Rekabet Kurumu - Karar Sayı 24-40/935-400

Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2024-4-017 (Ortak Girişim) Karar Sayısı : 24-40/935-400 Karar Tarihi : 03.10.2024 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE Üyeler : Ahmet ALGAN (İkinci Başkan), Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN, Cengiz ÇOLAK, Rıdvan DURAN B. RAPORTÖRLER : Burçin GÜLEŞ, Ayber GÜLTEKİN, Büşra ÖZKUL, Emre NEBİOĞLU C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - İzocam Ticaret ve Sanayi AŞ Temsilcileri: Av. Arpat Burçak ŞENOCAK, Av. İklim Gülsün AYTEKİN, Av. Mustafa KARADAŞ, Av. Ecem Nur AKSOY Esentepe Mahallesi Büyükdere Caddesi No:175 Ferko Signature (A Blok) Kat 16 - 34398 Şişli/İstanbul (1) D. DOSYA KONUSU: His Yalıtım İzolasyon İnşaat Madencilik San. ve Tic. AŞ’nin hisselerinin tamamının İzocam Ticaret ve Sanayi AŞ aracılığıyla devralınarak Compagnie de Saint-Gobain S.A ve Kutayba Yusuf Ahmed ALGHANIM tarafından bir ortak girişim kurulması işlemi. (2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 27.05.2024 tarih ve 52280 sayılı yazı ile intikal eden ve eksiklikleri 27.09.2024 tarih ve 56745 sayılı yazı ile tamamlanan bildirim üzerine düzenlenen 01.10.2024 tarihli ve 2024-4-017/Öİ sayılı Devralma/Ortak Girişim Ön İnceleme Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır. (3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle, dosya konusu işleme izin verilmesinde sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir. G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME (4) Yapılan başvuruda, His Tekstil Sanayi ve Ticaret AŞ’nin (HİS TEKSTİL) %(.....) oranında hissesine sahip olduğu His Yalıtım İzolasyon İnşaat Madencilik Sanayi ve Ticaret AŞ’nin (HİS YALITIM) hisselerinin tamamının iştirakleri İzocam Ticaret ve Sanayi AŞ (İZOCAM) aracılığıyla devralınarak Compagnie de Saint-Gobain S.A (SAINT-GOBAIN) ve Kutayba Yusuf Ahmed ALGHANIM (ALGHANIM) tarafından bir ortak girişim kurulması işlemine 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun) ve 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ (2010/4 sayılı Tebliğ) çerçevesinde izin verilmesi talep edilmektedir. G.1. Taraflar Hakkında Bilgi G.1.1. Ortak Girişim Tarafı: SAINT-GOBAIN (5) Fransa’da mukim olan SAINT-GOBAIN iştirakleri ile birlikte 75 ülkede faaliyet göstermekte olup İZOCAM’ı ortak kontrol eden şirketlerden biridir. (6) SAINT-GOBAIN, inşaat sektörünün tüm alanları için birçok çeşit ürün ve hizmet sunmaktadır. SAINT-GOBAIN'in iş kolları; inşaat ve konutlar için ürün, çözüm ve
24-40/935-400 2/25 hizmet dağıtımı, inşaat camı, alçı, tavan, yalıtım, harçlar ve yapı kimyasalları, borular ve dış cephe ürünleri, yüksek performans çözümlü ürünleri ise otomotiv camı uygulamaları, seramikler, aşındırıcı çözümler, performans polimerleri ve fiberglas dahil olmak üzere mobilite, sağlık, inşaat ve sanayideki çeşitli son teknoloji uygulamalar için katma değerli çözümler ürüten ürünler olarak sıralanmaktadır. (7) SAINT-GOBAIN’in üzerinde nihai olarak kontrole sahip herhangi bir pay sahibi bulunmamakta olup payları geniş bir dağılıma sahiptir. SAINT-GOBAIN’e ait hissedarlık yapısı aşağıda yer alan tabloda sunulmaktadır: Tablo-1: SAINT-GOBAIN’in Hissedarlık Yapısı Hissedar Hissedarlık Oranı (%) Avrupa Ülkelerindeki Kurumsal Yatırımcılar (.....) Amerika/Asya'daki Kurumsal Yatırımcılar (.....) Fransa Cumhuriyeti’ndeki Kurumsal Yatırımcılar (.....) Çalışanlar (.....) Özel Pay Sahipleri (.....) Fransız Hazinesi (.....) TOPLAM 100,0 Kaynak: Bildirim Formu (8) SAINT-GOBAIN Türkiye'de yalıtım, aşındırıcılar, yapıştırıcılar, alçı, alçıtaşı, beton, çimento vb. pazarlarda çeşitli iştirakleri aracılığıyla faaliyet göstermekte ve ciro elde etmektedir. Aşağıda yer alan tabloda bahse konu şirketlere ve faaliyet alanlarına yer verilmektedir. Tablo-2: SAINT-GOBAIN Tarafından Kontrol Edilen Türkiye’deki Şirketler Hakkında Bilgi SAINT-GOBAIN Tarafından Kontrol Edilen Türkiye’deki Şirketler Faaliyet Alanları İZOCAM İZOCAM, Türkiye'de ısı yalıtımı, ses yalıtımı, akustik düzenleme, yangın güvenliği ve su yalıtımı sistemlerinin yapımı ve kurulumuyla ilgili olarak inşaat, sanayi ve dayanıklı tüketim malları alanında kullanıma yönelik yalıtım malzemeleri geliştiren; üreten ve dağıtımını yapan 1965 yılında kurulmuş bir Türk yalıtım şirketidir. İZOCAM Gebze ve Tarsus’ta bulunan cam yünü tesisinde 55 bin ton/yıl, taş yünü tesisinde 75 bin ton/yıl olmak üzere toplam 130 bin ton/yıl kapasite ile mineral yün (cam yünü ve taş yünü) üretimi gerçekleştirmektedir. İZOCAM mineral yün üretimlerini SILLAN teknolojisi ile sürdürmektedir. İZOCAM, tüm üretim faaliyetlerini Eskişehir’de bulunan kauçuk ve poliüretan boru ürünleri tesislerinde, Tarsus’ta bulunan cam yünü tesisinde, Gebze’de bulunan Gebkim’de sandviç panel, köpük [(genleştirilmiş polistiren (EPS), ekstrüde polistiren (XPS)] tesislerinde ve Dilovası’nda bulunan taş yünü tesisi de dâhil olmak üzere toplam yedi tesiste gerçekleştirmektedir. Bununla birlikte, İZOCAM’ın taş yünü üretiminde faaliyet gösteren tek fabrikası Dilovası Fabrikası’dır. Dosya konusu işlemde devralan konumunda olan İZOCAM, paylarının tamamı İZOCAM HOLDİNG’e ait olan tam işlevsel bir ortak girişimdir. Doğrudan Saint-Gobain Weber Yapı Kimyasalları San. ve Tic. AŞ (SG WEBER) ve Alghanim İzolasyon Tic. ve San. AŞ (ALGHANIM İZOLASYON) tarafından kontrol edilen İZOCAM HOLDİNG, nihai
24-40/935-400 3/25 olarak SAINT-GOBAIN ve ALGHANIM tarafından kontrol edilmektedir. İZOCAM'ın pay sahibi olduğu herhangi bir bağlı ortaklığı/iştiraki bulunmamaktadır. İzocam Holding AŞ (İZOCAM HOLDİNG) İZOCAM HOLDİNG, SG WEBER ve ALGHANIM İZOLASYON'un %50-%50 pay sahipliği ile müştereken sahip olduğu ve ortak kontrol ettiği bir şirkettir. İZOCAM HOLDİNG dolaylı olarak SAINT-GOBAIN ve ALGHANIM tarafından ortak kontrol edilmektedir. İZOCAM’ın paylarının %100‘üne İZOCAM HOLDİNG sahiptir. Chryso Kat Katkı Malzemeleri San. ve Tic. AŞ (CHRYSO) CHRYSO, SAINT-GOBAIN'in kontrolü altında olan Chryso Aditivos S.A.'nın %100 oranında sahip olduğu bir şirkettir. CHRYSO, Türkiye'de, toplamda 250.000 ton üretim kapasitesine sahip olan Kocaeli, Trabzon ve Adana'da bulunan üç fabrikasında beton, çimento, şap, dekoratif beton ve endüstriyel yapı malzemelerini üretmektedir. Saint-Gobain Weber Yapı Kimya San. Tic. AŞ (SG WEBER) SG WEBER paylarının tamamı, SAINT-GOBAIN tarafından kontrol edilen Saint-Gobain Produits Pour La Construction S.A.S’e ait bir şirkettir. Türkiye'de 6 fabrikası ve 8 bölge müdürlüğü bulunan SG WEBERin ürün yelpazesinde seramik yapıştırıcıları ve derz dolguları, dış cephe ve ısı yalıtımı (İZOCAM aracılığıyla), su yalıtım ve teknik harçlar, zemin sistemleri ve iç cephe boyaları bulunmaktadır. SG WEBER, İZOCAM HOLDİNG'in paylarının %50’sine sahiptir. Saint-Gobain İnovatif Malzemeler ve Aşındırıcı San. Tic. AŞ (SG INOVATİF) SG INOVATIF'in paylarının tamamı SG WEBER'e aittir. Şirket Türkiye'de "Atlas Aşındırıcılar" markası altında faaliyet göstermektedir. SG INOVATIF'in ürün yelpazesinde su aşındırıcıları, rulo aşındırıcılar, moplar, flap diskler, kuru aşındırıcılar, fiber diskler, sünger aşındırıcılar, kayış ve kalibreler, maskeleme bantları, kesme- taşlama taşları ve mastikler bulunmaktadır. Dalsan Alçı San. ve Tic. AŞ (DALSAN ALÇI) Paylarının tamamı SAINT-GOBAIN’e ait olan ve kontrol edilen Dalsan Yatırım ve Enerji AŞ ve SG WEBER, her biri ayrı ayrı DALSAN ALÇI'nın paylarının %50’sine ve ortak kontrolüne sahiptir. DALSAN ALÇI, alçı levha ve alçı levha sistemlerinde kullanılan alçı ve çimento esaslı yapı malzemeleri ile galvanizli profiller üretmektedir. G.1.2. Ortak Girişim Tarafı: ALGHANIM (9) Alghanim Grubu, Alghanim ailesine ait, çoğunlukla Körfez ülkeleri bölgesinde yerleşik bir şirketler grubudur. KAG Holding Limited (KAG), ALGHANIM şirketlerinin yatırım ve holding şirketidir. ALGHANIM, Kutayba Alghanim Vakfı aracılığıyla nihai olarak KAG’ın tek kontrolüne sahiptir. Bildirim Formu kapsamında KAG’ın, İZOCAM’ın nihai kontrolünü elinde bulunduran ana şirketlerden biri olduğu anlaşılmaktadır. (10) ALGHANIM’in endüstriyel faaliyetleri, KAG’ın %100 iştiraki olan Alghanim Industries Group Holding Company K.S.C.C. aracılığıyla yürütülmektedir. ALGHANIM; perakende ve tüketici elektroniği, yiyecek ve içecek, otomotiv satış ve hizmetleri, mühendislik ve bakım, yalıtım, ön-tasarımlı çelik bina, lojistik ve depolama çözümleri, hızlı tüketim malları, ofis otomasyonu, reklam, sigorta, tüketici kredisi ve seyahat alanlarında faaliyet göstermektedir. (11) KAG; Türkiye’de dâhil olmak üzere yalıtım pazarına yönelik faaliyetlerini, tamamına sahip olduğu iştiraki olan AI Insulation Holding Co. WLL (AI INSULATION) aracılığıyla yürütmektedir. AI INSULATION ise bağlı şirketleri olan İZOCAM, Kuwait Insulation Materials Manufacturing Co ve Saudi International Insulation Manufacturing Co LLC şirketleri aracılığıyla Körfez ülkelerinde ve Türkiye’de yalıtım sektöründe hizmet sunmaktadır. Bahsi geçen üç şirketin her biri ALGHANIM ve SAINT-GOBAIN arasında
24-40/935-400 4/25 ortak kontrol edilen birer ortak girişimdir. Aşağıda yer alan tabloda ALGHANIM’in Türkiye’de faaliyet gösteren şirketlerine ve faaliyet alanlarına yer verilmektedir. Tablo-3: ALGHANIM Tarafından Kontrol Edilen Türkiye’deki Şirketler Hakkında Bilgi ALGHANIM Tarafından Kontrol Edilen Türkiye’deki Şirketler Faaliyet Alanları İZOCAM Tablo 2’de yer verilmiştir. İZOCAM HOLDİNG Tablo 2’de yer verilmiştir. ALGHANIM İZOLASYON (1) ALGHANIM İZOLASYON’un tamamı AI INSULATION 'a aittir ve AI INSULATION tarafından doğrudan, dolaylı olarak ise ALGHANIM’in kontrolü altındadır. ALGHANIM İZOLASYON bir holding şirketi olarak faaliyet göstermekte olup İZOCAM HOLDİNG'in paylarının %50’sine sahiptir. G.1.3. Ortak Girişim: HİS YALITIM (12) HİS YALITIM’ın tüm hisseleri HİS TEKSTİL'e ait olup HİS TEKSTİL tarafından kontrol edilmektedir. HİS YALITIM, Kayseri-İncesu sınırları içerisinde yer alan organize sanayi bölgesinde faaliyet gösteren tesislerinde taş yünü ürünleri üretmektedir1. İleri teknoloji ile faaliyetlerini yürüten HİS YALITIM'ın tesisi yaklaşık 80 bin ton/yıl kapasite ile her ebat ve türde taş yünü üretebilmektedir. Taş yünü yalıtım ürünleri, HİS YALITIM tarafından "Terrawool" markası altında üretilmektedir. (13) HİS YALITIM’ın ürünleri, her biri taş yününden üretilen bölme levhası, klima levhası, panel levha, endüstriyel şilte (rabitz teli), gemi levhaları, çatı şiltesi, folyo klima levhası, yüzer tip döşeme levhası, teraslı çatı levhası, gemi şilteleri, fırın levhası, dış cephe levhası, endüstriyel levhalar, iç cephe, duvar ısı yalıtım levhası, gemi şiltesi (rabitz teli), güneş kolektörü levhası, mantolama levhaları, endüstriyel şilteler, yangın kapısı paneli, dökme taş yünü gibi taş yünü ürünleridir. (14) HİS YALITIM’ın yalıtım faaliyetleri sadece taş yünü ürünleriyle sınırlı olup cam yünü, EPS, XPS veya kauçuk gibi diğer yalıtım malzemelerinin üretimi, tedariki veya yeniden satışı alanında faaliyet göstermemektedir. HİS TEKSTİL veya iştiraklerinden herhangi biri (HİS YALITIM haricinde) taş yünü pazarında ve genel olarak yalıtım pazarında faaliyet göstermemektedir. HİS YALITIM herhangi bir şirketi doğrudan veya dolaylı olarak kontrol etmemektedir. HİS YALITIM’ın hissedarlık yapısı aşağıda yer alan tabloda sunulmaktadır: Tablo-4: HİS YALITIM’ın Hissedarlık Yapısı Hissedar Hissedarlık Oranı (%) HİS TEKSTİL 100 Toplam 100 Kaynak: Bildirim Formu G.2. İlgili Pazar G.2.1. Sektöre İlişkin Genel Bilgiler (15) Bildirime konu işlemin öznesi olan sektör genel olarak inşaat hizmetleri faaliyetlerinde kullanılmakta olan yalıtım ürünlerine ilişkindir. Yalıtım genel olarak, binaların enerji verimliliğini artırmak, iç mekân konforunu sağlamak ve yapı elemanlarını korumak 1 Taş yünü yalıtım malzemeleri bazalt ve dolomit gibi hammaddelerden üretilmektedir. Taş yünü yalıtım malzemeleri üreticileri, belirtilen hammaddeleri işleyerek taş yünü yalıtım malzemeleri üretmek için gereken makine ve ekipmanların bulunduğu tesislere sahiptir. Hammadde, örneğin bazalt, bir üretim tesisine girdiğinde, üretim hattının sonunda, belirli bir taş yünü yalıtım malzemesi ortaya çıkmaktadır.
24-40/935-400 5/25 amacıyla uygulanan çeşitli teknik ve malzemeleri içermektedir. Yalıtım uygulamaları ısı yalıtımı, ses yalıtımı, su yalıtımı ve yangın yalıtımı2 olmak üzere dört farklı kategoriye ayrılabilmektedir. (16) Isı yalıtımı, binalarda enerji kaybını önlemek ve iç ortam sıcaklığını stabilize etmek için cam yünü, taş yünü, strafor gibi malzemelerle uygulanmaktadır. Ses yalıtımı, iç mekânlardaki gürültü kirliliğini azaltmak amacıyla akustik paneller, süngerler ve taş yünü gibi malzemelerle gerçekleştirilmektedir. Su yalıtımı, yapı elemanlarını su ve nemden korumak için bitümlü membranlar, PVC membranlar ve likit membranlar gibi ürünlerle sağlanırken; yangın yalıtımı ise yapıların yangın direncini artırmak için yangına dayanıklı paneller, alçıpan gibi malzemelerle yapılmaktadır. Bu kategoriler altında yer alan ürünler çoğu zaman yapıların dayanıklılığını ve güvenliğini sağlamak için bir arada kullanılarak bütünsel bir yalıtım sistemi oluşturmaktadır. (17) Bu konudaki temel mevzuata bakıldığında ise yapıların güvenliğini ve enerji verimliliğini artırarak, sürdürülebilir ve dayanıklı yapılar inşa edilmesine olanak tanımak amacıyla birtakım düzenlemeler yapıldığı görülmektedir. Bu bakımdan, ısı yalıtımının yapılmasının yeni yapılan binalarda enerji tasarrufu sağlamak amacıyla “Binalarda Enerji Performansı Yönetmeliği”3 kapsamında zorunlu hale getirildiği görülmektedir. Ayrıca ses yalıtımı hususu, “Binaların Gürültüye Karşı Korunması Hakkında Yönetmelik”4 ile düzenlenmiş olup konutlar ve kamu binalarında minimum ses yalıtım değerleri ilgili yönetmelikte öngörülmüştür. Su yalıtımı ile ilgili olarak, “Su Yalıtımı Yönetmeliği”5 yürürlüğe girmiş ve özellikle temeller, bodrum katları ve çatılar için su yalıtımı zorunlu hale getirilmiştir. Yangın yalıtımı ise “Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik”6 ile regüle edilmiş olup bu konuda binalarda yangın riskini azaltmak amacıyla yangın yalıtım malzemelerinin kullanımına yönelik kurallar belirlenmiştir. G.2.2. İlgili Ürün Pazarı (18) Ortak girişim taraflarından SAINT-GOBAIN, Türkiye’de yalıtım malzemeleri, yapı kimyasalları, beton, çimento gibi inşaat sektörünün tüm alanları için çeşitli ürün ve hizmetler sunmaktadır. Diğer bir ortak girişim tarafı olan ALGHANIM de Türkiye’de SAINT-GOBAIN ile ortak kontrol ettiği İZOCAM aracılığıyla yalıtım malzemeleri pazarında faaliyet göstermektedir. SAINT GOBAIN ve ALGHANIM’in ortak girişimi olan ve dosya konusu bildirime izin verilmesi halinde HİS YALITIM’ı devralacak olan İZOCAM, kauçuk ve poliüretan boru, cam yünü, sandviç panel, EPS, XPS ve taş yünü yalıtım malzemeleri ürünlerini toplamda yedi tesiste üretmektedir7. (19) Öte yandan ortak girişim HİS YALITIM ise yalıtım sektöründe taş yünü ürünleri üretmektedir. HİS YALITIM’ın yalıtım faaliyetleri sadece taş yünü ürünleriyle sınırlı olup cam yünü, EPS, XPS veya kauçuk gibi diğer yalıtım malzemelerinin üretimi, tedariki veya yeniden satışı alanında faaliyet göstermemektedir8. 2 Kurulun 19.08.2018 tarihli ve 18-33/550-271 sayılı kararı. 3Bkz.https://www.mevzuat.gov.tr/File/GeneratePdf?mevzuatNo=13594&mevzuatTur=KurumVeKurulusYonetmeligi&mevzuatTertip=5 E.T:26.08.2024 4 Bkz. https://www.resmigazete.gov.tr/eskiler/2017/05/20170531-7.htm E.T:26.08.2024 5Bkz.https://www.mevzuat.gov.tr/File/GeneratePdf?mevzuatNo=24025&mevzuatTur=KurumVeKurulusYonetmeligi&mevzuatTertip=5 E.T:26.08.2024 6Bkz.https://www.mevzuat.gov.tr/mevzuat?MevzuatNo=200712937&MevzuatTur=21&MevzuatTertip=5 E.T:26.08.2024 7 İZOCAM’ın taş yünü üretiminde faaliyet gösteren tek fabrikası Dilovası Fabrikası’dır. 8 HİS TEKSTİL veya iştiraklerinden herhangi biri de (HİS YALITIM haricinde) taş yünü pazarında ve genel olarak yalıtım pazarında faaliyet göstermemektedir.
24-40/935-400 6/25 (20) Bu çerçevede, ortak girişim HİS YALITIM ile ortak girişim taraflarının faaliyetlerinin genel olarak yalıtım malzemeleri, özel olarak ise HİS YALITIM’ın faaliyetlerinin taş yünü ile sınırlı olması nedeniyle taş yünü yalıtım malzemeleri pazarı bakımından örtüştüğü değerlendirilmektedir. Bu bağlamda, yalıtım uygulamalarının hangi ürünlerden yapıldığı hususuna değinilmelidir. Yalıtım uygulamaları çeşitli yalıtım ürünleri vasıtasıyla gerçekleştirilmektedir. Genellikle mineral yünlerden (cam yünü veya taş yünü) veya EPS, XPS veya poliüretandan üretilen yalıtım ürünleri, duvarlar için sert paneller veya boruların yalıtımı için elastik matlar gibi birçok formda bulunabilmektedir. Bu malzemeler termal ve akustik performans, dolgu özellikleri, nem ve yangın direnci, yapısal stabilite ve maliyet gibi kriterler açısından çeşitlilik göstermektedir. (21) Bu doğrultuda bahse konu ürünleri ele almak gerekirse, mineral yünler taş yünü ve cam yünü olmak üzere ikiye ayrılmaktadır. Taş yünü, inorganik ve volkanik bir taş olan bazalt taşının yüksek sıcaklıklarda (1300°C–1400°C) eritilerek elyaf haline getirilmesi sonucu oluşmaktadır. Bu süreçte lif haline gelen taş, yanmaz özellik kazanmaktadır9. EPS, XPS gibi yangın duyarlılığı olmayan, 100-150 dereceden sonra yanmaya ve zehirli gazlar çıkarmaya başlayan petrol bazlı ürünler ve daha düşük sıcaklıklarda (200-300C) deforme olmaya başlayan cam yünü gibi ürünlerle kıyaslandığında yangına karşı olan bu dayanıklılığı taş yününü diğer yalıtım ürünlerinden farklılaştıran en önemli unsurlardan biridir10. (22) Taş yünü, kullanım yeri ve amacına göre farklı boyut ve teknik özelliklerde olabilmekte, değişik kaplama malzemeleri ile şilte, levha, boru ve dökme şeklinde üretilebilmektedir11. Konutlarda daha ziyade şilte kullanımı yaygınken, sanayi (fabrika) binalarında ise levha taş yünü tercih edilmektedir12. Taş yünü, ısı yalıtımı, ses yalıtımı, akustik düzenleme ve yangın yalıtımı maksadıyla kullanılmaktadır. Yüzey mantolama amacıyla yapıların iç ve dış cephelerinde, ara bölmelerde, otomotiv ve gemi üretiminde tercih edilmektedir. Üretim süreci, diğer tüm yalıtım ürünlerinin üretim süreçlerinden bağımsız olup ayrı bir tesis ve uzmanlaşma gerektirmektedir. Üretim tekniği nedeniyle üretim sürecinde yüksek miktarda enerji kullanıldığından enerji fiyatları üretim maliyetinde önemli bir yer tutmaktadır. Yalıtımın yüksek yoğunluklu ürünler kullanılarak gerçekleştirilmesinin gerekli olduğu hallerde, cam yününe kıyasla daha hesaplı olmakta bu nedenle ilgili hallerde özellikle tercih edilebilmektedir. Öte yandan, lifli yapısı nedeniyle su yalıtımının da gözetildiği durumlarda kullanılamamaktadır. (23) Bir diğer mineral yün olan cam yünü ise inorganik silis kumunun yüksek sıcaklıklarda eritilerek elyaf haline getirilmesi sonucu elde edilmektedir. Kullanım yeri ve amacına göre, taş yününe benzer bir şekilde, farklı boyut ve teknik özelliklerde, değişik kaplama malzemeleri eşliğinde, şilte, levha ya da boru şeklinde üretilebilmektedir. Isı yalıtımı, ses yalıtımı ve akustik düzenleme maksadıyla kullanılmaktadır. Taş yününe göre en büyük farkı, yangın yalıtımını tam olarak sağlayamamasıdır. Her ne kadar her iki ürün de benzer üretim teknikleriyle üretilse de bu iki ürünün üretimi için iki ayrı tesisin inşa edilmesi gerekmektedir. Bu nedenle, cam yünü ve taş yünü arasındaki arz ikamesinin, yatırım maliyeti ve bu yatırımın gerektireceği süre göz önüne alındığında kısıtlı olduğu 9 Taş yününün hammaddeleri olan bazalt vb. gibi taşların eritme sürecinde ekonomik değeri olan herhangi bir ara veya yarı mamul ürün ortaya çıkmamaktadır. 10 Taş yünü 850 C0’de taşlaşmaya başlayıp ürün niteliğini kaybetmektedir. 11 Taş yününden yapılan yalıtım malzemeleri ile esasında taş yünü olan ancak kullanım alanına göre uzunlukları, kalınlıkları, yoğunlukları, şekilleri vb. değişen bir ürün yelpazesini ifade etmektedir ve üretim tesislerinde ilgili makineler istenen boyut ve özelliklerde taş yünü yalıtım malzemesini üretebilecek şekilde ayarlanmaktadır. 12 Kurulun 08.02.2010 tarihli ve 10-14/175-66 sayılı kararı.
24-40/935-400 7/25 söylenebilecektir. (24) Bir başka yalıtım ürünü olan XPS petrol temelli bir ürün olup polistiren hammaddesinden ekstrüzyon yolu ile üretilmektedir. Kullanım yeri ve amacına göre farklı boyutlarda ve basma mukavemetlerinde, değişik kenar ve yüzey şekillerinde ve levha olarak üretilebilmekte; ısı yalıtımı amacıyla kullanılmaktadır. Üretim yöntemi, kullanım amacı ve talep edenler bakımından cam yünü ve taş yününden ayrılmaktadır. Mineral yünlere göre çok daha fazla sayıda teşebbüs tarafından ve çok daha düşük giriş maliyetleriyle üretilmektedir. Mineral yünlere oranla neme daha dayanıklı olmakla birlikte onların aksine ses yalıtımı sağlamamakta ve tesisat yalıtımı amacıyla kullanılamamaktadır. Benzer şekilde, EPS de XPS gibi petrol temelli, yangın yalıtımı düşük, tesisat yalıtımında kullanılamayan ancak mantolama sırasında diğer yalıtım ürünleri yerine kullanılabilecek bir üründür. Öte yandan kauçuk, kullanımı sadece tesisat alanıyla sınırlı olup tonaj ve ciro olarak diğer üç yalıtım ürününün çok gerisinde kalan bir üründür. (25) Yukarıda bahsedilen ürünlerin tamamı genel anlamda yalıtım amacıyla kullanılmakla beraber kullanım yerleri ve amaçları açısından oldukça büyük farklılıklar söz konusudur. Binaların; çatı, yan cephe, ara bölme ve döşemelerinde ısı yalıtımının sağlanması için taş yünü, cam yünü ve XPS ürünleri arasından tercih yapılabilmektedir13. Ancak yangın yalıtımı için sadece taş yünü, ses yalıtımı için cam yünü ve taş yünü kullanılabilmektedir. Su yalıtımı söz konusu olduğundaysa mineral yünler kullanılamamakta olup bünyesinde su tutmaması nedeniyle XPS kullanılabilmektedir. Taş yünü ve cam yünü arasındaki en büyük farklılık ise daha önce bahsedildiği üzere yangın yalıtımıdır. Taş yünü, yüksek sıcaklıklarda kullanılabilirken cam yünü yangın yalıtımı sağlamamakta ve düşük sıcaklıklarda kullanılabilmektedir. Her iki ürünün ortak bir özelliği de sıcaklık değişimlerinde ürün karakteristiğini korumasıdır. (26) Özetle; - Taş yünü ve cam yününün ilgili hammaddelerin fırınlarda eritilip elyaf haline getirilmesiyle üretildiği, ancak her iki ürünün eritilme sıcaklıklarının ve dolayısıyla fırınlarının farklılaştığı, - XPS’in ise üretim yöntemi bakımından cam yünü ve taş yününden tümüyle ayrıldığı, çok daha fazla sayıda teşebbüs tarafından çok daha az maliyetle üretildiği, - Kullanım açısından XPS ve EPS’in mineral yünlerle kısmi bir ikame olanağı bulunmasına rağmen bu ürünlerin ısıya duyarlılığının olmaması, yangın sırasında zehirli gazlar çıkarması, tesisat yalıtımında herhangi bir kullanımlarının olmaması, ses yalıtımı sağlamaması gibi unsurlar göz önüne alındığında bu ikamenin sınırlı olduğu, - Ürün çeşitliliği açısındansa XPS’in sadece levha şeklinde, cam yünü ve taş yününün ise levha, şilte ve boru şeklinde üretilebildiği, - Kauçuğun ise ağırlıkla tesisat alanında kullanıldığı, bu sınırlı kullanımın kauçuk ürünlerinden elde edilen gelirin toplam cirodaki düşük payına da yansıdığı söylenebilecektir. (27) Yukarıda anlatılan özellikleri nedeniyle cam yünü, taş yünü ve petrol bazlı yalıtım malzemelerinin ayrı pazarlar olarak değerlendirilebileceği anlaşılmaktadır. Özellikle 13 Mantolama söz konusuysa EPS de bir alternatif olabilmektedir.
24-40/935-400 8/25 XPS, hem üretim biçiminin hem de kullanım amacının farklı olması nedeniyle mineral yünlerden ayrılmaktadır. Mineral yünler arasında bir ölçüye kadar ikame imkânından bahsedilebilmektedir. Taş yünü ve cam yünü ise her ne kadar üretim biçimleri benzer olsa da fırınlarının, kullanım yerlerinin ve sağladığı yalıtım kalitelerinin farklı olması nedeniyle birbirinden ayrışmaktadır. Dosya kapsamında teşebbüslerden elde edilen bilgiler uyarınca taş yünü üretiminde kullanılan üretim teknolojisinin diğer yalıtım malzemelerinin üretim teknolojisinden farklı olduğu anlaşılmaktadır. (28) Diğer yandan bu noktada göze çarpan en önemli farklılık, yangın yalıtımının yalnızca taş yünüyle sağlanabilmesidir. Bununla beraber, mevcut dosya bağlamında, yalıtım ürünlerinden, aralarındaki ikame seviyesinin aynı pazarda değerlendirilmelerini gerektirecek kadar yüksek olduğu herhangi bir grubun bulunmadığı görülmektedir. Kurulun konuyla ilgili vermiş olduğu önceki kararlarda da; cam yünü, taş yünü ve XPS ayrı ilgili ürün pazarları olarak değerlendirilmiştir14. Bu bilgiler doğrultusunda ve tarafların örtüşen faaliyet alanları gözetildiğinde ilgili ürün pazarının “taş yünü yalıtım malzemeleri pazarı” olarak belirlenmesine karar verilmiştir. (29) Öte yandan, İZOCAM’ın taş yünü sandviç panel üretimi faaliyeti de bulunmaktadır. Bu noktada taş yünü yalıtım malzemeleri, taş yünü sandviç panellerde girdi olarak kullanılmaktadır. Bu hususa ilişkin olarak ayrıntılı bilgi vermek gerekirse, taş yününün iç bileşen olarak kullanılması ile kullanım yeri ve amacına göre farklı boy ve kalınlıklarda teknik özelliklere sahip olarak üretilebilen taş yünü sandviç paneller, iki adet şekillendirilmiş metal yüzey arasında veya şekillendirilmiş metal yüzey ile su yalıtım örtüsü arasında bir yalıtım malzemesi bulunan ürünlerdir. Taş yünü sandviç panel; bir kaplama malzemesi ve bir taş yünü malzemesinin (diğer bir deyişle panel levhasının) birleştirilmesi ile oluşturulmakta olup birleştirme sonrasında tek bir bileşik ürün haline gelmektedir. Hafif ve dayanıklı olan taş yünü sandviç paneller, montaj süresini kısaltmakta ve yalıtım yapısına bağlı olarak ısı, ses, su yalıtımı ve yangın güvenliği sağlamaktadır. Bu kapsamda, tamamen taş yününden elde edilen bu panellerin, yangın riski yüksek olan, örneğin ara duvar bölmeleri, çatılar vb. blok alanlarda tercih edildiği söylenebilecektir. Bu doğrultuda, üretim sürecinden sonra ayrı bir ürün haline gelen taş yünü sandviç panel üretiminde, taş yününün girdi olarak kullanılmasından, diğer bir deyişle, taş yünü sandviç panel üretiminde ihtiyaç duyulan temel hammaddenin, taş yünü olması ve bu kapsamda taş yünü yalıtım malzemeleri üreten teşebbüsler ile taş yünü sandviç panel üreten teşebbüsler arasında sağlayıcı-alıcı ilişkisi bulunmasından ötürü; taş yünü ile taş yünü sandviç panel arasında dikey bir örtüşmenin meydana gelebileceği değerlendirilmektedir. Bu kapsamda bir diğer ilgili ürün pazarının “taş yünü sandviç panel pazarı” olarak belirlenmesi kanaatine varılmıştır. G.2.3. İlgili Coğrafi Pazar (30) Dosya kapsamında yapılan inceleme ve değerlendirmeler ışığında, taş yünü yalıtım malzemeleri ve taş yünü sandviç panel pazarlarında faaliyette bulunan teşebbüslerin Türkiye genelinde faaliyet göstermeleri ve ilgili ürünlerin satış ve dağıtımında rekabet koşulları açısından bölgesel bir farklılığın söz konusu olmaması nedenleriyle ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir. 14 Kurulun 23.11.2006 tarih ve 06–85/1088–316 sayı ile 20.06.2007 tarih ve 07–53/582–193 sayılı kararları.
24-40/935-400 9/25 G.3. Değerlendirme G.3.1. Bildirime Konu İşleme Yönelik Rakiplerin Görüş ve Değerlendirmeleri (31) Bildirime konu işlemin değerlendirmesinde esas alınmak üzere, işlem nedeniyle etkilenme ihtimali bulunan pazarların ilişkili olduğu taş yünü yalıtım malzemeleri pazarında faaliyet gösteren yedi rakip teşebbüsten15 ve taş yünü sandviç panel sektöründe faaliyet gösteren dokuz rakip teşebbüsten16 işleme yönelik görüş ve değerlendirmeleri ile sektörün özelliklerine (dağıtım sistemleri, ihtiyaç duyulan hammaddeler, ilişkili pazarların yapısı) yönelik açıklamaları talep edilmiştir. Söz konusu talebe binaen taş yünü yalıtım malzemeleri pazarında faaliyet gösteren rakip teşebbüsler tarafından sunulan cevabi yazılarda ilgili işlemin kendileri açısından herhangi bir rekabetçi endişe doğurmayacağı ifade edilmiştir. Bu rakiplerden yalnızca AKDAĞ tarafından ilgili işlemin İZOCAM lehine tekelleşme yaratabileceği ve teşebbüslerin yetersiz talep seviyesinden dolayı düşük kapasite çalışmaları ile inşaat sektöründe yaşanan durgunluk sebebiyle sektörel sıkıntıların yaşanabileceği ve bununla birlikte İZOCAM’ın sektörde sahip olduğu marka bilinirliğine, güçlü dağıtım ağlarına, yüksek üretim kapasitesine dikkat çekilerek bildirime konu işlem neticesinde etkilenen pazarlarda rekabet sorunlarının yaşanabileceği ifade edilmiştir. Taş yünü yalıtım malzemeleri pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin üyesi olduğu İzoder Isı Su Ses ve Yangın Yalıtımcıları Derneği (İZODER) mezkûr bildirime konu işlemin herhangi bir olumsuz etki meydana getirmeyeceğini ifade etmektedir. (32) Taş yünü sandviç panel pazarında faaliyet gösteren rakip teşebbüslerden beş tanesi ise bildirime konu işlem hakkında olumlu görüş vermiştir. Diğer yandan iki teşebbüs tarafından, taş yünü ile birlikte sandviç panel üreticisi de olan İZOCAM’ın, ürettiği taş yününü, çeşitli sandviç panel üreticilerine sandviç panelin yarı mamulü olarak satabildiği, bildirime konu işlem ile İZOCAM’ın, Orta Anadolu, Akdeniz ve Doğu Anadolu bölgelerinde taş yününden üretilen sandviç panel ürünlerinde hâkim teşebbüs konumuna geleceği ifade edilerek işlem ile ilgili olarak İZOCAM’ın pazardaki gücünü daha da arttıracak olması nedeniyle olumsuz görüş vermiştir. Ek olarak pazarda faaliyet gösteren iki rakip teşebbüs ise işlem ile ilgili olarak net bir görüş bildirmemiştir. Taş yünü sandviç panel pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin üyesi olduğu Yalıtımlı Panel Üreticileri Derneği (PANELDER) ise söz konusu bildirime konu işlemin herhangi bir olumsuz etki meydana getirmeyeceğini ifade etmektedir. (33) Rakip teşebbüslerden ilgili pazarların yapısına ilişkin ise özetle; taş yünü yalıtım malzemeleri ve taş yünü sandviç panel pazarlarında yerli ve yabancı olmak üzere belirli bir büyüklüğe sahip yaklaşık 10-12 teşebbüsün bulunduğu, ürünlerin satışının büyük ölçüde bayilik sistemi ile gerçekleştirildiği, bayilerin aynı anda birden fazla farklı üreticinin ürünlerini satabildiği, bayilik sisteminde herhangi bir münhasırlığın uygulanmadığı ve pazara girişlerde herhangi bir kayda değer engelin bulunmadığı belirtilmiştir. 15 Söz konusu teşebbüsler; Akdağ Yalıtım AŞ (AKDAĞ), Betek Boya ve Kimya AŞ (BETEK), Eryap Grup Mineral Yalıtım Malzemeleri Sanayi ve Ticaret AŞ (ERYAP), Fernas Alçı San. Tic. AŞ (FERNAS), Megataş Taşyünü İzolasyon Sanayi ve Ticaret AŞ (MEGATAŞ), RBS Ravago İnşaat Yalıtım Ürünleri AŞ (RBS RAVAGO) ve Technowool Yalıtım Sanayi ve Ticaret AŞ’dir (TECHNOWOOL). 16 Söz konusu teşebbüsler; Aluform Pekintaş Alüminyum Sanayi ve Ticaret AŞ (ALUFORM), Assan Panel AŞ (ASSAN), Panelsan Çatı Cephe Sistemleri Sanayi ve Ticaret AŞ (PANELSAN), Rollpanel Yalıtım ve İnşaat Malzemeleri San. ve Tic. AŞ (ROLLPANEL), Teknopanel Çatı ve Cephe Panel Üretim Sanayi ve Ticaret AŞ (TEKNOPANEL), Anadolu Panel İnşaat San. ve Tic. Ltd. Şti. (ANADOLU PANEL), Hekim Yapı Endüstrisi San. ve Tic. AŞ (HEKİMPANEL), NP Panel Teknolojileri İzolasyon San. ve Tic. Ltd. Şti. (NP PANEL), Nuhpanel Yapı Elemanları San. ve Tic. AŞ’dir (NUH PANEL).
24-40/935-400 10/25 G.3.2. İşlemin Niteliği, Kontrol Değişikliği ve Bildirim Yükümlülüğü Bakımından Değerlendirme (34) 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi “bir ya da birden fazla teşebbüsün başta hâkim durum yaratılması ya da mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesi olmak üzere ülkenin bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak şekilde birleşmeleri veya herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün mal varlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları, miras yoluyla iktisap durumu hariç olmak üzere, devralması hukuka aykırı ve yasaktır.” hükmünü amirdir. (35) 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinde ise, birleşme ve devralma sayılan hallerden biri olarak “kontrolde kalıcı değişiklik meydana getirecek şekilde bir veya daha fazla teşebbüsün tamamının ya da bir kısmının doğrudan veya dolaylı kontrolünün, hisse ya da mal varlığının satın alınmasıyla, sözleşmeyle veya diğer bir yolla bir ya da daha fazla teşebbüs veya hâlihazırda en az bir teşebbüsü kontrol eden bir veya daha fazla kişi tarafından devralınması” hali sayılmıştır. (36) Hâlihazırda HİS TEKSTİL’in %100 oranında hissesine sahip olduğu HİS YALITIM, planlanan işlem sonrasında, ALGHANIM ve SAINT-GOBAIN’in %50-%50 oranında hissesine sahip olacağı ve söz konusu teşebbüsler tarafından ortak kontrol edilecek bir teşebbüs haline gelecektir. (37) HİS TEKSTİL ile İZOCAM arasında yapılan Hisse Alım Sözleşmesi ve İZOCAM tarafından gönderilen cevabi yazıda; HİS YALITIM’ın Yönetim Kurulu'nda SAINT-GOBAIN ve ALGHANIM'in her birinden eşit sayıda üye bulunacağı, Yönetim Kurulu üyelerinin kendi aralarında dönüşümlü olarak, yani SAINT-GOBAIN tarafından atanan bir üye ile ALGHANIM tarafından atanan bir üye arasında dönüşümlü olacak şekilde bir Yönetim Kurulu başkanı belirleneceği, başkanın belirleyici oy hakkı olmayacağı, Yönetim Kurulu düzeyindeki kararların üyelerin salt çoğunluk nisabına tabi olacağı belirtilmektedir. (38) Ayrıca SAINT-GOBAIN tarafından atanan en az bir üye ve ALGHANIM tarafından atanan en az bir üye tarafından onaylanmayan hiçbir kararın Yönetim Kurulu tarafından kabul edilemeyeceğinin kararlaştırıldığı ve HİS YALITIM Yönetim Kurulu tarafından onaylanması gereken stratejik kararların; - (…..) - (…..) - (…..) olduğu belirtilmiştir. Bununla birlikte İZOCAM’ın tek kontrolünün İZOCAM HOLDİNG’e ait olduğu ve İZOCAM HOLDİNG’in esas sözleşmesinde de Yönetim Kurulu kararlarının alınmasında aynı tarafların aynı toplantı ve karar nisabı ile mutabakata vardıkları düşünüldüğünde, HİS YALITIM üzerinde ALGHANIM ve SAINT-GOBAIN’in ortak kontrolünün bulunacağı hususu desteklenmiş olacaktır. (39) Netice olarak yukarıda yer verilen bilgiler ışığında, SAINT-GOBAIN ve ALGHANIM, HİS YALITIM'daki oy haklarını eşit şekilde paylaşacak ve her ikisi de HİS YALITIM'ın stratejik kararları üzerinde veto hakkına sahip olacaktır. (40) SAINT-GOBAIN ve ALGHANIM’in sözleşme ile kendilerine tanınan oy hakları ve karar organlarında eşitlik haklarına yönelik düzenlemeler vasıtasıyla ortak girişim üzerinde ortak kontrol kuracak enstrümanlara sahip olduğu anlaşılmaktadır. İşlem neticesinde
24-40/935-400 11/25 HİS YALITIM’ın anılan tarafların ortak kontrolünde olacağı değerlendirilmektedir. Dolayısıyla bildirim konusu işlemin, 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesi çerçevesinde bir devralma işlemi olduğu anlaşılmaktadır17. (41) Bildirim konusu işlemin temelini, taraflar arasında 21.03.2024 tarihinde imzalanan; HİS YALITIM’ın %100 hissesinin İZOCAM’a devrine ilişkin hisse alım sözleşmesi oluşturmaktadır. İşlemin ekonomik gerekçesi olarak, (.....) olarak bildirilmiştir. (42) Taraflara ait ciro bilgilerinden, 2010/4 sayılı Tebliğ’in 7. maddesinin (a) ve (b) bentlerinde öngörülen eşiklerin aşıldığı, dolayısıyla bildirime konu işlemin hukuki geçerlilik kazanması için Kuruldan izin alınmasının zorunlu olduğu anlaşılmaktadır. G.3.3. İşleme İlişkin Yoğunlaşma Değerlendirmesi (43) 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi uyarınca, başta hâkim durum yaratılması ya da mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesi olmak üzere ülkenin bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak devralma işlemleri hukuka aykırı kabul edilmektedir. Hâkim durum kavramı ise 4054 sayılı Kanun’un 3. maddesinde, “Belirli bir piyasadaki bir veya birden fazla teşebbüsün, rakipleri ve müşterilerinden bağımsız hareket ederek fiyat, arz, üretim ve dağıtım miktarı gibi ekonomik parametreleri belirleyebilme gücü” olarak tanımlanmaktadır. Hâkim durumun; teşebbüslere fiyatları artırma, üretim miktar, ürün çeşitliliği ile kalitesini azaltma imkânı verdiği ve hâkim durumdaki teşebbüslerin bu davranışlarının tüketici refahını azalttığı kabul edilmektedir. (44) Mevcut veya potansiyel rakipler arasındaki birleşme ve devralma işlemlerinin değerlendirilmesinde dikkate alınacak genel ilkeler, Yatay Birleşme ve Devralmaların Değerlendirilmesi Hakkında Kılavuz’da (Yatay Kılavuz) açıklanmaktadır. Buna göre yatay birleşmelerin rekabet karşıtı etkileri, tek taraflı etkiler ile koordinasyon doğurucu etkiler olarak ikiye ayrılmıştır. Tek taraflı etkiler; teşebbüsler üzerindeki rekabetçi baskının ortadan kalkması sonucunda hâkim durum yaratılması veya hâkim durumun güçlendirilmesi suretiyle rekabetin önemli ölçüde azaltılmasını ifade etmektedir. Devralan ve devre konu teşebbüslerin toplam pazar payının yüksek olması, işlem taraflarının yakın rakip olması, müşterilerin sağlayıcı değiştirme olanaklarının kısıtlı olması, yoğunlaşma işleminin pazarda rekabetçi baskı yaratabilecek bir oyuncuyu ortadan kaldırması, rakiplerin fiyat artışları karşısında üretim veya kapasitelerini arttırmasının mümkün olmaması gibi durumlarda; tek taraflı etkiler yoluyla rekabeti sınırlama ihtimali yükselmektedir. (45) Koordinasyon doğurucu etkiler ise yoğunlaşma işleminin pazarın dinamiklerinde değişikliğe yol açarak pazarda faaliyet gösteren teşebbüslerin davranışlarında bir koordinasyon oluşmasını kolaylaştırması durumuna karşılık gelmektedir. Bu etkilerin değerlendirilmesinde pazardaki şeffaflık seviyesi, ürünün homojen bir ürün olup olmaması, pazardaki oyuncu sayısı gibi faktörler dikkate alınmaktadır. Bununla birlikte alıcı gücü veya pazara muhtemel yeni girişler rekabet karşıtı söz konusu etkileri sınırlayabilmektedir. Yatay birleşmelerin değerlendirilmesinde incelenen son husus ise 17 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca, bağımsız bir iktisadi varlığın tüm işlevlerini kalıcı olarak yerine getirecek bir ortak girişimin oluşturulması, 2010/4 sayılı Tebliğ kapsamında bir devralma işlemidir. Bu bakımdan, bir ortak girişim kurulmasına yönelik işlemin, 2010/4 sayılı Tebliğ kapsamında devralma işlemi olarak sayılabilmesi için kurulacak ortak girişimin bağımsız ve tam işlevsel olması gerekmektedir. Diğer taraftan, Birleşme ve Devralma Sayılan Haller ve Kontrol Kavramı Hakkında Kılavuz’un 78. paragrafında belirtildiği üzere, bağımsızlık ve tam işlevsellik şartları, sadece yeni kurulacak ortak girişimlerde aranmakta olup hâlihazırdaki bir teşebbüs üzerinde ortak kontrol kurulmasına yönelik işlem, bağımsızlık ve tam işlevsellik şartları aranmaksızın 2010/4 sayılı Tebliğ kapsamında devralma işlemi olarak kabul edilmektedir.
24-40/935-400 12/25 birleşme veya devralmanın yaratacağı etkinliklerdir. Öyle ki bazı durumlarda yaratılan etkinliklerden elde edilen tüketici faydası; işlemin rekabeti sınırlayıcı etkilerinin yaratacağı zarardan daha fazla olabilmektedir. (46) Diğer taraftan, alt pazar-üst pazar ilişkisi bulunan pazarlarda faaliyet gösteren teşebbüsler arasında gerçekleşen birleşme ve devralma işlemlerinin değerlendirilmesinde dikkate alınacak hususlar ise Yatay Olmayan Birleşme ve Devralmaların Değerlendirilmesi Hakkında Kılavuz’da (Dikey Kılavuz) yer almaktadır. Dikey devralmalar, yatay devralmalardan farklı olarak aynı ilgili pazarda faaliyet gösteren teşebbüsler arasındaki rekabetin doğrudan ortadan kaldırılmasına veya azaltılmasına yol açmamaktadır. Bu bakımdan dikey devralmaların yatay devralmalara kıyasla daha az rekabetçi endişe barındırdığı kabul edilmektedir. Ayrıca dikey devralmaların, işlem maliyetlerini önemli derecede azalttığı, çifte tekelci fiyatlandırmayı ortadan kaldırarak nihai ürün fiyatını düşürme veya çıktı miktarını artırma yönünde güdü sağladığı ve üretim, dağıtım ve satış organizasyonu bakımından da birtakım etkinlikler doğurabildiği bilinmektedir. (47) Dikey devralmalar bazı durumlarda ise, hâkim durum yaratma veya hâkim durumu güçlendirerek rekabeti önemli ölçüde azaltabilme potansiyeli taşımaktadır. Bu kapsamda, dikey devralmaların rekabet üzerinde tek taraflı etkiler ve koordinasyon doğurucu etkiler olmak üzere başlıca iki tür olumsuz etkisi bulunmaktadır. Tek taraflı etkiler, temel olarak girdi kısıtlaması ve müşteri kısıtlaması olarak iki başlıkta incelenmektedir. Dikey devralmalarda ortaya çıkan koordinasyon doğurucu etkiler incelenirken ise, yoğunlaşma öncesinde davranışlarını uyumlaştırmadan faaliyet gösteren teşebbüslerin, yoğunlaşma işlemi sonrasında koordinasyon yoluyla fiyatları yükseltme ya da rekabeti azaltma ihtimallerini önemli ölçüde artıp artmadığına bakılmaktadır. (48) Taraflar arasında yatay ve/veya dikey örtüşme bulunan ilgili ürün pazarlarına ilişkin tablo aşağıda sunulmaktadır: Tablo-5: Yoğunlaşma İşlemi Kapsamında Yatay ve Dikey Etkilenen Pazarlar İlgili Ürün Pazarı HİS YALITIM’ın Faaliyet Gösterdiği İZOCAM’ın (dolaylı olarak SAINT-GOBAIN ve ALGHANIM) Faaliyet Gösterdiği Yatay/Dikey Taş yünü yalıtım malzemeleri pazarı   Yatay Taş yünü sandviç panel pazarı -  Dikey (49) Yukarıda yer verilen tabloda görülebileceği üzere, işlem tarafların faaliyetleri dikkate alındığında; taş yünü yalıtım malzemeleri pazarında tarafların faaliyetleri arasında yatay örtüşme bulunmaktadır. Diğer yandan, taş yünü sandviç panel üretiminde ihtiyaç duyulan temel hammadde, taş yünü olup bu kapsamda taş yünü yalıtım malzemeleri üreten teşebbüsler ile taş yünü sandviç panel üreten teşebbüsler arasında sağlayıcı-alıcı ilişkisi bulunduğundan tarafların faaliyetleri arasında dikey örtüşme bulunmaktadır. Bu bağlamda, tarafların Türkiye’deki faaliyetleri arasında yatay ve dikey örtüşmenin gerçekleştiği pazarlara yönelik değerlendirmelere aşağıda yer verilmektedir. (50) Bildirime konu işlemin taş yünü yalıtım malzemeleri pazarındaki etkilerini değerlendirebilmek adına, işlem tarafları ile taş yünü yalıtım malzemeleri üretimi yapan rakip teşebbüslerden talep edilen bilgilere karşılık sunulan cevabi yazılarda yer verilen
24-40/935-400 13/25 bilgiler çerçevesinde, taş yünü yalıtım malzemeleri pazarında işlem taraflarının ve rakip teşebbüslerin 2021, 2022, 2023 ve 2024 (İlk altı ay) yıllarına ilişkin pazar payları aşağıdaki tabloda sunulmaktadır: Tablo-6: Teşebbüslerin Taş Yünü Yalıtım Malzemeleri Pazar Payları (Satış Miktarı Cinsinden) TEŞEBBÜSLER Satış Miktarı (ton) Pazar Payı (%) 2021 2022 2023 2024 (ilk altı ay) 2021 2022 2023 2024 (ilk altı ay) RBS RAVAGO (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) HİS YALITIM + İZOCAM (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) BETEK (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) İZOCAM (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) AKDAĞ (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) FERNAS (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) MEGATAŞ (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) ERYAP (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) HİS YALITIM (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) TECHNOWOOL (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Kaynak: Teşebbüslerden elde edilen bilgiler kapsamında yapılan hesaplamalar Tablo-7: Teşebbüslerin Taş Yünü Yalıtım Malzemeleri Pazar Payları (Satış Değeri Cinsinden) TEŞEBBÜSLER Satış Değeri (Bin TL) Pazar Payı (%) 2021 2022 2023 2024 (ilk altı ay) 2021 2022 2023 2024 (ilk altı ay) RBS RAVAGO (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) HİS YALITIM + İZOCAM (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) İZOCAM (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) BETEK (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) AKDAĞ (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) FERNAS (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) HİS YALITIM (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) MEGATAŞ (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) ERYAP (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) TECHNOWOOL (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Kaynak: Teşebbüslerden elde edilen bilgiler kapsamında yapılan hesaplamalar (51) Teşebbüslerin 2021 yılındaki toplam satış miktarları özelindeki pazar payları incelendiğinde; RBS RAVAGO’nun %(.....)’lık pazar payı ile pazarın lideri olduğu görülmektedir. RBS RAVAGO’dan sonra ise %(.....)’lik pazar payı ile HİS YALITIM’ın pazarda ikinci büyük teşebbüs olduğu anlaşılmaktadır. Diğer işlem tarafı İZOCAM ise %(.....)’lik pazar payı ile pazarda dördüncü sırada yer almaktadır. İşlem sonrasında ALGHANIM ve SAINT-GOBAIN’in ortak kontrolü altında olacak ortak girişimin toplam %(.....)’lük pazar payının ise pazarın lideri konumundaki RBS RAVAGO’nun pazar payının üstünde olacağı anlaşılmaktadır. Bunların dışında (.....) ve (.....), %(.....)’u aşan pazar payları ile diğer önemli oyuncular olarak dikkat çekmektedir. (52) Teşebbüslerin 2021 yılındaki toplam satış değerleri özelindeki pazar payları incelendiğinde ise, %(.....)’lik pazar payı ile yine RBS RAVAGO’nun pazarın lideri olduğu görülmektedir. Ardından ise %(.....)’luk pazar payı ile ERYAP, %(.....)’lık pazar payı ile HİS YALITIM ve %(.....)’lük pazar payı ile İZOCAM sıralanmaktadır. (53) Teşebbüslerin 2022 yılı için genel olarak 2021 yılına ilişkin olan pazar sıralamalarını koruduğu, yıldan yıla pazar paylarının yükseldiği yalnızca RBS RAVAGO, ERYAP, HİS YALITIM ve İZOCAM’ın bir miktar pazar payı kaybettiği görülmektedir.
24-40/935-400 14/25 (54) Diğer yandan teşebbüslerin 2023 yılındaki toplam satış miktarları özelindeki pazar payları incelendiğinde; %(.....)’lik pazar payı ile RBS RAVAGO’nun pazarın lideri olduğu görülmektedir. Ardından %(.....)’lık pazar payı ile (.....), %(.....)’lik pazar payı ile AKDAĞ, %(.....)’lik pazar payı ile BETEK ve yaklaşık %(.....) pazar payları ile işlem tarafları olan İZOCAM ve HİS YALITIM sıralanmaktadır. İşlem sonrasında meydana gelecek ortak girişimin toplam %(.....)’lik pazar payının ise pazarın lideri konumundaki RBS RAVAGO’nun pazar payının altında kalacağı anlaşılmaktadır. (55) Teşebbüslerin 2023 yılındaki toplam satış değerleri özelindeki pazar payları incelendiğinde ise %(.....)’lık pazar payı ile yine RBS RAVAGO’nun pazarın lideri olduğu görülmektedir. Ardından %(.....)’lik pazar payı ile ERYAP, %(.....)’luk pazar payı ile İZOCAM ve %(.....)’lik pazar payı ile BETEK sıralanmaktadır. Devre konu HİS YALITIM ise %(.....)’lik pazar payı ile pazarda beşinci sırada bulunmaktadır. İşlem sonrasında meydana gelecek ortak girişimin toplam %(.....)’lük pazar payının ise pazarın lideri konumundaki RBS RAVAGO’nun pazar payının altında kalacağı anlaşılmaktadır. Bu hususun 2024 yılının ilk altı ay verileri bakımından da geçerli olduğu görülmektedir. (56) İşlem taraflarının ve rakiplerinin 2021, 2022, 2023 ve 2024 yıllarındaki hem satış miktarı hem de satış değeri özelindeki pazar payı verileri bir bütün olarak değerlendirildiğinde; taş yünü yalıtım malzemeleri pazarında RBS RAVAGO’nun pazarın lideri olduğu, ERYAP’ın 2024 yılı hariç pazarda ikinci büyük oyuncu olduğu, ancak işlem taraflarının yıldan yıla pazar payının azaldığı, 2023 yılında HİS YALITIM’ın ve İZOCAM’ın pazar payının satış miktarı bakımından %(.....)’un altına düştüğü ve 2023 ve 2024 yılı için HİS YALITIM’ın pazar payının satış değeri bakımından da %(.....)’un altına düştüğü anlaşılmaktadır. Bildirime konu işlem sonrası oluşacak ortak girişimin toplam pazar payının ise hem satış miktarı bakımından hem de satış değeri bakımından RBS RAVAGO’ya yaklaşarak pazarda ikinci sıraya geleceği görülmektedir. Diğer taraftan, pazarda başta BETEK, AKDAĞ, FERNAS ve ERYAP olmak üzere önemli pazar payına sahip rakiplerin de bulunduğu, bu yönüyle pazarda rekabet baskısının olduğu söylenebilecektir. (57) Bu aşamada pazardaki yoğunlaşma oranını göstermek adına Herfindahl-Hirschman Index (HHI) analizine başvurulmasının yerinde olacağı değerlendirilmektedir. HHI analizi kapsamında, Yatay Kılavuz’da belirli yatay birleşmelerin değerlendirilmesinde dikkate alınacak değişkenlere aşağıda yer verilmektedir: Tablo-8: Yatay Kılavuz’a Göre HHI Analizinde Kullanılan Değerlendirme Aralıkları Aralık Değişim Sonuç HHI250 Riskli HHI>2000 ∆>150 Riskli (58) Söz konusu oranlar üzerinden taş yünü yalıtım malzemeleri pazarındaki HHI değerlerine bakıldığında; teşebbüslerin 2023 yılındaki satış miktarlarına göre pazar payları çerçevesinde hâlihazırda pazarın HHI değeri yaklaşık 1413 çıkmaktadır. İşlem sonrasında ise HHI değeri yaklaşık 1596’ya yükselmektedir. Satış değeri bakımından yapılacak bir hesaplamada ise HHI değeri 2023 yılı için 1469 iken işlem sonrasında 1701’e yükselecektir. Dolayısıyla, işlem neticesinde HHI oranındaki değişimin 2023 yılı satış miktarı bakımından 183, satış değeri bakımından ise 232 olduğu dikkate alındığında, devralma işleminin pazardaki yoğunlaşmayı kayda değer derecede artıracak herhangi bir risk oluşturmayacağı söylenebilecektir (59) Ayrıca taş yünü yalıtım malzemeleri pazarının diğer özelliklerine bakıldığında
24-40/935-400 15/25 sözleşmelerin bayiler veya distribütörler üzerinden yapıldığı, taş yünü sandviç panel pazarında ise sandviç panellerin genellikle büyük ölçekli proje şirketleri veya inşaat şirketleri olan müşterilerin talebi üzerine üretildiği görülmektedir. Yine, rakiplerden gelen cevabi yazılarda tedarikçi değiştirmenin maliyetli olmadığı, kolaylıkla bir üreticiden başka bir üreticiye geçilebildiği ifade edilmiştir. Bu nedenle, taş yünü yalıtım malzemeleri pazarında tedarikçi değiştirmenin maliyetli olmadığı ve diğer yandan taş yünü yalıtım malzemeleri müşterilerinin alımlarını rakip teşebbüslere kaydırmasının önünde önemli engellerin bulunmadığı anlaşılmaktadır. (60) Rakiplerin pazardaki gücünü değerlendirirken ele alınması gereken diğer husus ise teşebbüslerin kapasiteleridir. Zira alıcıların tedarikçi değiştirmelerinin önünde ilave maliyetler bulunmasa bile tedarikçi değiştirmenin fiilen mümkün olabilmesi için diğer tedarikçilerin ilave talepleri karşılamaya yetecek kapasitelerinin bulunması gerekmektedir. Bildirim Formu’nda yer verilen bilgi ve belgeler ile rakip teşebbüslerden intikal eden cevabi yazılar ışığında, teşebbüslerin taş yünü yalıtım malzemeleri pazarında üretim kapasiteleri ile kapasite kullanım oranları aşağıda sunulmaktadır: Tablo-9: Teşebbüslerin Taş Yünü Yalıtım Malzemeleri Üretim Kapasiteleri ve Kapasite Kullanım Oranları Teşebbüsler 2021 2022 2023 Toplam Üretim Kapasitesi (Ton) Kapasite Kullanım Oranı (%) Toplam Üretim Kapasitesi (Ton) Kapasite Kullanım Oranı (%) Toplam Üretim Kapasitesi (Ton) Kapasite Kullanım Oranı (%) HİS YALITIM (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) İZOCAM (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) MEGATAŞ (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) AKDAĞ (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) BETEK (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) ERYAP (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) RBS RAVAGO (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) FERNAS (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) TECHNOWOOL (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) TOPLAM18 (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Kaynak: Teşebbüslerden edinilen bilgiler kapsamında yapılan hesaplamalar. (61) Teşebbüslerin taş yünü yalıtım malzemeleri pazarına dair üretim kapasiteleri ile kapasite kullanım oranlarına ilişkin yukarıda yer verilen rakamlar incelendiğinde, işlem taraflarının rakibi konumundaki teşebbüslerin çoğunun atıl kapasitelerin varlığıyla çalıştığı görülmektedir. Örneğin, 2023 yılı verilerine göre, satış miktarı ve satış değeri bakımından pazarın lideri konumundaki RBS RAVAGO ile pazarda yüksek üretim ve satış miktarına sahip ERYAP %(.....) oranında kapasite kullanım oranlarıyla atıl kapasitede faaliyet göstermektedir. Diğer taraftan, pazara yeni giren oyunculardan olan BETEK, AKDAĞ ve FERNAS ile pazarda 5 yıldan fazla faaliyet gösteren TECHNOWOOL’un rakiplerine göre daha yüksek kapasite kullanım oranlarıyla faaliyet gösterdiği ve atıl kapasitelerinin görece kısıtlı olduğu anlaşılmaktadır. Bununla birlikte, yine son 5 yılda pazara girdiği belirtilen MEGATAŞ’ın %(.....) gibi bir kapasite kullanım oranı ile pazara yeni giren diğer teşebbüslere nazaran yüksek sayılabilecek bir atıl kapasite oranı ile faaliyette bulunduğu görülmektedir. Pazarda işlem tarafları haricindeki19 teşebbüslerin ağırlıklı ortalama kapasite kullanım oranı ise %(.....) olup 18 Sektörün toplam kapasite kullanım oranı ağırlıklı ortalama yöntemiyle hesaplanmıştır. 19 Tablo-10’dan görüleceği üzere, 2023 yılı bakımından pazarda işlem tarafları dâhil teşebbüslerin ağırlıklı ortalama kapasite kullanım oranı ise %(.....) olarak gerçekleşmiştir.
24-40/935-400 16/25 söz konusu oran, pazarda önemli miktarda atıl üretim kapasitesinin bulunduğunu ortaya koymaktadır20. (62) Diğer yandan başvuruda, İZOCAM’ın taş yünü yalıtım malzemeleri üretimi için kullanılan mevcut ve tek tesis olan Dilovası Fabrikası'nda gerçekleştirilen faaliyetlerinin bildirime konu işlemin tamamlanmasının ardından teknolojik olarak daha gelişmiş olan ve HİS YALITIM’ın Kayseri’de yer alan tesisine aktarmayı planladıkları belirtilmektedir. Bu çerçevede, Tablo-9’da yer alan verilerden her ne kadar İZOCAM ve HİS YALITIM’ın ayrı ayrı kapasite kullanım oranlarının pazarın ortalamasından düşük olduğu gözükse de İZOCAM’ın Dilovası Fabrikası’nın kapatılarak yalnızca HİS YALITIM’ın Kayseri’deki tesisinde üretim faaliyetlerine devam edilmesi ile İZOCAM’ın hâlihazırda kendi ihtiyacını ve müşterilerin talebini karşılamak için kullandığı kapasite (üretim miktarı (.....) ton) ile HİS YALITIM’ın mevcutta ürün sağladığı müşterilerinin taleplerine cevap verebilmek adına kullandığı kapasite (üretim miktarı (.....) ton) göz önüne alındığında; işlem sonrasında HİS YALITIM’ı devralacak olan İZOCAM’ın atıl kapasitesinin olmayacağı görülmektedir. (…..). (63) Bunun yanı sıra pazarda RBS RAVAGO ((.....) ton) ve İZOCAM ((.....) ton) haricinde en yüksek kapasiteye sahip oyuncuların HİS YALITIM ((.....) ton) ve ERYAP ((.....) ton) olduğu anlaşılmaktadır. Bu çerçevede işleme izin verilmesi halinde pazarda kayda değer bir toplam kapasite düşüşü ile fiyat artışlarına karşı fiyatını düşük tutarak talebi karşılayabilecek en önemli atıl kapasite oranına sahip rakip olan HİS YALITIM’ın İZOCAM kontrolüne geçmesi söz konusu olacaktır. Pazarda düşük kapasite kullanım oranlarıyla faaliyet gösterdiği ifade edilen rakiplerin toplam üretim kapasitesi anılan teşebbüslere göre kıyasla düşüktür. Her ne kadar işlem sonrasında ortak girişimin birleşik pazar payını artırması kapasite kısıtı nedeniyle mümkün görünmese de anılan hususların rekabet karşıtı endişe doğurmayacağına ilişkin ilave değerlendirme yapmak gerekmektedir. İşlem sonrasında pazardaki talebin mevcut kapasite ile karşılanıp karşılanamayacağı ile işlem sonrasında tek taraflı ya da koordinasyon doğurucu etkilerin doğup doğmayacağına yönelik olarak pazara giriş engelleri, pazardaki talep koşulları vb. unsurlar bakımından pazarın yapısının değerlendirilmesinde fayda görülmektedir. (64) Bu noktada pazar dinamiklerinin tam olarak anlaşılması için pazara yeni girişler için firmaların katlanması gereken maliyetler, izin/ruhsat süreçleri, hammadde tedariki vb. hususlara değinmek yerinde olacaktır. Pazardaki büyüme ihtimali karşısında bu gelişmeye cevap verebilmek adına pazara girişlerin gerçekçi bir ihtimal dâhilinde olup olmadığı konusu önem arz etmektedir. Bu kapsamda, taş yünü yalıtım malzemeleri pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerden mezkûr hususlara ilişkin bilgiler talep edilmiştir. Bu çerçevede ilk olarak gelen cevabi yazılardaki başlangıç maliyetlerine ilişkin olarak; - AKDAĞ tarafından; yaklaşık olarak bir hatlık kapasite için maliyetin (.....) avro olduğu, - BETEK tarafından; başlangıç maliyetlerinin üretim tesisinin yeri, kapasitesi ve tesis içi yardımcı tesislerin özelliklerine bağlı olarak değiştiği ve yaklaşık (.....) avro olarak tahmin edildiği, söz konusu maliyetin yaklaşık %(.....)’inin makine ve ekipman, %(.....)’unun ise inşaat, arsa ve diğer masraflardan oluşacağı, - ERYAP tarafından; dünyada genel olarak kabul gören bir ton taş yünü üretmek için gerekli yatırım maliyetinin ton başına (.....)-(.....) avro arasında olduğu, ortalama bir hat kapasitesinin 40 bin ton olarak düşünüldüğünde yaklaşık (.....) 20 Ayrıca rakip teşebbüslerden gelen cevabi yazılara göre, (…..).
24-40/935-400 17/25 avro’nun, sabit maliyet ve işletme sermayesi olarak da (.....) avronun gerekli olduğu, - FERNAS tarafından; teşebbüs nezdinde taş yünü üretimi için gerçekleşen maliyetlerin net tutarlarının verildiği, sabit maliyet olarak nitelendirilen arazi ve bina için (.....), makine ve ekipman için (.....)TL ((.....) avro) ve kurulum ve altyapı için ise (.....)TL ((.....) avro) tutarında maliyete katlanıldığı, - MEGATAŞ tarafından; taş yünü üretimi tesisinin makine parkuru için azami 5-10.000 m2 kapalı alan ve depolama alanının tesis edilmesi gerektiği, tesisin bulunacağı şehir, mevki ve alanın büyüklüğüne göre farklı maliyetlerin gerektiği, minimum yatırım maliyetinin makine ve ekipman parkuru dahil yaklaşık (.....) avro olduğu ve - TECHNOWOOL tarafından; taş yünü üretimine yeni oyuncuların girebilmesi için öncelikle hammaddeye yakınlık ve ulaşıma yakın bölgelerin tercih edilmesi gerektiği, üretim maliyetleri dolar bazlı olduğu için kur odaklı olarak haftalık veya aylık dönemlerde maliyetlerde değişkenlik olduğu, arsa maliyetinin bölgelere göre farklılaştığı, üretim için gerekli makinelerin tedarik edileceği ülkeye göre fiyatının farklı olduğu ifade edilmiştir. (65) Yukarıda rakiplerden gelen açıklamalar ışığında taş yünü üretimi için katlanılması gereken maliyetlerin üretim tesisisin kurulacağı yer, kapasite, üretimde kullanılacak makinelerin tedarik edileceği ülke gibi değişkenlere bağlı olmakla birlikte yaklaşık (.....) avro civarında olacağı görünmektedir. Pazarda son beş yılda üretime başlamış olan teşebbüslerden AKDAĞ, BETEK ve FERNAS tarafından aktarılan bilgilere göre en güncel yaklaşık giriş maliyeti olarak yatırımın ortalama (.....) avro olduğu anlaşılmaktadır. (66) Bunlara ek olarak pazara girişlerde teşebbüslerin izin ve yasal süreçleri ile ilgili olarak taş yünü yalıtım malzemeleri pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerden gelen cevabi yazılarda özetle; - BETEK tarafından; kuruluş aşamasında veya faaliyetlerin sürdürülebilmesi açısından gerekli olan izin/ruhsat gibi yasal gerekliliklerin söz konusunu yatırımın konumuna ve izin alınması gereken idari birimlere (OSB, belediyeler, bakanlıklar vb.) bağlı olarak değiştiği, ÇED, inşaat ruhsatı, yapı kullanma, izin belgesi, gayri sıhhi müessese işyeri açma ve çalışma ruhsatı, kapasite raporu, çevre izni, yangın yeterlilik belgesi, valilik tespit raporu, atık su deşarj izni, katı yakıt ithalatçı belgesi vb. izin/ruhsatların sayılabileceği, - ERYAP tarafından; Türkiye’de taş yünü üretimi için yasal bir engel olmadığı, söz konusu üretimin bacalı ve ağır sanayi yatırımı olarak değerlendirildiği ve bu çerçevede geleneksel bir yatırım için gereken tüm izinlerin alınması gerektiği, - FERNAS tarafından; çevre izinleri kapsamında hava emisyon konulu çevre izni ile sera gazı yönetmelik doğrulamasının gerektiği, yıl sonunda yayınlanan tarifeler geçerli olmakla beraber, çevre danışmanlık için yapılacak işleme göre ücretlerin değişken olduğu, işletme ruhsatları kapsamında yerel yönetimlerden işletme ruhsatı alınmasının gerektiği, bunlara ek olarak, imar izni ve yapı ruhsatının gerektiği, ilgili ruhsatların m2 hesabına göre alınmakta olduğu ve kurulacak fabrika ve üretim tesisinin boyutlarına göre değişkenlik gösterdiği, üretim izinleri kapsamında üretim faaliyetleri için gerekli izinler ve standartlara uygunluk belgeleri olan; TSE, CE, İSO, ETAG, EUCEB, UKCA vb. belgelerin
24-40/935-400 18/25 gerekli olduğu, ilgili belgelerin geçerlilik sürelerinin sonunda yenilenmesi ve buna dair süreçlerin yürütülmesi bakımından danışmanlık hizmeti alınması gibi değişken unsurların olduğu, ilgili sertifikasyon için bir ücret ödenmesinin yanı sıra danışmanlık firmalarına da işin kapsamına göre 70.000- 100.000 TL arası ödeme yapılması gerektiği, son olarak iş sağlığı ve güvenliği kapsamında OSGB firmaları ile anlaşma yapılması gerektiği, - MEGATAŞ tarafından; işletme açılması için gereken ruhsat ve izinler dışında bacalı sanayi olduğu için çevresel izinlerin, İSO ve TSE belgelerinin alınması gerektiği ve - RBS RAVAGO tarafından; taş yünü üretimi için kapasite raporu, sanayi sicil belgesi, itfaiye raporu, işletme ruhsatı, çevre izinleri, ÇED raporları, baca ve emisyon ölçüm izinlerinin alınması gerektiği ifade edilmiştir. (67) Bir diğer husus olarak, taş yünü malzemelerinin üretimi için girdi niteliğinde olan hammaddelerin tedarikine ilişkin taş yünü yalıtım malzemeleri pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerden bilgi ve belge talep edilmiş olup teşebbüslerden gelen cevabi yazılarda özetle; - AKDAĞ tarafından; hammaddeleri hem kendi bünyelerinden hem de dışarıdan tedarik ettikleri, - BETEK tarafından; taş yünü üretimi için gerekli olan hammaddelerden bazalt, dolomit, boksit, çimento, reçine, amonyum sülfat, amonyak, ambalaj malzemeleri gibi girdilerin yerli dış kaynaklardan tedarik edildiği, döküm kok kömürünün ise ithal edildiği, tedarik edilen hammaddeler içerisinde kömür ve reçinenin önemli bir maliyet kalemi olduğu, - ERYAP tarafından; hammadde tedarikine ilişkin herhangi bir iştiraklerinin bulunmadığı, önemli olarak görülen hammaddelerin kömür, bazalt, dolomit, fenol formaldehit reçine olduğu, - FERNAS tarafından; hammaddelerin teminine ilişkin herhangi bir iştiraklerinin bulunmadığı ve maliyetlerin pazar koşullarına (nakliye, mesafe vb.) göre değişkenlik gösterdiği, taş yünü üretimi için kullanılan başlıca hammaddelerin; bazalt, dolomit, cüruf ve reçine olduğu, enerji kaynağı olarak da kok kömürünün kullanıldığı, - MEGATAŞ tarafından; hammaddelere ilişkin tedarik için herhangi bir iştiraklerinin olmadığı ve hammaddelerin dışarıdan temin edildiği, bazalt, dolomit, reçine gibi hammadde tedariklerinin Türkiye’den, metalürjik kok kömürü tedarikinin ise yurt dışından yapıldığı, - RVS RAVAGO tarafından; bazalt taşının yakın bölgede maden faaliyeti ile iştigal eden iştiraklerinden veya buna ilave olarak dış tedarikçilerden temin edildiği, dolomitin ise fiyatına göre dış kaynaklardan tedarik edildiği, ilave olarak esas maliyeti oluşturan kömürün yurt içi ve yurt dışı kaynaklardan, reçinenin ise maliyet performans durumuna göre ya iç üretimden ya da dış kaynaklardan tedarik edildiği ve - TECHNOWOOL tarafından; cüruf üretimin kendi bünyelerinde yapıldığı, diğer hammaddelerin sadece yerli üreticilerden tedarik edildiği ifade edilmiştir. Diğer yandan İZOCAM tarafından da taş yünü yalıtım malzemeleri hammaddelerini üreten iştirakinin olmadığı, dolayısıyla hammaddelerin dış
24-40/935-400 19/25 kaynaklardan tedarik edildiği ifade edilmektedir. Ek olarak anılan teşebbüslerce hammadde tedarik imkânlarının nakliye maliyetlerine bağlı olarak değişkenlik gösterebildiği belirtilmekle birlikte teşebbüslerin gerek yurt içi gerek yurt dışı çok sayıda üreticiden herhangi bir sınırlama olmaksızın ürün tedarik edebildikleri, bu bakımdan hammaddeye erişim imkânlarının sınırlı olmadığı görülmektedir. (68) İlaveten, pazar yeni girişlerin değerlendirilmesi adına son 5 yıl içerisinde pazara yeni giren teşebbüslere ve bu teşebbüslerin pazardaki tutunma oranlarına, yani pazar paylarına da bakılması gerekmektedir. Bu kapsamda, cevabi yazılarda; son beş yıllık dönem içerisinde BETEK, MEGATAŞ, AKDAĞ ve FERNAS olmak üzere pazara giriş yapan 4 adet teşebbüsün bulunduğu belirtilmektedir. Anılan süreçte pazara yeni giren teşebbüslerin önemli sayılabilecek düzeylerde pazar payı elde ettikleri, son beş yıl içerisinde pazara giriş yapan teşebbüslerin toplamda 2023 yılı satış miktarı bakımından %(.....) oranında, 2023 yılı satış değeri bakımından %(.....) oranında pazar payı kazandıkları görülmektedir. Bu bakımdan, pazarın yeni giren oyuncular bakımından pazar payı kazanımına açık olduğu değerlendirilmektedir. Pazara yeni giren oyuncuların genellikle kısmen yüksek kapasite kullanım oranlarıyla çalıştıkları görülse de rakiplerine karşı rekabetçi baskı yaratmaktan uzak olmadıkları anlaşılmaktadır. (69) Tüm bu hususlar göz önüne alındığında, başlangıç yatırım maliyetlerinin görece yüksek olmasına karşın faaliyette bulunulması adına gerekli olan diğer hususların (izin, ruhsat, kalite ve standart raporları vb.) herhangi bir işletme kurabilmek adına standart izin veya koşulları içerdiği değerlendirilmektedir. Pazara girişlerin durağan bir seyir izlemediği, dolayısıyla pazarın dinamik bir yapıda olduğu değerlendirilmektedir. Yüksek başlangıç yatırım maliyetlerine karşın son beş yılda pazara dört adet yeni teşebbüsün girdiği, söz konusu teşebbüslerin makul sayılabilecek seviyelerde pazar payı elde edebildiği ve bahse konu yeni giren teşebbüslerin bildirime konu işlem sonrasında, ortak girişim üzerinde rekabetçi baskı yaratabilecek güçlere erişebileceği kanaatine varılmıştır. (70) Ayrıca, bildirim konusu işlemin pazardaki etkilerinin tüm yönleriyle ele alınabilmesi adına, taş yünü yalıtım malzemeleri pazarındaki rekabet koşullarına değinilebilecektir. Başvuruda etkilenen pazarların olgunluk seviyesinde olduğu, pazar oyuncuları tarafından ise mevcut kapasitelerinin ve üretim miktarlarının tüketici talebini karşılamak için yeterli olduğu ve taş yünü yalıtım malzemeleri pazarının büyümesinin Türkiye'deki inşaat pazarının büyümesiyle paralel olacağı belirtilmektedir. Ülke genelinde devam eden çok sayıda inşaat faaliyeti ve 2023 yılında yaşanan deprem hadisesi nedeniyle özellikle doğu bölgelerine yapılacak satışların artabileceği ifade edilmektedir. (71) Bu kapsamda taş yünü yalıtım malzemeleri pazarının geleceğine ilişkin olarak taş yünü yalıtım malzemeleri pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin görüşlerine ayrıntılı yer vermek gerekirse özetle; - BETEK tarafından; Türkiye’de ısı yalıtımı mevzuatı, yangın yönetmeliği ve ses yalıtım uygulamalarıyla ilgili olası gelişmeler sebebi ile bu üç yalıtım alanında da performans sağlayan özelliklere sahip olan taş yününün gelecekte talebinin artmasının beklendiği, öte yandan, yapılardaki enerji kullanım limitlerinin Avrupa standartlarına yaklaşmasının beklendiği, bu durumun ısı yalıtım kalınlıklarını artırmasının muhtemel olduğu, bu hususun da taş yünü ürünlerinin de olan talebi artıracağı, ek olarak Yapılarda Yangın Yönetmeliği çerçevesinde yüksek katlı sınıfına giren tüm binalarda taş yünü kullanımının son yıllarda arttığı ve gelecekte de artmasının beklendiği, son olarak ise şehir içlerinde ya da otoyol
24-40/935-400 20/25 kenarlarına yakın, gürültünün yüksek olduğu bölgelerdeki yapılarda taş yünü ürünlerinin kullanımının artmasının beklendiği, - ERYAP tarafından; ısı, su, ses ve yangın yalıtımında kullanılan ürünlerin ılımlı bir büyüme eğilimde olduğu, yenilikçi bir ürün olarak taş yününün hem konut ve yaşam alanları hem de sanayi yapılarında ısı yanında ses ve yangın yalıtımına geleneksel kullanımda olan petrol türevi ürünlere göre daha yüksek performans ile kullanıcılara birçok fayda sağlayan bir ürün olarak her yıl pazardan daha fazla pay aldığı, konutlarda enerji tasarrufu ve kamunun bu konudaki destek ve teşvikleri ile başlatılan enerji verimliği projeleri ile en nihayetinde taş yünü talebinin artacağı, - TECHNOWOOL tarafından; taş yününün gerek uygulama gerekse konfor açısından doğru tüketiciye ulaşma bakımından oldukça sağlıklı bir uygulama olduğu, XPS ile rekabet halinde olsa da A1 yanmaz ürün özelliği ile nihai tüketiciye yansıdığı ve taş yünü yalıtım malzemeleri pazarının büyümeye açık bir sektör olduğu, - FERNAS tarafından; inşaat sektöründeki büyüme ve enerji verimliliği standardının artması, çevre koruma düzenlemeleri ve enerji tasarrufu teşvikleri ile yalıtım malzemelerindeki teknolojik ilerlemelerin taş yünü yalıtım malzemeleri pazarına olan talebi arttıracağı, - AKDAĞ tarafından; taş yünü pazarında ve genel olarak inşaat sektöründe son iki yılda ciddi bir daralma meydana geldiği, Türkiye’deki arz kapasitesinin mevcut iç ve dış pazardaki talebin oldukça üstünde olduğu, bu nedenle pazarda yoğun bir fiyat rekabetinin yaşandığı, deprem bölgesinde yapılan deprem konutları haricinde Türkiye genelinde konut üretiminde ciddi bir düşüş yaşandığı, halihazırda taş yünü pazarının yüksek atıl kapasite ile çalıştığı ve yoğun rekabet ve düşük karlılık sonucunda firmaların kapandığı veya devredildiği, - RBS RAVAGO tarafından; taş yünü yalıtım malzemeleri pazarının uzun yıllardır belli bir büyüklükte seyrettiği, muadil ve ikame ürünlerin pazarda mevcut olduğu, pazara ilişkin gelecek yıllarda bir büyüme beklentisinin bulunmadığı ve - MEGATAŞ tarafından; konut ve finansman maliyetlerinin yüksek olması sebebiyle pazarın kamu ihale ve işleri dışında yavaşladığı, bu sebeple pazarda büyüme beklentilerinin olmadığı ifade edilmiştir. (72) Özetle taş yünü yalıtım malzemeleri pazarının geleceğine ilişkin olarak taş yünü yalıtım malzemeleri pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerden BETEK, ERYAP, FERNAS ve TECHNOWOOL’un büyüme beklentisi içerisinde olduğu, bununla birlikte, AKDAĞ, MEGATAŞ ve RBS RAVAGO’un ise taş yünü yalıtım malzemeleri pazarında herhangi bir büyüme beklentilerinin bulunmadığı belirtilebilecektir. (73) Ek olarak, Türkiye’nin taş yünü yalıtım malzemeleri sektörünün 2023 yılında yaklaşık 4,5 milyar TL’ye ulaştığı, diğer yandan İZODER tarafından 2023 yılının Aralık ayında yayımlanan “Türkiye Isı Yalıtım Raporu”nda21 ısı yalıtım ürünlerinin genel olarak binalar, tesisat ve endüstriyel ekipmanlar olmak üzere iki farklı alanda kullanıldığı ve 2022 yılında toplam pazarın %91,3’ünün, Türkiye’de bina sektöründeki kullanımlardan oluştuğu ve 2020 yılıyla mukayese edildiğinde binalarda kullanılan ısı yalıtım 21 Bkz. https://www.izoder.org.tr/dergiler/izoder-164-e-dergi/#book/21 s.45 vd.
24-40/935-400 21/25 ürünlerinin kullanımında %3,80 oranında büyüme gerçekleştiği belirtilmektedir. Tesisat alanında kullanılan yalıtım ürünlerinde ise 2020 yılına kıyasla %10,06’lık bir küçülme gerçekleştiği belirtilmektedir. Diğer yandan ilgili Rapor’da nitelikli camlar ile bina ve tesisatta kullanılan ısı yalıtım malzemeleri, su yalıtım malzemeleri ve yardımcı malzemeler birlikte ele alındığında Türkiye yalıtım pazarının ekonomik büyüklüğünün yaklaşık 106 milyar TL seviyesinde olduğu vurgulanmıştır. (74) Bu bilgiler ışığında taş yünü yalıtım malzemeleri kullanımının ve dolayısıyla taş yünü yalıtım malzemeleri pazarının, genel olarak sınırlı büyüyen, enerji verimliliği alanındaki düzenleyici kurallar ve teşvikler ile belli bölgelerdeki inşaat faaliyetlerinin artmasına bağlı olarak yine sınırlı büyüme beklentisi içerisinde olan bir pazar olduğu söylenebilecektir. İlaveten inşaat sektörüne yönelik olan büyüme beklentisinin de taş yünü yalıtım malzemeleri pazarının büyüyebilmesini kolaylaştıran diğer bir etken olduğu değerlendirilmektedir. Bu doğrultuda pazarda yüksek bir talep artışı ve kapasite ihtiyacının doğmayacağı değerlendirilmekle birlikte zaman içerisinde talepteki yaşanacak gelişmelere göre üretim kapasitelerinin buna cevap verebilecek şekilde kurgulanabileceği değerlendirilmektedir. Teşebbüslerden gelen cevabi yazılarda, hâlihazırdaki talebi karşılayabilecek düzeyde kapasite olması sebebiyle kapasite artırımı planının bulunmadığı belirtilmiş olup bununla birlikte atıl kapasitenin devreye alınabilmesi bakımından herhangi bir maliyetin gerekmediği, atıl kapasitenin hemen devreye alınabileceği ve fizibilite çalışmaları neticesinde mevcut kapasitenin artırabileceği ifade edilmektedir. (75) Bu noktada, taş yünü yalıtım malzemelerinin satış kanallarına da değinilebilecektir. Teşebbüslerden elde edilen bilgiler uyarınca, taş yünü yalıtım malzemeleri ürünlerinin ana satış kanalının bayiler olduğu, bununla birlikte kimi durumlarda doğrudan inşaat veya proje sahiplerine satışlarının da olabildiği anlaşılmaktadır. Örneğin, ortak girişime konu HİS YALITIM’ın satışlarını bayiler aracılığıyla yaptığı, İZOCAM’ın ise taş yünü yalıtım malzemeleri pazarında doğrudan son kullanıcılara satış yapmayarak satışlarını distribütörler aracılığıyla yaptığı belirtilmektedir. Bu çerçevede, rakipler tarafından gönderilen cevabi yazılarda; RBS RAVAGO’nun yurt içinde yaklaşık (.....)-(.....) bayi ile, ERYAP’ın (.....) bayi ile, BETEK’in (.....) ile, AKDAĞ’ın (.....) bayi ile), TECHNOWOOL’un (.....) bayi ile, MEGATAŞ’ın (.....) bayi ile, HİS YALITIM’ın ise (.....) bayi ile, ve İZOCAM’ın (.....) civarında distribütör ile hizmet verdiği bildirilmiştir. Pazarda en çok bayiye sahip ilk iki teşebbüsün (.....) bayiyle BETEK ve yaklaşık (.....) bayi ile RBS RAVAGO olduğu görülmektedir. Ortak girişim olan HİS YALITIM yaklaşık (.....) adet ve ortak girişim taraflarının iştiraki olan İZOCAM (SG WEBER dâhil) (.....) distribütöre sahiptir22. (76) Taş yünü yalıtım malzemeleri üreticisi teşebbüsler açısından en önemli satış kanalının bayi kanalı olması dikkate alındığında, dosya kapsamında söz konusu teşebbüslerden bayilik sistemleri hakkında çeşitli bilgiler talep edilmiştir. Gelen cevabi yazılar bir bütün olarak değerlendirildiğinde; bayilerin genel olarak aynı anda birden çok teşebbüs ile çalışabildiği, farklı markalı ürünlerin satışını gerçekleştirebildiği ve münhasırlık sisteminin bulunmadığı söylenebilecektir. Öte yandan üretim tesisine yakın olan müşterileri/bayilere ürünlerin daha düşük nakliye maliyetleri daha ucuza sağlanabileceği, bu durumun da satışlar üzerinde bazı ihmal edilebilir düzeyde azalmalar veya artışlar meydana getirebileceği ifade edilse de genel olarak bölgesel yakınlığın dağıtım ağı üzerinde önemli bir olumlu veya olumsuz etkisinin bulunmadığı ifade edilmektedir. Rakip teşebbüslerin bayilik sistemlerinin de genel olarak Türkiye 22 Mezkur işlem sonrasında İZOCAM’ın, HİS YALITIM’ın dağıtım ağını veya satış yerini kullanmasının da beklendiği ifade edilmektedir.
24-40/935-400 22/25 çapında kurgulandığı görülmekte olup her bölgeye satış yapılabilmektedir. Teşebbüslerin bayilik sistemlerine yönelik söz konusu bilgiler ışığında, taş yünü yalıtım malzemeleri pazarında faaliyet gösteren ya da göstermek isteyen teşebbüsler açısından pazardaki satış ve dağıtım kanallarının açık ve ulaşılabilir olduğu değerlendirilmektedir. (77) Sonuç olarak, HHI analizi çerçevesinde bildirime konu işlem neticesinde pazarda meydana gelecek yoğunlaşma oranındaki artışın sınırlı olacağı ve pazarda, ALGHANIM ve SAINT-GOBAIN’in kontrolünde olacak ortak girişime rekabet baskısı uygulayabilecek güçlü rakiplerin bulunduğu değerlendirilmekte olup ayrıca rakip teşebbüslerin görece önemli oranda atıl kapasitesinin bulunması nedeniyle işlem taraflarının, rakiplerinden ve müşterilerinden bağımsız hareket edebilme imkânının bulunmayacağı kanaatine varılmıştır. İlaveten, teşebbüslerin en önemli satış kanalı olan bayilerin, Türkiye genelinde, herhangi bir rekabet etmeme yükümlülüğü altında bulunmaksızın birden çok teşebbüsün ürünlerini satabiliyor olması hususu da pazara girişleri kolaylaştırmaktadır. Pazarın da pazara girişler ve pazara yeni giren oyuncuların önemli düzeyde pazar payı elde etmeleri bakımından dinamik bir yapıya sahip olduğu görülmektedir. (78) Son olarak, işlem taraflarının toplam pazar payı ile rakip teşebbüslerin nicelik ve nitelikleri dikkate alındığında, bildirime konu işlem neticesinde pazarın, teşebbüslerin kolay bir şekilde koordine olmalarına elverişli bir yapıya dönüşmeyeceği mütalaa edilmektedir. ALGHANIM ile SAINT-GOBAIN’in (İZOCAM aracılığıyla) taş yünü yalıtım malzemeleri pazarındaki faaliyetlerini işlem sonrasında ortak girişimin tesislerine kaydıracak olması dikkate alındığında bildirime konu işlem nedeniyle koordinasyon doğurucu etkinin ortaya çıkmayacağı değerlendirilmektedir. Açıklanan tüm bu hususlar çerçevesinde, bildirime konu işlem neticesinde taş yünü yalıtım malzemeleri pazarında etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmayacağı sonucuna ulaşılmıştır. (79) Taş yünü sandviç panel üretiminde ihtiyaç duyulan temel girdi, taş yünü yalıtım malzemeleri olup taş yünü yalıtım malzemeleri pazarı ile taş yünü sandviç panel pazarları arasında taş yünü yalıtım malzemeleri pazarının üst pazar, taş yünü sandviç panel pazarının ise alt pazar konumunda olduğu dikey ilişki mevcuttur. Bu bakımdan, bildirim konusu işlemin tüm yönleriyle değerlendirilebilmesi adına, işlem sonrasında tarafların dikey ilişkili söz konusu pazarlardaki konumunun ne olacağı araştırılmıştır. (80) Aşağıdaki tabloda, işlem taraflarının dikey ilişkili taş yünü yalıtım malzemeleri ve taş yünü sandviç panel pazarlarındaki toplam pazar paylarına yer verilmektedir: Tablo-10: Tarafların Dikey İlişkili Pazarlardaki Toplam Pazar Payları (%) Etkilenen Pazar 2021 2022 2023 Üst Pazar Toplam Pazar Payı (Satış Miktarı) Taş Yünü Yalıtım Malzemeleri Pazarı (.....) (.....) (.....) Toplam Pazar Payı (Satış Değeri) (.....) (.....) (.....) Alt Pazarlar Toplam Pazar Payı (Satış Miktarı) Taş Yünü Sandviç Panel Pazarı23 (.....) (.....) (.....) Toplam Pazar Payı (Satış Değeri) (.....) (.....) (.....) 23 Mezkûr dosya kapsamında ilgili taraflardan yalnızca İZOCAM’ın taş yünü sandviç panel pazarında faaliyeti bulunduğundan, söz konusu tabloda yer alan “toplam pazar payı” ifadesi, İZOCAM’ın taş yünü sandviç panel pazarındaki pazar payını ifade etmektedir.
24-40/935-400 23/25 Kaynak: Teşebbüslerden edinilen bilgiler kapsamında yapılan hesaplamalar. (81) Tabloda görülebileceği üzere, işlem taraflarının üst pazar olan taş yünü yalıtım malzemeleri pazarındaki satış miktarı bakımından toplam pazar payı 2023 yılı için %(.....), satış değeri bakımından 2023 yılındaki toplam pazar payı ise %(.....)’tür. Söz konusu pazar payı dikkate alındığında, işlem sonrasında ALGHANIM ve SAINT-GOBAIN tarafından ortak kontrol edilecek olan ortak girişimin, dikey bütünleşik yapı üzerinden alt pazardaki rakiplerine girdi kısıtlaması uygulamak suretiyle alt pazardaki rakiplerini pazar dışına itecek ölçüde pazar gücüne sahip olmayacağı değerlendirilmektedir. Taş yünü yalıtım malzemeleri pazarının dinamik, çok oyunculu ve rekabetçi yapısı bir bütün olarak ele alındığında alt pazarda faaliyet gösteren rakip teşebbüslerin tedarik imkânlarının çeşitlilik arz ettiği değerlendirilmektedir. (82) Tarafların taş yünü yalıtım malzemeleri pazarı ile taş yünü sandviç panel pazarlarındaki faaliyetlerindeki dikey örtüşme, müşteri kısıtlaması açısından ele alındığında ise işlem taraflarının ve rakiplerin alt pazarlar niteliğindeki taş yünü sandviç panel pazarındaki konumları önem kazanmaktadır. Bu kapsamda taş yünü sandviç panel pazarında faaliyet gösteren teşebbüslerin pazar paylarına ilişkin tablo aşağıda yer almaktadır: Tablo-11: Taş Yünü Sandviç Panel Pazarındaki Pazar Payları (Satış Miktarı Cinsinden) TEŞEBBÜSLER Pazar Payı (%) 2021 2022 2023 2021 2022 2023 İZOCAM (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) PANELSAN (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) TEKNOPANEL (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) ALUFORM (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) NP PANEL (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) ASSAN (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) HEKİM PANEL (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) NUH PANEL (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) ROLLPANEL (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) ANADOLU PANEL (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Kaynak: Teşebbüslerden elde edilen bilgiler kapsamında yapılan hesaplamalar. Tablo-12: Taş Yünü Sandviç Panel Pazarındaki Pazar Payları (Satış Değeri Cinsinden) TEŞEBBÜSLER Pazar Payı (%) 2021 2022 2023 2021 2022 2023 İZOCAM (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) ALUFORM (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) PANELSAN (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) TEKNOPANEL (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) NP PANEL (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) ASSAN (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) HEKİM PANEL (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) NUH PANEL (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) ANADOLU PANEL (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) ROLLPANEL (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) Kaynak: Teşebbüslerden elde edilen bilgiler kapsamında yapılan hesaplamalar. (83) İşlem taraflarının 2023 yılındaki satış miktarlarına göre söz konusu pazarlardaki toplam pazar payı; taş yünü yalıtım malzemeleri pazarında satış miktarları bakımından %(.....), taş yünü sandviç panel pazarında ise %(.....)’dır. Satış miktarı bakımından pazar payları, işlem sonrasında ALGHANIM ve SAINT-GOBAIN tarafından ortak kontrol edilecek olan ortak girişimin, dikey bütünleşik yapı üzerinden üst pazardaki rakiplerine müşteri kısıtlaması uygulamak suretiyle üst pazardaki rakiplerini pazar dışına itecek
24-40/935-400 24/25 ölçüde pazar gücüne sahip olmayacağına işaret etmektedir. Alt pazarlarda işlem taraflarının PANELSAN (%(.....)), ALUFORM (%(.....)) ve TEKNOPANEL (%(.....)) gibi önemli rakiplerinin bulunması, taş yünü yalıtım malzemeleri pazarındaki teşebbüslerin ürün sağlayabileceği geniş bir müşteri kitlesine sahip olması sonucunu doğurmaktadır. (84) Diğer yandan, pazarda dikey bütünleşik yapıda faaliyet gösteren tek teşebbüsün İZOCAM olduğu, diğer taş yünü yalıtım malzemeleri üreticilerinin hiçbirinin taş yünü sandviç panel üretimi gerçekleştirmediği görülmektedir. (85) Bu bakımdan bildirime konu işlem kapsamında, işlem taraflarının, alt pazarlarda faaliyet gösteren rakiplerine girdi kısıtlaması uygulamak ya da üst pazarda faaliyet gösteren rakiplerine müşteri kısıtlaması uygulamak suretiyle rakiplerini pazar dışına itebilecek ölçüde pazar gücüne erişmeyeceği değerlendirilmektedir. Ayrıca anılan pazarların, teşebbüslerin kolay bir şekilde koordine olmalarına elverişli bir yapıya dönüşmeyeceği ve bu bakımdan, bildirime konu işlem nedeniyle koordinasyon doğurucu etkinin ortaya çıkmayacağı değerlendirlmektedir. Bu çerçevede, bildirime konu işlem neticesinde dikey açıdan taş yünü yalıtım malzemeleri pazarı ile taş yünü sandviç panel pazarlarında etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmayacağı değerlendirilmektedir. (86) Sonuç olarak, işlem taraflarının taş yünü yalıtım malzemeleri pazarı ile taş yünü sandviç panel pazarındaki meydana gelecek yoğunlaşma oranındaki artışın sınırlı olması, anılan pazarlarda güçlü rakip teşebbüslerin var olması, bahse konu pazarların dinamik ve rekabetçi yapısı göz önüne alındığında, işleme izin verilmesi halinde İZOCAM ve HİS YALITIM’ın faaliyetleri arasında ortaya çıkan yatay ve dikey örtüşmenin gerçekleştiği pazarlarda rekabet karşıtı endişenin oluşmayacağı ve anılan sebepler doğrultusunda ayrıca işlem bakımından herhangi bir koordinasyon riski de bulunmadığı değerlendirilmektedir. (87) Yukarıda yer verilen inceleme ve değerlendirmeler kapsamında, bildirim konusu işlem sonucunda 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında başta hâkim durum yaratılması ya da bir hâkim durumun güçlendirilmesi olmak üzere ülkenin bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal ve hizmet piyasasındaki etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmayacağı kanaatine varılmıştır.
24-40/935-400 25/25 H. SONUÇ (88) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.


Full & Egal Universal Law Academy