Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2025-4-039 (Muafiyet) Karar Sayısı : 25-28/674-406 Karar Tarihi : 31.07.2025 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE Üyeler : Ahmet ALGAN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK, Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Rıdvan DURAN B. RAPORTÖRLER : Alican ŞENTÜRK, Bengisu ÇAYAN, Mehmet Emin GÜNER, Orhan Enes ÖZERDEM C. BİLDİRİMDE BULUNAN : - Datagate Bilgisayar Malzemeleri Ticaret AŞ Temsilcileri: Metin PEKTAŞ, Av. Derviş Boran BEYSÜLEN, Av. Buse GÜLER Mustafa Kemal Mah. 2118. Cad. No:4 Maidan Plaza, B Blok, Kat:3, Daire:14, Çankaya/Ankara (1) D. DOSYA KONUSU: Arena Connect Teknoloji Sanayi ve Ticaret AŞ ile Vodafone Dağıtım Servis ve İçerik Hizmetleri AŞ arasında akdedilmiş olan Cihaz Dağıtım Hizmeti ve Tedarik Sözleşmesi’nin Datagate Bilgisayar Malzemeleri Ticaret AŞ’ye devredilmesine ilişkin Arena Connect Teknoloji Sanayi ve Ticaret AŞ ile Datagate Bilgisayar Malzemeleri Ticaret AŞ arasında akdedilmesi planlanan Ticari Sözleşme Devri Protokolü’ne 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 8. maddesi çerçevesinde menfi tespit belgesi verilmesi talebi. (2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu (Kurum) kayıtlarına 02.07.2025 tarih ve 69980 sayı ile intikal eden bildirim üzerine düzenlenen 30.07.2025 tarih ve 2025-4-039/MM sayılı Muafiyet/Menfi Tespit Raporu görüşülerek karara bağlanmıştır. (3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; - Arena Connect Teknoloji San. ve Tic. AŞ (ARENA) ile Datagate Bilgisayar Malzemeleri Tic. AŞ (DATAGATE) arasında akdedilmesi planlanan Ticari Sözleşme Devri Protokolü’nün (Protokol) 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 4. maddesi kapsamında olduğu, bu nedenle Protokol’e Kanun’un 8. maddesi çerçevesinde menfi tespit belgesi verilemeyeceği, - Protokol’ün herhangi bir grup muafiyeti tebliğinin kapsamına girmediği, - Bununla birlikte Protokol’e 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi çerçevesinde sözleşme süresi boyunca bireysel muafiyet tanınabileceği sonuç ve kanaatine ulaşılmıştır. G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME G.1. Bildirime Konu Protokolün Tarafları G.1.1. DATAGATE (4) 1992 yılında kurulan ve 2001 yılında Indeks Grup bünyesine katılan DATAGATE, bilişim ürünleri ve telekom ürünlerinin dağıtımı alanında faaliyet göstermektedir.
25-28/674-406 2/11 DATAGATE tarafından dağıtımı gerçekleştirilen başlıca ürünler ise akıllı telefon, bilgisayar, tablet, aksesuar, akıllı yaşam ürünleri, giyilebilir teknolojiler, modem, yapay zekâ teknolojileri, sanal gerçeklik gözlükleri olarak sıralanabilmektedir. Diğer Indeks Grup şirketleri gibi son tüketiciye ürün satışı gerçekleştirmeyen DATAGATE, faaliyetlerini “B2B1” olarak sürdürmektedir. (5) Bunun yanı sıra Samsung, Huawei, ZTE, HTC Vive ve Jarvisen translator, Ecovacs, Tineco, TCL, Minix markalarının resmi distribütörü olan DATAGATE; Meta Quest, Dynabook gibi ürünlerin ise Türkiye genelinde ithalat ve dağıtımını yapmaktadır. (6) Indeks Grup bünyesinde bulunan diğer şirketler ise genel olarak; (i) tüketici elektroniği ve telekom ürünlerinin dağıtımı, (ii) her türlü bilişim ürününün yurt içinden veya yurt dışından temin edilerek bilişim sektöründe faaliyet gösteren bayilere toptan satımı, (iii) network ve bilişim ürünleri yedek parça alım satımı, (iv) ev elektroniği ürünlerinin alım satımı, (v) mobil ürünlerin tamiri ve yeniden satımı, (vi) emlak, inşaat taahhüt ve müteahhitlik işleri, (vii) bilgisayar ve aksamlarının alım satımı, (viii) lojistik, depolama ve kiralama alanlarında faaliyet göstermektedir. %40,76 oranındaki hissesi halka açık olan DATAGATE'in kalan %59,24 oranındaki hissesi İndeks Bilgisayar Sistemleri Mühendislik Sanayi ve Ticaret AŞ’a (INDEKS) aittir. G.1.2. ARENA (7) Hisselerinin tamamı Arena Bilgisayar Sanayi ve Ticaret AŞ’ye ait olan Brightstar Telekomunikasyon ve Dağıtım Ltd. Şti. (BRIGHTSTAR), 6102 sayılı Türk Ticaret Kanunu’nun 180 ila 193. maddeleri çerçevesinde tür ve ünvan değişikliği yoluyla ARENA adını almış olup bu tarihten itibaren ARENA ünvanıyla B2B satış yöntemi ile mobil telefon ve diğer mobil cihazlar (başlıca aksesuarlar) olmak üzere telekomünikasyon ürünlerinin satışı alanında faaliyet göstermektedir. Diğer yandan ARENA ile aynı grup bünyesinde faaliyet gösteren Arena Mobile İletişim Hizmetleri ve Tüketici Elektroniği San. ve Tic. AŞ (ARENA MOBILE) de DATAGATE ve ARENA ile aynı pazarda faaliyet göstermektedir. G.2. Bildirime Konu Protokol Hakkında Bilgi (8) Dosya konusu başvuru, BRIGHTSTAR’ın2 Vodafone Dağıtım Servis ve İçerik Hizmetleri AŞ (VODAFONE TÜRKİYE) ile imzaladığı Cihaz Dağıtım Hizmeti ve Tedarik Sözleşmesi’nin (Sözleşme) DATAGATE’e devrine ilişkin DATAGATE ile ARENA arasında imzalanması planlanan Protokol’e 4054 sayılı Kanun’un 8. maddesi çerçevesinde menfi tespit belgesi verilmesi talebine ilişkindir. (9) Sözleşme’nin konusu VODAFONE TÜRKİYE’nin belirlenmiş olan bölge içerisinde cihaz dağıtım hizmeti ihtiyacının ARENA tarafından karşılanmasına yönelik hak ve yükümlülüklerin düzenlenmesidir. Bu kapsamda Sözleşme uyarınca VODAFONE TÜRKİYE’nin ARENA’yı cihaz dağıtım hizmetlerinin ve araçlarının bölge içerisindeki münhasır tedarikçisi olarak atadığı ve ARENA’nın Sözleşme’nin hüküm ve koşullarına bağlı olarak Sözleşme süresince, bölge içinde, cihazları ve araçları münhasır olarak dağıtmayı, tedarik etmeyi ve cihaz dağıtım hizmetlerini münhasır bir şekilde yerine getirmeyi taahhüt ettiği görülmektedir. (10) Sözleşme’nin kapsamında dağıtımı gerçekleştirilecek ürünleri; 1 İngilizcede ‘’Business to Business’’ kelimesinin kısaltması olarak bilinen B2B iş modeli işletmeler arasında gerçekleştirilen ticaret anlamına gelmektedir. 2 İlgili Sözleşme’nin tarafları BRIGHTSTAR ve VODAFONE TÜRKİYE olmakla birlikte, BRIGHTSTAR’ın tür ve ünvan değişikliği sonucunda ARENA adını almış olması nedeniyle, kararın devamında BRIGHTSTAR yerine ARENA ifadesine yer verilecektir.
25-28/674-406 3/11 - Apple, Samsung, Xiaomi, Huawei, ZTE, Oppo, Tecno, Infinix, General Mobile, Casper, Omix, Real Me, Vivo ve Mipo markalı akıllı telefonlar, - Apple, Samsung, Xiaomi, Huawei, General Mobile, TCL, Casper, Hometech markalı tabletler - Apple ve Casper markalı bilgisayarlar, - Apple, Samsung, Xiaomi, Huawei, ZTE, Tecno, Infinix, General Mobile, TCL, Casper, Vivo, JBL, Sword, Soultech, Zeblaze, Bilicra ve Honor markalı aksesuarlar ve/veya yeni nesil aksesuarlar, - Huawei, ZTE, Infinix ve TP-Link markalı modemler oluşturmaktadır. Sözleşme kapsamında distribütörün faaliyet gösterebileceği bölgeye ise aşağıdaki tabloda yer verilmektedir: Tablo 1: Sözleşme Kapsamında Distribütörün Faaliyet Göstereceği Bölge Vodafone Bölgesi Bölgeye Bağlı İller Batı Marmara İstanbul Avrupa Yakası, Tekirdağ, Kırklareli, Edirne Ege İzmir, Manisa, Aydın, Muğla, Denizli, Uşak Akdeniz Antalya, Burdur, Isparta, Afyonkarahisar, Konya, Karaman İç Anadolu Ankara, Eskişehir, Çankırı, Kırıkkale Orta Anadolu Kayseri, Malatya, Sivas, Nevşehir, Niğde, Aksaray, Kırşehir, Yozgat Doğu Karadeniz Sinop, Samsun, Ordu, Giresun, Trabzon, Rize, Artvin, Çorum, Amasya, Tokat Gaziantep Bölge Gaziantep, Kilis, Kahramanmaraş, Adıyaman, Şanlıurfa Güney Anadolu Adana, Mersin, Osmaniye, Hatay Güney Doğu Anadolu Diyarbakır, Mardin, Batman, Siirt, Şırnak, Hakkâri, Bitlis, Van Doğu Anadolu Erzurum, Erzincan, Gümüşhane, Bayburt, Tunceli, Elazığ, Bingöl, Muş, Ağrı, Iğdır, Kars, Ardahan Kaynak: Bildirim Formu (11) Dosya kapsamında menfi tespit başvurusu yapılan Protokol ise; ARENA ile VODAFONE TÜRKİYE arasındaki söz konusu Sözleşme’nin DATAGATE’e devrini içermektedir. (12) Söz konusu Protokol’ün 3. maddesi uyarınca; DATAGATE, VODAFONE TÜRKİYE ile en az üç+iki yıl geçerli olacak bir Cihaz Dağıtım Hizmeti Tedarik Sözleşmesi imzalayacaktır. (13) Protokol’ün içeriği incelendiğinde, Sözleşme kapsamında ARENA’ya bazı rekabet etmeme yükümlülükleri getirildiği görülmektedir. Bu kapsamda; - Protokol’ün 8.7.a maddesi uyarınca3; ARENA’nın doğrudan kendisi veya dolaylı olarak kontrol ilişkisi bulunan ana şirket, bağlı ortaklıklar, iştirakler, grup şirketleri veya yeni kurulacak şirketler aracılığıyla, Sözleşme’nin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç yıl süreyle VODAFONE TÜRKİYE’ye ya da VODAFONE TÜRKİYE kanal iş ortaklarına doğrudan ya da dolaylı olarak Sözleşme kapsamında devredilen işin kapsamında yer alan nitelikte hiçbir ürün satmamayı, pazarlamamayı, teklif etmemeyi, aracılık etmemeyi ve bu amaçla herhangi bir faaliyette bulunmamayı kabul, beyan ve taahhüt etmektedir. - Protokol’ün 8.7.b maddesi uyarınca; ARENA, doğrudan kendisi veya dolaylı olarak kontrol ilişkisi bulunan ana şirket, bağlı ortaklıklar, iştirakler, grup şirketleri veya yeni kurulacak şirketler aracılığıyla, Sözleşme’nin yürürlüğe girdiği tarihten 3 İlgili maddede yer alan beş yıl ifadesi taraflarca üç yıl olarak revize edilmiş ve ilgili maddenin son hali Kurum kayıtlarına intikal ettirilmiştir.
25-28/674-406 4/11 itibaren üç yıl süreyle Vodafone kanalı dışında satış yapılan müşterilere yönelik olarak Apple, Samsung ve Xiaomi markalı ürünlerin dağıtımı amacıyla üretici ya da ana yetkili ithalatçı firmalar ile doğrudan ya da dolaylı distribütörlük anlaşması yapmamayı, bu yönde herhangi bir çaba ve bu amaçla herhangi bir faaliyette bulunmamayı kabul, beyan ve taahhüt etmektedir. G.3. İlgili Ürün Pazarları ve İlgili Coğrafi Pazar (14) Bildirime konu Protokol, VODAFONE TÜRKİYE ile ARENA arasındaki Sözleşme’nin devri niteliğinde olup Protokol kapsamında hem Sözleşme’ye konu hem de VODAFONE ana distribütörlüğü iş koluna bağlı ürünleri satma ve dağıtma hakkı, stokların bir kısmı ve VODAFONE ana distribütörlüğü kapsamındaki müşteri portföyü gibi varlıkların DATAGATE tarafından devralınması planlanmaktadır. (15) Bu çerçevede VODAFONE TÜRKİYE ile ARENA arasındaki Sözleşme’ye konu ürünler; akıllı telefon, aksesuar, tablet, yeni nesil aksesuar, modem, notebook ve PC şeklinde gruplandırılmış olup anılan tasnife ilişkin marka bilgilerine aşağıdaki tabloda yer verilmiştir: Tablo 2: VODAFONE’un Distribütörlük İş Kolu Kapsamında Yer Alan Ürün Grupları ve İlgili Markalar Ürün Grubu Markalar Akıllı Telefon Apple, Samsung, Xiaomi, Huawei, ZTE, Oppo, Tecno, Myno, General Mobile, TCL, Casper, Hometech, Onix, Real Me, Vivo Aksesuar4 Apple, Samsung, Xiaomi, Huawei, ZTE, Varta, Buff, Nova, Beats, Anker, Cellular, Duracell, Myno, Nespresso, Ttec, Wia, Wrapsol, Sony, Infinix, General Mobile, TCL, Casper, JBL, Sword, Soultech, Budi, Honor Tablet Apple, Samsung, Xiaomi, Huawei, General Mobile, TCL, Casper, Hometech Yeni Nesil Aksesuar5 Samsung, Tecno, General Mobile, Zeblaze Modem Huawei, ZTE, TP-Link, Infinix Notebook Casper PC Apple Kaynak: Cevabi Yazı (16) Yukarıdaki tablodan da görüleceği üzere, ilgili işlem kapsamında DATAGATE’in, VODAFONE TÜRKİYE’nin distribütörlük iş kolu dâhilindeki çeşitli markalı akıllı telefon, aksesuar, tablet, yeni nesil aksesuar, modem, notebook ve PC ürün gruplarına ilişkin dağıtım faaliyetlerini devralacağı anlaşılmaktadır. (17) Bu kapsamda ilk olarak geçmiş tarihli Kurul kararları incelendiğinde; Turkcell Satış ve Dağıtım Hizmetleri AŞ ile KVK Teknoloji Ürünleri ve Tic. AŞ ve Genpa Telekomünikasyon ve İletişim Hizmetleri San. ve Tic. AŞ arasında akdedilen Distribütörlük ve Cihaz İşbirliği Sözleşmesi’ne muafiyet tanınması talebine ilişkin Kurulun 06.04.2017 tarihli ve 17-12/145-64 sayılı kararında, ilgili ürün pazarı cihaz işbirliği ilişkisinin konusunu oluşturması sebebiyle "akıllı telefon, tablet ve aksesuarların toptan dağıtım pazarı" şeklinde tanımlanmıştır. Benzer şekilde Kurulun 03.12.2020 tarih ve 20-52/723-320 sayılı kararında da ilgili ürün pazarının cihaz işbirliği 4 Teşebbüs tarafından, aksesuar ifadesinin hem yeni nesil hem de geleneksel aksesuarları kapsadığı belirtilmiştir. 5 Teşebbüs tarafından, yeni nesil aksesuarlar ifadesinin; akıllı cihazlarla entegre çalışan, ileri teknolojili ve etkileşimli ürünleri kapsadığı ifade edilmiştir. Bu kapsamda akıllı saatler ve bileklikler, kablosuz kulaklıklar, akıllı takip cihazları, giyilebilir sağlık teknolojileri ve kablosuz şarj üniteleri örnek olarak gösterilmektedir. Buna karşılık, geleneksel aksesuarların ise daha sınırlı teknik özelliklere sahip, temel işlevlere yönelik yardımcı ürünleri ifade ettiği; bu gruba kablolu kulaklıklar, şarj adaptörleri, USB kablolar, telefon kılıfları ve ekran koruyucularının dâhil olduğu belirtilmiştir.
25-28/674-406 5/11 ilişkisinin konusunu oluşturan "akıllı telefon ve tabletlerin toptan dağıtım pazarı" şeklinde tanımlandığı görülmektedir. (18) Mevcut dosya bakımından da, Sözleşme kapsamındaki iş birliğinin konusunu oluşturması nedeniyle "akıllı telefonların toptan dağıtım pazarı" ile "tabletlerin toptan dağıtım pazarı" ilgili ürün pazarları olarak belirlenmiştir. (19) Sözleşme konusu ürünlerin dağıtımı, pazarlaması, satışı ve fiyatlandırılmasının tüm Türkiye genelinde benzer nitelik arz etmesi ve ülke genelinde rekabet koşullarında bölgeler bazında belirgin farklılıkların bulunmaması nedeniyle ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak tanımlanmıştır. G.4. Değerlendirme G.4.1. 4054 sayılı Kanun’un 4. Maddesi Çerçevesinde Değerlendirme (20) Bildirimde özetle; ARENA ile VODAFONE TÜRKİYE arasındaki Sözleşme’nin DATAGATE’e devredilmesine ilişkin Protokol’e menfi tespit belgesi verilmesi talep edilmektedir. (21) 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesinde “Belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri hukuka aykırı ve yasaktır.” hükmü yer almaktadır. Söz konusu hüküm çerçevesinde, ilk olarak akıllı telefonların ve tabletlerin toptan dağıtımı pazarında rakip konumunda olan6 ARENA ile DATAGATE arasında imzalanması planlanan Protokol’ün belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte hüküm içerip içermediğinin incelenmesi gerekmektedir. (22) Protokol’de DATAGATE tarafından ARENA’ya bazı rekabet etmeme yükümlülükleri getirildiği görülmektedir. Bu çerçevede ARENA’ya; - Sözleşme’nin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç yıl süreyle VODAFONE TÜRKİYE’ye ya da VODAFONE TÜRKİYE kanal iş ortaklarına doğrudan ya da dolaylı olarak sözleşme kapsamına giren nitelikteki hiçbir ürünü satmama, pazarlamama, teklif etmeme, aracılık etmeme ve bu amaçla herhangi bir faaliyette bulunmama, - Sözleşme’nin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç yıl süreyle Vodafone kanalı dışında satış yapılan müşterilere yönelik olarak Apple, Samsung ve Xiaomi markalı ürünlerin dağıtımı amacıyla üretici ya da ana yetkili ithalatçı firmalar ile doğrudan ya da dolaylı distribütörlük anlaşması yapmama, bu yönde herhangi bir çaba göstermeme ve bu amaçla herhangi bir faaliyette bulunmama yükümlülüğü getirilmiştir. (23) Rekabet etmeme yükümlülüğü niteliğindeki söz konusu sınırlama 4054 sayılı Kanun kapsamında ele alındığında; ARENA’nın akıllı telefonların ve tabletlerin toptan dağıtımı pazarında, üç yıl süreyle VODAFONE TÜRKİYE ile ticari ilişki kurmasının ve Vodafone kanalı dışında satış yapılan müşteriler ile Apple, Samsung ve Xiaomi markalı ürünlerin dağıtımı amacıyla ticari ilişki kurmasının kısıtlandığı görülmektedir. Bahse konu sınırlama ile akıllı telefon ve tabletlerin toptan dağıtımı pazarında gerek VODAFONE TÜRKİYE satış kanalı, gerekse Sözleşme kapsamındaki diğer satış kanalları 6 Kurulun 11.11.2021 tarihli ve 21-25/777-384 sayılı kararı.
25-28/674-406 6/11 açısından rekabetin kısıtlandığı değerlendirilmektedir. Bu kapsamda söz konusu sınırlama ile ARENA’nın faaliyetlerinin anılan pazarda sınırlandırılmasının yanı sıra VODAFONE TÜRKİYE ile bu kanal dışında satış yapılan müşteriler bakımından da bu teşebbüslerin pazarda Cihaz Dağıtım Hizmeti Tedarik Sözleşmesi ile benzer nitelikte bir anlaşma yapabileceği teşebbüs sayısı sınırlandırılmış olmaktadır. (24) Sonuç olarak ARENA ile DATAGATE arasında imzalanması planlanan Protokol, akıllı telefon ve tabletlerin dağıtımı pazarında rekabeti kısıtlayıcı etkiler doğurabilecek olması nedeniyle, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamındadır ve dolayısıyla anılan Protokol’e 4054 sayılı Kanun’un 8. maddesi çerçevesinde menfi tespit belgesi verilemeyecektir. G.4.2. 4054 sayılı Kanun’un 5. Maddesi Çerçevesinde Değerlendirme (25) 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinin birinci fıkrası hükmü uyarınca; piyasada rekabeti engelleyici ya da kısıtlayıcı amaç veya etkiye sahip anlaşmalar, Kanun’un 5. maddesinin birinci fıkrasında sayılan şartları taşıması durumunda Kanun’un 4. maddesi hükümlerinin uygulanmasından muaf tutulmuştur. 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinin üçüncü fıkrası hükmünde ise Kurulun, birinci fıkrada gösterilen şartların gerçekleşmesi halinde, belirli konulardaki anlaşma türlerine bir grup olarak muafiyet tanınmasını sağlayan ve bunların şartlarını gösteren tebliğler çıkarabileceği düzenlenmiştir. G.4.2.1. Grup Muafiyeti Değerlendirmesi (26) 2002/2 sayılı Dikey Anlaşmalara İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği’nin (2002/2 sayılı Tebliğ) konusunu 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamına giren ve üretim veya dağıtım zincirinin farklı seviyelerinde faaliyet gösteren iki ya da daha fazla teşebbüs arasında belirli mal veya hizmetlerin alımı, satımı veya yeniden satımı amacıyla yapılan anlaşmalar oluşturmaktadır. Nitekim 2002/2 sayılı Tebliğ’in “Amaç” başlıklı 1. maddesinde “Bu Tebliğin amacı, dikey anlaşmaların 7.12.1994 tarih ve 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4 üncü maddesi hükümlerinin uygulanmasından grup olarak muaf tutulmasının koşullarını belirlemektir.” hükmü yer almaktadır. Bu kapsamda söz konusu Protokol incelendiğinde, anılan Protokol’ün ARENA ile VODAFONE TÜRKİYE arasındaki Sözleşme’nin DATAGATE’e devrine ilişkin olduğu görülmektedir. DATAGATE ile ARENA’nın her ikisi de akıllı telefon ve tabletlerin B2B seviyede alım ve satımı alanında faaliyet göstermekte olup bu yönüyle anılan teşebbüsler pazarda rakip konumundadır. İlaveten Protokol kapsamında DATAGATE ile ARENA arasındaki ilişki dikey nitelikli bir ilişki olmayıp söz konusu ilişki, akıllı telefonların ve tabletlerin dağıtımı pazarında faaliyet gösteren iki rakip teşebbüs arasında olan ve taraflardan birinin uhdesindeki ürün dağıtım hakkının diğer tarafa devrini içeren yatay nitelikli bir hukuki ilişki niteliğindedir. Bu doğrultuda bildirime konu Protokol 2002/2 sayılı Tebliğ kapsamına girmemektedir. Buna ilaveten, ilgili Protokol konusu itibarıyla Kurul tarafından çıkarılmış diğer grup muafiyeti tebliğlerinden de yararlanamamaktadır. G.4.2.2. Bireysel Muafiyet Değerlendirmesi (27) 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesi uyarınca; a) malların üretim veya dağıtımı ile hizmetlerin sunulmasında yeni gelişme ve iyileşmelerin ya da ekonomik veya teknik gelişmenin sağlanması, b) tüketicinin bundan yarar sağlaması, c) ilgili piyasanın önemli bir bölümünde rekabetin ortadan kalkmaması,
25-28/674-406 7/11 d) rekabetin (a) ve (b) bentlerindeki amaçların elde edilmesi için zorunlu olandan fazla sınırlanmaması şartlarının tamamının varlığı halinde, teşebbüsler arası anlaşma, uyumlu eylem ve teşebbüs birliği kararları 4. madde hükümlerinin uygulanmasından muaf tutulmaktadır. (28) Bu kapsamda ilk olarak cevabi yazı incelendiğinde; - Protokol’ün 8.7. maddesinde belirtilen rekabet etmeme yükümlülüklerinin Sözleşme’yi devralan tarafın, müşteri portföyü, operasyonel bilgi birikimi (know-how) ve dağıtım altyapısına ilişkin kazanımlarını etkin biçimde devralabilmesi ve yaptığı yatırımını geri kazanabilmesi açısından kritik öneme sahip olduğu, zira Protokol’de yer alan bu yükümlülüklerin olmadığı bir senaryoda devralan tarafın dağıtım ağını etkin bir şekilde devralarak arzu ettiği şekilde yeniden tasarlamasının mümkün olmayacağı ve bu işlem ile hedeflenen sonuçların ortaya çıkmayacağı, bu çerçevede öngörülen rekabet etmeme yükümlülüğünün, devralma işleminin etkinliğini ve sürdürülebilirliğini sağlamak bakımından kritik bir işlev üstlenmekte olduğu, - Söz konusu yükümlülük sayesinde, dağıtımın tek merkezden yürütülmesinin, stok yönetiminin, lojistik süreçlerin ve satış planlamasının daha etkin biçimde gerçekleştirilebileceği, bu durumun da ürünlerin VODAFONE TÜRKİYE kanalı aracılığıyla istikrarlı, zamanında ve kesintisiz biçimde tedarik edilmesine olanak tanıyacağı, - Aksi hâlde, ARENA’nın aynı faaliyet alanında kalmaya devam etmesinin, DATAGATE’in operasyonlarına zarar verebilecek birtakım aksaklıklara yol açabileceği, zira ARENA’nın mevcut ticari bilgi, deneyim ve müşteri ilişkilerini kullanarak eski müşterilerini yeniden kazanmaya çalışmasının, devralma sürecinin temel hedeflerini sekteye uğratacağı, bu çerçevede Protokol’de yer alan rekabet etmeme yükümlülükleri sayesinde DATAGATE’in devralacağı yapının tam kapasiteyle faaliyete geçmesini ve pazara entegre olmasını güvence altına alabileceği, - Yalnızca geçici nitelikte bir koruma mekanizması olan ve kalıcı bir sınırlama niteliğinde olmayan bu düzenleme sayesinde orta ve uzun vadede DATAGATE’in daha etkin bir pazar faaliyetinde bulunmasının beklendiği, buna bağlı olarak dağıtım maliyetlerinin düşmesi ve operasyonel verimliliğin artması sayesinde tüketici fiyatlarında iyileşme, hizmet kalitesinde artış, tüketicilerin yeni ürün ve hizmetlerle buluşturulması gibi sonuçların ortaya çıkmasının beklendiği ifade edilmektedir. (29) Rekabeti kısıtlayıcı bir anlaşmanın muafiyet korumasından faydalanabilmesi için öncelikle rekabet üzerindeki olumsuz etkisini bertaraf edebilecek düzeyde bir etkinlik kazanımı sunabilmesi gerekmektedir. Bu çerçevede cevabi yazıda da ifade edildiği üzere, söz konusu Protokol neticesinde gerçekleştirilecek Sözleşme devri ile dağıtımın tek merkezden yürütülmesinin, stok yönetiminin, lojistik süreçlerin ve satış planlamasının daha etkin bir biçimde gerçekleştirilebileceği, bu durumun da Sözleşme kapsamındaki ürünlerin VODAFONE TÜRKİYE kanalı aracılığıyla müşterilere istikrarlı, zamanında ve kesintisiz biçimde tedarik edilmesine olanak tanıyacağı değerlendirilmektedir.
25-28/674-406 8/11 (30) Bir diğer husus olarak, ilgili Sözleşme’nin devralınması ile DATAGATE tarafından etkin bir dağıtım ve satış sonrası hizmet altyapısının kurulması gerekmekte olup7 bu çerçevede DATAGATE çeşitli geliştirmelere gitmekle ve altyapı oluşturmakla yükümlü hale gelecektir. Bu kapsamda DATAGATE’in yapacağı yatırımlar neticesinde çeşitli maliyetlere katlanacağı, söz konusu maliyetlere katlanılması sonucu ortaya çıkacak etkinlik kazanımları için anılan maliyetleri karşılayacak sürede ve kapsamda rekabet etmeme yükümlülüklerinin getirilmesinin etkinlik artışının ortaya çıkmasını teminat altına alacağı değerlendirilmektedir. Bu bakımdan yukarıda yer verilen hususlar bir bütün halinde değerlendirildiğinde, söz konusu Protokol ile etkinlik kazanımı sağlanabileceği anlaşılmaktadır. (31) Bireysel muafiyetin ikinci şartı; malların dağıtımı veya hizmetlerin sunulmasından elde edilen iyileşmelerin tüketicilere yansıtılmasıdır. Nitekim Muafiyet Kılavuzu, ikinci şart yönünden ekonomik yararların sadece anlaşma tarafları lehine değil aynı zamanda tüketici lehine olmasını aramaktadır. Bu çerçevede Protokol neticesinde gerçekleştirilecek Sözleşme devri ile dağıtım, stok yönetimi, lojistik süreçler ve satış planlaması bakımından elde edilen etkinlikler tüketicilerin Sözleşme kapsamındaki ürünlere daha istikrarlı bir şekilde ve zamanında ulaşmasını sağlayacaktır. Ayrıca, cevabi yazıda da belirtildiği üzere, dağıtım maliyetlerinin düşmesi ve operasyonel verimliliğin artması neticesinde tüketici fiyatlarında iyileşme, hizmet kalitesinde artış, tüketicilerin yeni ürün ve hizmetlerle buluşturulması gibi sonuçların ortaya çıkmasının da muhtemel olduğu değerlendirilmektedir. Bu kapsamda söz konusu Protokol ile sağlanacak etkinlik kazanımından tüketicilerin yarar sağlayacağı sonucuna varılmaktadır. (32) Muafiyet için aranan bir diğer şart, muafiyete konu anlaşmanın, ilgili olduğu piyasanın önemli bir bölümünde rekabeti ortadan kaldırmamasıdır. Pazardaki rekabetin tamamen ortadan kalkması halinde kısa vadeli etkinlik kazanımları gerçekleşse dahi bu etkinlik kazanımları, inovasyonun azalması, fiyatların artması ve kaynakların etkin kullanılmaması gibi uzun vadeli negatif etkileri telafi edemeyecektir. (33) Bu kapsamda Sözleşme’nin ve DATAGATE ile ARENA’nın ana faaliyet konusunu oluşturan mobil cihazların ve tabletlerin üretimi ve dağıtımı pazarında söz konusu teşebbüslerin pazar payı verilerine aşağıda yer verilmektedir: Tablo 3: Türkiye Akıllı Telefonların Toptan Dağıtımı Pazarı Değer ve Miktar Bazlı Pazar Payları8 Değer (TL) Bazlı Pazar Payı (%) Miktar (Adet) Bazlı Pazar Payı (%) 2022 2023 2024 2022 2023 2024 ARENA (….) (….) (….) (….) (….) (….) ARENA MOBILE (….) (….) (….) (….) (….) (….) DATAGATE (….) (….) (….) (….) (….) (….) INDEKS (….) (….) (….) (….) (….) (….) (DESPEC) (….) (….) (….) (….) (….) (….) Diğer9 (….) (….) (….) (….) (….) (….) Toplam 100,0 100,0 100,0 ~100,0 100,0 100,0 Kaynak: Bildirim Formu 7 Bkz. Sözleşme’nin 5. maddesi. 8 Pazar payı tablosunda yer verilen teşebbüslerden; ARENA ve ARENA MOBILE Arena Grubu içerisinde; DATAGATE, INDEKS ve DESPEC (Despec Bilgisayar Pazarlama ve Ticaret AŞ) ise Indeks Grubu içerisinde yer almaktadır. 9 Bildirim formunda söz konusu pazarda faaliyet gösteren en büyük beş rakibin KVK Teknoloji Ürünleri AŞ, Genpa Telekomünikasyon ve İletişim Hizmetleri San. Tic. AŞ, Mobiltel İletişim Hizmetleri San. ve Tic. AŞ, Port İç ve Dış Tic. AŞ ve Ouno Bilişim Dağıtım AŞ olduğu belirtilmiştir.
25-28/674-406 9/11 Tablo 4: Türkiye’de Tabletlerin Toptan Dağıtımı Pazarı Değer ve Miktar Pazar Payları Değer (TL) Bazlı Pazar Payı (%) Miktar (Adet) Bazlı Pazar Payı (%) 2022 2023 2024 2022 2023 2024 ARENA (….) (….) (….) (….) (….) (….) ARENA MOBILE (….) (….) (….) (….) (….) (….) DATAGATE (….) (….) (….) (….) (….) (….) INDEKS (….) (….) (….) (….) (….) (….) DESPEC (….) (….) (….) (….) (….) (….) Diğer10 (….) (….) (….) (….) (….) (….) Toplam 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 100,0 Kaynak: Bildirim Formu (34) Bu kapsamda ilk olarak Türkiye’de akıllı telefonların toptan dağıtımı pazarındaki pazar payı verileri incelendiğinde, Arena Grubunun (ARENA ve ARENA MOBILE) toplam pazar payının 2022-2024 yılları arasında değer bazında %(…..) arasında, miktar bazında ise %(…..) arasında olduğu; DATAGATE’in dâhil olduğu Indeks Grubunun (DATAGATE, INDEKS ve DESPEC) pazar payının ise değer bazında %(…..) arasında, miktar bazında ise %(…..) arasında olduğu görülmektedir. Bu çerçevede ilgili pazarın değer bazında yaklaşık %(…..)’sinde, miktar bazında ise yaklaşık %(…..)’ünde rekabetin devam ettiği görülmektedir. (35) Benzer şekilde Türkiye’de tabletlerin toptan dağıtımı pazarındaki pazar payı verileri incelendiğinde, Arena Grubunun toplam pazar payının 2022-2024 yılları arasında değer bazında %(…..) arasında, miktar bazında ise %(…..) arasında olduğu; DATAGATE’in dâhil olduğu Indeks Grubunun pazar payının ise değer bazında %(…..) arasında, miktar bazında ise %(…..) arasında olduğu görülmektedir. Bu çerçevede ilgili pazarın değer bazında yaklaşık %(…..)’sinde, miktar bazında ise yaklaşık %(…..)’ında rekabetin devam ettiği görülmektedir. (36) Buna ilaveten Kurulun 03.12.2020 tarihli ve 20-52/723-320 sayılı kararında, Türkiye’de mobil cihaz pazarının üretim, dağıtım ve perakende pazarlarında birden çok önemli oyuncunun bulunduğu ve markalar arası rekabetin yoğun olduğu belirtilmektedir. Ayrıca perakende satış kanalında çok sayıda güçlü teşebbüs (diğer elektronik ticaret zincirleri, diğer işletmecilere bağlı münhasır perakende satış noktaları ve herhangi bir işletmeciye bağlı olmayan perakende satış noktaları, zincir marketler vb.) faaliyet göstermektedir. Bu kapsamda yukarıda yer verilen hususlar bir bütün halinde değerlendirildiğinde, söz konusu Protokol ile getirilen kısıtlamanın ilgili olduğu pazarların önemli bir bölümünde rekabeti ortadan kaldırmayacağı değerlendirilmektedir. (37) Bir anlaşmanın bireysel muafiyet alabilmesi için gerekli son koşul uyarınca, anlaşmadan ilk iki olumlu koşuldaki yararların elde edilmesi için daha az rekabeti sınırlayıcı bir yöntemin söz konusu olmaması gerekmektedir. Bu koşul altındaki değerlendirmelerde genel olarak sözleşmenin rekabeti kısıtlayıcı hükümlerinin, elde edilecek faydaların sağlanması için zorunlu olup olmadığı ve sözleşme süresi gibi hususlar dikkate alınmaktadır. Teşebbüsler, prensip olarak, anlaşma ile amaçladıkları ekonomik yararların gerçekleştirilmesinde, rekabeti en az sınırlayıcı yöntemi tercih etmekle yükümlüdürler. Bu noktada yapılan anlaşma çerçevesinde elde edilmesi planlanan fayda ile meydana gelen rekabet kısıtlamaları arasında bir denge kurulması gerekmektedir. 10 Bildirim formunda söz konusu pazarda faaliyet gösteren en büyük rakiplerin Bilkom Bilişim Hizmetleri AŞ, Koyuncu Elektronik AŞ ve Penta Teknoloji Ürünleri Dağıtım AŞ olduğu belirtilmiştir.
25-28/674-406 10/11 (38) Yukarıda yer verildiği üzere, Protokol’de DATAGATE tarafından ARENA’ya bazı rekabet etmeme yükümlülükleri getirildiği görülmektedir. Bu çerçevede ARENA’ya; - Sözleşme’nin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç yıl süreyle VODAFONE TÜRKİYE’ye ya da VODAFONE TÜRKİYE kanal iş ortaklarına doğrudan ya da dolaylı olarak sözleşme kapsamına giren nitelikteki hiçbir ürünü satmama, pazarlamama, teklif etmeme, aracılık etmeme ve bu amaçla herhangi bir faaliyette bulunmama11, - Sözleşme’nin yürürlüğe girdiği tarihten itibaren üç yıl süreyle Vodafone kanalı dışında satış yapılan müşterilere yönelik olarak Apple, Samsung ve Xiaomi markalı ürünlerin dağıtımı amacıyla üretici ya da ana yetkili ithalatçı firmalar ile doğrudan ya da dolaylı distribütörlük anlaşması yapmama, bu yönde herhangi bir çaba ve bu amaçla herhangi bir faaliyette bulunmama yükümlülüğü getirilmiştir. (39) Birleşme ve Devralmalarda İlgili Teşebbüs, Ciro ve Yan Sınırlamalar Hakkında Kılavuz’un (Yan Sınırlamalara İlişkin Kılavuz) 52. paragrafında devralma işlemlerinde, devralınan hak ya da malvarlığının değerinin tam olarak alıcıya geçmesi için satıcıya belirli bir süre için alıcı ile rekabet etmeme yükümlülüğü getirilmesi gerekebildiği belirtilmektedir. Bu gereklilik özellikle müşteri çevresinin kazanılması ve devrolunan know-how’dan yeterince istifade edilebilmesi gibi durumlarda ortaya çıkmaktadır. (40) Söz konusu Kılavuz’un 53. paragrafında satıcıya getirilen rekabet etmeme yükümlülüğünün yan sınırlama olarak kabul edilebilmesi için; süre, konu, coğrafi alan ve kişi yönünden kapsamının, işlemin uygulanabilmesi için gerekli olan makul düzeyi aşmaması gerektiği belirtilmektedir. Kılavuz’un 54. paragrafında ise süre bakımından üç yılı aşmayan rekabet etmeme yükümlülüklerinin genel olarak makul olduğu kabul edildiği ifade edilmiştir. Bu çerçevede her ne kadar muafiyet incelemesi söz konusu olsa da, taraflar arasında bir hukuki ve ticari ilişkinin devrini düzenleyen bildirime konu Protokol ile tesis edilen rekabet etmeme yükümlülüklerine ilişkin muafiyet değerlendirilmesinde Kılavuz’un bahsi geçen açıklamaları dikkate alınabilecektir. (41) Cevabi yazıda; Protokol’ün 8.7. maddesinde belirtilen rekabet etmeme yükümlülüklerinin DATAGATE’in, müşteri portföyü, operasyonel bilgi birikimi (know-how) ve dağıtım altyapısına ilişkin kazanımlarını etkin biçimde devralabilmesi ve yaptığı yatırımını geri kazanabilmesi açısından önem arz ettiği, aksi durumda ARENA’nın mevcut ticari bilgi, deneyim ve müşteri ilişkilerini kullanarak ve eski müşterilerini yeniden kazanmaya çalışarak aynı kanalda faaliyet göstermeye devam edebileceği, bu durumda da ilgili işlemin DATAGATE bakımından Sözleşme’nin devir işlemini anlamsız kılabileceği belirtilmiştir. (42) Protokol’de yer alan rekabet etmeme yükümlülükleri teşebbüsün cevabi yazısı ışığında değerlendirildiğinde, söz konusu rekabet etmeme yükümlülüklerinin, DATAGATE’in, ARENA’nın müşteri portföyü, operasyonel bilgi birikimi ve dağıtım altyapısına ilişkin kazanımlarını etkin biçimde devralabilmesi ve yaptığı yatırımını geri kazanabilmesi açısından makul olduğu değerlendirilmektedir. Nitekim Protokol’ün 8.7.a ve 8.7.b maddelerinde yer alan bu sınırlamaların Sözleşme’nin konusu olan ürün ve ürün gruplarını kapsadığı ve süre bakımından da üç yılı aşmadığı görülmektedir. Bu kapsamda ilgili Protokol’ün 4054 sayılı Kanun'un 5. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde yer alan koşulu da karşıladığı değerlendirilmektedir. 11 Söz konusu rekabet etmeme yükümlülüğünün süresi Protokol’ün ilk halinde beş yıl olarak belirlenmiş olup daha sonra teşebbüsler tarafından üç yıl olacak şekilde revize edilmiştir.
25-28/674-406 11/11 (43) Sonuç olarak Protokol’ün rekabet etmeme yükümlülüğü niteliğinde bazı hükümler içermesi nedeniyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında olduğu, bu nedenle ilgili Protokol’e menfi tespit belgesi verilemeyeceği, Protokol’ün herhangi bir grup muafiyeti tebliğinin kapsamına da girmediği, öte yandan 4054 sayılı Kanun’un 5. maddesinin birinci fıkrasının (a), (b), (c) ve (d) bentlerindeki şartları sağlaması nedeniyle ilgili Protokol’e süresi boyunca bireysel muafiyet tanınabileceği sonucuna varılmıştır. H. SONUÇ (44) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, Arena Connect Teknoloji San. ve Tic. AŞ ile Datagate Bilgisayar Malzemeleri Tic. AŞ arasında akdedilmesi planlanan Ticari Sözleşme Devri Protokolü’nün 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında olduğuna, bu nedenle ilgili protokole Kanun’un 8. maddesi çerçevesinde menfi tespit belgesi verilemeyeceğine, Ticari Sözleşme Devri Protokolü’nün herhangi bir grup muafiyeti tebliği kapsamında grup muafiyetinden yararlanmadığına, Bununla birlikte Ticari Sözleşme Devri Protokolü’ne 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 5. maddesi çerçevesinde sözleşme süresi boyunca bireysel muafiyet tanınmasına gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy