Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2024-6-018 (Özelleştirme) Karar Sayısı : 25-24/593-375 Karar Tarihi : 03.07.2025 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE Üyeler : Ahmet ALGAN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK, Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN, Rıdvan DURAN B. RAPORTÖRLER : Burcu OLGUN, Berat Hilal GÜLER, Ahmet Burak KARADUMAN, Volkan AYHAN C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu Büyükdere Cad. No:143 K:6-7A/B Esentepe Şişli/İstanbul (1) D. DOSYA KONUSU: 6758 sayılı Kanun ile yasalaşan 674 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararnameye istinaden Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu’nun kayyım olarak görevlendirildiği ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanununun 54 üncü maddesinin birinci fıkrası uyarınca müsaderesine karar verilen Bellona Mobilya Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi paylarının satışı. (2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumuna 30.05.2024 tarih ve 52391 sayı ile intikal eden, T.C. Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) tarafından gönderilen yazıda, 674 sayılı Olağanüstü Hal Kapsamında Bazı Düzenlemeler Yapılması Hakkında Kanun Hükmünde Kararname’ye istinaden; TMSF’nin Bellona Mobilya Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketine (BELLONA) kayyım olarak görevlendirildiği ve 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu’nun 54. maddesinin birinci fıkrası uyarınca müsaderesine karar verilen BELLONA’nın, Hazine ve Maliye Bakanlığı mülkiyetinde bulunan %100 oranındaki payının TMSF tarafından satışa sunulacağı belirtilerek, söz konusu satışa ilişkin olarak 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun (4054 sayılı Kanun) ve 2013/2 sayılı Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumu’na Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ (2013/2 sayılı Tebliğ) hükümleri uyarınca ön bildirimde bulunulmuştur. (3) Ön bildirim kapsamında Mesleki Daire Görüşü 02.07.2024 tarihli ve 91772 sayılı yazıyla TMSF’ye iletilmiştir. 2013/2 sayılı Tebliğin 4. maddesinin üçüncü fıkrası uyarınca TMSF’nin ilgili Mesleki Daire Görüşüne cevabi yazısı 03.07.2024 tarihli ve 53492 sayılı yazı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiş olup Rekabet Kurulunun (Kurul) görüşü 08.07.2024 tarihli ve 24-29/702-M sayılı Kurul kararı ile oluşturulmuş ve anılan karar TMSF’ye tebliğ edilmiştir. (4) Söz konusu ön bildirimi takiben TMSF’nin Kurum kayıtlarına 21.05.2025 tarih ve 68346 sayı ile intikal eden yazısında; BELLONA ihalesinin 12.03.2025 tarihinde gerçekleştirildiği, en yüksek teklifi veren iki yatırımcının sırasıyla Anadolu Güçbirliği Holding Anonim Şirketi (ANADOLU GÜÇBİRLİĞİ) ve Mila Enerji AŞ ve Biroğlu İnşaat AŞ (MİLA-BİROĞLU) Ortak Girişim Grubu olduğu beyan edilmiş olup 2013/2 sayılı Tebliğ’in 5. maddesi uyarınca teklif sahiplerine ilişkin bildirimler yapılmıştır.
25-24/593-375 2/15 (5) Teklif sahipleri tarafından hazırlanan ve TMSF tarafından Kuruma intikal ettirilen Bildirim Formları’nda tespit edilen eksiklikler ANADOLU GÜÇBİRLİĞİ’nin 17.06.2025 tarihli ve 69406 sayılı, 20.06.2025 tarihli ve 69589 sayılı yazıları; MİLA-BİROĞLU’nun 10.06.2025 tarihli ve 69166 sayılı, 18.06.2025 tarihli ve 69485 sayılı ve TMSF’nin 30.06.2025 tarihli ve 69916 sayılı yazıları ile tamamlanarak Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. (6) Söz konusu bildirim üzerine düzenlenen 02.07.2024 tarih ve 2024-6-018/ÖN sayılı Özelleştirme Nihai Bildirim Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır. (7) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, dosya konusu işleme söz konusu teklif sahipleri açısından izin verilmesinde sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir. G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME G.1. Devredilen: BELLONA (8) BELLONA, 1995 yılında Kayseri’de kurulmuş, 1996 yılında üretime başlamıştır. Yatak odası, yemek odası, genç odası takımları, oturma grupları, yatak, baza ve sandalye gibi mobilya ürünleri üretmektedir. Faaliyetlerine 305.492 m2’si kapalı olmak üzere toplam 438.745 m2 yüz ölçümlü alanda üretim merkezleri ve ilave tesisleri ile devam etmekte olan BELLONA, 79 ilde 644 yurt içi mağaza ve 10 ana bayi ile Türkiye’de; 57 ülkede 83 mağaza ve 81 satış noktası ile yurt dışında tüketicilere hizmet sunmaktadır. Ayrıca %100 iştiraki olan BELLONA USA INC. 1.786 m2 yüz ölçümlü ofis ve showroom alanı ve New Jersey, Florida ve California’da yer alan 14.500 m2 yüz ölçümlü depo alanı ile ABD’de faaliyet göstermektedir. G.2. Teklif Sahipleri G.2.1. ANADOLU GÜÇBİRLİĞİ (9) En yüksek teklifi veren konumundaki ANADOLU GÜÇBİRLİĞİ; Byvill Mobilya AŞ (BYVILL), Gürpınar Paz. ve Tic. AŞ (GÜRPINAR), Doru Mobilya Dayanıklı Tük. Mal. Paz. AŞ (DORU MOBİLYA), Yön Dayanıklı Tüketim Mal. Paz. San. ve Tic. AŞ (YÖN PAZARLAMA), Mobipa Mobilya Teks. İnş. Nak. Petrol Ürünleri Süper Market ve Tur. San. Tic. AŞ (MOBİPA), Garanti Mobilya Tic. ve San. Ltd. Şti. (GARANTİ), Gü-nep Dayanıklı Tüketim Mal. Paz. San. ve Tic. AŞ (GÜ-NEP PAZARLAMA), Batılı Mobilya San. ve Tic. AŞ (BATILI) ile Serdar KARAVİL (BYVILL Yönetim Kurulu üyesi), Hasan ÇAĞLAYAN (MOBİPA Yönetim Kurulu üyesi) ve Mustafa SİVİŞ (YÖN Yönetim Kurulu üyesi) tarafından 14.02.2024 tarihinde kurulmuş bir anonim şirkettir. G.2.2. MİLA-BİROĞLU (10) Özelleştirme bakımından ikinci teklif sahibi olan MİLA-BİROĞLU ortak girişiminin taraflarından MİLA, ikamet amaçlı olmayan bina inşaatı alanında faaliyet gösterip Karayolları Genel Müdürlüğü müteahhitliği yapmaktadır. Ortak girişimin diğer tarafı olan BİROĞLU ise yine ikamet amaçlı olmayan bina inşaatı alanında faaliyet gösterip Toplu Konut İdaresi Başkanlığı müteahhitliği yapmaktadır. Taraflarca MİLA-BİROĞLU ortak girişiminin ihalelere katılmak amacıyla kurulmuş olduğu, TMSF tarafından yakın tarihte açılan Muradiye HES ihalesini kazandığı, ayrıca herhangi bir faaliyetinin bulunmadığı ifade edilmiştir. G.3. Sektöre İlişkin Bilgiler (11) Mobilya sektörü ekonomik büyümeye katkısı ve uluslararası ticaretteki potansiyeli itibarıyla ülke ekonomileri açısından önem arz eden sektörlerden biridir. Ayrıca mobilya sektörü sosyal ve çevresel etkilere de sahiptir. Sektör, mobilya fabrikalarındaki ve
25-24/593-375 3/15 atölyelerdeki istihdamın yanı sıra tasarım, üretim, satış ve pazarlama gibi çeşitli alanlarla Türkiye'de istihdama önemli katkılarda bulunmaktadır1. (12) Türkiye’de mobilya endüstrisi, genellikle geleneksel yöntemlerle çalışan atölye tipi, küçük ölçekli işletmelerin ağırlıkta olduğu bir görünüme sahip olmakla birlikte, son yıllarda orta ve büyük ölçekli işletmelerin sayısında artış söz konusudur2. Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) verilerine göre 2022 yılı sonu itibarı ile mobilya imalatı pazarında 45.227 işletme faaliyet göstermekte olup bunların 41.766’sı mikro ölçekli firmalardan, 2.890’ı küçük, 567’si orta 50 tanesi ise büyük ölçekli firmalardan oluşmaktadır3. Büyük ölçekli firmalar pazardaki mobilya üretiminin %28’ini, orta ölçekli firmalar %25’ini, küçük ve mikro ölçekli firmalar ise geriye kalan üretimi gerçekleştirmektedir4. Büyük ölçekli mobilya üreticileri, genellikle seri üretim yaparak iç ve dış pazarda faaliyet gösterirken, orta ve küçük ölçekli işletmeler özelleştirilmiş ürünler sunarak yerel ve bölgesel pazarlara odaklanmaktadır5. (13) Mobilya, talep esnekliği yüksek bir tüketim ürünüdür ve mobilyaya olan talep yeni konut inşaatları ile gelir artışına paralel bir seyir izlemektedir6. Mobilya imalat sektörünün yıllık ortalama kapasite kullanım oranı, pandeminin etkilerinin en yoğun yaşandığı 2020 yılı hariç 2015-2023 dönemi boyunca %71’in üzerinde seyretmiştir7. Sektörün tam kapasite ile çalışamamasının nedenlerinin başında iç talep yetersizliği, ikinci sırasında dış talep yetersizliği gelmekte olup talep yetersizliğini finansman, çalışanlarla ilgili sorunlar, yerli ve ithal hammadde yetersizliği gibi nedenler izlemektedir8. (14) Türkiye'de mobilya sektörü, pazarın yoğunlaştığı ve/veya orman ürünlerinin yoğun olduğu belirli bölgelerde toplanmış olup önemli mobilya üretim bölgeleri toplam üretimdeki paylarına göre; İstanbul, Ankara, Bursa (İnegöl), Kayseri, İzmir ve Adana olarak sıralanmaktadır. 27.09.2017 tarih ve 17-30/487-211 sayılı Kurul kararında sektörde faaliyet gösteren teşebbüslerin üç grupta değerlendirilebileceği belirtilmiştir. İlgili Kurul kararında sektörde faaliyet gösteren teşebbüslere ilişkin “İlk grupla sektörde geniş bir hedef kitlesine sahip, konsept mağazaları ve ürün çeşidi az sayıda olan ve genellikle Ankara, İnegöl, Kayseri merkezli olan küçük ölçekli firmalar bulunmaktadır. Genellikle markalaşma yoluna gitmeyen ve "no name" olarak adlandırılan bu firmaların, teşebbüs bazında ciroları az olmasına rağmen, sayıca çok olmaları nedeniyle pazarda en büyük pazar payına sahip oldukları tahmin edilmektedir. Bu küçük ölçekli teşebbüslerin yanı sıra ciddi bir kayıt dışılığın varlığından da bahsedilmektedir. Bu iki grubun sektördeki toplam büyüklüklerinin sektörün %65 - %70'ine tekabül ettiği yönünde tahminler mevcuttur. Üçüncü grup ise mobilya üretimi ve dağıtımı konusunda markalaşmış ve ülke geneline yaygınlaşmış teşebbüslerin bulunduğu gruptur." ifadelerine yer verilmiştir. Kararda yer verilen üçüncü grupta, Alfemo Mobilya Sanayi ve Ticaret AŞ (ALFEMO), geçmişte Erciyes Anadolu Holding AŞ (ERCİYES) bünyesinde 1 Ticaret Bakanlığı Mobilya Sektör Raporu, 2021, https://ticaret.gov.tr/data/5b87000813b8761450e18d7b/Mobilya%20Sekt%C3%B6r%20Raporu%202021.pdf, Erişim Tarihi: 19.06.2025. 2 Ticaret Bakanlığı Mobilya Sektör Raporu, 2021. 3 Mobilya Dernekleri Federasyonu (MOSFED) Mobilya Sektörü 2023 Analizi, https://mosfed.com/2023-mobilya-analiz-raporu/, Erişim Tarihi: 19.06.2025. 4 MOSFED Mobilya Sektörü 2023 Analizi. 5 İstanbul Sanayi Odası Mobilya İmalatı Sanayi Sektör Raporu, 2023, https://www.iso.org.tr/sites/1/upload/files/mobilya_sanayi_sektor_raporu_01-12116.pdf, Erişim Tarihi: 19.06.2025. 6 Ticaret Bakanlığı Mobilya Sektör Raporu, 2021. 7 İstanbul Sanayi Odası Mobilya İmalatı Sanayi Sektör Raporu, 2023. 8 Ticaret Bakanlığı Mobilya Sektör Raporu, 2021.
25-24/593-375 4/15 bulunan şirketler [BELLONA, İstikbal Mobilya AŞ (İSTİKBAL), Mondi Mobilya Sanayi ve Ticaret AŞ (MONDİ)], Yataş Yatak ve Yorgan Sanayi Ticaret AŞ (YATAŞ)9, Mapa Mobilya ve Aksesuar Pazarlama AŞ (IKEA), Bambi Mobilya ve Yatak Sanayi AŞ (BAMBİ), Liderler Pazarlama İthalat İhracat İmalat Ticaret ve Sanayi Limited Şirketi (MODALIFE), Yatsan Mağazacılık Satış Pazarlama Dağıtım ve Ticaret AŞ (YATSAN), Ergül Mobilya Ev Tekstili İnşaat Sanayi ve Ticaret AŞ (ERGÜL), Doğanlar Mobilya Grubu İmalat Sanayi ve Ticaret AŞ (DOĞANLAR MOBİLYA GRUBU)10 gibi birçok firma faaliyet göstermektedir. G.4. İlgili Pazar G.4.1. İlgili Ürün Pazarı (15) Dosya kapsamında devre konu teşebbüsün mobilya üretimi ve satışı alanında faaliyet gösterdiği görülmüştür. Mobilya; oturmak, yemek yemek, çalışmak, yatmak vb. durumlar için kullanılan taşınabilir eşyaları nitelendiren genel bir ad olup masa, sandalye, koltuk, dolap, karyola, komodin, kitaplık gibi ev eşyaları ile ofis sandalyesi, ofis masası gibi ofis eşyaları bu kapsamda yer almaktadır. Söz konusu ürünlerin her biri farklı amaçlarla kullanılan, tüketici gözünde farklı nitelikleri ve özellikleri bulunan ve fiyatları birbirlerinden farklı olan ürünlerdir. Dolayısıyla talep ikamesi açısından bakıldığında bu ürünlerin her birinin ayrı bir alt ilgili ürün pazarı olarak tanımlanması mümkündür11. (16) Öte yandan arz ikamesi açısından bakıldığında, mobilya sektörünün genel özelliği olarak teşebbüslerin belirli bir ürün grubundan diğerine geçişte önemli oranda yatırım yapma gerekliliğinin bulunmaması, bu nedenle farklı ürünler arasındaki üretim geçirgenliğinin kolay olmasından ötürü mobilya sektöründe faaliyet gösteren teşebbüslerin aynı anda birçok üründe veya bütün ürünlerde faal olduğu bir yapıyla karşılaşılmaktadır. Benzer şekilde BELLONA'nın belirli bir ürün grubuna yönelik değil, yatak odası, yemek odası, genç odası takımları, oturma grupları, yatak, baza ve sandalye gibi pek çok ürün grubu alanında faaliyette bulunduğu görülmektedir. Bu aşamada, ürün bazında alt kırılıma gidilerek ürün pazarının tanımlanmasının sonuca herhangi bir etkisi olmayacağı değerlendirilmektedir. (17) Nitekim 23.11.2022 tarih ve 22-52/779-321 sayılı Kurul kararında da, ilgili pazarın "mobilya üretimi ve satışı pazarı" veya "markalı mobilya üretimi ve satışı pazarı" şeklinde tanımlanabileceği ifade edilmiştir. İlaveten, dosya konusu işlemin tüketiciler bakımından rekabet alanının daha kolay ölçülebileceği değerlendirildiğinden markalı mobilya imalatı ve pazarının göz önüne alınması daha makul görülmektedir. Bu çerçevede, dosya konusu bakımından her bir ürün özelinde ilgili ürün pazarı belirlenmesine gerek görülmediğinden dosya kapsamında ilgili ürün pazarı “markalı mobilya imalatı ve satışı pazarı” olarak tespit edilmiştir. G.4.2. İlgili Coğrafi Pazar (18) İlgili ürünlerin tüm Türkiye'de dağıtımının yapıldığı ve ülke genelinde rekabet koşullarında bölgeler bazında belirgin farklılıklar olmadığı göz önüne alınarak ilgili coğrafi pazar, "Türkiye Cumhuriyeti" olarak tespit edilmiştir. 9 Enza Home, Yataş Bedding, Divanev, Puffy markalarından oluşmaktadır. 10 Doğtaş, Kelebek, Lova Yatak, Kelebek Mutfak & Banyo, Ruum Store markalarından oluşmaktadır. 11 Bkz. 25.06.2014 tarih ve 14-22/435-197 sayılı Kurul kararı, 06.02.2020 tarih ve 20-08/83-50 sayılı Kurul kararı.
25-24/593-375 5/15 G.5. Değerlendirme (19) 2013/2 sayılı Tebliğ’in “Amaç” başlıklı birinci maddesine göre Özelleştirme İdaresi Başkanlığı veya diğer kamu kurum veya kuruluşlarınca gerçekleştirilecek devir işlemlerine ilişkin değerlendirmeler 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında yapılmaktadır. (20) 2013/2 sayılı Tebliğ'in Kapsam başlıklı 2. maddesine göre bir teşebbüsün ortaklık paylarının ya da diğer hak ve araçların tümünün veya bir kısmının teşebbüsün üzerindeki kontrolü değiştirecek ya da karar organlarını etkileyecek şekilde yahut mal veya hizmet üretimine yönelik birimlerin özelleştirme yolu ile her türlü devri bu Tebliğ hükümlerine tabidir. Başvuru konusu işlem; BELLONA’nın, hisselerinin tamamının devralınması suretiyle özelleştirilmesine ilişkindir. Bu bağlamda, bahse konu işlem 2013/2 sayılı Tebliğ kapsamında bir “özelleştirme” işlemidir. Öte yandan, BELLONA’nın cirosunun 2013/2 sayılı Tebliğ'in 3. maddesinde belirtilen ciro eşiğini aşması sebebiyle işlem ön bildirime tabidir. (21) 2010/4 sayılı Tebliğ'in 5. maddesinde, bir veya daha fazla teşebbüsün tamamının ya da bir kısmının doğrudan veya dolaylı kontrolünün, hisse ya da mal varlığının satın alınmasıyla, sözleşmeyle veya diğer bir yolla bir ya da daha fazla teşebbüs veya hâlihazırda en az bir teşebbüsü kontrol eden bir ya da daha fazla kişi tarafından devralınması, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında devralma olarak nitelendirilmekte olup dosya konusu özelleştirme işlemi 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi çerçevesinde değerlendirilmiştir. (22) Bu doğrultuda, ilgili devralmanın konusunu oluşturan ihale kapsamında teklif veren iki muhtemel alıcı özelinde yapılacak olan değerlendirmelere aşağıda yer verilmiştir. G.5.1. ANADOLU GÜÇBİRLİĞİ Bakımından Yapılan Değerlendirme (23) En yüksek teklifi veren istekli konumundaki ANADOLU GÜÇBİRLİĞİ, 09.02.2024 tarihinde; kurulacak şirketlerin sermaye ve yönetimine katılarak bunların yatırım, finansman, organizasyon ve yönetim meselelerini toplu bir bünye içerisinde yürüterek gerekli ticari, sınai ve mali girişimlerde bulunmak üzere kurulmuştur. İşlem taraflarının faaliyet alanlarına aşağıdaki tabloda yer verilmiştir:
25-24/593-375 6/15 Tablo-1: İlgili Teşebbüslere İlişkin Bilgiler İlgili Teşebbüs Faaliyet Alanları ANADOLU GÜÇBİRLİĞİ Bir teşebbüsler grubunun yönetim ve organizasyonundan sorumlu merkez birimin yürüttüğü stratejik ve idari faaliyetleri ifade eden idare merkezi faaliyetleri ile iştigal etmektedir. İdare merkezi faaliyetleri, teşebbüsler grubunun genel stratejisinin belirlenmesi; grup genelinde finansal denetim; mali kontrol ve bütçeleme; insan kaynakları politikalarının belirlenmesi; pazarlama, planlama ve yatırım kararlarının koordinasyonu; grup içi sinerjinin sağlanmasına yönelik idari eşgüdüm faaliyetleri; grup şirketlerinin faaliyetlerinin izlenmesi ve yönlendirilmesi vb. faaliyetlerin organizasyonel ve idari düzeyde yönetilmesini sağlayan üst yapıyı anlatmaktadır. BELLONA Teşebbüs mobilya imalatı alanında; yatak odası, yemek odası, banyo dolabı, çocuk ve genç odası takımları, gardırop ve vestiyer imalatı alanında faaliyet göstermekte olup satışlarının büyük bir bölümünü Türkiye pazarında gerçekleştirmektedir. Bunun yanı sıra; ABD, Almanya, Fransa, Bosna Hersek, Azerbaycan, Lübnan ve Irak öncelikli pazarlarıdır. Kaynak: Dosya kapsamındaki bilgiler (24) ANADOLU GÜÇBİRLİĞİ’nin hissedarlık yapısına aşağıda yer verilmektedir: Tablo-2: ANADOLU GÜÇBİRLİĞİ’nin Hissedarlık Yapısı Hissedar Hisse Oranı (%) BYVILL (…..) Yön Grup Mobilya Yatırımları AŞ (…..) Agb Grup Mobilya Yatırım AŞ (…..) Doru Güçbirliği Mobilya Yatırımları AŞ (…..) Günep Mobilya Yatırım AŞ (…..) TOPLAM 100,00 Kaynak: Dosyadaki bilgiler (25) ANADOLU GÜÇBİRLİĞİ’ni oluşturan ve hissedarları konumundaki BYVILL, Doru Güçbirliği Mobilya Yatırımları AŞ (DORU), Yön Grup Mobilya Yatırımları AŞ (YÖN), Günep Mobilya Yatırım AŞ (GÜNEP), Agb Grup Mobilya Yatırım AS’nin (AGB) faaliyet alanlarının esas itibarıyla ANADOLU GÜÇBİRLİĞİ’nin ortaklığını yürütmek ve/veya ERCİYES markaları (BELLONA, İSTİKBAL, MONDİ ve GÜMÜŞSUYU) ile yürütülen ana bayilik faaliyetlerini desteklemek ile sınırlı olup başka herhangi bir iktisadi bütünlüğün, tüzel kişilik veya teşebbüs üzerinde hâkimiyetinin bulunmadığı belirtilmiştir. Bu kapsamda, bahse konu hissedarların doğrudan gelir elde etmeye yönelik faaliyetlerinin bulunmadığı ve sonuç olarak söz konusu teşebbüslere atfedilebilecek cirolarının bulunmadığı ifade edilmiştir. (26) ANADOLU GÜÇBİRLİĞİ’nin hissedarları konumunda olan teşebbüslerin, ERCİYES’in mobilya ve ev tekstili sektöründe faaliyet gösteren markalarının “ana bayilik” faaliyetini yürütmekte olan teşebbüslerin doğrudan kontrolünde olan teşebbüsler olduğu belirtilmiştir. İlaveten ERCİYES’in iştiraklerinin ihale yolu ile satışının duyurulması akabinde mobilya markalarının da satılacağı düşüncesi ile hâlihazırda bu markaların ana bayiliğini yürüten teşebbüsler, bölgelerinde bulunan alt (tali) bayileri de dâhil etmek suretiyle hissedar şirketleri kurduğu belirtilmiştir. Bahsi geçen yapılanma bir örnekle açıklanacak olursa; Marmara ve Güney Doğu Anadolu bölgelerinde ana bayilik faaliyeti yürüten Karavil Day. Tük. Mal. İnş. Oto. Pet. Orn. Paz. San. ve Tic. AŞ ile Karlis İnş. Pet. Ürn. Gıd. Day. Tük. Mal. Teks. Oto. San. ve Tic. AŞ, hissedar şirketlerden BYVILL’in hisselerinin çoğunluğuna, münhasıran yönetim ve karar alma yetkisine sahiptir. Aynı bölgelerde faaliyet gösteren tali bayiler ise BYVİLL üzerinde %0,29 – %3 aralığında pay oranlarına sahiptir. Buna göre;
25-24/593-375 7/15 BYVILL’in hissedarları olan teşebbüslerin Karavil Day. Tük. Mal. İnş. Oto. Pet. Orn. Paz. San. ve Tic. AŞ (KARAVİL) ile Karlis İnş. Pet. Ürn. Gıd. Day. Tük. Mal. Teks. Oto. San. ve Tic. AŞ (KARLİS) olduğu, DORU’nun hissedarları olan teşebbüslerin DORU MOBİLYA ile Vefa Dayanıklı Tük.Mal.Paz. AŞ (VEFA) olduğu, YÖN’ün hissedarı olan teşebbüsün YÖN PAZARLAMA olduğu, GÜNEP’in hissedarı olan teşebbüsün GÜ-NEP PAZARLAMA olduğu, AGB’nin hissedarları olan teşebbüslerin MOBİPA, BATILI, GÜRPINAR, İlgi Mobilya Tekstil İnş. Malz. Nak. Hiz. ve Tur. Tic. San. Ltd (İLGİ) ile GARANTİ olduğu belirtilmiştir. (27) Söz konusu teşebbüslerin her biri, ANADOLU GÜÇBİRLİĞİ’nin hissedarı olan teşebbüsler (BYVİLL, DORU, YÖN, GÜNEP ve AGB) üzerinde doğrudan kontrole sahip olup aynı zamanda ERCİYES’in ana bayilik faaliyetini yürütmektedirler. Yukarıda bahsedilen kontrol yapısı aşağıdaki gibidir: Şema 1: ANADOLU GÜÇBİRLİĞİ Kontrol Yapısı Kaynak: Dosya kapsamında hazırlanmıştır. (28) Söz konusu bilgilerden ANADOLU GÜÇBİRLİĞİ’nin hissedarları olan teşebbüslerin, ERCİYES’in mobilya markalarının ana bayilik faaliyetini yürüten toplamda on bir adet pay sahibinden oluştuğu tespit edilmiştir. ANADOLU GÜÇBİRLİĞİ’nin hissedarları konumunda olan teşebbüsler, ERCİYES’in mobilya markalarının dağıtım ve pazarlama zincirinde yer alan on bir adet ana bayi teşebbüs tarafından yatırım amacıyla kurulduklarından doğrudan gelir elde etmeye yönelik faaliyetleri bulunmamaktadır. (29) Planlanan işlem neticesinde BELLONA’nın, ANADOLU GÜÇBİRLİĞİ’ni kontrol eden teşebbüsler tarafından kontrol edileceği belirtilmiştir. Bu bağlamda ANADOLU GÜÇBİRLİĞİ’nin kontrol yapısı değerlendirilmiş olup, ANADOLU GÜÇBİRLİĞİ’nin yönetim kurulunun, BYVİLL’i temsil eden (…..), DORU’yu temsil eden (…..), YÖN’ü temsil eden (…..), GÜNEP’i temsil eden (…..) ve AGB’yi temsil eden (…..) olmak üzere toplam (…..) üyeden oluştuğu görülmektedir. Yönetim kurulu (…..) toplanmakta ve kararlarını (…..) almaktadır. ERCİYES’in mobilya markalarının ana bayilik faaliyetini yürüten şirketler (ana bayiler) hissedar şirketlerin imtiyazlı paylarına sahiptir. Ana bayiler imtiyazlarını hissedar şirketlerin yönetim kurullarına seçilecek üyeleri belirleme ve genel
25-24/593-375 8/15 kurullarında (…..)’er oy hakkı ile temsil ederek kullanmaktadır. Bu şekilde ana bayiler, hissedar şirketleri kontrol edebilmektedirler12. Sonuç olarak; ANADOLU GÜÇBİRLİĞİ’nin hiçbir hissedarının teşebbüs üzerinde tek başına kontrol sahibi olmadığı anlaşılmaktadır. Yönetim kurulunca alınacak kararlar bakımından farklı hissedarların üyelerinin katılımına göre farklı teşebbüslerin birlikte karar almasının mümkün olduğu, dolayısıyla yönetim kurulunun alacağı her bir karar bakımından farklı ittifaklar oluşmasının mümkün olduğu anlaşılmaktadır. (30) Birleşme ve Devralma Sayılan Haller ve Kontrol Kavramı Hakkında Kılavuz’un (Kontrol Kılavuzu) 66. paragrafında “Karar alma prosedüründe istikrarlı bir çoğunluk yoksa ve çoğunluk her seferinde azınlık hissedarları arasındaki çeşitli ittifaklardan herhangi biriyle elde ediliyorsa (değişen ittifaklar) azınlık hissedarlarının (ya da bunlardan belirli bir grubun) teşebbüsü ortaklaşa kontrol ettiği varsayılamaz. Örneğin kararların salt çoğunlukla alındığı bir ortak girişimde hisse sermayesinin üçte birine sahip olan ve her biri yönetim kurulu üyelerinin üçte birini seçen üç hissedarın ortak kontrole sahip olduğu söylenemez.” ifadeleri yer verilmiştir. Bu kapsamda anılan teşebbüslerden hiçbiri, BELLONA’nın stratejik kararları üzerinde veto hakkına sahip değildir. Nitekim stratejik kararlarının alınmasının, ANADOLU GÜÇBİRLİĞİ’nin hissedarları arasında değişen kombinasyonlarla ittifaklar yapılması ile gerçekleştiği anlaşılmaktadır. (31) Başvuruya konu işlem kapsamında da hâlihazırda TMSF’nin kontrolünde yer alan BELLONA’nın ANADOLU GÜÇBİRLİĞİ tarafından devralınması durumunda değişen ittifaklar ile kontrol edileceği anlaşılmaktadır. Dolayısıyla anılan işlemin 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesi çerçevesinde devralma niteliğinde olmadığı, söz konusu işlemin taraflar arasındaki bir işbirliği anlaşması olarak ele alınması ve Kanun’un 4. maddesi çerçevesinde incelenmesi gerektiği sonucuna ulaşılmıştır13. G.5.1.1. İşlemin 4054 sayılı Kanun’un 4. Maddesi Bakımından Değerlendirilmesi (32) Yukarıda yer verilen değerlendirmeler çerçevesinde, başvuru konusu işlem bakımından 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi bakımından esas olarak ortaya çıkabilecek iki rekabetçi endişe söz konusudur. Bunlardan ilki; ANADOLU GÜÇBİRLİĞİ’ni kontrol eden teşebbüslerin BELLONA’nın ana bayilik faaliyetini yürütmesi dolayısıyla işlem sonrasında sahip olacağı dikey bütünleşik yapı bakımından ortaya çıkabilecek rekabetçi endişelerdir. İkinci rekabetçi endişe ise hâlihazırda ERCİYES bünyesinde yer alan ve ürünlerinin dağıtımı ANADOLU GÜÇBİRLİĞİ’ni kontrol eden teşebbüsler tarafından yapılan BELLONA, İSTİKBAL ve MONDİ’den, işlem sonrasında BELLONA’nın ayrı bir teşebbüs olarak ortaya çıkması ve buna ek olarak ürünlerin dağıtımının ANADOLU GÜÇBİRLİĞİ tarafından yapılmaya devam edilecek olması sebebiyle ortaya çıkabilecek koordinasyon etkileridir. Bu bakımdan öncelikle “ana bayilik” faaliyetlerinin açıklanmasının faydalı olacağı değerlendirilmektedir. (33) ANADOLU GÜÇBİRLİĞİ’ni kontrol eden teşebbüsler ERCİYES’in ana bayilik faaliyetini yürütmektedir. Ana bayilik, esas itibarıyla, üretici veya marka sahibi teşebbüs ile nihai tüketici arasında kurulan dağıtım zincirinin bölgesel ölçekte yönetiminden ve organizasyonundan sorumlu aracı yapıyı ifade etmektedir. ANADOLU GÜÇBİRLİĞİ'ni kontrol eden teşebbüslerin, belirli bir coğrafi bölgede ERCİYES’e bağlı markaların dağıtım, temsil, satış, reklam, satış sonrası hizmetler ve alt bayi koordinasyon faaliyetlerini üstlenmekte olduğu belirtilmiştir. Bu çerçevede ana bayi konumundaki 12 Hissedar şirketler BYVİLL, DORU, YÖN, GÜNEP, AGB; ana bayiler ise KARAVİL, KARLİS, DORU MOBİLYA, VEFA, YÖN PAZARLAMA, GÜ-NEP PAZARLAMA, MOBİPA, BATILI, GÜRPINAR, İLGİ, GARANTİ’dir. 13 Kurulun 23.11.2022 tarih ve 22-52/795-325 sayılı kararı.
25-24/593-375 9/15 teşebbüsler; bölge genelinde markanın kurumsal temsiline ilişkin faaliyetleri üstlenmekte, yetkili satış noktalarının (alt bayilerin) yapılanmasını ve operasyonel denetimini gerçekleştirmekte, stok yönetimi, lojistik, tahsilat, pazarlama desteği ve saha organizasyonlarını yürütmekte, markaya ait stratejik hedeflerin sahada uygulanmasını sağlamaktadır. (34) Bu modelin, klasik anlamda bir "nihai satış noktası" olarak tanımlanabilecek geleneksel bayilik sisteminden farklı olarak, marka ile bayi zinciri arasında bir idari ve ticari arayüz işlevi gördüğü ifade edilmiştir. Böylece ana bayilerin markanın pazardaki görünürlüğü ve sürdürülebilirliği açısından stratejik rol üstlenmekte olduğu, bölgesel düzeyde ise "dağıtım merkezi" niteliğinde daha bütüncül ve kurumsal bir yapılanmayı ifade ettiği belirtilmiştir. (35) ANADOLU GÜÇBİRLİĞİ'nin BELLONA başta olmak üzere, ERCİYES yönetimi kontrolünde faaliyet gösteren mobilya markalarının, Türkiye genelinde ana bayilik sistemi kapsamında etkin bir şekilde faaliyet gösterdiği, söz konusu işlem ile amaçlananın, pazarlama faaliyetinin sürdürüldüğü markanın dikey büyüme stratejisi doğrultusunda satın alınması olduğu, bu stratejik hamlenin, sektördeki konumun güçlendirilmesi ve pazar payının arttırılması hedefiyle planlanmış olduğu belirtilmiştir. (36) Dikey bütünleşme, sağlıklı işleyen rekabetçi bir piyasa yapısı açısından hem olumlu hem de olumsuz sonuçlar doğurabilecektir. Bahsi geçen dikey yapılanmanın temel amacının, üretimden nihai tüketiciye kadar olan değer zinciri boyunca etkinlik, verimlilik ve koordinasyon sağlamak olduğu belirtilmektedir. Bu kapsamda; üretim, lojistik, dağıtım, perakende satış aşamalarının tamamında faaliyet gösteren farklı teşebbüslerin, stratejik uyum ve operasyonel verimlilik sağlamak üzere bir araya getirilmesinin hedeflendiği ifade edilmiştir. Bu yapılanma ile birlikte; Tedarik zincirinin kontrolü güçlendirilerek, üretimden son kullanıcıya kadar süreçler entegre bir şekilde yönetilmesinin, Maliyet avantajları ve stok optimizasyonu sağlanarak, hem nihai tüketiciye daha uygun fiyatlarla ürün sunulması hem de hizmet kalitesinin artırılmasının, Marka değerinin korunması ve tüketici deneyiminin iyileştirilmesi için, dağıtım ve satış noktaları üzerinde daha fazla kontrol sağlanmasının, Ayrıca, bilgi akışının hızlanması ve talep tahminlerinin daha sağlıklı yapılması sayesinde, pazarlama ve satış stratejileri bütünsel bir anlayışla kurgulanabilmesinin hedeflendiği belirtilmiştir. İlgili yapılanmanın yalnızca iş süreçlerinin etkinleştirilmesi ve rekabet gücünün artırılması amacı taşıdığı, aynı zamanda piyasada tüketici refahının artırılmasına hizmet edecek bir kurumsal dönüşüm olarak değerlendirilmesi gerektiği ifade edilmiştir. (37) ANADOLU GÜÇBİRLİĞİ'nin BELLONA başta olmak üzere, ERCİYES yönetimi kontrolünde faaliyet gösteren mobilya markalarının, Türkiye genelinde ana bayilik sistemi kapsamında etkin bir şekilde faaliyet gösterdiği, söz konusu işlem ile amaçlananın, pazarlama faaliyetinin sürdürüldüğü markanın dikey büyüme stratejisi doğrultusunda satın alınması olduğu, bu stratejik hamlenin, sektördeki konumun güçlendirilmesi ve pazar payının arttırılması hedefiyle planlanmış olduğu belirtilmiştir. Planlanan işlem sonrası, mevcut müşteri ilişkilerinin korunması ve geliştirilmesinin öncelikli hedefler arasında yer almakta olduğu, mevcut ana bayilik yapısının ve tedarik zincirinin düzenlemeleri, işlemin ardından da aynen devam edeceği, işlem sonucunda müşteri tarafında herhangi bir kısıtlamanın veya erişim sorunun yaşanmasının beklenmediği ifade edilmiştir. Bununla birlikte, girdi tedarikinde de operasyonel sürekliliğin esas alınmakta olduğu mevcut tedarikçi ağları ve lojistik altyapının planlanan
25-24/593-375 10/15 işlem sonrasında da kesintisiz hizmet vermeye devam edeceği, tedarik süreçlerinde ortaya çıkabilecek potansiyel risklerin, proaktif yönetim ve koordinasyon mekanizmalarıyla minimize edilerek iş akışlarının aksamamasının sağlanacağı sonuç olarak, ekonomik ve stratejik gerekçeleri detaylı şekilde açıklanan bu işlemin, müşteri ve/veya girdi kısıtlamasına sebep olmayacağı değerlendirilmektedir. (38) Öte yandan, hâlihazırda ERCİYES bünyesinde dağıtımı yapılan BELLONA, özelleştirme sonrasında bağımsız bir teşebbüs haline gelecektir. İlaveten (…..) tarihinde ANADOLU GÜÇBİRLİĞİ’nin hissedarları ile üretici firmalar arasında hala yürürlükte olan ana bayilik sözleşmelerinin imzalandığı, bahse konu sözleşmelerinin (…..) tarihinde yürürlüğe girmek üzere yenilendiği ve sözleşmelerin yürürlük tarihinden itibaren (…..) yıl süre ile yürürlükte kalacağı ifade edilmiştir. (39) Bahsi geçen ana bayilik sözleşmesinde gerek haklı bir neden olmaksızın süresinden önce feshedilmesi halinde ödenmesi gereken cezai şartların varlığı gerekse de üreticinin, ana bayilerin ve bayilerin uzun yıllara dayanan lojistik, organizasyonel ve mali yapılanmaları dikkate alınarak planlanan işlemin gerçekleşmesinden sonra da ANADOLU GÜÇBİRLİĞİ’nin hissedarlarının sözleşme süresince, ERCİYES bünyesindeki diğer markaların da (İSTİKBAL ve MONDİ) ana bayiliğini yapmaya devam edeceği belirtilmiştir. Böylece planlanan işlem neticesinde, ANADOLU GÜÇBİRLİĞİ’nin, hem işlem sonrasında ayrı bir teşebbüs haline gelecek BELLONA’nın hem de BELLONA’nın rakipleri konumundaki İSTİKBAL ve MONDİ’nin ürünlerinin de dağıtımının gerçekleştirilecek olması sebebiyle markalı mobilya üretimi pazarı bakımından bir koordinasyon riskinin oluşması gündeme gelebilecektir. Bu noktada, Kurulun 09.09.2024 tarihli kararı ile İSTİKBAL’in özelleştirilmesine ilişkin ön bildirim, 02.05.2024 tarihli kararı ile de MONDİ’nin özelleştirilmesine ilişkin ön bildirim değerlendirilmiştir. Diğer yandan bahse konu teşebbüslerin özelleştirilmelerine yönelik henüz nihai bildirim başvurusu Kurumumuza intikal etmemiştir. (40) Bu bakımdan, bahse konu diğer teşebbüslerin özelleştirilmesinde muhtemel alıcı konumunda yer alması beklenen ANADOLU GÜÇBİRLİĞİ’nin esas amacının ERCİYES bünyesindeki (MONDİ, İSTİKBAL ve BELLONA) mobilya ve ev tekstili markalarının “ana bayilik” faaliyetlerini yürütmek ve bu markaların satılması sürecini takip etme ve satış ihalelerine katılım sağlama olduğu göz önüne alındığında; bahse konu işlemin pazardaki olası etkilerini ortaya koymak bakımından gerek ERCİYES markalarının pazar paylarına gerekse de mobilya üretimi de dağıtımı pazarındaki rakiplerine ilişkin pazar payları incelenmiştir. İşleme ilişkin 02.07.2024 tarihli mesleki daire görüşünde de yer alan ve sektörde faaliyet gösteren marka bilinirliği bulunan çeşitli mobilya üreticisi firmalardan elde edilen verilerden hesaplanan pazar paylarına aşağıda yer verilmiştir:
25-24/593-375 11/15 Tablo-3: BELLONA’nın ve Mobilya İmalatı ve Dağıtımı Pazarında Faaliyet Gösteren Rakip Teşebbüslerin 2021, 2022 ve 2023 Yıllarına İlişkin Tahmini Pazar Payı Verileri Yıllar 2021 2022 2023 Veri Türü Teşebbüs Satış Değeri Pazar Payı (%) Satış Değeri Pazar Payı (%) Satış Değeri Pazar Payı (%) YATAŞ (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) İSTİKBAL (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) BELLONA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) IKEA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) MONDİ (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) BAMBİ (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) MODALIFE (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) ALFEMO14 (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) YATSAN (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) DOĞANLAR GRUBU (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) ERGÜL (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) DİĞER (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) TOPLAM 57.825.900.000 100,00 118.746.250.000 100 200.318.120.000 100,00 Kaynak: Teşebbüslerden Gelen Cevabi Yazılar Kapsamında Yapılan Hesaplamalar.15 (41) Mobilya imalatı ve satışı pazarı üreticilerin büyük çoğunluğu küçük ve orta ölçekli işletmelerden oluşmaktadır. Büyük ölçekli firmalar ise pazardaki mobilya üretiminin yaklaşık %28’ini gerçekleştirmektedir.16 23.11.2022 tarih ve 22-52/779-321 sayılı Kurul kararında, özelleştirmeye konu teşebbüs BELLONA’nın faaliyet gösterdiği pazarda, pazar gücü ve marka bilinilirliği yüksek, güçlü oyuncuların bulunduğu tespitine yer verilmiştir. Ayrıca bahsi geçen kararda sektörde çok sayıda ve çeşitli ölçekte faaliyet gösteren markalı-atölye tipi teşebbüsün bulunduğu, pazara yasal bir giriş engelinin bulunmadığı, pazara giriş için özel bir yazılım, Ar-Ge, dağıtım sistemi vs. gerekmediğinden girişlerin maliyetli olmadığı dolayısıyla fiili olarak da bir giriş engelinin bulunmadığı belirtilmiştir. (42) Tablo-3’te sektörde faaliyet gösteren YATAŞ, İSTİKBAL, BELLONA, İKEA gibi firmaların pazar paylarının yaklaşık %(…..) ila (…..) arasında bulunduğu, sektörün tamamı dikkate alındığında sektör genelinde pazar paylarının görece düşük olduğu değerlendirilmektedir. Diğer yandan, kayıt dışı ya da küçük ve mikro ölçekli teşebbüsler pazar payı hesaplamasına dâhil edilmediğinde dahi BELLONA’nın pazar payının ihmal edilebilir seviyede olduğu görülmektedir. Yapılan değerlendirmede, tüketiciler bakımından ölçülebilir rekabet alanı olan markalı mobilya imalatı ve pazarının ele alınması anlamlı olduğu sonucuna varılmıştır. Bu bağlamda aşağıdaki tabloda markalı mobilya imalatı ve satışı yapan teşebbüslerin 2021, 2022 ve 2023 yıllarına ait tahmini pazar paylarına da yer verilmiştir: 14 ALFEMO, 2007 yılında Yatpa Dayanıklı Tüketim Malları Sanayi ve Ticaret AŞ'nin (YATPA) ürettiği tüm ürünlerin ihracatını yapmak üzere kurulmuştur. Bu nedenle ALFEMO’nun cirosu YATPA’nın cirosunu içermektedir. 15 Pazar büyüklüğüne ilişkin verilerin Türk Lirası cinsinden değerinin hesaplanması amacıyla, Dolar üzerinden yapılan hesaplamalarda 2021 yılı Merkez Bankası Ortalama Döviz Alış Kuru olan 1 Dolar = 8,85 TL, 2022 yılı Merkez Bankası Ortalama Döviz Alış Kuru olan 1 Dolar = 16,55 TL. 2023 yılı Merkez Bankası Ortalama Döviz Alış Kuru olan 1 Dolar = 23,74 TL esas alınmıştır. 16 MOSFED Mobilya Sektörü 2023 Analizi, Erişim Tarihi: 26.06.2025.
25-24/593-375 12/15 Tablo-4: BELLONA’nın ve Markalı Mobilya İmalatı ve Dağıtımı Pazarında Faaliyet Gösteren Rakip Teşebbüslerin 2021, 2022 ve 2023 Yıllarına İlişkin Tahmini Pazar Payı Verileri Yıllar 2021 2022 2023 Veri Türü Teşebbüs Satış Değeri Pazar Payı (%) Satış Değeri Pazar Payı (%) Satış Değeri Pazar Payı (%) YATAŞ (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) İSTİKBAL (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) BELLONA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) IKEA (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) MONDİ (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) BAMBİ (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) MODALIFE (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) ALFEMO (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) YATSAN (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) DOĞANLAR GRUBU (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) ERGÜL (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) (…..) TOPLAM 16.398982384 100,00 34.101.319.005 100 56.558.389.250 100,00 Kaynak: Teşebbüslerden Gelen Cevabi Yazılar Kapsamında Yapılan Hesaplamalar. (43) Tablodaki verilerden, ilgili pazarın “markalı mobilya imalatı ve satışı pazarı” olarak tanımlanması halinde BELLONA’nın 2021, 2022 ve 2023 yılına ilişkin pazar payının sırasıyla %(…..), %(…..) ve %(…..) olduğu görülmektedir. (44) Bu kapsamda, BELLONA’nın ANADOLU GÜÇBİRLİĞİ tarafından devralınması durumunda gerek BELLONA’nın pazar payı gerekse de rakiplerin pazar payları ve pazardaki konumları göz önüne alındığında hâlihazırdaki işlem neticesinde 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi bakımından önemli bir endişenin oluşmayacağı ve işleme izin verilebileceği kanaatine varılmıştır. G.5.2. MİLA-BİROĞLU Bakımından Yapılan Değerlendirme (45) İşbu özelleştirme bakımından ikinci teklif sahibinin faaliyet alanları ve hissedarlık yapısına ilişkin bilgilere aşağıdaki tablolarda yer verilmektedir. Tablo-5: MİLA-BİROĞLU’nun Faaliyet Alanları İlgili Teşebbüs Faaliyet Alanları MİLA-BİROĞLU17 Ortak girişimin taraflarından MİLA, ikamet amaçlı olmayan bina inşaatı alanında faaliyet göstermekte ve KGM müteahhitliği yapmakta, BİROĞLU ise yine ikamet amaçlı olmayan bina inşaatı alanında faaliyet gösterip TOKİ müteahhitliği yapmaktadır. MİLA-BİROĞLU Ortak Girişimi ihalelere katılmak amacıyla kurulmuş olup bu kapsamda ilgili Ortak Girişimin, TMSF tarafından yakın tarihte açılan Muradiye HES ihalesini kazandığı başkaca herhangi bir faaliyetinin bulunmadığı ifade edilmektedir. Kaynak: Dosya kapsamındaki bilgiler Tablo-6: MİLA-BİROĞLU’nun Hissedarlık Yapısı Hissedar Hisse Oranı (%) MİLA (…..) BİROĞLU (…..) TOPLAM 100,00 Kaynak: Dosya kapsamındaki bilgiler 17 MİLA’nın %(…..) hissedarının iş bitirmeden kaynaklı (…..) ve %(…..) hissedarının (…..) olduğu; (…..)’nun ise BİROĞLU’nun %(…..) ortağı olduğu ifade edilmiştir.
25-24/593-375 13/15 (46) Planlanan işlem neticesinde MİLA-BİROĞLU’nun taraflarca ortak kontrol edileceği belirtilmiştir. 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesinin üçüncü fıkrasında; “Bağımsız bir iktisadi varlığın tüm işlevlerini kalıcı olarak yerine getirecek bir ortak girişimin oluşturulması, bu maddenin birinci fıkrasının (b) bendi kapsamında bir devralma işlemidir. Bu tür işlemlerde, işlem taraflarının her biri devralan olarak kabul edilir.” hükmüne yer verilmiştir. Anılan hüküm çerçevesinde, ortak girişimler bakımından aranan koşullar; kurulan ortak girişim şirketinin, kurucu teşebbüsler tarafından “ortak kontrol” altında tutulması ve kurulan şirketin, “bağımsız bir iktisadi varlık” niteliği taşımasıdır. Ortak girişimin iktisadi bağımsızlığının ölçütü, kendi pazarında bağımsız bir aktör olarak davranıp davranmadığıdır. Ortak girişim, bağımsız bir teşebbüsün işlevlerini, devamlılık arz edecek şekilde yerine getirmeli ve günlük işleri sürdürebilecek finansal, personel ve varlıkları da kapsayan kaynaklara ulaşma amacını taşıyan bir yönetime sahip olmalıdır. Eğer ortak girişim ana teşebbüslerin sadece bazı fonksiyonlarını yerine getiriyorsa bağımsız bir iktisadi varlık, bir başka deyişle tam işlevsel olarak kabul edilmeyecektir. (47) Ortak girişimler bakımından aranan ilk şart olan ortak kontrol, iki veya daha çok sayıda teşebbüs ya da gerçek kişinin başka bir teşebbüs üzerinde doğrudan ya da dolaylı bir şekilde uzun süreli olarak belirleyici etki uygulama olanağına sahip oldukları durumu ifade etmektedir. Belirleyici etki ise teşebbüsün stratejik ticari davranışlarına engel olabilme gücü olarak ifade edilebilir. MİLA tarafından bahse konu teşebbüsün yalnızca ihalelere katılmak amacıyla kurulduğu belirtilmiş olup bu doğrultuda tarafların hisse oranlarının %(…..) olduğu belirtilmiştir. Dolayısıyla, MİLA-BİROĞLU’nun her iki teşebbüs tarafından ortak kontrol edildiği anlaşılmaktadır. (48) MİLA tarafından gönderilen cevabi yazıda, ortak girişimin ihalelere katılım amacıyla kurulduğu; TMSF tarafından yakın tarihte açılan “Muradiye HES” ihalesini18 kazandığı ve başkaca herhangi bir faaliyetinin bulunmadığı belirtilmektedir. Bu kapsamda, MİLA-BİROĞLU’nun bağımsız bir teşebbüsün işlevlerini, devamlılık arz edecek şekilde yerine getirebileceği ve günlük işleri sürdürebilecek finansal, personel ve varlıkları da kapsayan kaynaklara sahip olduğu söylenebilecektir. Dolayısıyla MİLA-BİROĞLU’nun ortak girişimlerin ikinci şartı olan tam işlevsellik şartını da yerine getirdiği anlaşılmaktadır. (49) Tüm bu bilgiler ışığında, bildirime konu işlemin 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesindeki esaslar çerçevesinde tam işlevsel bir ortak girişim olarak nitelendirilebileceği değerlendirilmektedir. Bu kapsamda, özelleştirme işleminin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi çerçevesinde değerlendirilmesi gerekmektedir. (50) 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesinin birinci fıkrası uyarınca başta bir veya birden fazla teşebbüsün hâkim durum yaratmaya veya hâkim durumlarını güçlendirmeye yönelik olmak üzere piyasadaki etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak şekilde birleşmeleri veya bu sonucu doğuracak şekilde bir teşebbüsün başka bir teşebbüsü devralması hukuka aykırı ve yasaktır. Düzenlemenin amacı, piyasalarda etkin rekabetin korunması ve düşük fiyat-yüksek kalite ile ortaya çıkması beklenen faydaların yoğunlaşmalar ile artan pazar gücü nedeniyle yok olmasını engellemektir. (51) Planlanan işlemin tamamlanmasıyla birlikte; MİLA-BİROĞLU, markalı mobilya üretimi ve satışı pazarında faaliyet göstermeye başlayacaktır. Ortak girişimin taraflarından MİLA, ikamet amaçlı olmayan bina inşaatı alanında faaliyet gösterip Karayolları Genel 18 https://www.tmsf.org.tr/tr/Basin/List/hazineye-ait-rhg-enerturk-enerji-ve-muradiye-elektrik-hisse-paylar%C4%B1n%C4%B1n-sat%C4%B1s-sureci-hakk%C4%B1nda-bas%C4%B1n-duyurusu, Erişim Tarihi: 30.06.2025.
25-24/593-375 14/15 Müdürlüğü müteahhitliği yapmakta, BİROĞLU ise yine ikamet amaçlı olmayan bina inşaatı alanında faaliyet gösterip Toplu Konut İdaresi Başkanlığı müteahhitliği yapmaktadır. (52) 2010/4 sayılı Tebliğ ekinde yer alan bildirim formunda; etkilenen pazarlar, “Türkiye’de a) Taraflardan ikisinin veya daha fazlasının aynı ürün pazarında ticari faaliyette bulunduğu (yatay ilişki), b) Taraflardan en az bir tanesinin bir diğerinin faaliyet gösterdiği herhangi bir ilgili pazarın alt veya üst pazarında ticari faaliyette bulunduğu (dikey ilişki) tüm ilgili ürün pazarlarından ve ilgili coğrafi pazarlardan oluşmaktadır.” şeklinde açıklanmıştır. Bahse konu ortak girişim grubunun üyelerinin faaliyetlerine bakıldığında; MİLA-BİROĞLU Ortak Girişimi ile BELLONA’nın faaliyetleri arasında herhangi bir örtüşmenin bulunmadığı görülmektedir. Dolayısıyla, planlanan işlem bakımından ikinci teklif sahibi MİLA-BİROĞLU bakımından herhangi bir yatay veya dikey örtüşme olmadığı değerlendirilmektedir. (53) Sonuç olarak, dosya konusu özelleştirme işleminin 2013/2 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi olduğu ve imtiyazın ikinci teklif sahibi MİLA-BİROĞLU ortak girişim grubuna verilmesi halinde “markalı mobilya üretimi ve satışı pazarı”nda etkin rekabetin önemli ölçüde sınırlanabileceğine yönelik endişenin bulunmadığı değerlendirilmektedir. (54) Yukarıda açıklanan hususlar çerçevesinde, anılan teklif sahibi bakımından gerçekleştirilecek devralma işleminin, başta hâkim durum yaratılması veya mevcut bir hâkim durumu güçlendirilmesi olmak üzere, ülkenin bütünü yahut bir kısmında ilgili pazarda etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran bir nitelik taşımadığı kanaatine varılmıştır. H. SONUÇ (55) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu bünyesinde bulunan Bellona Mobilya Sanayi ve Ticaret AŞ’nin özelleştirilmesi işlemine ilişkin olarak; - Bildirim konusu işlemin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi kapsamında bir devralma işlemi olduğu ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2013/2 sayılı “Özelleştirme Yoluyla Devralmaların Hukuki Geçerlilik Kazanabilmeleri İçin Rekabet Kurumuna Yapılacak Ön Bildirimlerde ve İzin Başvurularında Takip Edilecek Usul ve Esaslar Hakkında Tebliğ” uyarınca izne tabi olduğuna, - Bununla birlikte bildirim kapsamındaki herhangi bir teklif sahibi tarafından yapılacak devralma işleminin; 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi kapsamında başta hâkim durum yaratılması veya mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesi olmak üzere, ülkenin bütünü yahut bir kısmında ilgili pazarda etkin rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran bir işlem niteliği taşımadığına ve işleme teklif sahipleri açısından izin verilmesinde sakınca bulunmadığına
25-24/593-375 15/15 gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy