ve Özel Msm Gıda Kontrol Laboratuvarı ve Danışmanlık Hizmetleri Ticaret AŞ'den oluşan Ekonomik Bütünlük’e 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrası ve "Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hâkim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik”in 5. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi, ikinci fıkrası, 7. maddesinin birinci fıkrasıuyarınca 2023 yılı gayrisafi geliri üzerinden %(.....) oranında olmak üzere8.409.665,23 TL idari para cezası uygulanmasına,- 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin yedinci fıkrası ve Uzlaşma Yönetmeliği’nin4. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca uzlaşma usulü sonucunda teşebbüse verilecek idari para cezasında %25 oranında indirim uygulanmasına,- Bu kapsamda uzlaşma usulü sonucunda teşebbüse 2023 yılı gayrisafi gelirleriüzerinden nihai olarak %(.....) oranında ve 6.307.248,92 TL tutarında idari paracezası uygulanmasına,- Böylece Rekabet Kurulunun 30.11.2023 tarih ve 23-55/1085-M sayılı kararı uyarınca yürütülmekte olan soruşturmanın S.G.S. Supervise Gözetme Etüd Kontrol Servisleri AŞ, MRL Merkez Kalıntı Araştırma Laboratuvarı AŞ ve Özel Msm Gıda Kontrol Laboratuvarı ve Danışmanlık Hizmetleri Ticaret AŞ'den oluşan Ekonomik Bütünlük bakımından uzlaşma ile sonlandırılmasınagerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere Kurul Üyeleri Hasan Hüseyin ÜNLÜ ve Berat UZUN’un farklı gerekçesi ve OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.19/20
24-35/848-36220/20
28.08.2024 tarih, 24-35/848-362 sayılı Karara ilişkin farklı gerekçeS.G.S. Supervise Gözetme Etüd Kontrol Servisleri Anonim Şirketi ile yürütülen uzlaşma süreci sonunda, teşebbüsün ihracat hariç, 2023 cirosu üzerinden nihai ölarak oranında idari para cezası uygulanmasına karar verilmiştir. Diğer hususlara katılmakla birlikte, aşağıda yer alan gerekçelerle ihracat cirosunun idari para cezası hesabında dışarda bırakılmasına katılmamaktayız.4054 sayılı Kanunun 16 ncı maddesinde “Bu Kanunun 4, 6 ve 7 nci maddelerinde yasaklanmış davranışlarda bulunanlara, ceza verilecek teşebbüs ile teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyelerinin nihai karardan bir önceki mali yıl sonunda oluşan veya bunun hesaplanması mümkün olmazsa nihai karar tarihine en yakın mali yıl sonunda oluşan ve Kurul tarafından saptanacak olan yıllık gayri sah gelirlerinin yüzde onuna kadar idari para cezası verilir.” hükmü yer almaktadır.Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem Ve Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik (Yönetmelik)’in tanımlar başlıklı 3 üncü maddesinin (f) fıkrasında ise; “Yıllık gayri sari gelin Tek düzen hesap planındaki net satışları veya bunun hesaplanması mümkün olmazsa, Kurul tarafından saptanacak olan, net satışlara en yakın geliri (teşebbüslerin, her ne sebeple olursa olsun, (esas) faaliyet gelirlerini, diğer faaliyetlerden olağan gelir veya kadar gibi net satışlann hesaplanmasında dikkate alınmayan hesap kalemleri altında muhasebeleştirmiş olduklarının tespiti halinde, söz konusu bedellerde yıllık gayri safi gelir saptanırken dikkate alınır)” tanımı yer almaktadır.Görüldüğü Üzere ne Kanun ne de bu konudaki ikincil düzenlemeler, ihracatın ceza hesabında dışarıda bırakılmasına yönelik herhangi bir düzenleme içermemekte, bilakis teşebbüsün toplam ekonomik gücü üzerinden cezalandırılmasını hedeflediğinden yıllık gayri safi gelirler üzerinden cezalandırılmasını emretmektedir. Esasen teşebbüsün ekonomik gücünün tam olarak hedeflenebilmesi ve bazı farklı muhasebe teknik ve kayıtları nedeniyle zafiyet oluşmaması için çok yakın zamanda yukarıda yer alan Yönetmeliğe "(teşebbüslerin, her ne sebeple olursa olsun, (esas) faaliyet gelirlerini, diğer faaliyetlerden o/ağan gelir veya karlar gibi net satışların hesaplanmasında dikkate alınmayan hesap kalemleri altında muhasebeleştirmiş olduklarının tespiti halinde, söz konusu bedellerde yıllık gayri sari gelir saptanırken dikkate alınır)” kısmı eklenmiştir.1
Birkaç istisnai karar bulunmakla birlikte, Kurul’un yaygın uygulaması da ihracat rakamları çıkarılmadan cezada toplam cironun esas alınması yönündedir. Bazı dosyalarda ihracat rakamlarının cezaya esas ciroya dahil edilmemesi gerektiği Teşebbüs vekillerince ileri sürülmüş, bu husus çeşitli davalara ve mahkeme kararlarına da konu olmuştur. (Danıştay 13. Daire’nin 09.05.2012 tarihli, 2008/8485 E., 2012/968 K! no’lu Hes Hacılar Elektrik Sanayi ve Ticaret A.Ş. Kararı; Danıştay 10. Daire'nin 28.11.2002 tarihli, 2000/6064 E., 2002/4541 K. no’lu Pak Gıda Üretim ve Pazarlama A. Ş. Kararı; Danıştay 13. Daire’nin 02.04.2013 tarihli, 2009/2586 E., 2013/898 K. no’lu Toprak Semleri ve Turizm işletmeleri Sanayi ve Ticaret A.Ş. Kararı)."Net satışlardan, "yurtdışı satışların çıkarılması ile bulunan cezaya esas rakamda bir diğer sorun ise; net bir rakamdan brüt bir rakamın çıkarılmasıdır. Şöyle ki, tek düze muhasebe sisteminde gelir tablosunda, yurtiçi satışlar ve yurtdışı satışlar (ve diğer gelirler) ayrı ayrı olmak üzere brüt satış kalemin altında muhasebeleştirilmektedir. Daha sonra satıştan iadeler, satış iskontolan ve diğer indirimler alt başlıklarında satış indirimleri yer almaktadır. Buna göre satış indirimlerinin (satıştan iadeler, satış iskontolan ve diğer indirimler), ne kadarının yurtiçi satışlar, yurtdışı satışlar veya diğer gelirler üzerinden düşüldüğü detayı bulunmamakta, bu kalemler toplam brüt gelir üzerinden düşülerek net satışlar elde edilmektedir. Dolayısıyla net olan bir rakamdan brüt olan bir rakam çıkarılarak (en düşük rakamdan en yüksek rakam çıkarılmakta) hesaplama yapılmış olmaktadır. Bu durum da mahkeme kararlarında ifade edilen “teşebbüsün pazar içindeki gücünü esas alan yaklaşım“ anlayışıyla çelişmektedir.Yukarıda yer alan açıklamalarımız, açık mahkeme kararları, ilgili Kanun maddeleri ve İkincil düzenlemeler ile yerleşik Kurul uygulamaları dikkate alındığında, 4054 sayılı Kanun uyarınca uygulanacak idari para cezalarında, ihracat rakamlarının ceza hesabında dışarda bırakılmasının doğru olmadığı, toplam ciro üzerinden para cezasının hesaplanması gerektiği düşüncesiyle, bu husustaki Kurul’un çoğunluk görüşüne katılmamız mümkün olmamıştır.
Full & Egal Universal Law Academy