Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2024-2-003 (Soruşturma/Taahhüt) Karar Sayısı : 24-39/913-392 Karar Tarihi : 26.09.2024 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE Üyeler : Ahmet ALGAN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK, Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN, Cengiz ÇOLAK, Rıdvan DURAN B. RAPORTÖRLER: Dilan TOPRAK ERDAĞI, Zekiye KARALİ, Ömer VATANSEVER, Ayşe CİRİT TEMEL C. İLGİLİ TARAF : - Erpiliç Entegre Tavukçuluk Üretim Pazarlama ve Tic. AŞ Temsilci: Av. Muhammet Furkan KAYA Büyükdere Caddesi Bahar Sokak No:13 River Plaza Kat: 11-12 34394 Levent/İstanbul (1) D. DOSYA KONUSU: Rekabet Kurulunun 04.01.2024 tarihli ve 24-01/8-M(3) sayılı kararı uyarınca Erpiliç Entegre Tavukçuluk Üretim Pazarlama ve Tic. AŞ’nin alıcılarına bölge ve müşteri kısıtlaması getirmek suretiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği iddiasına yönelik yürütülen soruşturma kapsamında Erpiliç Entegre Tavukçuluk Üretim Pazarlama ve Tic. AŞ tarafından sunulan taahhüt metninin değerlendirilmesi. (2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurulu (Kurul) tarafından 23.11.2023 tarih ve 23-54/1073-M sayı ile beyaz et sektöründe faaliyet gösteren teşebbüslerin ve teşebbüs birliklerinin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 4. maddesini ihlal ettikleri iddiası ile ilgili olarak aynı Kanun’un 40. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. (3) Başkanlık Makamının 24.11.2023 tarihli ve 77756 sayılı ve 01.12.2023 tarihli ve 78273 sayılı Olurları ile 27.11.2023 tarihinde başlatılan önaraştırma kapsamında; 27.11.2023 tarihinde Erpiliç Entegre Tavukçuluk Üretim Pazarlama ve Tic. AŞ’de (ERPİLİÇ) yerinde inceleme gerçekleştirilmiştir. (4) Önaraştırma süreci devam ederken, ERPİLİÇ’ten 04.12.2023 tarihli ve 78403 sayılı yazı ile bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. Söz konusu bilgi ve belge talebine istinaden ERPİLİÇ tarafından gönderilen cevabi yazılar 11.12.2023 tarih ve 45878 sayı, 15.12.2023 tarih ve 46128 sayı, 18.12.2023 tarih ve 46188 sayı ve 19.12.2023 tarih ve 46286 sayı ile Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına intikal etmiştir. (5) Yapılan önaraştırma sonucunda düzenlenen 27.12.2023 tarihli ve 2023-2-061/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu, Kurulun 04.01.2024 tarihli toplantısında görüşülmüş ve ERPİLİÇ’in alıcılarına bölge ve müşteri kısıtlaması getirmek suretiyle 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesini ihlal edip etmediğine yönelik olarak aynı Kanun’un 41. maddesi uyarınca ERPİLİÇ hakkında soruşturma açılmasına 24-01/8-M(3) sayı ile karar verilmiştir (6) 19.01.2024 tarihli ve 81896 sayılı Soruşturma Bildirimi, 19.01.2024 tarihinde teşebbüs merkezinde gerçekleştirilen yerinde inceleme esnasında teşebbüse elden tebliğ
24-39/913-392 2/9 edilmiştir. ERPİLİÇ tarafından gönderilen birinci yazılı savunma 21.02.2024 tarih ve 48933 sayı ile süresi içinde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. (7) Soruşturma süreci devam ederken ERPİLİÇ’in talebi üzerine 03.04.2024 tarihinde ERPİLİÇ vekilleri ile Kurum merkez binasında ERPİLİÇ’in bayilik sistemi ile ilgili görüşme gerçekleştirilmiş ve bahsi geçen görüşme tutanak ile kayıt altına alınmıştır. (8) Yürütülmekte olan soruşturma kapsamında Kurum kayıtlarına 19.04.2024 tarih ve 51106 sayı ile intikal eden yazıyla, soruşturma tarafı olan ERPİLİÇ, 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca soruşturma konusu iddialar bakımından rekabet sorunlarını bertaraf etmek amacıyla taahhüt sunma talebinde bulunmuştur. (9) ERPİLİÇ’in alıcılarına bölge ve müşteri kısıtlaması getirmeye yönelik eylemlerine ilişkin taahhüt sunma talebi üzerine hazırlanan 08.05.2024 tarihli ve 2024-2-003/BN-01 sayılı Bilgi Notu, Kurulun 09.05.2024 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 24-22/503-M sayı ile taahhüt görüşmelerine başlanmasına karar verilmiştir. ERPİLİÇ ile 16.05.2024 tarihinde Kurum merkez binasında taahhüt görüşmesi gerçekleştirilmiştir. Süreç sonucunda nihai Taahhüt Metni, 09.09.2024 tarih ve 56069 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. (10) Yukarıda yer verilen süreç sonucunda taahhüt başvurusu kapsamında hazırlanan 20.09.2024 tarih ve 2024-2-003/BN-03 sayılı Bilgi Notu görüşülerek karara bağlanmıştır. (11) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Bilgi Notu’nda, özetle; ERPİLİÇ hakkında yürütülen soruşturma kapsamında teşebbüs tarafından sunulan taahhütlerin teşebbüs açısından bağlayıcı hale getirilmesi ve bu çerçevede teşebbüs hakkında yürütülen soruşturmanın sonlandırılması gerektiği kanaat ve sonucuna ulaşıldığı ifade edilmiştir. G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME G.1. İlgili Taraf Hakkında Bilgi: ERPİLİÇ (12) ERPİLİÇ, 1969 yılında kurulmuş olup, piliç eti üretimi ve satışı alanında faaliyet göstermektedir. G.2. Taahhüde Konu Rekabet Sorunları ve Değerlendirilmesi (13) ERPİLİÇ’in alıcılarına bölge ve müşteri kısıtlaması getirmek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği iddiasına yönelik yürütülen soruşturma kapsamında elde edilen bulguya ve rekabet sorunlarına yol açan sözleşmeler ile ilgili olarak yapılan tespitlere ve değerlendirmelere aşağıda yer verilmektedir. (14) ERPİLİÇ’te 27.11.2023 tarihinde yapılan yerinde incelemede elde edilen ve soruşturma açılmasına dayanak teşkil eden belgede; İstanbul’da ERPİLİÇ ürünlerini sattığı düşünülen bir perakendecinin ERPİLİÇ’in yetkililerine gönderdiği ve ERPİLİÇ’in bayilik sistemi hakkında şikâyette bulunduğu e-postada, “bayilerinizin her bölgeye dağıtım serbestliğini ellerinden alıp, tek bir bölgeye bakma zorunluluğu getirmeniz hiç iyi olmadı.”, “böyle bir sistem kurdunuz, çalıştığım şubeniz bana malı pahalımı getiriyor, indirimli mi getiriyor hiç bilgim yok.” ve “Önce den diğer bayilerinizi arıyordum fiyat araştırıyordum. Şimdi bunu yapamıyorum, diğer bayilerinizi arıyorum fiyat araştırıyorum, ya cevaplamıyorlar, ya da o bölge'nin dağıtımını yapmıyoruz diyip telefonu yüzüme kapatıyorlar. Bayilerinizin her bölgeye girip satış yapmasını engellemeniz doğru olmadı.” ifadeleri yer almaktadır. Söz konusu ifadelerden; İstanbul’da faaliyet gösteren şikâyetçi konumundaki perakendecinin, ERPİLİÇ’in bayilik sistemini değiştirmesi nedeniyle kendi bölgesine satış yapmayan bayiler ile iletişime
24-39/913-392 3/9 geçip satış fiyatlarını öğrenmek istediği ancak bayilerin fiyat bilgisi paylaşmadıkları hususunu dile getirdiği anlaşılmaktadır. Bu doğrultuda, İstanbul’da faaliyet gösteren bayilerinin pasif satışlarını yasaklayıp yasaklamadığının tespiti amacıyla bayiler ile ERPİLİÇ arasında akdedilen sözleşmelerin birer örnekleri ERPİLİÇ’ten talep edilmiştir. (15) Mezkûr sözleşmeler; ERPİLİÇ’in Anadolu bayileri ile akdettiği sözleşme tipi ile İstanbul’da bulunan bayileri ile akdettiği sözleşme tipi olmak üzere olmak üzere iki tiptir. ERPİLİÇ’in Anadolu’da faaliyet gösteren bayileri ile akdettiği tip sözleşmelerde yer alan münhasırlık ve aktif/pasif satış kısıtlamalarına yönelik hükümlere aşağıda yer verilmektedir: “(…) B. SÖZLEŞMENİN KONUSU Erpiliç tarafından üretilen Broiler piliç eti ve diğer mamullerinin Beyi’nin işbu sözleşmede belirlenen bölge sınırları içerisinde kendi adına ve hesabına yeniden satmak üzere alım satım ve pazarlanmasına ilişkin koşulların, karşılıklı hak ve yükümlülüklerin tespiti ve tanzimidir. C. SÖZLEŞMENİN HÜKÜMLERİ (…) 3) İşbu sözleşme tek satıcılık sözleşmesi niteliğinde olmayıp bayilik sözleşmesi niteliğindedir. 7) İşbu sözleşme, bayinin belirlenen bölgesine Erpiliç’in bizzat veya bir başka bayinin mal satmayacağını taahhüdü altına girmiş olduğu şeklinde yorumlanamaz. (…) II. BAYİNİN REKABET ETMEME YASAĞI VE BAŞKA FİRMANIN MALINI SATMAMA YÜKÜMLÜLÜĞÜ (…) Bayi kendisine yetki verilen bölge sınırlarının dışındaki bölgelerde aktif satış yapamaz ve ayrıca kendi bölgesi içinde diğer bölgedeki bayilerin pasif satışlarını engelleyemez. (…) IV. BAYİNİN KENDİ BÖLGESİNDE MAL SATMA YÜKÜMÜ İşbu sözleşme ile Bayi’ye … sınırları içerisinde Erpiliç mamullerini satım ve pazarlaması konusunda yetki verilmiştir. Bayi bölge sınırlarının dışına çıkıp mal satamaz ve pazarlayamaz. Aksine davranış, sözleşmenin ihlali olduğunu gibi bölge sınırları dışında yapılan satıştan elde edilmesi gereken kari bayını, bölgesine tecavüz edilen bayiye ödemek durumundadır. Bayi işbu sözleşmeyi ileri sürerek Erpiliç’in veya bir başka satıcının bölgesinde satış yapamayacağı iddiasına bulunamaz. Taraflar arasında akdedilen sözleşme tek satıcılık sözleşmesi olmayıp bayilik sözleşmesi olduğundan Erpiliç dilediğinde bahsi geçen bölgelerde bizzat satış yapabileceği gibi bayilik verme hakkına da sahiptir. (…)” (16) Yukarıda yer verilen Anadolu illerine ilişkin tip sözleşmeler incelendiğinde, sözleşmede bulunan “Taraflar arasında akdedilen sözleşme tek satıcılık sözleşmesi olmayıp bayilik sözleşmesi olduğundan Erpiliç dilediğinde bahsi geçen bölgelerde bizzat satış yapabileceği gibi bayilik verme hakkına da sahiptir.” ve “İşbu sözleşme, bayinin
24-39/913-392 4/9 belirlenen bölgesine Erpiliç’in bizzat veya bir başka bayinin mal satmayacağını taahhüdü altına girmiş olduğu şeklinde yorumlanamaz.” hükümlerinden; ERPİLİÇ tarafından bayilerine münhasır bölge veya müşteri tahsisinde bulunulmadığı, bununla birlikte “Bayi bölge sınırlarının dışına çıkıp mal satamaz ve pazarlayamaz.” hükmünden bayilerin bölge dışında aktif satışlarının kısıtlandığı görülmektedir. (17) Söz konusu sözleşme örneğinden anlaşılacağı üzere ERPİLİÇ’in Anadolu’da faaliyet gösteren bayileri ile olan dikey ilişkilerinin bölge münhasırlığı içermediği ancak ERPİLİÇ tarafından bu illerde faaliyet gösteren bayilere yönelik olarak aktif satış yasağı getirildiği anlaşılmaktadır. (18) 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği (2002/2 sayılı Tebliğ) kapsamında, ERPİLİÇ’in bayilerine bölge ve müşteri kısıtlaması getirerek bayilerinin aktif satışlarını kısıtlaması ancak bayilerine bulundukları bölgede münhasırlık tanıması ile gerçekleşebilecektir. Dikey Anlaşmalara İlişkin Kılavuz’un 30. paragrafında da değinildiği üzere, alıcıların satış yaptığı bölgenin veya müşteri grubunun münhasır olarak değerlendirilebilmesi için, o bölgeye veya müşteri grubuna sadece tek bir alıcının veya sağlayıcının kendisinin aktif olarak satış yapıyor olması gerekmektedir. (19) Yukarıda yer verilen tespitler ışığında, söz konusu sözleşme tipinin 2002/2 sayılı Tebliğ’in getirdiği muafiyet kapsamında olmayacağı sonucuna varılmış, ERPİLİÇ’in Anadolu bayileri ile akdettiği sözleşmelerin bölge münhasırlığı içermediği halde bayilerin kendi bölgeleri dışına aktif satış yapmasının engellenmesinin taahhüt ile çözülebilecek bir rekabet sorunu olduğu değerlendirilmiştir. (20) ERPİLİÇ ile İstanbul’da faaliyet gösteren bayileri arasında imzalanan ve hâlihazırda uygulanan sözleşmelerin ilgili maddelerine ise aşağıda yer verilmektedir: “(…) B. SÖZLEŞMENİN KONUSU Erpiliç Tarafından üretilen Broiler piliç eti ve diğer mamullerinin, Bayi’nin işbu sözleşmede belirlenen bölge sınırları içerisinde kendi adına ve hesabına yeniden satmak üzere alım satım ve pazarlanmasına ilişkin koşulların, karşılıklı hak ve yükümlülüklerin tespiti ile tanzimidir. (…) C. SÖZLEŞMENİN HÜKÜMLERİ (…) II. BAYİNİN REKABET ETMEME YÜKÜMLÜLÜĞÜ (…) Bayi kendisine işbu sözleşme tahtında aktif satış yapmaya yetkili olduğu bölge olarak tanımlanan ve işbu sözleşmenin Ek inde yer alan yetki verilen bölge sınırlarının dışındaki bölgelerde aktif satış yapamaz. (…) İşbu sözleşme hükümleri bayinin aktif satış yapmaya yetkili olduğu bölge dışında kalan bölgelerde pasif satış yapmayacağı şeklinde yorumlanamaz. Aynı şekilde bayi, aktif satışa yetkili olduğu bölge dışında kalan bölgelerden kendi yetkili olduğu bölgeye yapılan pasif satışları herhangi bir şekilde engelleyemez ve kısıtlayamaz. (…) III. BAYİNİN KENDİ BÖLGESİNDE MAL SATMA YÜKÜMÜ
24-39/913-392 5/9 1) İş bu sözleşme ile Bayi’ ye işbu sözleşme Ek ‘inde yer alan bölge sınırları içerisinde Erpiliç mamullerini satım ve pazarlanması konusunda yetki verilmiştir. Bayi bölgesi sınırları dışında aktif satış yapamaz. Bayi münhasıran aktif satışa yetkili kılındığı bölge dışında aktif satış yapması halinde bu satışlardan elde ettiğikara karşılık gelen bedeli, Erpiliç ‘e ödemeyi kabul ve taahhüt eder. (…) İşbu sözleşme Ek inde yer alan bölge sınırları sözleşmenin ayrılmaz parçası olup birlikte hüküm ifade eder. (…)” (21) Ayrıca mevzubahis sözleşmeye ek olarak, ERPİLİÇ ile İstanbul bayileri arasında imzalanan “Bayi Bölge Sınırları Taahhütnamesi”nin münhasırlık ve bölge kısıtlaması ile ilgili hükümleri aşağıda yer almaktadır: “(…) C. TAAHHÜT KONUSU: Bayinin kendisine belirlenen sınırlar dışında aktif satış yapmayacağına ilişkin taahhüdü ve koşullarının belirlenmesidir. (…) D. BAYİNİN SATIŞ BÖLGESİ: [Bu kısımda sözleşme akdedilen her bir bayi için atanan bölgelerin sınırları tanımlanmaktadır.] (…) E. HÜKÜMLERİ (…) 2. Bayi yukarıda belirtilen bölge sınırları dışında aktif satış yapmayacağını ve ayrıca kendi bölgesi içinde diğer bölgedeki bayilerin pasif satışlarını engellemeyeceğini kabul ve taahhüt eder. (…)” (22) ERPİLİÇ’in İstanbul bayileri ile akdettiği “Bayilik Sözleşmesi” ve “Bayi Bölge Sınırları Taahhütnamesi”nden anlaşıldığı üzere; ERPİLİÇ’in İstanbul’da bulunan bayileri ile akdettiği sözleşmelerde bölge münhasırlığına yönelik hükümler bulunmakta olup, ERPİLİÇ tarafından bayilerinin bölgeleri dışında aktif satış yapmaları yasaklanmış1 ve kendilerine münhasıran tayin edilen bölge dışına aktif satış yapmaları cezai yaptırıma bağlanmıştır. Söz konusu sözleşmeler kapsamında bayilerin pasif satışlarına herhangi bir sınırlama getirilmemesinin yanı sıra bayilerin kendi bölgelerine yapılacak olan pasif satışları engelleyemeyeceklerine yönelik olarak bayilerden taahhüt alınmıştır. Öte yandan ERPİLİÇ’in birinci yazılı savunmasında İstanbul bayilerinin kendi bölgeleri dışına pasif satış yapabildikleri ifade edilerek Kuruma bayilerin pasif satış örneklerinin faturaları sunulmuş, ilgili faturalardan İstanbul’da faaliyet gösteren ERPİLİÇ bayilerinin kendilerine münhasıran tayin edilen bölge dışına da satış gerçekleştirdiği anlaşılmıştır. (23) Bu çerçevede, yerinde incelemede elde edilen belgelerde yer alan ifadelerin ERPİLİÇ’in alıcısı konumunda olan bayilerinin pasif satış yapmalarını yasakladığı hakkında şüpheye neden olduğu, dolayısıyla rekabetçi sorun olarak nitelenebilecek bu sorunun taahhüt müessesesi kapsamında gündeme getirilebileceği sonucunda ulaşılmıştır. (24) ERPİLİÇ’in Anadolu’daki bayilik sisteminin bölge münhasırlığı içermediği ancak bayilerin kendilerine belirlenen bölgenin dışına yapacakları aktif satışların engellendiğine ve İstanbul’daki bayilik sisteminde uygulamaya yönelik aktif/pasif satış 1 İlgili sözleşmelerde aktif ve pasif satış tanımlarına ilişkin herhangi bir açıklama bulunmamaktadır.
24-39/913-392 6/9 kısıtlamalarına ilişkin rekabet sorunları, 16.05.2024 tarihinde ERPİLİÇ ile gerçekleştirilen taahhüt görüşmesinde gündeme getirilmiş ve Taahhüt görüşmelerine esas olan rekabet sorunlarının ERPİLİÇ’in bayileriyle akdettiği bayilik sözleşmeleri olduğu, İstanbul dışındaki illerde faaliyet gösteren bayiler ile akdedilen sözleşmelerde münhasırlık hükmünün bulunmadığı ancak bayilerin aktif satış yapabilecekleri bölgelerin kısıtlandığı, İstanbul’da bulunan bayiler ile akdedilen sözleşmelerin 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamında olduğu ancak uygulamaya yönelik olarak aktif/pasif satış kısıtlamaları konusunda bazı rekabetçi endişelerin mevcut olduğu hususları ifade edilmiştir. (25) Dile getirilen hususlara yönelik olarak teşebbüs yetkilileri tarafından; “Raportör heyeti tarafından anlatılan hususların anlaşıldığı, Kurul’un ERPİLİÇ hakkında yürüttüğü ve 2019 yılında karar bağlanan soruşturma ile şirkette yoğun bir rekabet uyum çalışması başlatıldığı, bu kapsamda İstanbul’daki bayilik sözleşmelerinin elden geçirildiği ve bu konuda çalışanlara eğitimler verildiği, İstanbul dışındaki bayilik sözleşmeleri açısından ise fiiliyatta herhangi bir satış kısıtı uygulanmadığı, iller arası satışların maliyetli ve lojistik açıdan zor olduğu, bu nedenle fiiliyatta tercih edilmediği ve aynı kapsamda ERPİLİÇ’in fiiliyatta bu durumun üzerinde durmadığı, ERPİLİÇ ile İstanbul dışındaki bayileri arasında akdedilen sözleşmelerin 4054 sayılı Kanun çerçevesinde hızlıca revize edileceği, İstanbul’daki bayiler ile imzalanan ve muafiyet kapsamında olan sözleşmelerin uygulanmasında endişe yaratabilecek hususları gidermek üzere birtakım aksiyonlar alınabileceği ve Taahhüt görüşmelerine devam edileceği” ifade edilmiştir. G.3. Taahhüt Metninin İncelenmesi ve Değerlendirilmesi G.3.1. Taahhüt Metni (26) Kurum kayıtlarına 09.09.2024 tarih ve 56069 sayı ile giren Nihai Taahhüt Metni’nde Anadolu’da faaliyet gösteren bayilerle akdedilen tip sözleşmede2 yer alan “II- BAYİNİN REKABET ETMEME YÜKÜMLÜLÜĞÜ” başlığındaki hükümlerin; “(…)Bayi kendisine işbu Sözleşme tahtında aktif satış yapmaya yetkili olduğu bölge olarak tanımlanan ve işbu Sözleşme’nin EK-[X]’inde açıkça ortaya konan bölge sınırlarının dışındaki bölgelerde aktif satış yapamaz. Erpiliç, gerekli gördüğü hâllerde Sözleşme’nin EK-X’inde ortaya konan münhasır satış bölgelerinde tek taraflı değişiklik yapma hakkını saklı tutar. Erpiliç’in münhasır satış bölgelerinde değişiklik yapması hâlinde yapılan değişiklik ivedilikle ve en geç 2 (iki) iş günü içerisinde ilgili değişiklikten etkilenen tüm bayilere bildirilir. 2 İşbu kararda, Taahhüt Metni’nde yer alan sözleşme değişiklikleri arasından, soruşturma kapsamında ortaya çıkan rekabet sorunları ile doğrudan bağlantılı olan değişikliklere yer verilmiştir. ERPİLİÇ tarafından, Taahhüt Metni’nin içeriğinde, ilgili sözleşme hükümlerinin tamamında yapılacak değişiklikler ve sözleşmenin nihai hâli sunulmuş olup sözleşmenin burada yer verilmeyen kısımları, sözleşmenin esasını değiştirmeyen muhtelif şekli değişiklikleri içermektedir.
24-39/913-392 7/9 İşbu Sözleşme hükümleri bayinin aktif satış yapmaya yetkili olduğu bölge dışında kalan bölgelerde pasif satış yapamayacağı şeklinde yorumlanamaz. Aynı şekilde Bayi, aktif satışa yetkili olduğu bölge dışında kalan bölgelerden, kendi yetkili olduğu bölgeye yapılan pasif satışları herhangi bir şekilde engelleyemez veya kısıtlayamaz.(…)” olacak şekilde ve “III-BAYİNİN KENDİ BÖLGESİNDE MAL SATMA YÜKÜMÜ” başlığındaki hükümlerin; “(…)Bayi bölge sınırlarının dışına çıkıp aktif satış yapamaz. Bayi, münhasıran aktif satışa yetkili kılındığı bölge dışında aktif satış yapması halinde, bu satışlardan elde ettiği kâra karşılık gelen bedeli, o bölgede Erpiliç tarafından münhasıran aktif satışa yetkili kılınan bayiye ödemeyi kabul ve taahhüt eder. Anılan ödemenin yapılması Erpiliç’in sözleşmeye aykırılığa dayalı hak ve taleplerine halel getirmez.(…)” şeklinde değiştirileceği belirtilmiştir. (27) Ek olarak, “I-GENEL HÜKÜMLER” başlığındaki; “3. İşbu sözleşme tek satıcılık sözleşmesi niteliği olmayıp bayilik sözleşmesi niteliğindedir. 7. İşbu sözleşme, bayinin belirlenen bölgesine Erpiliç’in bizzat veya başka bir bayinin mal satmayacağını taahhüdü altına girmiş olduğu şeklinde yorumlanamaz.” ve “III-BAYİNİN KENDİ BÖLGESİNDE MALSATMA YÜKÜMÜ” başlığındaki; “Bayi işbu sözleşmeyi ileri sürerek Erpiliç’in veya bir başka satıcının bölgesinde satış yapamayacağı iddiasında bulunamaz. Taraflar arasında akdedilen sözleşme tek satıcılık sözleşmesi olmayıp bayilik sözleşmesi olduğundan Erpiliç dilediğinde bahsi geçen bölgelerde bizzat satış yapabileceği gibi bayilik verme hakkına da sahiptir.” hükümlerinin sözleşmeden çıkarılacağı ifade edilmiştir. (28) Taahhüt Metni’nde; soruşturmaya son verildiğine ilişkin kısa kararın ERPİLİÇ’e tebliğinden itibaren iki ay içinde ERPİLİÇ tarafından sözleşme metninin güncelleneceğine, sözleşmelerin güncellenmesini takip eden dört ay içinde sözleşmelerin Anadolu’da faaliyet gösteren bayilerle imzalanacağına yer verilmektedir. Dolayısıyla Anadolu bayileri ile akdedilen sözleşmelerin soruşturmanın sonlandırılmasına ilişkin kararın ERPİLİÇ’e tebliğinden itibaren dört ay içinde (her hâlükârda en geç 28.02.2025 tarihine kadar olmak üzere) yenilenerek taraflarca imzalanacağı belirtilmektedir. (29) Ayrıca, gönderilen Taahhüt Metni’nde, ERPİLİÇ tarafından sunulan taahhütlerin kabul edildiğine ilişkin Kurulun kısa kararının ERPİLİÇ’e tebliğini takiben iki ay içinde (her hâlükârda en geç 31.12.2024 tarihine kadar) İstanbul’da faaliyet gösteren bayilere e-posta veya imza karşılığı elden teslim ile iletilmesi planlanan “Bildirim Metni” aşağıdaki gibidir: “Değerli Bayimiz, Bildiğiniz üzere, Erpiliç, İstanbul için 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’a uygun biçimde münhasır bir bayilik sistemi kurmuştur ve sizin bayilik sözleşmeniz de bu kapsamda yer almaktadır. Sizlerin elindeki lojistik imkanları etkin bir şekilde kullanması, kendi bölgelerinizdeki potansiyel alıcılara ürünlerin tanıtımı ve ulaştırılması ile rekabet gücünün artırılması için İstanbul’da uygulanan bölgesel münhasırlık kapsamında her bayimizin belirli bölgesi vardır ve başka bir bayiye münhasır olarak atanan bölgelere dışarıdan aktif
24-39/913-392 8/9 satış yapılmamaktadır. Pasif satışlar üzerinde ise herhangi bir kısıtlama bulunmamaktadır. Bu kapsamda, uygulama esaslarının siz bayilerimiz tarafından daha iyi anlaşılabilmesi adına belirtmek isteriz ki aktif satış, bir bayinin müşterilere doğrudan pazarlama (onları doğrudan hedefleyen reklamlar veya promosyonlar) yöntemleriyle gerçekleştirdiği satışlardır. Pasif satış ise, bayinin aktif bir çabası olmadan doğrudan müşteri talebi ile gerçekleşen satışlardır. Erpiliç’in bayilik sistemi kapsamında, başka bir bayiye münhasır olarak tahsis edilen bölgelere diğer bayiler tarafından aktif satış yapılamamaktadır. Aynı kapsamda, sizlere münhasır olarak verilen bölgelere de diğer bayiler tarafından aktif satış yapılamamaktadır. Öte yandan, müşterilerin, bulundukları bölgeden bağımsız olarak diledikleri her bayiden ürün talep etme hakkı vardır. Aktif satış ya da pazarlama olmaksızın bayiye talep ileten müşterilere yapılacak satışlarda, müşterinin ilgili bayinin bölgesinde olup olmadığına bakılmamaktadır. Her halükârda, yukarıda tanımlandığı şekilde, pasif satışların engellenmesi hiçbir koşulda söz konusu değildir.” G.3.2. Taahhüt Metninin Değerlendirilmesi (30) 2021/2 sayılı Tebliğ’in “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde; “Bu Tebliğ; açık ve ağır ihlaller hariç olmak üzere, 4054 sayılı Kanunun 4 üncü veya 6 ncı maddesi kapsamında ortaya çıkan rekabet sorunlarının giderilmesine yönelik olarak ilgili teşebbüslerce ya da teşebbüs birliklerince sunulan taahhütleri kapsamaktadır.” hükmüne yer verilmiştir. (31) Ayrıca, anılan maddede; “(1) Haklarında yürütülen bir incelemeye taahhütle son verilmesini isteyen taraflar, önaraştırma veya soruşturma sürecinde taahhüt sunma talebinde bulunabilirler. Soruşturma sürecindeki taahhüt sunma talepleri Kanunun 43 üncü maddesinin ikinci fıkrası kapsamında yapılan soruşturma bildiriminin tebliğinden itibaren üç ay içinde Kuruma iletilir. Bu süre geçtikten sonra Kuruma iletilen taahhüt sunma talepleri dikkate alınmaz. (2) Taraflar, taahhüt sunma taleplerini yazılı şekilde Kuruma ileterek taahhüt sürecini başlatır.” hükmü yer almaktadır. (32) Taahhüt Metni’nde yer verilen ve ERPİLİÇ ile İstanbul dışında faaliyet gösteren bayiler arasında akdedilen “Bayilik Sözleşmesi”nde yapılan değişiklikler incelendiğinde; sözleşmede bayilere aktif satış yapmaya yetkili oldukları münhasır bölgeler atandığı, bayilerin bu bölgelerin dışında yapacakları pasif satışların kısıtlanmadığı, kendilerine münhasıran tahsis edilen bölgelere diğer bayilerin yapacakları pasif satışları engelleyemeyeceklerine yönelik ifadelerin sözleşmeye eklendiği ve sözleşmenin tek satıcılık sözleşmesi olmadığına dair ifadelerin sözleşmeden çıkarıldığı görülmektedir. Söz konusu düzenlemelerin mevcut dosya kapsamında ERPİLİÇ’in İstanbul dışındaki illerindeki bayilik sisteminde ortaya çıkan rekabet sorunlarını ortadan kaldırmaya elverişli olduğu tespit edilmiştir. (33) Taahhüt Metni’nde yer alan; ERPİLİÇ’in İstanbul dışındaki illerdeki bayileri ile akdedeceği yeni sözleşmelerin, kısa kararın tebliğinden itibaren dört aylık süre içinde ve her hâlükârda 28.02.2025 tarihine kadar Kuruma tevsik edileceği hususu ilgili taahhüdün kısa sürede yerine getirilebilir ve etkili şekilde uygulanabilir olduğunu göstermektedir. (34) Ayrıca, ERPİLİÇ tarafından İstanbul’daki bayilere gönderilecek olan “Bildirim Metni”
24-39/913-392 9/9 incelendiğinde; aktif satış ve pasif satış tanımlarının anlaşılabilir bir şekilde metne yazıldığı ve başka bir bayiye atanan bölgeye yapılan aktif satışlar kısıtlanırken pasif satışlar üzerinde herhangi bir kısıtlamanın bulunmadığı bilgisine açıkça yer verildiği görülmektedir. (35) Sonuç olarak ERPİLİÇ tarafından sunulan taahhüt metni değerlendirildiğinde; sunulan taahhütlerin, soruşturma dosyasında yer alan ve uygulamada karşılaşılabilecek rekabet sorunlarıyla orantılı, bu sorunları gidermeye elverişli, kısa sürede yerine getirilebilir ve etkili şekilde uygulanabilir olduğu, bu doğrultuda ilgili taahhütlerin kabul edilerek soruşturmanın sonlandırılabileceği kanaatine ulaşılmıştır. H. SONUÇ (36) Rekabet Kurulunun 04.01.2024 tarihli ve 24-01/8-M(3) sayılı kararı uyarınca yürütülen soruşturma kapsamında; - Erpiliç Entegre Tavukçuluk Üretim Pazarlama ve Tic. AŞ tarafından sunulan ve Kurum kayıtlarına 09.09.2024 tarih ve 56069 sayı ile giren nihai taahhütlerin, dosya kapsamında tespit edilen ilgili rekabet sorunlarını giderebilecek nitelikte olması nedeniyle kabulüne ve ilgili teşebbüs açısından bağlayıcı hale getirilmesine, - Taahhüt kapsamında taahhütlerin yerine getirildiğinin Kurul kısa kararının tarafa tebliğinden itibaren 4 (dört) ay içerisinde ve her halükârda 28.02.2025 tarihine kadar Kuruma tevsik edilmesine, - 04.01.2024 tarihli ve 24-01/8-M(3) sayılı Kurul kararı uyarınca yürütülen soruşturmanın sonlandırılmasına gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy