Rekabet Kurumu Başkanlığından; REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2023-4-033 (Önaraştırma) Karar Sayısı : 24-49/1082-460 Karar Tarihi : 21.11.2024 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Ahmet ALGAN (İkinci Başkan), Üyeler : Şükran KODALAK, Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN, Cengiz ÇOLAK, Rıdvan DURAN B. RAPORTÖRLER: Yakup GÖKALP, Ali GEZBELİ, Mehmet Emin GÜNER, Emre NEBİOĞLU C. BAŞVURUDA BULUNAN : - T.C. Ticaret Bakanlığı İç Ticaret Genel Müdürlüğü Dumlupınar Bulvarı No:151 B Blok Kat: 1-3-6-7 Çankaya/ANKARA - Gizlilik talebi bulunmaktadır D. HAKKINDA İNCELEME YAPILANLAR : - Aşkale Çimento Sanayi Türk AŞ Eski Cami Mah. 7066 Sk. Van Çimento Apt. No:2 Edremit/VAN - Oyak Çimento Fabrikaları AŞ Temsilcileri: Dr. Mehmet Fevzi TOKSOY, Bahadır BALKI, Mustafa AYNA Francalacı Sok. Çamlıca Köşkü No:28 Arnavutköy Beşiktaş 34345 /İSTANBUL - SYCS İnşaat Çimento Sanayi ve Ticaret AŞ Pınarlı Köyü Kuşsarayı Mevki No:70 Baskil/ELAZIĞ (1) E. DOSYA KONUSU: Aşkale Çimento Sanayi Türk AŞ, Oyak Çimento Fabrikaları AŞ ve SYCS İnşaat Çimento Sanayi ve Ticaret AŞ’nin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesini ihlal edip etmediklerinin tespiti. (2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Bitlis ilinin Tatvan ve Ahlat ilçelerinde bims üretimi gerçekleştiren yaklaşık otuz teşebbüsün olduğu, şikayetçinin de bu bölgede çimento alımı yaparak bims üretimi gerçekleştirdiği; (…..), Van ilinde mukim Aşkale Çimento Sanayi Türk AŞ’nin (AŞKALE) rakipleriyle, (.....), bölgedeki bims üreticilerini aralarında paylaşarak yüksek fiyatlarla satış yaptığı; ilaveten adı geçen teşebbüslerin Mardin ilinde mukim Oyak Çimento Fabrikaları AŞ (OYAK) ve Elazığ ilinde mukim SYCS İnşaat Çimento Sanayi ve Ticaret AŞ'nin (SEZA) bölgedeki bims üreticilerine satış yapmasına engel oldukları iddiaları incelenmiştir. (3) G. DOSYA EVRELERİ: Başvurular, Rekabet Kurulunun (Kurul) 05.07.2023 tarihli toplantısında görüşülmüş ve aralarında AŞKALE, OYAK ve SEZA’nın da bulunduğu teşebbüslerin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’u (4054 sayılı Kanun) ihlal edip etmediklerinin tespitine yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’un 40. maddesinin birinci fıkrası uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. Anılan Kurul kararı ve Başkanlık Makamının 03.10.2024 tarihli ve 97731, 97761 sayılı olurları uyarınca
24-49/1082-460 2/11 başlatılan önaraştırma çerçevesinde; 08.10.2024 ve 24.10.2024 tarihlerinde yerinde incelemeler gerçekleştirilmiş ve söz konusu teşebbüslerden bilgi ve belge talebinde bulunulmuştur. Önaraştırma süreci sonunda hazırlanan 06.11.2024 tarihli ve 2023-4-033/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır. (4) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda özetle, AŞKALE, OYAK ve SEZA hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı sonuç ve kanaatine varılmıştır. I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME I.1. Taraflar I.1.1. AŞKALE (5) 1969 yılında Van ilinde kurulan ve 1971 yılında çimento üretimine başlayan AŞKALE, 1993 yılında Erçimsan Holding AŞ tarafından özelleştirme yoluyla satın alınmıştır. Van, Hakkâri, Bitlis, Batman, Siirt, Şırnak, Diyarbakır, Ağrı, Iğdır il ve ilçelerinde çimento ile klinker imalatı ve satışı alanında faaliyet gösteren AŞKALE’nin; yıllık (.....) ton klinker ve (.....) ton çimento üretim kapasitesi bulunmaktadır. AŞKALE’nin hissedarlık yapısına aşağıdaki tabloda yer verilmiştir: Tablo 1: AŞKALE’nin Hissedarlık Yapısı Pay Sahibi Hisse Payı (%) Erçimsan Holding AŞ (.....) Diğer (.....) TOPLAM 100,00 Kaynak: Cevabඈ Yazı I.1.2. OYAK (6) 1969 yılında kurulan ve 1975 yılında faaliyetlerine başlayan OYAK (eski ünvanı Mardin Çimento Sanayii ve Tic. AŞ), sahip olduğu 7 fabrika, tesis ve şubeleri vasıtasıyla çimento, klinker, öğütülmüş cüruf, hazır beton üretim ve satışının yanı sıra agrega üretimi, çimento stoklama ve çimento dolum/paketleme faaliyetleri göstermektedir. Mardin ilinde yıllık (.....) ton klinker ve (.....) ton çimento üretim kapasitesine sahip olan OYAK’ın hissedarlık yapısına aşağıdaki tabloda yer verilmiştir: Tablo 2: OYAK’ın Hissedarlık Yapısı Pay Sahibi Hisse Payı (%) TCC OYAK Amsterdam Holdings B.V. (.....) Diğer (.....) TOPLAM 100,00 Kaynak: Cevabi Yazı I.1.3. SEZA (7) 2009 yılında Elazığ ilinde kurulan ve 2016 yılında faaliyetlerine başlayan SEZA, sahip olduğu 56 entegre tesisi ve 18 paketleme-öğütme tesisi vasıtasıyla çimento ve klinker üretimi gerçekleştirmektedir. Yıllık (.....) ton klinker üretim kapasitesi ve (.....) ton çimento üretim kapasitesi bulunan SEZA’nın hisselerinin %(.....)’üne Yasemin AÇIK sahiptir. I.2. İlgili Pazar I.2.1. İlgili Ürün Pazarı (8) İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’da belirtildiği üzere, ilgili ürün pazarının tespitinde; ürünü satın alan veya hizmetten yararlanan tüketicinin gözünde, söz konusu ürünün/hizmetin fiyatı, kullanım amaçları, fiziksel özellikleri ve nitelikleri bakımından
24-49/1082-460 3/11 yüksek oranda benzerlik gösteren ya da yüksek ikame edilebilirliği olan mal ve hizmetlerden oluşan pazarlar dikkate alınmaktadır. (9) Kuruma yapılan başvurular dikkate alındığında, başvurularda belirtilen iddiaların geniş anlamda çimento ürününe yönelik olarak gerçekleştirildiği görülmektedir. Ancak işbu dosya bakımından ilgili ürün pazarı noktasında daha dar tanımlamaların gerekip gerekmediğinin belirlenebilmesi için çimento ürünlerinin hangi alt kırılımlarda incelenebileceğinin tespit edilmesi önem taşımaktadır. (10) Genel anlamda çimento, beyaz çimento ve gri çimento olmak üzere başlıca iki ürün grubu altında ele alınmaktadır. Gri çimento, altyapı ve inşaat endüstrilerinin en büyük girdilerinden birisi durumundadır. Beyaz çimento ise daha çok yapıştırıcı ve derz dolgu malzemeleri, mimari ve dekoratif betonlar, prefabrik dış cephe panelleri, prekast elemanları üretiminde kullanılmaktadır. Ayrıca beyaz çimento dışında kalan tüm çimento türleri gri çimento olarak kabul edilmektedir. Bu bakımdan beyaz çimentonun kullanım alanının gri çimentoya kıyasla daha dar olduğu söylenebilecektir. Bu bakımdan beyaz ve gri çimentonun (özellikle bunların girdisi konumundaki klinkerin) üretim süreçleri birbirinden ayrı yürütülmekte olup bunların arz ve talep bakımından ikame olması söz konusu değildir. (11) Çimento ürünleri beyaz ve gri çimento ayrımının yanı sıra içerdikleri katkı maddelerine göre bir ayrıma tabi tutulabilmektedir. Bu bağlamda Türkiye pazarında, çimento türleri genel olarak Türk Standartları Enstitüsünün TS EN 197-1:2011 kodlu standardı doğrultusunda ürünün içerdiği katkı maddesi dikkate alınarak sınıflandırılmaktadır. (12) Dahası çimento ürünleri, pazarlama yöntemleri göz önünde bulundurulduğunda temelde “torbalı” ve “dökme çimento” ayrımına tabi tutulabilmektedir. Dökme çimento, bims üretiminin yanı sıra; hazır beton tesisleri, diğer endüstriyel üreticiler ve silosu olan büyük inşaat şirketleri tarafından kullanılmakta iken torbalı çimento, “elle beton dökümü” gibi daha düşük yoğunluklu tüketim gerektiren işlerde kullanılmak üzere talep edilmektedir1. Sonuç olarak gerek üretim miktarları gerekse kullanım alanları açısından farklılık arz etmeleri sebebiyle beyaz çimento ve gri çimento ürünlerinin ayrı ilgili ürün pazarları olarak ele alınabileceği değerlendirilmektedir. (13) İşbu dosya kapsamında yukarıda belirtilen hususlar göz önünde bulundurularak ilgili ürün pazarı “gri çimento pazarı” olarak belirlenmiştir. I.2.2. İlgili Coğrafi Pazar (14) Çimentonun yükte ağır pahada hafif bir ürün olması ekonomik planda satılabildiği bölgeyi sınırlandırmakta ve ilgili bölge büyük ölçüde, nakliye masraflarının ürünün fiyatına ve/veya toplam maliyetine oranı üzerinden belirlenmektedir. Söz konusu bölgenin dışına çimento satılması, nakliye masraflarını artırmakta, bu da karlılığı ortadan kaldırabilmektedir. Kurulun çimento sektörünü konu alan incelemelerinde ilgili coğrafi pazar, genellikle fabrikanın bulunduğu yerden 250-300 km ile çevrelenen bölge dikkate alınarak bölgesel seviyede tanımlanabilmektedir. (15) Kurulun geçmiş tarihli kararlarında ve İlgili Pazarın Tanımlanmasına Dair Kılavuz’un 20. paragrafında da ifade edildiği üzere, tanımlamanın sonuca etki etmediği durumlarda ilgili pazar tespiti yapılması zorunlu değildir2. Bu kapsamda mevcut dosya bakımından bu aşamada ilgili coğrafi pazarın tanımlanmasına gerek olmadığı değerlendirilmektedir. 1 16.10.2012 tarihli ve 12-50/1445-492 sayılı, 19.10.2006 tarihli ve 06-07/992-287 sayılı Kurul kararları. 2 Kurulun 16.06.2011 tarih ve 11-37/779-245 sayılı; 16.10.2012 tarih ve 12-50/1445-492 sayılı kararları.
24-49/1082-460 4/11 I.3. DEĞERLENDİRME I.3.1. Bölge/Müşteri Paylaşımına İlişkin Teorik Çerçeve (16) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendi kapsamında “Mal veya hizmetlerin alım ya da satım fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet, kâr gibi unsurlar ile her türlü alım yahut satım şartlarının tespit edilmesi” yasaklanan hallerden sayılmıştır. Hüküm uyarınca iki veya daha fazla sayıda rakip teşebbüsün aralarında anlaşarak bir mal veya hizmet piyasasında fiyat tespitinde bulunmaları yasaklanmaktadır. (17) Yine 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde belirtilen bir diğer rekabet hukuku ihlali de pazar paylaşımıdır. İlgili bende göre “Mal veya hizmet piyasalarının bölüşülmesi ile her türlü piyasa kaynaklarının veya unsurlarının paylaşılması ya da kontrolü” yasaklanmaktadır. İki rakip teşebbüsün aralarında anlaşmak suretiyle faaliyet gösterecekleri bölge ya da müşterileri ayırmaları ve birbirlerinin bölge ya da müşterilerine yönelik faaliyet göstermemeyi kabul etmeleri, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında pazar paylaşımı olarak değerlendirilmektedir. (18) Bölge ve/veya müşteri paylaşımının pazar üzerinde yarattığı etki teşebbüsler arasındaki fiyat anlaşmasından farksız olup rekabet hukuku alanında en ciddi ihlallerden biri olarak görülen kartelin alt kırılımlarından birini temsil etmektedir. Dolayısıyla teşebbüsler arasında bölge ve/veya müşteri paylaşımı şeklinde vuku bulan uzlaşılar amacı bakımından rekabeti kısıtlayıcı olarak kabul edilmektedir. I.3.2. Teşebbüslerin Alım ve Satım Verilerine Yönelik Değerlendirme (19) Önaraştırmanın konusunu Doğu Anadolu bölgesinde çimento sektöründe faaliyet gösteren bazı teşebbüslerin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlal edip etmedikleri hususu oluşturmaktadır. Bu kapsamda aralarında AŞKALE, OYAK ve SEZA’nın da bulunduğu teşebbüsler hakkında önaraştırma başlatılmasına dayanak teşkil eden şikâyet başvurusunda özetle; bazı çimento üreticilerinin Bitlis ilinin Ahlat ve Tatvan ilçelerinde faaliyet gösteren bims üreticilerine fahiş fiyatla satış yaptığı ve bazı çimento üreticilerinin bims üretiminde faal müşterileri aralarında paylaşmak suretiyle rekabeti kısıtladığı iddia edilmektedir. (20) Bu çerçevede dosya kapsamında ilgili bölgeye satış gerçekleştiren ve hakkında önaraştırma yapılan teşebbüslerden şikâyet başvurusunda belirtilen tarihler referans alınarak Ocak 2023 - Eylül 2024 dönemini kapsayacak şekilde dökme çimento ürünlerinin satış fiyatı, üretim maliyetleri ve satış gerçekleştirdikleri bims müşterisi bilgileri talep edilmiştir. Teşebbüslerden elde edilen veriler doğrultusunda teşebbüslerin Doğu Anadolu ve kısmen Güneydoğu Anadolu bölgesinde mukim her bir tesis3 bakımından aylık bazda ağırlıklı ortalama satış fiyatı (AOF) ve ortalama maliyeti (OM) hesaplanmıştır. (21) Bu kapsamda hakkında önaraştırma yapılan tüm teşebbüslerce satışı gerçekleştirilen, dolayısıyla teşebbüsler arası kıyaslamaya imkân veren CEM I ve CEM II türü çimento ürünleri referans alınarak muhtelif fiyat ve maliyet analizleri yapılmıştır. Her bir çimento 3 (.....) haricindeki teşebbüsler ilgili bölgede tek bir tesis ile faaliyet göstermektedir. (.....) ise Kurtulan, Derik, Ergani ve Bitlis bulunan tesisleri aracılığıyla faaliyette bulunmaktadır.
24-49/1082-460 8/11 (35) Bu kapsamda Grafik 3’te bazı çimento üreticileri tarafından bims müşterilerine gerçekleştirilen CEM I türü dökme çimento satışı verilerine yer verilmektedir. Ocak 2023 ila Ağustos 2024 tarihleri aralığında (.....)’ın (.....) tesislerinin bims müşterilerine satış gerçekleştirmemiş olması nedeniyle ilgili tesisiler analizin kapsamının dışında tutulmuştur. Buna ek olarak OYAK’ın satışlarının yalnızca Mart ve Nisan aylarına ait olması sebebiyle kıyaslamaya elverişli olmadığı değerlendirilerek analizin dışında bırakılmıştır. Ek olarak teşebbüslerden elde edilen veriler incelendiğinde bims müşterilerine gerçekleştirilen CEM I türü çimento satışlarının toplam çimento satışı içerisindeki payının %(.....) olması sebebiyle yalnızca CEM I ürünü bakımından analiz yapılmıştır8. Son olarak Grafik 1 kapsamında yapılan değerlendirmede önaraştırma taraflarının maliyet bilgisine yer verildiğinden tekrara düşmemek adına söz konusu verilere ayrıca değinilmeyecek ve yalnızca bims üretiminde faal teşebbüslere satış gerçekleştiren teşebbüslerin uyguladıkları fiyatlar analiz edilecektir. (36) İncelenen dönem içerisinde bims müşterilerine satış gerçekleştiren teşebbüslerin AOF’lerine bakıldığında Ocak 2023’te en düşük AOF’nin (.....) TL ile SEZA’ya; en yüksek AOF’nin ise (.....) TL ile AŞKALE’ye ait olduğu görülmektedir. Dönem sonuna gelindiğinde ise Ağustos 2024 itibarıyla en düşük AOF’ye sahip olan teşebbüsün (.....) TL ile (…..); en yüksek AOF’ye sahip olan teşebbüsün ise (.....) TL ile (.....) olduğu anlaşılmaktadır. Tüm teşebbüslerin ortalama AOF’lerine bakıldığında ise bu değerin dönem başında (.....) TL iken dönem sonunda (.....) TL olduğu ve oransal bazda %(.....)’lik artış gösterdiği görülmektedir. (37) Teşebbüslerin belirlenen dönemdeki fiyat hareketleri bir bütün olarak incelendiğinde uygulanan satış fiyatlarının farklılık arz ettiği görülmektedir. Nitekim bims müşterilerine satış gerçekleştiren çimento üreticilerinin fiyatlarının dönem içerisinde farklılık gösterdiği hususu teşebbüslerin AOF’lerinden de net bir şekilde anlaşılmaktadır. (38) Dahası önaraştırma tarafı teşebbüslerin CEM I türü çimento ürünü bakımından Ocak 2023 ila Ağustos 2024 dönemine ilişkin ortalama AOF artışı %(.....) oranında iken bims müşterilerine yönelik AOF artışı %(.....) ile sınırlı kalmıştır. Dolayısıyla bims üretiminde faal müşterilere uygulanan fiyatların diğer sektörlere uygulanan fiyatlara kıyasla daha düşük olduğu görülmektedir. Bu doğrultuda çimento üreticilerinin aralarında anlaşarak bims üretimden faaliyet gösteren teşebbüslere yüksek fiyat uyguladığı çıkarımında bulunulmasının mümkün olmadığı değerlendirilmektedir. (39) Öte yandan şikâyete konu bir diğer husus olan çimento üreticilerinin bims üreticisi konumunda bulunan müşterileri aralarında paylaştığı iddiasının da incelenmesi gerekmektedir. Bu çerçevede önaraştırma tarafı teşebbüslerden çimento satışı gerçekleştirdikleri bims müşterisi bilgileri talep edilmiş ve ilk etapta çimento üreticilerinin satış gerçekleştirdiği ortak bims müşterisi olup olmadığı hususu incelenmiştir.9 (40) Yapılan inceleme neticesinde şikâyet başvurusunda yer alan iddia ile paralel olarak çimento üreticilerinin ortak satış yaptığı herhangi bir bims müşterisinin olmadığı tespit edilmiştir. Ortak müşterinin olmaması hususu şüphe doğursa da tek başına bir 8 Teşebbüslerden elde edilen veriler ışığında yapılan hesaplamalarda 20 aylık dönem içinde bims üreticilerine satışı gerçekleştirilen toplam (.....) tonluk çimentonun (.....)’inin CEM II; geri kalanının ise CEM I türü çimento olduğu tespit edilmiştir. 9 Bims üreticisi teşebbüslere yönelik yapılan analizlerde, çimento üreticileri tarafından doğrudan yapılan satışlar dikkate alınmıştır. Çimento üreticileri satışlarının bir kısmını bayi kanalı, bir kısmını ise kendi nam ve hesabına çimento ürünü tedarik eden ve yeniden satışını gerçekleştiren oyuncular vasıtasıyla gerçekleştirdiği bilinmektedir.
24-49/1082-460 9/11 uzlaşının varlığını ortaya koymaya yeterli olmadığı ve başkaca parametrelerin de analize tabi tutulması gerektiği değerlendirilmektedir. (41) Bu bağlamda aşağıda yer alan tabloda hakkında önaraştırma başlatılan teşebbüslerin ilgili dönemde satış gerçekleştirdikleri bims üreticisi konumunda bulunan müşterilerin sayısına yer verilmiştir: Tablo 3: Hakkında Önaraştırma Yapılan Teşebbüslerin Bims Üreticisi Konumunda Bulunan Müşterilerinin Sayısı Teşebbüs Toplam Müşteri Sayısı (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Kaynak: Teşebbüslerden Gelen Cevabඈ Yazılar (42) Tablo 4’te görüldüğü üzere teşebbüslerin sınırlı sayıda bims müşterisi bulunmaktadır. Nitekim (…..) , SEZA (…..) ve AŞKALE’nin (…..) haricindeki teşebbüslerin bims üretiminde faal (.....) müşterisi bulunmaktadır. Bu sebeple hâlihazırda (…..) ve OYAK’ın satış gerçekleştirdikleri ortak bir müşterinin olmamasının hayatın olağan akışı içerisinde kabul edilmesi gerektiği değerlendirilmektedir. Zira anılan teşebbüsler satışlarının büyük bir çoğunluğunu sırasıyla Ağrı, Siirt-Bitlis ve Mardin bölgesine gerçekleştirmekte ve hedefledikleri müşterilerin bölgeleri farklılık arz etmektedir. Böylesi bir değerlendirmenin farklı bölgelerde mukim bulunan (…..), SEZA ve AŞKALE için de geçerli olduğu, söz konusu teşebbüslerin de satış ve pazarlama faaliyetlerini yoğunlaştırdığı bölgelerin farklılık arz etmesi sebebiyle ortak müşterinin olmamasının makul karşılanması gerektiği ve ortak müşteri olmaması hususunun uzlaşıdan ziyade teşebbüslerin pazarlama ve satış stratejileriyle açıklanabileceği değerlendirilmektedir. (43) Tablo 5’de görülebileceği üzere hakkında önaraştırma yapılan teşebbüsler yoğun olarak etkin oldukları ya da nispeten yakın oldukları bölgelerde faal bulunan bims müşterilerine satış yapmaktadır. Bunun yanında aynı bölgeye satış yapan birden fazla teşebbüsün varlığı da dikkat çekmektedir. Nitekim Mardin iline (…..) ve OYAK’ın; Bingöl iline SEZA ve (…..), Van iline AŞKALE ve (…..) ve son olarak Bitlis iline ise (…..) ve (…..) satış gerçekleştirdiği görülmektedir. Tablo 4: Önaraştırma Tarafı Teşebbüslerin Çimento Satışı Gerçekleştirdiği Bims Üretiminde Faal Müşterilerin Mukim Olduğu İller Teşebbüs İl (.....) Iğdır (.....) Van (.....) Mardin (.....) Bitlis (.....) Mardin (.....) Adıyaman, Bingöl, Elazığ, Kayseri, Malatya (.....) Ağrı, Batman, Bingöl, Bitlis, Muş, Şırnak, Van Kaynak: Teşebbüslerden Gelen Cevabඈ Yazılar (44) Ortak müşteri analizine ek olarak her bir çimento üreticisi tarafından bims müşterilerine gerçekleştirilen satışların toplam çimento satışları içerisindeki payının da incelenmesi önem arz etmektedir. Bu kapsamda aşağıda yer verilen tabloda çimento üreticilerinin bims üretiminde faaliyet gösteren alıcılara gerçekleştirdiği dökme çimento satışlarının toplam satışlara oranına yer verilmektedir:
24-49/1082-460 10/11 Tablo 5: Hakkında Önaraştırma Yapılan Teşebbüslerin Bims Üretiminde Faal Alıcılara Gerçekleştirdikleri CEM I Türü Çimento Satışlarının Toplam Çimento Satışlarına Oranı Teşebbüs Oran (%) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) (.....) Kaynak: Teşebbüslerden Gelen Cevabඈ Yazılar (45) Tablo 6 incelendiğinde toplam satışlar içerisinde bims üretici müşterilere gerçekleştirilen satışların payının en fazla olduğu teşebbüsün %(.....) ile (.....); en az paya sahip teşebbüsün ise %(.....) ile OYAK olduğu görülmektedir. Birden fazla bims üreticisi müşteriye çimento tedarik eden (.....), (.....) ve SEZA’nın bims müşterilerine gerçekleştirdikleri satışların toplam satışlarına oranına bakıldığında ise sırasıyla %(.....), %(.....) ve %(.....) olduğu görülmektedir. Buradan hareketle (.....) haricinde kalan teşebbüslerin bims müşterilerine gerçekleştirdikleri satışların toplam satışlar içerisindeki payının kayda değer düzeyde olmadığı anlaşılmaktadır. (46) Önaraştırma tarafı teşebbüslerin bims üretiminde faal teşebbüslere gerçekleştirdikleri satışların toplam satışlar içerisindeki oranının düşük olması uzlaşının olmadığı anlamına gelmese bile aksine işaret eden herhangi bir bilgi ya da belge bulunmamaktadır. Nitekim hakkında önaraştırma yapılan teşebbüslerde gerçekleştirilen yerinde incelemelerde çimento üreticilerinin bims üretimi yapan müşterileri aralarında paylaştığı iddiasını doğrular bir bulgu elde edilememiştir. (47) Sonuç olarak yerinde incelemelerde elde edilen bulgular ve teşebbüslerden talep edilen veriler ışığında; şikâyet başvurusunda yer alan iddia ile paralel olarak çimento üreticilerinin ortak satış yaptığı herhangi bir bims müşterisinin olmadığı hususu şüphe doğursa da önaraştırma tarafı teşebbüslerde yapılan yerinde incelemelerde bims üretimi yapan alıcıların çimento üreticileri arasında paylaşıldığı hususuna işaret eden herhangi bir bulgu elde edilememiştir. Bunun yanında çimento üreticilerinin bims üretiminde faal alıcılara gerçekleştirdiği satışlar oldukça sınırlı olup bazı teşebbüslerin yalnızca bir bims müşterisi bulunmaktadır. Dahası çimento üretiminde faal teşebbüslerin farklı bölgelerde mukim bims müşterilerine satış gerçekleştirdiği tespit edilmiştir. (48) Açıklanan nedenlerle, çimento üreticilerinin satış gerçekleştirdiği ortak bims müşterisi olmamasından hareketle çimento üreticileri arasında bir uzlaşının olduğu çıkarımının yapılamayacağı görülmektedir. Dolayısıyla elde edilen bulgular ve teşebbüslerden talep edilen veriler ışığında; çimento üreticilerinin bims üretimi yapan alıcıları bölge ya da müşteri bazlı olarak aralarında paylaştığı tespitini yapmak mümkün değildir.
24-49/1082-460 11/11 J. SONUÇ (49) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, Aşkale Çimento Sanayi Türk AŞ, Oyak Çimento Fabrikaları AŞ ve SYCS İnşaat Çimento Sanayi ve Ticaret AŞ hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmamasına, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy