Rekabet Kurumu - Karar Sayı 24-50/1134-489

Rekabet Kurumu Başkanlığından; REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2023-5-001 (Soruşturma) Karar Sayısı : 24-50/1134-489 Karar Tarihi : 28.11.2024 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE Üyeler : Ahmet ALGAN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK, Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Cengiz ÇOLAK, Rıdvan DURAN B. RAPORTÖRLER: Aykut KARAGÖZ, Sebahat YILMAZ, Senanur ALTINTAŞ, Ali Ozan ŞAHANER, Gülşah DAL, Metehan KAYA, Muhammed Mustafa AÇIKEL C. BAŞVURUDA BULUNAN : - Gizlilik talebi bulunmaktadır. D. HAKKINDA SORUŞTURMA YAPILAN : - Başkent Ankara Yayıncılık Eğt. Hiz. San. ve Tic. Ltd. Şti. Temsilcisi: Av. Tayfun KAPLAN Ostim Osb. Mah.1220. Cad. No:31 Yenimahalle/ANKARA - Uzman Kariyer Kitabevi Yayın Dağıtım Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Giyim Gıda Tic. Ltd. Şti. Ostim Organize Sanayi Bölgesi Mah. Turan Çiğdem Cad. No:5 Yenimahalle/Ankara (1) E. DOSYA KONUSU: Başkent Ankara Yayıncılık Eğitim Hizmetleri San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Uzman Kariyer Kitabevi Yayın Dağıtım Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Giyim Gıda Tic. Ltd. Şti.nin bayilerinin yeniden satış fiyatlarına müdahale ettiği iddiası. (2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Başkent Ankara Yayıncılık Eğitim Hizmetleri San. ve Tic. Ltd. Şti (BAŞKENT), Bilfen Yayıncılık ve Tic. AŞ (BİLFEN), Uzman Kariyer Kitabevi Yayın Dağıtım Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Giyim Gıda Tic. Ltd. Şti (UZMAN KARİYER) ve Batuksan Eğitim Hizmetleri ve Yayıncılık Tic. AŞ (ZEKA KÜPÜ) tarafından bayilerinin yeniden satış fiyatlarına ve pasif satışlarına müdahale edildiği iddia edilmiştir. (3) G. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 06.03.2023 tarih ve 36275 sayı ile intikal eden gizlilik talepli şikâyet başvurusunda yer alan, bayilerinin yeniden satış fiyatlarına ve pasif satışlarına müdahale edildiği iddialarına yönelik olarak BAŞKENT, BİLFEN, ZEKA KÜPÜ ve UZMAN KARİYER hakkında 27.03.2023 tarih ve 2023-5-001/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu hazırlanmıştır. Söz konusu rapor, Rekabet Kurulunun (Kurul) 30.03.2023 tarihli toplantısında görüşülmüş ve BAŞKENT, BİLFEN, ZEKA KÜPÜ ve UZMAN KARİYER hakkında 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 40. maddesi uyarınca önaraştırma açılmasına 23-16/293-M sayı ile karar verilmiştir. (4) 12.05.2023 tarihinde başlatılan önaraştırma sürecinde 12.05.2023 tarihinde BİLFEN’de, ZEKA KÜPÜ’nde, UZMAN KARİYER’de ve BAŞKENT’te yerinde incelemeler gerçekleştirilmiştir. Yerinde inceleme ve bilgi isteme tutanaklarında teşebbüslerden çeşitli bilgi ve belgeler talep edilmiştir. Talep edilen bilgi ve belgeler, BİLFEN tarafından gönderilen cevabi yazı 22.05.2023 tarih ve 38874 sayı, BAŞKENT tarafından gönderilen cevabi yazı 24.05.2023 tarih ve 38965 sayı, ZEKA KÜPÜ tarafından gönderilen cevabi yazı 24.05.2023 tarih ve 38969 sayı, ve UZMAN
24-50/1134-489 2/20 KARİYER tarafından gönderilen cevabi yazı 01.06.2023 tarih ve 39233 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Dosya kapsamında ayrıca teşebbüslerden pazara ilişkin bilgi ve belge talep edilmiş, teşebbüslerden gelen cevabi yazılar muhtelif tarihlerde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. (5) Yapılan önaraştırma sonucunda hazırlanan 12.06.2023 tarih ve 2023-5-001/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu, Kurulun 22.06.2023 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 23-28/541-M sayı ile BAŞKENT, BİLFEN, UZMAN KARİYER ve ZEKA KÜPÜ hakkında, bayilerinin yeniden satış fiyatlarını belirlemek, internet satışlarına müdahalede bulunmak ve bayilerinin sözleşme konusu mal veya hizmetleri satacağı bölge veya müşterilere ilişkin kısıtlamalar getirmek yolu ile 4054 sayılı Kanun’u ihlal edip etmediklerinin tespitine ilişkin olarak aynı Kanun’un 41. maddesinin birinci fıkrası uyarınca soruşturma açılmasına karar verilmiştir. (6) Soruşturma taraflarına haklarında soruşturma açıldığına ve 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca ilk yazılı savunmalarının 30 gün içinde gönderilmesi gerektiğine dair bildirim yapılmıştır. Bu kapsamda Soruşturma bildirimleri taraflarca 08.07.2023 ve 11.07.2023 ve tarihlerinde tebellüğ edilmiş olup BİLFEN tarafından gönderilen ilk yazılı savunma 03.08.2023 tarih ve 41179 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Söz konusu bildirimlerin akabinde BİLFEN ve UZMAN KARİYER tarafından birinci yazılı savunma gönderilmekle birlikte, BAŞKENT ve ZEKA KÜPÜ tarafından Kurum kayıtlarına ulaşan herhangi bir yazılı savunma bulunmamaktadır. (7) Soruşturma sürecinde, BİLFEN tarafından 03.08.2023 tarih ve 41180 sayı, BAŞKENT tarafından 14.09.2023 tarih ve 42474 sayı, ZEKA KÜPÜ tarafından 20.09.2023 tarih ve 42665 sayı ve UZMAN KARİYER tarafından 18.09.2023 tarih ve 42569 sayı ile internet satış kısıtlamaları ve müşteri/bölge kısıtlamalarına yönelik iddialar bakımından 2021/2 sayılı Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hâkim Durumun Kötüye Kullanılmasına Yönelik Önaraştırmalarda ve Soruşturmalarda Sunulacak Taahhütlere İlişkin Tebliğ (2021/2 sayılı Tebliğ) bakımından taahhüt sunma talebinde bulunulmuştur. (8) Taahhüt taleplerine ilişkin olarak Kurulun verdiği 17.08.2023 tarih ve 23-39/719-M sayılı kararı ile BİLFEN, 28.09.2023 tarih ve 23-46/860-M, 23-46/861-M ve 23-46/862-M sayılı kararlarıyla da sırasıyla BAŞKENT, UZMAN KARİYER ve ZEKA KÜPÜ ile taahhüt görüşmelerinin başlanmasına karar verilmiştir. İlgili Kurul kararlarını takiben 23.10.2023 tarihinde BİLFEN, 27.10.2023 tarihinde ZEKA KÜPÜ, 26.10.2023 tarihinde UZMAN KARİYER ve 24.10.2023 tarihinde BAŞKENT ile taahhüt görüşmeleri gerçekleştirilmiştir. (9) Taahhüt görüşmeleri neticesinde BİLFEN’in taahhüt metni 21.03.2024 tarih ve 50106 sayı, BAŞKENT’in taahhüt metni 25.04.2024 tarih ve 51239 sayı, UZMAN KARİYER’in taahhüt metni 03.05.2024 tarih ve 51469 sayı ve ZEKA KÜPÜ’nün taahhüt metni 06.05.2024 tarih ve 51526 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. (10) Söz konusu başvurular hakkında hazırlanan 05.06.2024 tarih ve 2023-5-001/BN-12, 2023-5-001/BN-13, 2023-5-001/BN-14, 2023-5-001/BN-15 sayılı Bilgi Notları Kurulun 06.06.2024 tarihli toplantısında görüşülmüş ve sırasıyla 24-25/607-254, 24-25/608-255, 24-25/609-256, 24-24/610-257 sayıları ile yürütülen soruşturmanın bayilere bölge/müşteri kısıtlaması getirilmesi ve internet kanalıyla yapılan satışların kısıtlanmasına yönelik iddialar bakımından sonlandırılmasına karar verilmiştir. (11) Ayrıca soruşturma kapsamında Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar İle Hâkim Durumun Kötüye Kullanılmasına Yönelik Soruşturmalarda
24-50/1134-489 3/20 Uygulanabilecek Uzlaşma Usulüne İlişkin Yönetmelik (Uzlaşma Yönetmeliği) uyarınca BİLFEN ve ZEKA KÜPÜ tarafından uzlaşma başvurusunda bulunulmuştur. (12) BİLFEN’in uzlaşma başvurusu Kurum kayıtlarına 17.08.2023 tarih ve 41659 sayı ile intikal etmiştir. Söz konusu başvuru hakkında hazırlanan 08.09.2023 tarihli ve 2023-5-001/BN-03 sayılı Bilgi Notu, Kurulun 14.09.2023 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 23-43/816-M sayı ile uzlaşma görüşmelerine başlanması kararı verilmiştir. Uzlaşma görüşmelerine başlanmasına ilişkin Kurul kararını takiben BİLFEN ile 23.10.2023 tarihinde uzlaşma görüşmesi gerçekleştirilmiştir. Uzlaşma görüşmesi ve elde edilen bilgiler çerçevesinde hazırlanan 13.02.2024 tarihli ve 2023-5-001/BN-09 sayılı Bilgi Notu, Kurulun 15.02.2024 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 24-08/137-MUA sayılı uzlaşma ara kararı alınmıştır. BİLFEN tarafından 15 gün içerisinde gönderilen uzlaşma metni 21.02.2024 tarih ve 48889 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Nihai uzlaşma metnine istinaden hazırlanan 28.02.2024 tarih ve 2023-5-001/BN-10 sayılı Bilgi Notu, Kurulun 29.02.2024 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 24-11/186-74 sayılı karar ile soruşturmanın söz konusu iddia bakımından uzlaşma ile sonlandırılmasına karar verilmiştir. (13) Benzer şekilde soruşturmanın bir diğer tarafı ZEKA KÜPÜ’nün uzlaşma başvurusu 10.08.2023 tarih ve 41446 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Söz konusu başvuru hakkında hazırlanan 15.08.2023 tarihli ve 2023-5-001/BN-02 sayılı Bilgi Notu Kurulun 17.08.2023 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 23-39/720-M sayı ile uzlaşma görüşmelerine başlanması kararı verilmiştir. Uzlaşma görüşmelerine başlanmasına ilişkin Kurul kararını takiben ZEKA KÜPÜ ile uzlaşma görüşmesi gerçekleştirilmiştir. Hazırlanan 07.02.2024 tarihli ve 2023-5-001/BN-08 sayılı Bilgi Notu, Kurulun 15.02.2023 tarihli toplantısında görüşülerek 24-08/136-MUA sayılı uzlaşma ara kararı alınmıştır. ZEKA KÜPÜ tarafından 15 gün içerisinde gönderilen uzlaşma metni 28.02.2024 tarih ve 49183 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Nihai uzlaşma metnine istinaden hazırlanan 04.03.2024 tarih ve 2023-5-001/BN-11 sayılı Bilgi Notu, Kurulun 07.03.2024 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 24-12/238-98 sayılı karar ile soruşturmanın söz konusu iddia bakımından uzlaşma ile sonlandırılmasına karar verilmiştir. (14) Kurulun 30.11.2023 tarih ve 23-55/1101-M sayılı kararı ile söz konusu soruşturma süresinin 22.12.2023 tarihinden itibaren 6 ay uzatılmasına karar verilmiştir. (15) Haklarındaki soruşturma yeniden satış fiyatının tespiti iddiası bakımından devam eden UZMAN KARİYER ve BAŞKENT hakkında hazırlanan 14.06.2024 tarihli ve 2023-5-001/SR-01 sayılı Soruşturma Raporu 08.07.2024 tarihinde BAŞKENT tarafından tebellüğ edilmiştir. BAŞKENT’in ikinci yazılı savunması 01.08.2024 tarih ve 54688 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Soruşturma Raporunu 08.07.2024 tarihinde tebellüğ eden UZMAN KARİYER tarafından gönderilen ikinci yazılı savunma ise 02.08.2024 tarih ve 54791 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. (16) Tarafların ikinci yazılı savunması çerçevesinde hazırlanan Ek Görüş 2023-5-001/EG-01 ve 2023-5-001/EG-02 sayıyla ilgili teşebbüslere tebliğ edilmiştir. (17) Ek Görüşü takiben UZMAN KARİYER ve BAŞKENT tarafından gönderilen üçüncü yazılı savunmalar sırasıyla 02.10.2024 tarih ve 56985 sayı ve 02.10.2024 tarih ve 57017 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. (18) Kurul; yürütülen soruşturma ile ilgili olarak düzenlenen Rapor’a, Ek Görüş’e, toplanan delillere, savunmalara ve incelenen dosya kapsamına göre 28.11.2024 tarih ve 24-50/1134-489 sayı ile nihai kararı tesis etmiştir.
24-50/1134-489 4/20 (19) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor ve Ek Görüş’te; Başkent Ankara Yayıncılık Eğitim Hizmetleri San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Uzman Kariyer Kitabevi Yayın Dağıtım Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Giyim Gıda Tic. Ltd. Şti.nin bayilerinin yeniden satış fiyatlarına müdahale ederek 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettikleri ve adı geçen teşebbüslere idari para cezası uygulanması gerektiği ifade edilmiştir. I. İNCELEME, GEREKÇE VE HUKUKİ DAYANAK I.1. Soruşturma Tarafları Hakkında Bilgi I.1.1. BAŞKENT (20) 2019 yılında kurulan BAŞKENT, 1-12. sınıf öğrencilerinin ihtiyaçlarına yönelik olarak konu anlatımı kitabı, soru bankası kitabı, test ve deneme sınavları gibi ürünlerin üretimi ve dağıtımı amacıyla eğitim yayıncılığı pazarında faaliyet göstermektedir. “Ankara Yayıncılık”, “İrem Yayıncılık” gibi markalarla faaliyetlerini sürdürmekte olan BAŞKENT’in 2022 yılındaki net satışları (.....) TL olarak gerçekleşmiştir. BAŞKENT tek ortaklı yapıya sahip olup, 12.04.2023 tarihinde Kerem KOÇER’den 10.000.000 TL sermaye karşılığı 1000 adet payını hukuki ve mali yükümlülükleri ile beraber Dilan KOÇER’e devredilmiştir1. I.1.2. UZMAN KARİYER (21) 1987 yılında kurulan UZMAN KARİYER, 2000 yılından itibaren kitap ve yayıncılık sektöründe faaliyet göstermektedir. KPSS, ALES, DGS ve memuriyet sınavları için test kitapları üretmekte ve satışa sunmaktadır. (22) UZMAN KARİYER; “Hiper Zeka Yayınları”, “Ramsgate Publishing”, “Sevilen Hocalar” ve “Mavi Önlük Yayınları” markaları ile Türkiye’deki satış ve pazarlama faaliyetlerini yürütmektedir. UZMAN KARİYER’in 2022 yılı için gayrisafi geliri (.....) TL olarak gerçekleşmiştir. I.2. Sektöre İlişkin Bilgiler (23) Çeşitli yazılı ürünlerin basılması ve dağıtılmasını ifade eden yayıncılık faaliyeti; içerisinde gazete, kitap, dergi gibi birçok türü barındıran, tüketici tercihi ve yaş grubu gibi kriterlere göre tür bakımından farklı alt kırılımlara sahip bir sektördür. (24) Yayıncılık sektöründe, fikri ve sınai hakların koruma altına alınması önemli olup sektör oyuncuları açısından sorun teşkil eden korsanla mücadele çeşitli uluslararası sözleşmeler, Avrupa Birliği Direktifleri, Fikir ve Sanat Eserleri Kanunu’nun (FSEK) ilgili hükümleri ve bandrol benzeri uygulamalarla sağlanmaktadır. Bandrol Uygulamasına İlişkin Usul ve Esaslar Hakkında Yönetmelik’in (Bandrol Yönetmeliği) “Tanımlar” başlıklı 4. maddesinde bandrol; “Fikir ve sanat eserlerinin izinsiz çoğaltılmalarının ve taklit edilmelerinin önlenmesi amacıyla; fikir ve sanat eserlerinin çoğaltılmış nüshaları ile süreli olmayan yayınların üzerine yapıştırılan, sökülmesi halinde parçalanan ve yapıştırıldığı malzemenin özelliğini kaybettiren nitelikte güvenlik şeridi içeren holografik özellikli bir güvenlik etiketini veya dijital olarak üretilen güvenlik etiketini” ifade etmekte olup hem fikri hakların korunmasında hem de yayımlanan kitapların takibinde ciddi bir rol oynamaktadır. (25) Ülkemizde yayınevlerinin, ürettikleri kitapların her biri için Yayımcı Meslek Birlikleri Federasyonu’ndan (YAYFED) bandrol alması, Bandrol Yönetmeliği’nin 5. maddesi 1 12.04.2023 tarih ve 10810 sayılı Türkiye Ticaret Sicil Gazetesi.
24-50/1134-489 5/20 gereğince zorunludur. Yayıncılık sektöründeki meslek birliği kuruluşlarından biri olan ve Türkiye Basım Yayın Meslek Birliği ile Yayıncılar Telif Hakları ve Lisanslama Meslek Birliği’nin aldığı ortak kararla kurulan2 YAYFED tarafından hazırlanan raporda3 ve soruşturma taraflarından elde edilen bilgilerde, bandrollenen kitapların türlerine göre yetişkin kültür yayınları, yetişkin kurgu edebiyat yayınları, çocuk kitapları, gençlik kitapları, eğitim yayınları, akademik yayınlar, inanç yayınları ve ithal yayınlar olarak ayrıldığı ifade edilmektedir. (26) Türkiye Yayıncılar Birliği (TÜRKYAYBİR) tarafından hazırlanan “2023 Yılı Kitap Pazarı Raporu”nda, yayımlanan kitapların türlerine göre dağılımına yer verilmiş ve buna göre, 2023 yılında bir önceki yıla göre bandrollenen toplam kitap sayısında %5,3 artış sağlanmışken, eğitim alanındaki kitaplarda ise %3,4’lük bir düşüş yaşanmış; eğitim alanında yayımlanan kitapların toplam bandrollenen kitap sayısına oranı ise 2022 yılında %47,9 iken, 2023 yılında bu oran %44 olmuştur. (27) YAYFED tarafından paylaşılan bandrol verilerine göre, 2023 yılında Nisan ayına kadar bandrollenen kitaplarda, eğitim yayımlarına yönelik kitaplar %35’lik bir paya sahip olup söz konusu oran 2022 yılının Ocak-Nisan ayları arasında %43 olarak gerçekleşmiş, 2023 yılı itibarıyla bandrollenen eğitim yayını kitaplarında hem sayı hem de toplamdaki oranda önceki yıllara göre azalma görülmüştür. I.3. İlgili Pazar I.3.1. İlgili Ürün Pazarı (28) İlgili Pazarın Tanımlanmasına İlişkin Kılavuz’da (İlgili Pazar Kılavuzu), pazarı tanımlamanın temel amacının incelenen teşebbüslerin rekabet koşullarının belirlenmesi olduğu ifade edilmiş, bir pazarın “ilgili ürün pazarı” ve “ilgili coğrafi pazar” olarak sınıflandırılmasının; incelenen teşebbüslerin davranışlarını sınırlandırabilecek ve rekabetçi baskıdan bağımsız hareket etmelerini önleyecek rakiplerin tespiti amacını taşıdığı ifade edilmiştir. (29) Bandrol sayısı bazında eğitim yayıncılığı, kitap yayıncılığı pazarının yaklaşık yarısını oluşturmaktadır. Haklarında soruşturma yürütülen yayınevleri tarafından Kuruma gönderilen cevabi yazılarda da eğitim yayıncılığının diğer yayıncılık türlerinden ayrı konuma sahip olduğunun ifade edildiği görülmektedir. (30) Dosya kapsamında elde edilen bilgi ve belgeler kapsamında, eğitim yayıncılığının diğer yayıncılık türlerinden birçok yönden farklılaştığı anlaşılmaktadır. Eğitim yayıncılığını diğer yayıncılık türlerinden ayıran temel faktör ürünlere yönelik talebin yapısından kaynaklanmaktadır. Kültür yayıncılığı gibi yayıncılık türlerinde kitapların hedef kitlesi çok daha geniş olabilirken eğitim yayıncılığında hedef kitle genel olarak öğretmen ve öğrencilerden oluşmaktadır. Soruşturma tarafı yayınevleri tarafından, eğitim yayıncılığının pazarlama yöntemleri bakımından da diğer yayıncılık türlerinden ayrıştığı, genel nitelikteki reklam ve tanıtıcı faaliyetler yerine eğitim kurumlarındaki öğretmen ve öğrencileri doğrudan hedef alan yüz yüze tanıtım faaliyetlerinin gerekli olduğu, bu hususun da diğer yayıncılık türlerinden farklı olarak eğitim yayıncıları için dağıtım sistemi kurulmasını gerektirdiği ifade edilmiştir. (31) Eğitim yayıncılığını diğer yayıncılık türlerinden ayrıştıran bir başka unsur da diğer yayıncılık türlerinde kitapların raf ömrü daha uzun olabilirken eğitim yayıncılığı 2 YAYFED’in kuruluşuna dair onay 14.02.2011 tarihinde Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından verilmiştir. 3 YAYFED, Bandrol Raporu, 2019.
24-50/1134-489 6/20 alanındaki kitapların raf ömrünün MEB tarafından belirlenen ve değişebilen müfredata bağlı olarak daha kısa olabilmesidir. Anılan bilgiler doğrultusunda, mevcut dosya bakımından “eğitim yayıncılığı pazarı”nın diğer yayınlara ilişkin pazarlardan ayrıştığı görülmektedir. (32) Bununla birlikte İlgili Pazar Kılavuzu’nun 20. paragrafında geçen "... inceleme konusu işlem, gerek ürün gerekse coğrafi açıdan olası alternatif pazar tanımları çerçevesinde rekabet açısından endişeler yaratmıyorsa ya da alternatif tüm tanımlar açısından rekabeti bozucu bir etki söz konusu oluyorsa pazar tanımı yapılmayabilir" hükmü doğrultusunda, yukarıda yer verilen tespitlerle birlikte işbu dosya kapsamında incelenen iddialar bakımından yapılacak değerlendirmeyi değiştirmeyeceğinden, kesin bir ilgili pazar tanımı yapılmamıştır. I.3.2. İlgili Coğrafi Pazar (33) Tarafların faaliyetlerini ülke çapında gerçekleştirdiği ve bu faaliyetlerin rekabet koşullarında bölgeler bazında belirgin bir farklılık bulunmadığı anlaşılmaktadır. (34) Yayınevleri tarafından üretimi ve satışı gerçekleştirilen ürünler bakımından ülkenin herhangi bir bölgesinde rekabet koşullarının diğer bölgelerden farklılık göstermesini gerektiren hususların mevcut olmaması nedeniyle dosya kapsamında ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak belirlenmiştir. I.4. Yerinde İncelemelerde Elde Edilen Bulgular I.4.1. BAŞKENT’te Yapılan Yerinde İncelemede Elde Edilen Bulgular4 Bulgu-2: BAŞKENT (.....) yetkilisi (.....)’in mobil cihazından elde edilen 01.06.2022 tarihli ve “(.....)” isimli WhatsApp grup yazışmasında yer alan ifadelere aşağıda yer verilmektedir: (.....): “30.05.2022 tarihinde şirket avukatlarımızın da dahil olduğu aylık olağan toplantımızda alınan karar. Bayilerimizin internet satışlarını 01.06.2022 tarihinde geçerli olmak üzere 30.12.2022 tarihine kadar İndirimsiz Liste Fiyatından yapmalarına bu tarihten sonra ürünlerimizin internet satışlarının tamamen kaldırılmasına oy birliği ile karar verilmiştir. Bu kurallara uymayan bayilerimiz İsim ve telif hakları şirketimize ait olan ürünlerin satışını yapmaktan 1.ihlalde uyarı, 2. ihlalde (.....) tl para cezası,3. ihlalde cari hesabın kapatılarak ürün sevkiyatı durdurulacaktır. Bu konunun şirketimiz için çok önem arzettiğini hiçbir şekilde taviz verilmeyeceğini belirterek sizlerinde bu konuda azami hassasiyet göstermenizi rica ederiz. Anlayışınız için teşekkür eder bol kazançlar dileriz. ANKARA YAYINCILIK EĞT.HİZ.LTD.ŞTİ YÖNETİM KURULU” 4 Bulguların bir kısmı BAŞKENT ve UZMAN KARİYER tarafından sunulan taahhütlere konu edilen internet satış kısıtlaması ve bölge/müşteri kısıtlamasına ilişkin rekabet sorunlarına işaret ettiğinden yapılan değerlendirmelerde bunlara yer verilmemiştir.
24-50/1134-489 7/20 Bulgu-3: BAŞKENT (.....) yetkilisi (.....)’in mobil cihazından elde edilen ve 16.07.2022 tarihinde (.....) olarak kayıtlı kişi ile (.....) arasında yapılan WhatsApp yazışmasına aşağıda yer verilmektedir: (.....): “(.....) abi İnternet üzerindeki bütün sitelerde bizim kitapların fiyatını düzeltirmisin. Bu sana ikinci ihtar oldu birsonrakinde carini kapatacaklar sana zahmet dikkat edermisin.” (.....)5: “TAMAM” Bulgu-7: BAŞKENT (.....) yetkilisi (.....)’ın mobil cihazından elde edilen ve 30.08.2022 tarihinde (.....) olarak kayıtlı kişi ile (.....) arasında yapılan WhatsApp yazışmasına aşağıda yer verilmektedir: (.....): “Abi Merhaba (.....) hala düzetmemiş” (…..)6: “%(.....) düZenledim sıkıntı olursa bakarız” (.....): “Tamam :D” (.....): “Bi sahte hesap daha açmıyalım” (.....): “O da bulunur ki Neyse ben duymadım Sorun olursa ararız tekrar” (.....): “Tamam teşekkür ederim söylersin düzeltti diye” (.....): “Tamam” Bulgu-8: BAŞKENT (.....) yetkilisi (.....)’ın mobil cihazından elde edilen ve 01.09.2022 tarihinde (.....) ile (.....) arasında yapılan WhatsApp yazışmasına aşağıda yer verilmektedir: (.....): ((.....)) 5 (.....)’den elde edilen WhatsApp yazışmalarında “(.....)” ismiyle kayıtlı şahsın BAŞKENT (.....) yetkili bayisi olduğu tespit edilmiştir. 6 (.....)’tan elde edilen WhatsApp yazışmalarında "(.....)” ismiyle kayıtlı şahsın BAŞKENT (.....) yetkili bayisi olduğu tespit edilmiştir.
24-50/1134-489 8/20 “Kitap (.....)” (.....): “O Benim değil yemin ederim . benimkini düzeltti hepsi burada indirim yapmış ben yapınca üstünü çizmiyor” (.....): “Başka birisi mi bu? Sizinkilerin isimleri nedir?” (.....): “Kitap (.....) Resmi olarak hiçbir bağım yok” (35) Bulgu-10: BAŞKENT (.....) yetkilisi (.....) mobil cihazından elde edilen ve 05.09.2022 tarihinde (.....) olarak kayıtlı kişi ile (.....) arasında yapılan WhatsApp yazışmasına aşağıda yer verilmektedir: (.....): “(.....) düzeltmiş, (.....) halen bozuyor Az önce (.....) beyle konuştum Bunlar düzeltilmeden ürün çıkışı yapılmayacak diyor” ((.....)) ((.....)) “Bunlar halen düzelmemiş”
24-50/1134-489 9/20 Bulgu-12: BAŞKENT (.....) yetkilisi (.....)’ın mobil cihazından elde edilen ve 11.09.2022 tarihinde (.....) olarak kayıtlı kişi ile (.....) arasında yapılan WhatsApp yazışmasına aşağıda yer verilmektedir: (.....): “(.....) abi kolay gelsin size gönderdiğim fiyat ihlalleri halen düzelmemiş patron mesaj attı bugün niye düzelmedi diye. … size zahmet gönderdiğim fiyat listesine göre (üst fiyat olacak şekilde) düzeltir misiniz?” (.....): “Elim değmedi bugün bakmaya çalışırım güncelledim ikisiinde etiket fiyatına” Bulgu-13: BAŞKENT (.....) yetkilisi (.....)’ın mobil cihazından elde edilen ve 19.09.2022 tarihinde (.....) olarak kayıtlı kişi ile (.....) arasında yapılan WhatsApp yazışmasına aşağıda yer verilmektedir: (.....): ((.....)) “SATICI: Ünvanı: (.....) Adresi: (…..) Telefon: (…..) Abi merhaba bir ilgilenir misin kitabın liste fiyatı (.....) TL” (.....): “Tamam Stoğu kapatmışlar tekrar açılmış olabilir kampanyada fiyat müdale etmiyormuş. (.....) tane varstok” (.....): “Abi kapatılırsa çok iyi olur biliyorsun sürekli atıyolar bana, ben de size atıyorum” Bulgu-15: BAŞKENT (.....) yetkilisi (.....)’ın mobil cihazından elde edilen ve 13.11.2022 tarihinde (.....) olarak kayıtlı kişi ile (.....) arasında yapılan WhatsApp yazışmasına aşağıda yer verilmektedir: (.....): “Fiyat ta normal. Hepsi buradanın sepet indirimi sepetten önce yansıtması. Aradım teknik ekibe bilgi verildi denildi. 1 haftalık indirim. Sadece sroğa müdahale edebiliyorum. 1 hafta idare etsin”
24-50/1134-489 10/20 (.....): “Fiyat normal değil abi ikisi (.....) TL müsaade kosusunda bir şey diyemem ben Senin yazdıklarını iletirim ama ne derler bilmiyorum “ (.....): “Onu düzelttim (.....) olarak dersin düzeltmiş diye” Bulgu-19: BAŞKENT (.....) yetkilisi (.....)’in mobil cihazından elde edilen ve 05.01.2023 tarihinde (.....) olarak kayıtlı kişi ile (.....) arasında yapılan WhatsApp yazışmasına aşağıda yer verilmektedir: (.....): “Abi ben siparişi oluşturdum 31 aralıkta verdiğim siparişin içinde kurumsal denemede vardı ayın 9u demişim hocaya bugün veririsen inşallah Cumartesi burada olur.Kargodaydım çaldıranın siparişleri gelmiş mesela sana zahmet abi bari bugün çıkarsınlar.” ((.....)) (.....): “Abi ürün çıkışı yapamayacağız daha öncede defaten internet ile alakalı uyarmamıza rağmen düzeltilmediği için şimdilik ürün sevki olmayacak” (.....): “(.....) abi ben daha önce düzetttim lakin bunlar durmadan indirdiler en son okula kitap verirken siparişimi bozdular internette daha uygun diye fakat ben şimdi hemen düzeltiyorum. Ben isterim ki hepsi üzeri fiyattan olsun para kazanalım. Hemen düzeltiyorum sana zahmet abi siparişleri çıkar çünkü içinde kurumsal deneme de mevcut pazartesi yapılacak diye söz verdim abi. abi sana zahmet birkaç ürün vardı onlarıda düzelttim senden ricam ürünlerin çıkışını yap hocalara karşı çok mağdur olacağım” I.4.2. UZMAN KARİYER’de Yapılan Yerඈnde İncelemede Elde Edඈlen Bulgular Bulgu-46: 12.05.2023 tarihinde UZMAN KARİYER’de yapılan yerinde inceleme esnasında teşebbüs yetkilisi (.....) tarafından kullanılan bilgisayardan elde edilen “AÖF BAYİLİK SÖZLEŞMESİ” isimli sözleşme maddelerine aşağıda yer verilmektedir: “(…..TİCARİ SIR…..)”
24-50/1134-489 11/20 Bulgu-72: 12.05.2023 tarihinde UZMAN KARİYER’de yapılan yerinde inceleme esnasında elde edilen ve yerinde inceleme tutanağının ekinde taslak halinde yer alan “20… - 20… ÖĞRETİM YILI BAYİLİK SÖZLEŞMESİ” isimli sözleşme maddesine aşağıda yer verilmektedir7: “(…..TİCARİ SIR…..)” I.5. Değerlendඈrme (36) Mevcut dosyanın konusunu; BAŞKENT ve UZMAN KARİYER’in dağıtıcılarının yeniden satış fiyatlarını belirlediği iddiası oluşturmaktadır. Anılan hususun, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında olması nedeniyle iddianın mezkûr Kanun’un ilgili maddesi kapsamında incelenmesi gerekmektedir. Bu doğrultuda, öncelikle yeniden satış fiyatının teorik çerçevesine, akabinde ise dosya kapsamında elde edilen bulguların değerlendirilmesine yer verilecektir. I.5.1. Yeniden Satış Fiyatının Belirlenmesine İlişkin Teorik Çerçeve (37) 4054 sayılı Kanun’un “Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar” başlıklı 4. maddesi: “Belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri hukuka aykırı ve yasaktır. Bu haller, özellikle şunlardır: a) Mal veya hizmetlerin alım ya da satım fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet, kar gibi unsurlar ile her türlü alım yahut satım şartlarının tespit edilmesi…” (38) hükmünü haizdir. Söz konusu madde, aynı seviyede faaliyet gösteren rakip teşebbüsler arasındaki rekabeti sınırlayıcı anlaşmaları (yatay anlaşmalar) kapsadığı gibi rakip olmayan, başka bir ifadeyle tedarik zincirinin farklı seviyelerinde yer alan teşebbüsler arasındaki anlaşmaları (dikey anlaşmalar) da kapsamaktadır. (39) 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nin (2002/2 sayılı Tebliğ) kapsamını belirleyen 2. maddesinde, “Üretim veya dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet gösteren iki ya da daha fazla teşebbüs arasında belirli mal veya hizmetlerin alımı, satımı veya yeniden satımı amacıyla yapılan anlaşmalar” dikey anlaşmalar olarak tanımlanmıştır. 2002/2 Sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliğinin Açıklanmasına Dair Kılavuz’a göre (Kılavuz) bir anlaşmanın dikey anlaşma sayılabilmesi için anlaşmaya iki veya daha fazla teşebbüsün taraf olması, 7 Dosya kapsamında gerçekleştirilen yerinde incelemelerin akabinde UZMAN KARİYER’den bayileri ile yaptıkları sözleşmelerin imzalı birer örneği talep edilmiş; UZMAN KARİYER tarafından gönderilen cevabi yazıda bayiler ile yapılan sözleşmelerin matbu ve tek tip olup herhangi bir koşulda değişiklik göstermediği, söz konusu sözleşmelerin de yerinde inceleme esnasında inceleme heyeti tarafından teslim alındığı ifade edilmiştir. Bu doğrultuda, Bulgu-46’da yer alan AÖF Bayilik Sözleşmesi ve Bulgu-72’de yer alan Uzman Kariyer Bayilik Sözleşmesinin yerinde inceleme tarihi itibarıyla UZMAN KARİYER tarafından uygulanan bir yıl süreli bayilik sözleşmeleri olduğu anlaşılmaktadır. Yerinde incelemenin gerçekleştirildiği tarih dikkate alındığında ise bayilik sözleşmelerinin 2022-2023 eğitim-öğretim yılına ait olduğu anlaşılabilmektedir.
24-50/1134-489 12/20 tarafların üretim veya dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet gösteriyor olması, anlaşmanın belirli mal ve veya hizmetlerin alımı, satımı veya yeniden satımı amacıyla yapılmış olması gerekmektedir. (40) 2002/2 sayılı Tebliğ’in 2. maddesine göre dikey anlaşmalar “Tebliğde belirtilen koşulları taşıması kaydıyla, Kanunun 4 üncü maddesindeki yasaklamadan Kanunun 5 inci maddesinin üçüncü fıkrasına dayanılarak grup olarak muaf” tutulmuştur. Dikey anlaşmaların, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi hükümlerinin uygulanmasından grup olarak muaf tutulabilmesi için 2002/2 sayılı Tebliğ’in “Kapsam” başlıklı 2. maddesinin ikinci paragrafında yer alan “sağlayıcının dikey anlaşma konusu mal ve hizmetleri sağladığı ilgili pazardaki pazar payının %30’u aşmaması” koşulunu taşıması gerekmektedir. Ayrıca anılan Tebliğin “Anlaşmaları Grup Muafiyeti Kapsamı Dışına Çıkaran Sınırlamalar” başlıklı 4. maddesi, “Aşağıda sayılan, rekabeti doğrudan veya dolaylı olarak engelleme amacı taşıyan sınırlamaları içeren dikey anlaşmalar bu Tebliğ ile tanınan muafiyetten yararlanamaz” hükmünü içermektedir. Dolayısıyla söz konusu maddede sayılan kısıtlamaları içermeyen dikey anlaşmalar grup muafiyetinden yararlanabilmektedir. Buna göre;  Alıcının kendi satış fiyatını belirleme serbestisinin engellenmesi (Taraflardan herhangi birinin baskısı veya teşvik etmesi sonucu sabit veya asgari satış fiyatına dönüşmemesi koşuluyla, sağlayıcının azami satış fiyatını belirlemesi veya satış fiyatını tavsiye etmesi mümkündür.),  Seçici dağıtım sisteminde, bir sistem üyesinin yetkili olmadığı yerde faaliyet göstermesinin yasaklanması hakkı saklı kalmak kaydıyla, perakende seviyesinde faaliyet gösteren sistem üyelerinin son kullanıcılara yapacakları aktif veya pasif satışların kısıtlanması,  Seçici dağıtım sisteminde, sistem üyelerinin kendi aralarındaki alım ve satımın engellenmesi,  Parçaların birleştirilmesi ile oluşturulan malların söz konusu olması hâlinde, bu parçaları satan sağlayıcı ile birleştiren alıcı arasındaki anlaşmalarda, sağlayıcının bu parçaları son kullanıcılara veya malların bakımı ya da onarımıyla alıcı tarafından yetkilendirilmemiş tamircilere yedek parça olarak satmasının yasaklanması,  Aşağıdaki haller dışında, alıcının sözleşme konusu mal veya hizmetleri satacağı bölge veya müşterilere ilişkin kısıtlamalar getirilmesi: o Alıcının müşterilerince yapılacak satışları kapsamaması kaydıyla, sağlayıcı tarafından kendisine veya bir alıcıya tahsis edilmiş münhasır bir bölgeye ya da münhasır müşteri grubuna yapılacak aktif satışların kısıtlanması, o Toptancı seviyesinde faaliyet gösteren alıcının son kullanıcılara yönelik satışlarının kısıtlanması, o Bir seçici dağıtım sistemi üyelerinin yetkili olmayan dağıtıcılara satış yapmalarının kısıtlanması, o Birleştirilmek amacıyla tedarik edilen parçaların söz konusu olması halinde, alıcının bunları üretici konumundaki sağlayıcının rakiplerine satmasının kısıtlanması halleri anlaşmaları grup muafiyetinin kapsamından çıkarmaktadır. (41) Görüldüğü üzere anlaşmaları grup muafiyeti kapsamı dışına çıkaran sınırlamalardan biri olarak alıcının kendi satış fiyatını belirleme serbestisinin engellenmesi sayılmaktadır. Bununla birlikte, “Tarafların herhangi birisinin baskısı veya teşvik etmesi
24-50/1134-489 13/20 sonucu sabit veya asgari satış fiyatına dönüşmemesi koşuluyla, sağlayıcının azami satış fiyatını belirlemesi veya tavsiye etmesi mümkündür.” Alıcıya bildirilen azami veya tavsiye nitelikteki satış fiyatlarının asgari veya sabit fiyata dönüşmemesi için, söz konusu fiyatların azami veya tavsiye niteliğinde olduğunun yayınlanan fiyat listelerinde ya da ürünün üzerinde açıkça belirtilmesi gerekmektedir. (42) Sağlayıcı tarafından alıcının sabit veya asgari satış fiyatının belirlenmesini içeren yeniden satış fiyatının tespiti anlaşmaları, Dikey Anlaşmalara İlişkin Kılavuz’un (Kılavuz) 18. paragrafında ifade edildiği üzere doğrudan yapılabileceği gibi dolaylı olarak da yapılabilmektedir. Sağlayıcı teşebbüsler, akdetmiş oldukları dikey anlaşmalara açık hüküm koymak suretiyle alıcının satış fiyatını doğrudan belirlemelerinin yanı sıra, aynı ihlali değişik uygulamalar vasıtasıyla dolaylı yollarla da gerçekleştirebilmektedirler. Alıcının kâr marjının belirlenmesi, tavsiye fiyat niteliğinde ilan edilmiş bir fiyat seviyesinden alıcının uygulayabileceği indirim oranının en üst seviyesinin belirlenmesi, alıcıya tavsiye edilen fiyatlara uyduğu oranda kendisine ilave indirimler uygulanması ya da bu fiyatlara uymaması durumunda teslimatların geciktirilmesi, askıya alınması veya anlaşmanın sona erdirilmesi şeklinde alıcının tehdit edilmesi ya da fiilen bu tür cezai yaptırımların uygulanması yeniden satış fiyatının dolaylı yoldan belirlenmesine örnek olarak verilebilir. (43) Bu doğrultuda, sağlayıcıların yeniden satıcılarının yaptıkları satışlara yönelik yalnızca tavsiye fiyat verebildiği ve azami satış fiyatını belirleyebildiği, bunun haricinde yeniden satıcının asgari satış fiyatının belirlenmesi veya sabit fiyat oluşumuna sebebiyet verecek fiyat tespitinde bulunması eylemlerinin rekabet ihlali teşkil edeceği anlaşılmaktadır. (44) Dikey Kılavuz’da açıklandığı üzere, yeniden satış fiyatının tespiti çeşitli şekillerde, çeşitli yöntemlerle ortaya çıkabilmektedir. Bunlardan biri de 2002/2 sayılı Tebliğ’de de değinilen tavsiye niteliğindeki perakende satış fiyatlarının taraflardan herhangi birinin baskı ve teşviki sonucu sabit veya asgari satış fiyatına dönüşmesidir. Daha açık bir anlatımla mevzuat, ilgili Tebliğ kapsamında izin verilen tavsiye fiyat uygulamasının, tavsiye olma niteliğini aşarak, baskı ve teşvik gibi herhangi bir yöntemle yeniden satış fiyatının tespiti uygulamasına dönüşmemesini amaçlamaktadır. Dolayısıyla yeniden satış fiyatına müdahale edildiğinin açık olduğu durumda, ayrıca baskı ve teşvikin gösterilmesi ihlalin varlığını ortaya koymak için gerekli bir koşul olarak aranmamakta, yalnızca tavsiye edilen satış fiyatlarının bayilerin uygulamadaki satış fiyatı ile paralelliğinin, bayinin inisiyatifi sonucu mu gerçekleştiğini veyahut sağlayıcının tavsiye adı altında yayımladığı fiyatlara uyum konusunda kurduğu baskı sonucunda mı geliştiğini ortaya koymak hususunda önem arz etmektedir. Bu çerçevede yeniden satış fiyatına doğrudan müdahalenin varlığını gösteren bulgular sabit olduğunda, ayrıca baskı ve teşvikin gösterilmesi ihlalin varlığını ortaya koymakta belirleyici bir unsur teşkil etmemektedir. (45) Yeniden satış fiyatının tespiti davranışı, bireysel muafiyet bakımından ele alındığında, Muafiyetin Genel Esaslarına İlişkin Kılavuz’un 8. paragrafında dikey anlaşmalar bakımından yeniden satış fiyatının tespiti, yeniden satış fiyatına minimum sınır getirilmesinin amacının rekabeti sınırlamak olduğunun ilk bakışta görülebilecek kadar açık olduğu belirtilmektedir. Bunun yanında aynı Kılavuz’un 9. paragrafında da belirtildiği üzere, anlaşmanın amaç bakımından rekabeti kısıtlayıcı olduğunun tespit edilmesi durumunda; ihlalin varlığının ortaya konulması için ayrıca anlaşmanın pazarda yarattığı ya da yaratacağı rekabet karşıtı etkilerin gösterilmesine gerek bulunmamakta, anlaşmanın etkilerinin ve ihlalin ağırlığının ortaya konulması idari yaptırımın belirlenmesi amacına yönelmektedir.
24-50/1134-489 14/20 (46) Kurulun Baymak8 kararından görüldüğü üzere, “Rekabetin en önemli unsurlarından birisi olan fiyatın, yeniden satış fiyatının tespiti yoluyla belirlenmesinin çoğunlukla, amaç bakımından bir rekabet kısıtı teşkil ettiği kabul edilmekte ve söz konusu uygulamaya 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi kapsamında muafiyet tanınmamaktadır. Zira söz konusu uygulamanın, bazı istisnai haller dışında, 5. maddenin birinci fıkrasının (a) ve (b) bentlerinde sayılan “malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması” ve “tüketicilerin bundan yarar sağlaması” koşullarını karşılaması beklenmemektedir.” Zira yeniden satış fiyatının belirlenmesi neticesinde tüketiciler daha yüksek fiyatlarla karşılaşabilmektedir. Fiyat rekabetinin piyasalarda etkinliği ve dolayısıyla iktisadi refahın artırılmasını sağlayan temel unsur olduğu göz önüne alındığında, marka içi rekabetin fiyata müdahale etmek suretiyle sınırlandırılması tüketici refahını olumsuz yönde etkilemektedir. (47) Yeniden satış fiyatının tespitine ilişkin Kurul kararları incelendiğinde, kararların büyük çoğunluğunda yeniden satış fiyatının belirlenmesinin amacı itibarıyla rekabeti kısıtlayıcı olduğu yönünde değerlendirme yapıldığı görülmektedir. Doğuş Otomotiv9 kararında, Kurul tavsiye edilen adı altında olsa dahi, yeniden satış fiyatının tespiti söz konusu olduğunda, herhangi bir inceleme yapılmasının gerekmediği ve uygulamanın doğrudan yasaklanması, cezalandırılması gerektiğini ifade etmiştir. Anadolu Elektronik10 kararında da “(…) 4. madde hükmü göz önüne alındığında ihlalin ortaya konulabilmesi için yeniden satış fiyatının tespiti uygulamalarına yönelik olarak bir etki analizi yapılması zorunluluğu bulunmamaktadır.” şeklinde bir değerlendirme yapılmıştır. Daha yakın tarihli Aral Oyun11, Baymak12, Philips13, Arnica14, Singer15, DYO Boya16 ve Skechers17 kararlarında da Kurul benzer şekilde yeniden satış fiyatının tespitinin amacı bakımından rekabeti sınırlayıcı olduğunu belirtmiş ve idari para cezası uygulamıştır. (48) Yeniden satış fiyatının tespitine yönelik uygulamaların AB Rekabet Hukuku kapsamında da amaç yönüyle rekabeti kısıtladığı kabul edilmektedir. Komisyon tarafından 2014 yılında yayımlanan “Amaç Yönünden Rekabet Kısıtlarına İlişkin Kılavuz”un18 3.4. maddesinde yeniden satış fiyatının tespitinin amaç yönüyle rekabeti kısıtlayıcı olduğu ifade edilmiştir. Nitekim uygulama bakımından da Komisyon, Yamaha19, Asus20, Denon&Marantz21, Philips22 ve Pioneer23’a çevrim içi perakendecilerin kendi satış fiyatlarını belirleme yeteneklerini sınırlandırmak yoluyla, 8 26.03.2020 tarih ve 20-16/232-113 sayılı Kurul kararı. 9 05.10.2001 tarih ve 01-47/483-120 sayılı Kurul kararı. 10 23.06.2011 tarih ve 11-39/838-262 sayılı Kurul kararı. 11 07.11.2016 tarih ve 16-37/628-279 sayılı Kurul kararı. 12 26.03.2020 tarih ve 20-16/232-113 sayılı Kurul kararı. 13 05.08.2021 tarih ve 21-337/524-258 sayılı Kurul kararı. 14 30.09.2021 tarih ve 21-46/671-335 sayılı Kurul kararı. 15 30.09.2021 tarih ve 21-46/672-336 sayılı Kurul kararı. 16 15.04.2021 tarih ve 21-22/267-117 sayılı Kurul kararı. 17 30.06.2022 tarih ve 22-29/488-197 sayılı Kurul kararı. 18 Guidance on restrictions of competition "by object" for the purpose of defining which agreements may benefit from the De Minimis Notice, madde 3.4. 19 Case COMP/37.975 PO/Yamaha (2003) 20 Case COMP/AT.40465. 21 Case COMP/AT.40469. 22 Case COMP/AT.40182. 23 Case COMP/AT.40181.
24-50/1134-489 15/20 sabit veya asgari yeniden satış fiyatını belirlemeleri gerekçesiyle idari para cezası vermiştir. Birbirinden bağımsız olarak ürünlerini düşük fiyatla satan firmalara üreticiler tarafından müdahale edildiği ve satıcı firmaların yeniden satış fiyatına uymamaları halinde mal vermenin engellenmesi gibi tehdit veya arzın kısıtlanması gibi yaptırımlarla karşılaştığı ifade edilmiştir. (49) Komisyon, 25.01.2019 tarihinde Guess’in perakendecilerin fiyatlarını tespit ettiğini ve “tavsiye edilen” yeniden satış fiyatları ile uyuşmayan fiyatları düzeltmek için müdahalede bulunduğunu belirterek Guess’in yetkili satıcılarının satış fiyatlarına müdahale ederek ABİDA’nın 101. maddesini ihlal ettiğini tespit etmiştir24. Romanya Rekabet Otoritesi’nin 2011 tarihli kararında ise erkek pantolon kumaşları üreticisi SC Producție Zarah Modern SRL’nin distribütörleri SC Cargus Trans SRL ve SC Getin Com SRL ile yaptığı dağıtım anlaşmalarında yeniden satış fiyatının belirlenmesine yönelik maddelerin olduğu tespit edilmiştir. Romanya Rekabet Otoritesi tarafından yapılan değerlendirme sonucunda; ihlalin rekabeti amaç bakımından sınırladığı, rekabeti kısıtlayıcı etkinin kanıtlanmasına gerek olmadığı kararı verilmiştir. (50) Sonuç olarak, gerek AB mevzuat ve uygulamalarında gerek Türk rekabet hukukunda, yeniden satış fiyatının tespiti davranışlarının rekabet hukuku tahtında amacı itibarıyla rekabeti kısıtlayıcı dikey anlaşmalardan biri olarak değerlendirildiği, nitekim Kurul tarafından alınan birçok kararda da yeniden satış fiyatının tespitinin amaç yönünden rekabet ihlali olarak vurgulandığı belirtilmelidir. Bu doğrultuda, sağlayıcı konumundaki teşebbüsler tarafından, yeniden satıcıların satışlarına yönelik yalnızca tavsiye fiyat verilebildiği veya azami satış fiyatının belirlenebileceği, bunun haricinde yeniden satıcının asgari satış fiyatının belirlenmesi veya sabit fiyat oluşumuna sebebiyet verecek fiyat tespitinde bulunulmasının rekabet ihlali teşkil edeceği söylenebilmektedir. Anılan türdeki hükümleri içeren sözleşmeler, ilgili Tebliğ kapsamında sağlanan muafiyetten yararlanamamakta ve 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesindeki yasaklamaya tabi hâle gelmektedir. Yukarıdaki açıklamalar ışığında sağlayıcıların, alıcıların yapacakları satışlarda sadece azami fiyatların ve tavsiye niteliğindeki fiyatların belirlenebileceği; bunun haricinde, özellikle asgari yahut sabit fiyat olmak üzere, yeniden satış fiyatının belirlenmesine yönelik davranışların amaç bakımından rekabet ihlali olacağı sonucuna ulaşılmaktadır. (51) Açıklanan hususlara paralel şekilde mevcut dosya bakımından benzer bir yaklaşım benimsenmiştir. Bu çerçevede, dosya kapsamında elde edilen delillerin değerlendirilmesine devam eden bölümde yer verilmektedir. I.5.2. Dosya Kapsamında BAŞKENT Hakkında Elde Edilen Delillere İlişkin Değerlendirme (52) Bulgu-2’de yer alan ifadeler incelendiğinde; BAŞKENT tarafından yapılan toplantıda, bayilerin internet satışlarını indirimsiz liste fiyatından yapmaları gerektiğine ve aksi durumlarda ceza mekanizması olarak uyarı, para cezası ve ürün sevkiyatının durdurulması işlemlerinin uygulanacağına ilişkin karar alındığı anlaşılmaktadır. Bulgu- 3’te yer alan yazışmalardan BAŞKENT tarafından bir bayiye, internet sitelerinde satılan kitapların fiyatının düzeltilmesi gerektiği ve düzeltilmemesi halinde “carisinin kapatılacağına” ilişkin uyarı yapıldığı görülmektedir. 24 Case COMP/AT.40428.
24-50/1134-489 16/20 (53) Bulgu-7 incelendiğinde BAŞKENT yetkilisinin bir bayiye fiyatların düzeltilmediği uyarısı yaptığı, bayi yetkilisinin ise fiyatların %(.....) iskonto olacak şekilde düzeltildiğini ifade ettiği yer almaktadır. Bulgu-8’den BAŞKENT yetkilisi tarafından bir ekran görüntüsü ve e-pazaryerinde satılan bir kitap linki paylaşılması üzerine bayi yetkilisi tarafından ürünlerin fiyatının düzeltildiği, indirimlerin kampanya nedeniyle e-ticaret sitesi tarafından kendi iradesi dışında yapıldığı cevabının verildiği anlaşılmaktadır. (54) Bulgu-10’da yer verilen WhatsApp yazışmasında BAŞKENT personeli tarafından yetkili bayi ile iletişime geçilerek ürünlerin satış fiyatının düzeltilmesi istenmiş, düzeltilmemesi durumunda ürün sevkiyatının yapılmayacağına ilişkin hatırlatma yapılmıştır. Bulgu-12’de yer alan ifadelerden görüleceği üzere ise, bayiden satış fiyatlarını BAŞKENT tarafından gönderilen fiyat listesine göre üst fiyat olacak şekilde düzeltilmesi talep edilmiş ve bayi tarafından fiyatların düzeltildiğine dair bir yanıt gelmiştir. (55) Bulgu-13’te BAŞKENT personeli ile bayi yetkilisi arasında geçen WhatsApp yazışmasında yer alan “Abi merhaba bir ilgilenir misin kitabın liste fiyatı (.....) TL” ifadesiyle birlikte bayinin e-pazaryerlerinde satışını gerçekleştirdiği ürünlerin fiyatlarının liste fiyatıyla aynı olacak şekilde güncellemesi talep edilmiştir. Bulgu-15’te bayi tarafından paylaşılan ekran görüntüsünde yer alan indirimin e-ticaret sitesinin sepet indirimi olduğu, fiyatlara müdahale edilemediği, yalnızca stok bilgisine müdahale edilebildiği, indirimin bir hafta süreyle geçerli olduğu yönündeki ifadelerine BAŞKENT yetkilisi tarafından “Fiyat normal değil abi ikisi (.....) TL” şeklinde cevap verildiği, buna karşılık daha sonra bayi tarafından fiyatın (.....) TL olarak düzeltildiğine ilişkin yanıt geldiği görülmektedir. (56) Bulgu-19’da bayi tarafından oluşturulan siparişlerin kargoya verilmesi talebine karşılık BAŞKENT tarafından uyarılara rağmen internet satış fiyatları düzeltilmediğinden ürün sevkiyatının gerçekleştirilmeyeceği bilgisinin verildiği görülmektedir. Bayi yetkilisi ise daha önce yapılan uyarılar sonucu fiyatların düzeltildiği, rakip bayiler tarafından internet üzerinden yapılan indirimler nedeniyle kendisinin bir okula yaptığı kitap satışına ilişkin siparişten okul tarafından vazgeçildiği, ancak bayi tarafından uygulanan fiyatların güncel durumda düzeltildiği, ürün sevkiyatının gerçekleşmemesi durumunda mağdur olunacağının ifade edildiği görülmektedir. (57) Elde edilen bulgularda yer alan BAŞKENT’in bayilerinin yeninden satış fiyatına ilişkin dosya konusu uygulamalarına yönelik Kılavuz hükümleri dikkate alınmalıdır. Bilindiği üzere, Kılavuz’da yeniden satış fiyatının belirlenmesine; alıcının kâr marjının belirlenmesi, tavsiye fiyat niteliğinde ilan edilmiş bir fiyat seviyesinden alıcının uygulayabileceği indirim oranının en üst seviyesinin belirlenmesi, alıcıya tavsiye edilen fiyatlara uyduğu oranda kendisine ilave indirimler uygulanması ya da bu fiyatlara uymaması durumunda teslimatların geciktirilmesi, askıya alınması veya anlaşmanın sona erdirilmesi şeklinde alıcının tehdit edilmesi ya da fiilen bu tür cezai yaptırımların uygulanması şeklindeki uygulamalar örnek olarak verilmektedir. (58) Bu çerçevede, yukarıda yer verilen bulgular bir arada değerlendirildiğinde, BAŞKENT tarafından bayilerinin yeniden satış fiyatlarının takip edildiği, belirlenen iskonto oranlarına bağlı olarak daha düşük fiyata satış yaptığı tespit edilen bayilere fiyatların düzeltilmesine ilişkin uyarılarda bulunulduğu, uyarılara rağmen satış fiyatlarını düzeltmeyen bayilere ise para cezası, ticari ilişkilerin izlendiği cari hesapların kapatılması ve ürün sevkiyatının durdurulması gibi cezai yaptırımların öngörüldüğü ve uygulandığı, bu doğrultuda bayilerin satış fiyatlarını kendilerinin belirleyemediği anlaşılmaktadır. Bu kapsamda BAŞKENT tarafından gerçekleştirilen uygulamaların
24-50/1134-489 17/20 bayilerin yeniden satış fiyatının belirlenmesi suretiyle rekabet ihlali oluşturduğu değerlendirilmektedir. (59) Sonuç olarak mevcut dosya kapsamında elde edilen bulguların BAŞKENT’in bayilerinin yeniden satış fiyatlarına müdahale ettiğini ortaya koyar nitelikte olduğu ve bu doğrultuda BAŞKENT tarafından yeniden satış fiyatının tespiti yoluyla 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlal edildiği kanaatine varılmıştır. I.5.3. Dosya Kapsamında UZMAN KARİYER Hakkında Elde Edilen Delillere İlişkin Değerlendirme (60) Bulgu-46’da yer verilen AÖF BAYİLİK SÖZLEŞMESİ’nin 2.3. maddesinde geçen “(.....)” hükmü, UZMAN KARİYER’in yeniden satış fiyatına doğrudan müdahale etme iradesini ortaya koymaktadır. Maddenin devamında, UZMAN KARİYER tarafından belirlenen fiyatlara uyulmaması durumunda bayilik sözleşmesinin tek taraflı olarak feshedilebileceği düzenlenmiştir. Bayinin satacağı ürünün fiyatının UZMAN KARİYER tarafından belirlenen fiyat üzerinden yapılmasının istenmesi ve bu şarta uyulmaması halinde cezai yaptırım olarak sözleşmenin tek taraflı fesih yoluyla sonlandırılacağının ifade edilmesi, yeniden satış fiyatının belirlenmesi olarak değerlendirilmektedir. (61) Aynı sözleşmenin 3.3. maddesinde ise “(.....)” hükmü yer almaktadır. Bayilerin ürün satışlarında yapabileceği indirim oranının tespiti, yeniden satış fiyatının tespiti olarak değerlendirilmektedir. (62) Bulgu-72’de yer verilen Uzman Kariyer Bayilik Sözleşmesi’nin 7. maddesinde geçen “(.....)” hükmü, UZMAN KARİYER tarafından bayilerinin yeniden satış fiyatlarına doğrudan müdahale edildiğini göster niteliktedir. (63) Yerinde incelemelerden elde edilen Uzman Kariyer Bayilik Sözleşmesi’nin imza edilmemiş bir sözleşme örneği olduğu, AÖF Bayilik Sözleşmesi’nin ise Word dokümanı olarak inceleme sırasında alındığı belirtilmelidir. Diğer taraftan, dosya kapsamında UZMAN KARİYER’den bayileri ile yaptıkları sözleşmeler talep edilmiş, UZMAN KARİYER ise sözleşmelerin tek tip ve matbu olduğunu belirtmiş, bu sözleşme örneklerinin de yerinde inceleme esnasında inceleme heyeti tarafından teslim alındığını ifade etmiştir. Bu doğrultuda, yukarıda hükümlerine yer verilen bir yıl süreli bayilik sözleşmelerinin 2022-2023 eğitim-öğretim yılına ait olduğu anlaşılmıştır. (64) Yukarıda yer verilen hususlar çerçevesinde UZMAN KARİYER’in bayilerinin yeniden satış fiyatlarını tespit ettiği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla UZMAN KARİYER tarafından yeniden satış fiyatının belirlenmesi yoluyla 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlal edildiği kanaatine ulaşılmıştır. I.5.4. Ceza Yönetmeliği Kapsamında Değerlendirme (65) Yukarıda yer verilen değerlendirmeler neticesinde BAŞKENT ve UZMAN KARİYER’in yeniden satış fiyatının tespiti suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği kanaatine varılmıştır. 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrasında: “Bu Kanun’un 4, 6 ve 7 nci maddelerinde yasaklanmış davranışlarda bulunanlara, ceza verilecek teşebbüs ile teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyelerinin nihai karardan bir önceki mali yıl sonunda oluşan veya bunun hesaplanması mümkün olmazsa nihai karar tarihine en yakın mali yıl sonunda oluşan ve Kurul tarafından saptanacak olan yıllık gayri safi gelirlerinin yüzde onuna kadar idarî para cezası verilir.” hükmüne yer verilmiştir.
24-50/1134-489 18/20 (66) Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde BAŞKENT ve UZMAN KARİYER’in bayilerinin yeniden satış fiyatını tespit etmesi suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği, dolayısıyla söz konusu teşebbüslere aynı Kanun’un 16. maddesi ve Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik (Ceza Yönetmeliği) hükümleri uyarınca idari para cezası uygulanması gerektiği kanaatine ulaşılmıştır. (67) Ceza Yönetmeliği’nin 5. maddesinde temel para cezasının hesaplanması bakımından karteller ve diğer ihlaller şeklinde bir ayrıma gidilmiş, maddenin birinci fıkrasına göre; temel para cezası hesaplanırken ihlale taraf olan teşebbüslerin Kurul tarafından saptanacak yıllık gayri safi gelirlerinin, karteller için %2'si ile %4'ü, diğer ihlaller için %0,5'i ile %3'ü arasında bir oranın esas alınacağına yer verilmiştir. Ceza Yönetmeliği’nin 3. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi kartelleri “fiyat tespiti, müşterilerin, sağlayıcıların, bölgelerin ya da ticaret kanallarının paylaşılması, arz miktarının kısıtlanması veya kotalar konması, ihalelerde danışıklı hareket konularında, rakipler arasında gerçekleşen, rekabeti sınırlayıcı anlaşma ve/veya uyumlu eylemler” olarak tanımlamış olup bunların dışında kalan ihlaller ise “diğer ihlaller” olarak değerlendirilmektedir. (68) BAŞKENT ve UZMAN KARİYER’in bayilerinin yeniden satış fiyatlarını tespit etmek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği anlaşıldığından, bahse konu ihlalin dikey ilişkiler kapsamında ortaya çıkan bir ihlal olduğu anlaşılmış ve “diğer ihlaller” kategorisinde ele alınmıştır. Ceza Yönetmeliği’nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendinde, teşebbüsün nihai karardan bir önceki mali yıl sonunda oluşan gayri safi gelirinin %0,5’i ile %3’ü arasında Kurul tarafından belirlenecek bir oranın, temel para cezası bakımından esas alınabileceği ifadesi yer almakta olup, bu doğrultuda soruşturma tarafı teşebbüslere nihai karardan bir önceki mali yıl sonunda oluşan gayri safi gelirlerinin %(.....)’i oranında idari para cezası verilebileceği değerlendirilmiştir. (69) Bunun yanı sıra Ceza Yönetmeliği’nin 5. maddesi uyarınca temel para cezasının belirlenmesinde önem arz eden bir diğer husus ihlalin süresidir. İlgili Yönetmeliğin 5. maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendinde, bir yıldan uzun beş yıldan kısa süren ihlallerde temel para cezasının yarısı oranında; (b) bendinde ise beş yıldan uzun süren ihlallerde bir katı oranında arttırılacağı hükme bağlanmıştır. Bu çerçevede, BAŞKENT’in 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettiğine dayanak teşkil eden en eski tarihli yazışma Bulgu-2’de yer alan 01.06.2022 tarihli belgedir. Teşebbüs hakkında elde edilen ve ihlal isnadında bulunulan en yakın tarihli belge ise Bulgu-19’a konu olan 05.01.2023 tarihli yazışmadır. Bu kapsamda teşebbüs hakkında elde edilen ve ihlal isnadında bulunulan ilk ve son belge tarihleri arasındaki sürenin 7 ay 4 gün olduğu tespit edilmiştir. Bu bağlamda ihlal süresinin bir yıldan az olduğu anlaşılmış ve BAŞKENT için temel para cezası ihlalin süresi bakımından artırılmamıştır. (70) UZMAN KARİYER’in 4054 sayılı Kanun’u ihlal ettiğine dayanak teşkil eden belgeler ise AÖF Bayilik Sözleşmesi ve Uzman Kariyer Bayilik Sözleşmesi’nde yer alan ilgili maddelerdir. Daha önce detaylarına yer verildiği üzere UZMAN KARİYER’in bayileriyle akdettiği anlaşılan bir yıl süreli sözleşmeler 2022-2023 eğitim-öğretim dönemine aittir. İlgili sözleşmeler incelendiğinde, süreye ilişkin olarak sözleşmenin belirli şartlar dâhilinde uzatılacağına veya başka türlü herhangi bir belirleyici bir unsura yönelik bir hüküm bulunmadığı görülmektedir. Bu bağlamda sözleşme hükümleri uyarınca ihlal süresinin en fazla bir yıl olacağı ve her halükarda bir yıldan uzun olamayacağı anlaşılmaktadır. Dolayısıyla yerinde inceleme tarihleri de göz önünde bulundurulduğunda, dosya konusu rekabet ihlalinin süresinin bir yıldan fazla olmadığı
24-50/1134-489 19/20 değerlendirilmiş, bu nedenle UZMAN KARİYER için temel para cezası ihlalin süresi bakımından artırılmamıştır. (71) Ceza Yönetmeliği’nin 6. maddesinin birinci fıkrasında temel para cezasını ağırlaştırıcı unsurlar; ihlalin tekerrürü ve soruşturma kararının tebliğinden sonra kartele devam edilmesi ile verilen taahhütlere uyulmaması, incelemeye yardımcı olunmaması, diğer teşebbüslerin ihlale zorlanması gibi haller olarak sayılmıştır. BAŞKENT ve UZMAN KARİYER’in eylemleri bakımından Ceza Yönetmeliği’nin 6. maddesi uyarınca temel para cezasının arttırılmasını gerektirecek herhangi bir ağırlaştırıcı unsur bulunmadığı anlaşılmıştır. (72) Son olarak Ceza Yönetmeliği’nin 7. maddesinin birinci fıkrasında temel para cezasının indirilmesini gerektirecek haller; incelemeye yardımcı olunması, ihlalde kamu otoritelerinin teşvikinin veya diğer teşebbüslerin zorlamasının bulunması, zarar görenlere gönüllü olarak tazminat ödenmesi, diğer ihlallere son verilmesi, ihlal konusu faaliyetlerin yıllık gayri safi gelirler içerisindeki payının çok düşük olması halleri örnek sayılmıştır. BAŞKENT ve UZMAN KARİYER’in eylemleri bakımından Ceza Yönetmeliğinin 7. maddesi uyarınca herhangi bir indirim unsurunun mevcut olmadığı sonucuna varılmıştır.
24-50/1134-489 20/20 J. SONUÇ (73) 22.06.2023 tarihli ve 23-28/541-M sayılı Kurul kararı uyarınca yürütülen soruşturma ile ilgili olarak düzenlenen Rapor’a ve Ek Görüş’e, toplanan delillere, yazılı savunmalara sözlü savunma toplantısında yapılan açıklamalara ve incelenen dosya kapsamına göre, 1. Başkent Ankara Yayıncılık Eğitim Hizmetleri San. ve Tic. Ltd. Şti. ve Uzman Kariyer Kitabevi Yayın Dağıtım Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Giyim Gıda Tic. Ltd. Şti.’nin bayilerinin yeniden satış fiyatlarına müdahale ederek 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiğine, 2. Bu nedenle, 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrası ile Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik’in 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi, ikinci fıkrası uyarınca 2023 yılı gayrisafi geliri üzerinden takdiren - %(.....) oranında olmak üzere Başkent Ankara Yayıncılık Eğitim Hizmetleri San. ve Tic. Ltd. Şti.’ye 2.862.112,41 -TL - %(.....) oranında olmak üzere Uzman Kariyer Kitabevi Yayın Dağıtım Eğitim ve Öğretim Hizmetleri Giyim Gıda Tic. Ltd. Şti.ye 1.672.043,30 -TL idari para cezası verilmesine gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.


Full & Egal Universal Law Academy