Rekabet Kurumu - Karar Sayı 25-46/1150-645

Rekabet Kurumu Başkanlığından, REKABET KURULU KARARI Dosya Sayısı : 2024-2-053 (Soruşturma) Karar Sayısı : 25-46/1150-645 Karar Tarihi : 11.12.2025 A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER Başkan : Birol KÜLE Üyeler : Şükran KODALAK, Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN, Ayşe USLU CEVLEK B. RAPORTÖRLER : Dilan TOPRAK ERDAĞI, Elif TÜRLEK, Zekiye KARALİ, Azerhan Utku FINDIK, Ömer Burak ARTUKOĞLU, Burak KARAKAYA C. BAŞVURUDA BULUNAN : Resen D. HAKKINDA SORUŞTURMA YAPILAN : Provel Tüketim Ürünleri San. ve Tic. AŞ Temsilcileri: Av. Mustafa ŞIVGIN, Av. Meryem Kübra ŞIVGIN, Av. Büşra GENÇ Esentepe Mahallesi, Büyükdere Caddesi, Kaynak Apartmanı, No:157, K:3, D:11, Şişli/İSTANBUL (1) E. DOSYA KONUSU: Rekabet Kurulunun 20.12.2024 tarihli ve 24-54/1189-M sayılı kararı uyarınca Koroplast Temizlik ve Ambalaj Ürünleri San. ve Dış Tic. AŞ’nin, Provel Tüketim Ürünleri San. ve Tic. AŞ’nin ve VND Global Plastik AŞ’nin 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesini ihlal ettikleri iddiasına yönelik olarak yürütülen soruşturma kapsamında Provel Tüketim Ürünleri San. ve Tic. AŞ hakkında alınan uzlaşma ara kararına istinaden Provel Tüketim Ürünleri San. ve Tic. AŞ tarafından gönderilen uzlaşma metni neticesinde soruşturmanın söz konusu teşebbüs bakımından sonlandırılması. (2) F. İDDİALARIN ÖZETİ: Provel Tüketim Ürünleri San. ve Tic. AŞ’nin (PAREX) rekabete hassas nitelikteki bilgileri paylaşmak suretiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği iddiası. (3) G. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurulunun (Kurul) 14.03.2024 tarihli ve 24-13/258-M sayılı kararı uyarınca, 2024-2-023 sayılı dosya kapsamında, temizlik ve hijyen kategorisi altında çeşitli ürünlerin üretimini, satışını ve dağıtımını gerçekleştiren Koroplast Temizlik ve Ambalaj Ürünleri San. ve Dış Tic. AŞ’nin (KOROPLAST) alıcılarının yeniden satış fiyatını belirlemek suretiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un (4054 sayılı Kanun) 4. maddesini ihlal edip etmediğinin tespitine yönelik olarak aynı Kanun’un 40. maddesi uyarınca önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. Anılan dosya kapsamında, Başkanlık Makamının 16.05.2024 tarihli ve 89407 sayılı görevlendirme onayı ile 21.05.2024 tarihinde başlatılan önaraştırma sürecinde, 22.05.2024 tarihinde KOROPLAST’ta gerçekleştirilen yerinde incelemede,
25-46/1150-645 2/22 önaraştırma konusu iddianın1 yanı sıra KOROPLAST’ın; Provel Tüketim Ürünleri San. ve Tic. AŞ (PAREX) ve VND Global Plastik AŞ (VINDEX) ile iletişim kurduğuna, söz konusu iletişim vasıtasıyla adı geçen teşebbüslerin FHP Eviçi Kullanım Araçları San. ve Tic. AŞ (VILEDA), Misplas Ambalaj Ltd. Şti. (MISSLADY), PAREX, Sedat Tahir Tüketim Maddeleri Sanayi AŞ (COOK) ve VINDEX’e ait rekabete hassas nitelikteki bilgileri birbirleriyle paylaştığına, dolayısıyla KOROPLAST ve anılan diğer teşebbüslerin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiklerine yönelik şüphe uyandıran belgeler elde edilmiştir. (4) Söz konusu belgelere istinaden hazırlanan 14.06.2024 tarihli, 2024-2-053/İİ sayılı İlk İnceleme Raporu Kurulun 27.06.2024 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 27.06.2024 tarihli ve 24-27/655-M sayılı kararla VILEDA, KOROPLAST, MISS LADY, PAREX, COOK ve VINDEX hakkında 4054 sayılı Kanun’un 40. maddesi uyarınca resen önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir. Başkanlık Makamının 06.11.2024 tarihli ve 99878 sayılı görevlendirme onayı ile 11.11.2024 tarihinde başlatılan önaraştırma döneminde yapılan incelemeler ve elde edilen bilgiler neticesinde, 10.12.2024 tarihli ve 2024-2-053/ÖA sayılı Önaraştırma Raporu, Kurulun 20.12.2024 tarihli toplantısında ele alınmış; - Kurulun 24-54/1189-M sayılı kararı ile 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesini ihlal edip etmediklerinin tespiti amacıyla KOROPLAST, PAREX ve VINDEX hakkında 4054 sayılı Kanun'un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına, bahsi geçen teşebbüsler ile bu teşebbüslerin bayileri/distribütörleri bakımından aynı Kanun’un 14. ve 15. maddesinde düzenlenen yetkilerin kullanılmasına ve - Kurulun 24-54/1189-513 sayılı kararı ile VILEDA, MISSLADY ve COOK hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına yer olmadığına karar verilmiştir. (5) 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin ikinci fıkrası uyarınca hazırlanan Soruşturma Bildirimleri, 27.12.2024 tarihli ve 103582 sayılı yazı ile KOROPLAST’a, 27.12.2024 tarihli ve 103583 sayılı yazı ile PAREX’e ve 27.12.2024 tarihli ve 103584 sayılı yazı ile VINDEX’e gönderilmiştir. (6) Soruşturma süresinin üç ay uzatılmasına dair hazırlanan 20.05.2025 tarihli ve 2024-2-053/BN-02 sayılı Bilgi Notu, Kurulun 22.05.2025 tarihli toplantısında ele alınmış ve 1 İlgili önaraştırma, KOROPLAST’ın alıcılarının yeniden satış fiyatını belirlemek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal edip etmediğinin tespiti amacıyla başlatılmış olup 27.06.2024 tarihli ve 24-27/644-M sayılı Kurul kararı ile KOROPLAST’a soruşturma açılmasına karar verilmiştir. Söz konusu soruşturma sürecinde KOROPLAST ile gerçekleştirilen uzlaşma görüşmesinin, bu görüşmenin akabinde Kurulun almış olduğu ara kararın ve teşebbüsün sunduğu uzlaşma metninin ardından Kurulun 03.10.2024 tarihli ve 24-40/945-406 sayılı nihai kararı ile KOROPLAST’ın alıcılarının yeniden satış fiyatını belirlemek suretiyle 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiğine, Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar İle Hakim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik’in 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi, ikinci fıkrası ve 5. maddesinin üçüncü fıkrasının (b) bendi uyarınca 2023 yılı gayrisafi geliri üzerinden %(.....) oranında olmak üzere 41.612.982,61-TL idari para cezası uygulanmasına, 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin yedinci fıkrası ve Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hâkim Durumun Kötüye Kullanılmasına Yönelik Soruşturmalarda Uygulanabilecek Uzlaşma Usulüne İlişkin Yönetmelik’in 4. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca uzlaşma usulü sonucunda teşebbüse verilecek idari para cezasında %(.....) oranında indirim uygulanmasına, bu kapsamda uzlaşma usulü sonucunda KOROPLAST’a 2023 yılı gayrisafi geliri üzerinden nihai olarak %(.....) oranında ve 31.209.736,96 TL tutarında idari para cezası uygulanmasına karar verilmiştir
25-46/1150-645 3/22 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin birinci fıkrası uyarınca söz konusu soruşturmanın süresinin, ilk altı aylık sürenin bitiminden itibaren üç ay uzatılmasına 25-20/475-M sayı ile karar vermiştir. (7) Soruşturma kapsamında 28.05.2025 tarihinde KOROPLAST’ta , PAREX’te ve PAREX’in distribütörü olan Doğu Karadeniz Toptan Gıda İnş. San. ve Tic. Ltd. Şti. (DOĞU KARADENİZ)’de; 29.05.2025 tarihinde ise KOROPLAST’ın distribütörü olan Dilek Gıda Üretim ve Pazarlama Tic. AŞ (DİLEK)’de ve PAREX’in distribütörü olan Çalışkan Pazarlama Gıda Tüketim Maddeleri Dağıtım ve Ticaret AŞ (ÇALIŞKAN)’da yerinde incelemeler gerçekleştirilmiştir. (8) Dosya kapsamında edilen delillerin, PAREX’in soruşturma taraflarından KOROPLAST ile rekabete duyarlı bilgi değişimi gerçekleştirmek yoluyla 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlal ettiğine yönelik olarak şüphe doğurmaya kabil olduğu sonucuna ulaşılmıştır. (9) Soruşturma süreci devam ederken PAREX, uzlaşma sürecinin başlatılmasına yönelik talebini içeren 01.08.2025 tarihli ve 71611 sayılı yazıyı Kurum kayıtlarına intikal ettirmiştir. PAREX tarafından yapılan uzlaşma başvurusuna ilişkin hazırlanan 06.08.2025 tarihli ve 2024-2-053/BN-03 sayılı Bilgi Notu , Kurulun 07.08.2025 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 25-29/703-M sayılı kararla ilgili teşebbüs ile uzlaşma görüşmelerine başlanmasına karar verilmiştir. (10) Uzlaşma görüşmelerine başlanmasına ilişkin kararı takiben, 15.08.2025 tarihinde Kurum merkez binasında PAREX vekilleri ve yetkilileri ile uzlaşma görüşmesi gerçekleştirilmiştir. Bunu takiben, PAREX tarafından uzlaşma sürecinin devam ettirilmesinin talep edildiği ek beyan yazısı 25.08.2025 tarih ve 72520 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. PAREX ile gerçekleştirilen uzlaşma görüşmesi ve PAREX’in uzlaşma sürecinin devam ettirilmesi yönündeki talebi çerçevesinde hazırlanan 27.08.2025 tarihli ve 2024-2-053/BN-05 sayılı Bilgi Notu , Kurulun 28.08.2025 tarihli toplantısında görüşülmüş ve söz konusu Bilgi Notu’nun Kurul gündeminde incelemeye alınmasına 25-32/766-İ sayılı karar ile hükmedilmiştir. (11) Öte yandan soruşturma süresinin üç ay daha uzatılmasına ilişkin hazırlanan 01.09.2025 tarihli ve 2024-2-053/BN-06 sayılı Bilgi Notu, Kurulun 04.09.2025 tarihli toplantısında ele alınmış ve 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesi uyarınca söz konusu soruşturmanın süresinin bitiminden itibaren üç ay daha uzatılmasına 25-33/775-M sayılı sayı ile karar vermiştir. (12) Sonrasında PAREX hakkında uzlaşma ara kararı alınmasına ilişkin hazırlanan 26.11.2025 tarihli ve 2024-2-053/BN-07 sayılı Bilgi Notu Kurulun 04.12.2025 tarihli toplantısında görüşülmüş ve 25- 45/1112-MUA sayılı uzlaşma ara kararı alınmıştır. Son olarak 09.12.2025 tarih ve 2024-2-053/BN-08 sayılı bilgi notu Kurulun 11.12.2025 tarihli toplantısında görüşülerek Rekabet Kurulunun 20.12.2024 tarihli ve 24-54/1189-M sayılı kararları uyarınca yürütülen soruşturmanın Provel Tüketim Ürünleri San. ve Tic. AŞ bakımından uzlaşma usulü ile sonlandırılmasına karar verilmiştir. (13) H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili Bilgi Notu’nda özetle; ilgili teşebbüs hakkındaki soruşturmanın uzlaşma usulü ile sonlandırılabileceği ifade edilmiştir.
25-46/1150-645 4/22 I. İNCELEME, GEREKÇE VE HUKUKİ DAYANAK I.1. PAREX ile İlgili Elde Edilen Belgeler ve Bilgiler2,3 (14) Delil 1: PAREX’te gerçekleştirilen yerinde incelemede elde edilen; 05.10.2022 tarihinde PAREX Doğu Bölge Müdürü (.....) (C.I.) ile (.....)’ın mobil cihazında “(.....)” olarak kayıtlı olan ve ilgili tarihte KOROPLAST Satış Temsilcisi olduğu tespit edilen (.....) (A.R.Y.) arasında geçen WhatsApp yazışmasında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: A.R.Y. (05.10.2022, 13.49): (Koroplast markasına ait, 11.10.2022 tarihli fiyat listesi gönderilmiştir.) (15) Delil 2: KOROPLAST’ta gerçekleştirilen yerinde incelemede elde edilen; 18.08.2023 ila 30.04.2024 tarihlerinde KOROPLAST Marmara-Karadeniz ve Doğu Anadolu Bölge Müdürü (.....) (M.K.) ile PAREX Satış Müdürü (.....) (E.G.) arasında geçen WhatsApp yazışmalarında aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: E.G. (18.08.2023, 14.01): (…..) selam E.G. (18.08.2023, 14.01): Wondero4 liste fiyatı 1.175 tl E.G. (18.08.2023, 14.05): Müsaitsen yeni listeyi göndermişsin M.K. (18.08.2023, 14.27): (Bu mesajı sildiniz) M.K. (18.08.2023, 14.28): (Bu mesajı sildiniz) M.K. (18.08.2023, 14.28): (Bu mesajı sildiniz) M.K. (18.08.2023, 14.28): (Bu mesajı sildiniz) M.K. (18.08.2023, 14.28): Selam abi E.G. (18.08.2023, 14.38): Teşekkürler M.K. (18.08.2023, 14.40): Rica ederim abi M.K. (28.08.2023, 08.25): Günaydın abi nasılsın M.K. (28.08.2023, 08.25): Fiyat geç falan var mı M.K. (28.08.2023, 08.25): Şimdi toplantıya katılacağım bilgi sorarlar E.G. (28.08.2023, 08.25): Günaydın (.....) E.G. (28.08.2023, 08.25): Teşekkürler E.G. (28.08.2023, 08.25): Sen nasılsın M.K. (28.08.2023, 08.25): Şükür abi ben de iyiyim E.G. (28.08.2023, 08.25): Fiyat geçeceğiz ama liste daha açıklanmadı M.K. (28.08.2023, 08.26): Oran belli mi ya da tarih E.G. (28.08.2023, 08.26): Liste gelince paylaşırım seninle E.G. (28.08.2023, 08.26): %20/25 oranında M.K. (28.08.2023, 08.26): Tamam abicim çok teşekkür ederim kolay gelsin E.G. (28.08.2023, 08.29): İyi haftalar E.G. (29.08.2023, 09.19): (.....) Günaydın E.G. (29.08.2023, 09.19): Yeni liste çıktı Birazdan gönderirim M.K. (29.08.2023, 09.26): Eyvallah abim E.G. (31.08.2023, 15.47): (Tarihi belli olmayan bir fiyat listesi gönderilmiştir.) M.K. (31.08.2023, 15.48): Eyvallah abim E.G. (31.08.2023, 15.50): Görüşürüz hayırlı işler 2 Yazışmalardan alıntılanan ifadeler aslına uygun olarak işlenmiş, belgelerdeki yazım yanlışları korunmuştur. 3 Kutu içerisinde aktarılan yazışmalarda; “tarih” e-postanın gönderildiği tarihi, “[…]” işareti alıntılanan e-posta iletisini, “>” işareti ise e-posta trafiğinin yönünü göstermektedir. 4 Parex markasının Wondero isimli temizlik seti ürününü ifade etmektedir.
25-46/1150-645 5/22 E.G. (06.09.2023, 08.36): Günaydın E.G. (06.09.2023, 08.36): (Vileda markasına ait ve 01.10.2023 tarihinden itibaren geçerli fiyat listesini içeren Excel tablosu gönderilmiştir.) M.K. (06.09.2023, 08.47): Günaydın eyvallah abim M.K. (06.09.2023, 08.47): Vindex lazım mı M.K. (06.09.2023, 08.47): (Vindex markasına ait ve Haziran 2023 ile Ağustos 2023 fiyat geçiş oranlarını içeren Excel tablosu gönderilmiştir.) E.G. (06.09.2023, 08.48): Olur E.G. (06.09.2023, 08.48): E.G. (20.12.2023, 18.41): Bizimki çıktıktan sonra hemen geçmeyiz M.K. (20.12.2023, 18.41): Yani Şubat olur sizin E.G. (20.12.2023, 18.42): 20 Ocak olabilir kesin bilgiyi veririm M.K. (20.12.2023, 18.42): Tamam abi E.G. (20.12.2023, 18.42): Olabilir M.K. (20.12.2023, 18.42): Hayırlı akşamlar E.G. (20.12.2023, 18.42): Haberleşiriz E.G. (20.12.2023, 18.42): İyi akşamlar E.G. (15.01.2024, 18.42): (Parex markasına ait ve 01.02.2024 tarihinden itibaren geçerli fiyat listesini içeren Excel tablosu gönderilmiştir.) E.G. (15.01.2024, 18.42): İyi haftalar E.G. (30.04.2024, 15.12): (Vileda markasına ait ve 01.03.20245 tarihinden itibaren geçerli fiyat listesini içeren Excel tablosu gönderilmiştir.) E.G. (30.04.2024, 15.12): 01 Mayıs M.K. (30.04.2024, 16.07): fiyat mi geçecek M.K. (30.04.2024, 16.07): Sizde durum ne biz geçtik E.G. (30.04.2024, 16.08): Biz daha listeyi açıklamadık M.K. (30.04.2024, 16.11): Hadi hayıırlısı E.G. (30.04.2024, 16.15): Çıkınca ararım M.K. (30.04.2024, 16.25): Tamam abi (16) Delil 4: KOROPLAST’ta yapılan yerinde incelemede elde edilen; 20.12.2023 ve 17.04.2024 tarihlerinde KOROPLAST Marmara ve Karadeniz Bölge Müdürü (.....) (A.D.), KOROPLAST Marmara-Karadeniz ve Doğu Anadolu Bölge Müdürü (.....) (Ç.C.), KOROPLAST çalışanları (.....) (K.B.), (.....) (S.G.) ve (.....) (M.G.) arasında “Marmara Satış” isimli WhatsApp grubunda gerçekleşen yazışmada aşağıdaki ifadeler yer almaktadır: Ç.C. (20.12.2023, 18.19): Parex liste geçiyor %25/30 arası (…) Ç.C. (17.04.2024, 13.47): Arkadaşlar rakiplerde raf fiyatı geçişi ile ilgili sahada bir tespitiniz var mı? K.B. (17.04.2024, 13.50): Kendi bölgem olarak tek biz fiyat geçişi yaptık müdürüm rakiplerde bir değişiklik yok raflara yansıyan S.G. (17.04.2024, 13.53): Nisan’da bir tek Parex geçti bizimle aynı oranlarda.. diğerlerinde henüz bir geçiş ve haber yok.. M.G. (17.04.2024, 14.07): Rakiplerde bi değişiklik yok bölgede mudurum A.D. (17.04.2024, 14.18): Parex fiyat geçmedi K.B. (17.04.2024, 14.19): Parex mart fiyat listesinden devam ediyo fiyat geçişi henüz olmamış 5 İlgili yazışmada paylaşılan fiyat listesinin tarihi 01.03.2024 olarak görünse de, yazışmanın devamında söz konusu fiyat listesinin 01.05.2024 tarihine ilişkin olduğu belirtilmiştir. Ancak teşebbüsten fiyat güncellemesi tarihlerine ilişkin detaylı bilgi talep edildiğinde paylaşılan fiyat listesinin 01.03.2024 tarihinden itibaren geçerli olan fiyat listesine ilişkin olduğu anlaşılmıştır.
25-46/1150-645 6/22 A.D. (17.04.2024, 14.19): Aynen subatta geçtiler en son fiyat mayis ortasi haziran basi gibi geçiş planliyorlarmis Cook tan haber yok henüz S.G. (17.04.2024, 14.21): beni yemişler o zaman I.2. Değerlendirme I.2.1. 4054 sayılı Kanun’un 4. Maddesi Kapsamında Yapılan Değerlendirme (17) 4054 sayılı Kanun’un “Kapsam” başlıklı 2. maddesinde “...mal ve hizmet piyasalarında faaliyet gösteren ya da bu piyasaları etkileyen her türlü teşebbüsün aralarında yaptığı rekabeti engelleyici, bozucu ve kısıtlayıcı anlaşma, uygulama ve kararlar ile piyasaya hakim olan teşebbüslerin bu hakimiyetlerini kötüye kullanmaları… bu Kanun kapsamına girer.” düzenlemesi bulunmaktadır. (18) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin birinci fıkrasında ise, “Belirli bir mal veya hizmet piyasasında doğrudan veya dolaylı olarak rekabeti engelleme, bozma ya da kısıtlama amacını taşıyan veya bu etkiyi doğuran yahut doğurabilecek nitelikte olan teşebbüsler arası anlaşmalar, uyumlu eylemler ve teşebbüs birliklerinin bu tür karar ve eylemleri hukuka aykırı ve yasaktır.” hükmü yer almaktadır. (19) Söz konusu hükmün temel amacı, rekabetin gereği olarak her bir teşebbüsün kendi ticari politikalarını ve faaliyetlerini tek başına, diğer teşebbüslerden bağımsız olarak belirlemesidir. Rekabeti kısıtlayıcı nitelikteki anlaşmaların varlığı hâlinde, teşebbüslerin bağımsız davranışlarının yerini anlaşma taraflarının ortak çıkarlarına hizmet eden koordineli davranışlar almaktadır. Bu tür anlaşmalar, serbest piyasa ekonomisinden elde edilmesi beklenilen faydaları azaltarak kaynakların etkinsiz kullanılmasına ve serbest piyasa sisteminin sağladığı refahın piyasadaki aktörlere hak etmedikleri oranda dağılmasına yol açmaktadır. Diğer bir deyişle, bu tür anlaşmalara taraf olan teşebbüsler, normal rekabet şartları içinde elde edemeyecekleri kârlara ulaşarak bu ekonomik faaliyetlerle yaratılan refahın çoğunu kendilerine aktarma olanağına sahip olmakta ve serbest piyasa ekonomisinin sağlıklı bir şekilde işlemesini engellemektedir. (20) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi incelendiğinde, teşebbüsler arasında gerçekleştirilen ve amacı veya etkisi yahut potansiyel etkisi itibarıyla rekabeti sınırlayıcı nitelik taşıyan her türlü anlaşma, uyumlu eylem ve teşebbüs birliği kararının yasaklandığı görülmektedir.6 Sözü edilen kavramlara yönelik olarak 4054 sayılı Kanun’da herhangi bir tanıma yer verilmemekle birlikte aynı Kanun’un 4. maddesinin gerekçesinde; “Bu Kanunun amacı rekabetin korunması olduğuna göre, rekabeti engelleyici, kısıtlayıcı veya bozucu teşebbüsler arası anlaşma ve uygulamaların yasaklanması gerekir. Maddenin amacı bakımından anlaşma, hukuki şekil şartlarına uymasa bile tarafların kendilerini bağlı hissettikleri her türlü uzlaşma ya da uyuşma anlamında kullanılmıştır. Anlaşmanın yazılı veya sözlü olmasının önemi yoktur.” ifadeleriyle Türk rekabet hukukunda “anlaşma” kavramının borçlar hukukundaki “sözleşme” kavramından daha geniş bir kavram olduğuna dikkat çekilmekte ve bağlayıcı olma, yazılı şekil, yükümlülüklerin ifa edilmemesi hâlinde uygulanacak yaptırımın düzenlenmesi yahut yürürlük koşulları gibi herhangi bir şart aranmamaktadır.7 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi anlamında bir anlaşmanın varlığı için teşebbüsler arasında aynı yönde bir irade uyuşmasının ya da mutabakatın bulunması yeterlidir. 6 29.03.2018 tarihli ve 18-09/180-85 sayılı Kurul kararı, 48. para. 7 18.04.2011 tarihli ve 11-24/464-139 sayılı Kurul kararı, 26. syf.
25-46/1150-645 7/22 (21) 4054 sayılı Kanun’a benzer şekilde, üç farklı koordinasyon türüne8 yer veren Avrupa Birliğinin İşleyişine Dair Anlaşma (ABİDA)’nın 101. maddesinin içerdiği bu sınıflandırmanın, yukarıda ifade edilen amaca yönelik olduğu ve teşebbüsler arası koordinasyonun ortaya koyulması hâlinde, iş birliğinin türüne ilişkin net bir sınıflandırma yapılmasının madde kapsamında yapılacak hukuki analizi etkilemeyeceği kabul edilmektedir9. Bu kapsamda, çoğunlukla birbirlerinden net bir şekilde ayrılamayan bu terimlerin nihai amacının; teşebbüslerin bağımsız karar almaları ile davranışlarını koordine etmeleri arasındaki ayrımı nitelemekten öteye geçmediği söylenebilecektir. Buna binaen anlaşma ve uyumlu eylem kavramları arasındaki farkın, bu kavramların işaret ettiği eylemlerin farklı sonuca yol açmasından ziyade eylemlerin ne şekilde ortaya çıktığına dair olduğu söylenebilecektir. (22) Diğer yandan 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlali bakımından madde kapsamına giren eylemin niteliğine bağlı olarak amaç veya etki unsurlarından sadece birini barındırması yeterli kabul edilmektedir. Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hâkim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik (Ceza Yönetmeliği)'in “Tanımlar” başlıklı 3. maddesinde kartel; fiyat tespiti, müşterilerin, sağlayıcıların, bölgelerin ya da ticaret kanallarının paylaşılması, arz miktarının kısıtlanması veya kotalar konması, ihalelerde danışıklı hareket konularında, rakipler arasında gerçekleşen, rekabeti sınırlayıcı anlaşma ve/veya uyumlu eylemler olarak tanımlanmaktadır. Fiyat tespitini, arz kısıtlamasını, bölge, pazar veya müşteri paylaşımını konu alan ve kartel olarak nitelendirilen anlaşma/uyumlu eylemler, doğaları gereği rekabeti sınırlayıcı olmaları nedeniyle etkilerine bakılmaksızın rekabet ihlali teşkil etmekte, bu nedenle de açık kısıtlama/ihlal olarak tabir edilmektedir. (23) En ciddi rekabet hukuku ihlali olduğu kabul edilen kartel niteliğindeki anlaşma/uyumlu eylemin varlığı, ihlal sonucuna ulaşılması bakımından yeterli görülmekte, ayrıca anlaşmanın uygulanması veya piyasada rekabeti bozucu etkilerinin görülmesi gibi hususların ispatlanmasına ihtiyaç duyulmamaktadır. Söz konusu açık kısıtlamaları içeren anlaşmaların piyasadaki rekabet ortamını bozdukları karine olarak kabul edildiği için, bu tür anlaşmalar pazardaki mevcut veya potansiyel etkilerinin incelenmesine gerek görülmeksizin yasaklanmakta, varlıklarının ispatlanması rekabet hukuku müdahalesi için yeterli olmaktadır.10 (24) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin uygulanması bakımından önem arz eden bir diğer husus, ihlalin rekabeti sınırlayıcı bir irade uyuşmasının gösterilmesi suretiyle ispatlanması olup, bu uyuşmanın anlaşma veya uyumlu niteliğinde olması ulaşılan sonuç bakımından önem arz etmemektedir. Bu çerçevede ihlali karşılamak üzere anlaşma ve uyumlu eylem kavramları birlikte kullanılabileceği gibi genel olarak uzlaşma kavramının kullanılabildiği görülmektedir11. 8 “Concerted practice”, “agreements between undertakings”, “decisions by associations of undertakings” 9 Case C-49/92 P Commission v Anic Partecipazioni, para.3 10 07.03.2011 tarihli ve 11-13/243-78 sayılı Kurul kararı s.102; 18.04.2011 tarihli ve 11-24/464-139 sayılı Kurul kararı s. 26 ve 57; 18.02.2016 tarihli ve 16-05/117-52 sayılı Kurul kararı para. 62 ve 63; Danıştay 13. Dairesinin 16.12.2015 tarihli, E.2015/4548, K.2015/4616 sayılı kararı; Danıştay 13. Dairesinin 06.04.2017 tarihli, E.2011/3814, K.2017/958 sayılı kararı. 11 18.04.2011 tarihli ve 11-24/464-139 sayılı Kurul kararı s. 26-27; 14.01.2016 tarihli ve 16-02/44-14 sayılı Kurul kararı para. 154; Ankara 2. İdare Mahkemesinin 21.12.2015 tarihli, E.2014/1373, K.2015/2145 sayılı ve 19.04.2016 tarihli, E. 2014/1339, K. 2016/1187 sayılı kararları; Danıştay 13. Dairesinin 16.12.2015 tarihli, E.2015/4548, K.2015/4616 sayılı kararı.
25-46/1150-645 8/22 (25) Yukarıda yer verilen çerçeve dâhilinde, rekabet hukukunun piyasada oluşan sonuca değil teşebbüslerin bu sonucun oluşmasına neden olan sürece dâhil olmalarına müdahaleyi öngördüğü ifade edilebilecektir. Bu bağlamda “anlaşma/uyumlu eylem” kavramı rekabet hukukunda firma davranışları doğrultusunda ortaya çıkan sonucu değil, firmaların bu sonuca yönelik dâhil olduğu bir süreci tanımlamaktadır. Rekabet hukuku müdahalesi ancak, teşebbüslerin kararlarının bağımsız karar alma mekanizmaları sonucunda değil, rakip teşebbüslerle birliktelik sonucunda şekillenmesi hâlinde, yani teşebbüslerin anlaşma/uyumlu eyleme taraf olmaları durumunda söz konusu olmaktadır. Bu çerçevede rekabet hukukunun mevcut yasal çerçeve dâhilinde anlaşma/uyumlu eylem kavramını işlevsel kılmada “iletişim” unsuruna dayandığı görülmektedir. Yerleşik uygulamada rekabet hukukunun müdahale edebileceği nitelikte, bir rekabet karşıtı uzlaşmanın varlığı, ancak firmalar arasında bu sonuca yönelen doğrudan veya dolaylı bir iletişim bulunuyorsa söz konusu olabilmektedir. Dolayısıyla anlaşma/uyumlu eylemin dayanağını doğrudan veya dolaylı iletişim oluşturmaktadır. (26) Teşebbüsler arasındaki anlaşma veya uyumlu eylem çerçevesinde gerçekleşen, o anlaşma veya uyumlu eylemin gerçekleştirilmesi ve sürdürülmesi için yapılan ve dolayısıyla söz konusu anlaşma veya uyumlu eylemin bir unsuru, delili veya göstergesi veya teşebbüsler arasındaki anlaşma veya uyumlu eylemin bizatihi konusu olabilen teşebbüsler arası bilgi değişimleri, rekabet otoriteleri için delil niteliğinde olan iletişim unsurlarıdır. Bu bağlamda bilgi değişimi kavramına değinilmesinde yarar bulunmaktadır. (27) Rekabet hukuku literatüründe bilgi değişimi, aynı endüstride faaliyet gösteren iki veya daha fazla teşebbüsün tek yanlı yahut karşılıklı olarak, rekabetçi kararlarına etki eden her türlü ticari bilgilerini paylaşmaları olarak tanımlanabilmektedir. Bu tanım geçmiş veya cari üretim ve satış miktarlarına, fiyatlara, talebe ve maliyetlere, müşterilere, kapasitelere, yatırımlara ve Ar&Ge çalışmalarına ya da sahip olunan teknoloji ve benzerlerine ilişkin doğrulanabilir nitelikteki verilerin ve bilgilerin paylaşımını içerdiği gibi; firmaların gelecekte uygulamayı planladıkları fiyatlara, miktarlara ilişkin olabilir. (28) Mehaz Avrupa Birliği (AB) rekabet hukuku düzenlemelerine ve içtihadına bakıldığında, ABİDA’nın 101. maddesi uyarınca, teşebbüsler arası bilgi değişimi, üye devletler arasındaki rekabeti önleme, kısıtlama veya bozma amacını taşıyan veya etkisine sahip olan anlaşma, uyumlu eylem ya da teşebbüs birliği kararları şeklinde gerçekleştiği takdirde yasaklanmaktadır12. (29) Rekabet ihlaline konu olan bilgi değişiminin tespitinde, paylaşılan bilginin niteliği önem kazanmaktadır. Değişime konu olan bilgi geçmiş tarihli fiyat ya da fiyata ilişkin indirim, kampanya gibi bilgilere yönelik olabileceği gibi, güncel ya da geleceğe ilişkin de olabilir. Geleceğe yönelik fiyat ve fiyatla ilişkili bilgilerin paylaşılması, rekabet hukuku literatüründe ABİDA’nın 101. maddesi bağlamında “amaç itibarıyla rekabeti kısıtlayıcı” nitelikte kabul edilmekte ve yasaklanmaktadır13. Dolayısıyla geleceğe ilişkin fiyat bilgisi paylaşımının tek başına rekabeti kısıtlayıcı bir anlaşma teşkil etmesi ya da bu anlaşmanın bir unsurunu oluşturması mümkündür. Güncel fiyat bilgileri, yakın tarihli satış rakamları, satış hedefleri, stok gibi bilgilerin sistematik şekilde paylaşılması rekabet ihlali riskini önemli ölçüde artırmaktadır. Örneğin güncel satış rakamlarının sıklıkla paylaşılması, bu sinyali alan rakip firmanın gelecek döneme ilişkin zam kararı 12 Örnek kararlar için bkz: UK Agricultural Tractor Registration Exchange O.J. (1992) L68/19; Case C8/08, T-Mobile Netherlands (2009) ECR I-4529. 13 Whish, Competition Law, p. 122.
25-46/1150-645 9/22 başta olmak üzere satış stratejisini doğrudan etkileyecektir. Nitekim bireysel üretim ve satış miktarlarının paylaşılma sıklığı artıkça, pazar giderek şeffaflaşmakta ve rekabetin doğası gereği olması gereken belirsizlik, ortadan kalkmaktadır. Bilgi paylaşımının etkileri, paylaşıma katılan teşebbüslerin faaliyet gösterdiği pazarın yoğunlaşmış olması ya da ilgili teşebbüslerin pazarın önemli bir bölümünü teşkil etmesi durumunda daha belirginleşmektedir14. (30) Yatay İşbirliği Anlaşmaları Hakkında Kılavuz (Yatay Kılavuz) bilgi değişimi teorisi ve bu konunun Türk rekabet hukukunda değerlendirilmesi bakımından rehber niteliğindedir. (31) Yatay Kılavuz’da bilgi değişimi; - Rekabeti kısıtlama amacı taşıyan bilgi değişimi, - Rekabeti kısıtlama etkisi olan bilgi değişimi olmak üzere iki ayrı başlık altında incelenmektedir. Buna göre, rekabeti kısıtlama amacı olan bilgi değişimlerinin, etkisine bakılmaksızın rekabeti kısıtladığı kabul edilmektedir. Geleceğe yönelik planlara ilişkin bilgi değişiminin amaç yönünden rekabeti kısıtlama ihtimali, mevcut verilerin değişimine kıyasla daha fazla olup, bu çerçevede rakiplerin, gelecekte uygulamayı planladıkları fiyat, üretim ya da satış miktarı gibi rekabete duyarlı bilgileri aralarında değişmesi, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında ihlal olarak nitelendirilmektedir. (32) Rekabeti kısıtlama amacı taşımayan bilgi değişimlerinin rekabet üzerindeki olası etkileri ise her somut olayın özellikleri çerçevesinde değerlendirilmektedir. Bu bağlamda, bilgi değişiminin 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında rekabeti kısıtlama etkisinin bulunması için, fiyat, üretim miktarı, ürün kalitesi, ürün çeşitliliği veya inovasyon gibi rekabetçi parametrelerden en az biri üzerinde olumsuz etkisinin olması gerekmektedir. Bu etkinin değerlendirilmesi bakımından, “ilgili pazarın özellikleri” ile “bilgi değişiminin niteliği” dikkate alınmalıdır. (33) Yatay Kılavuz’da, pazarın yapısı bakımından, yeterince şeffaf, yoğunlaşmış, istikrarlı, simetrik olan ve karmaşık olmayan pazarlarda teşebbüslerin iş birlikçi sonuca ulaşmalarının daha kolay olduğuna, dolayısıyla bu tür pazarlardaki bilgi değişiminin rekabet karşıtı etkilerinin daha fazla olacağına dikkat çekilmektedir. (34) Bilgi değişiminin niteliği bakımından ise, paylaşılan bilginin rekabete duyarlı (stratejik), bireysel veya toplulaştırılmış, kamuya açık olup olmamasının, pazarı kapsama derecesinin, güncelliğinin, değişim sıklığının, değerlendirilmesi gerektiği vurgulanmıştır. (35) Başta fiyat ve üretim miktarları olmak üzere, incelenen pazarın niteliklerine göre, paylaşılmaları hâlinde pazarın temel rekabet parametrelerini şeffaflaştıran, teşebbüslerin birbirilerinin hamlelerine ilişkin sahip oldukları belirsizlikleri ortadan kaldıran, maliyet, satış verileri, kapasite kullanım oranları, teklif şartnameleri içerikleri, sözleşme maddeleri, stok durumları olmak üzere bunlara benzer niteliklere sahip tüm bilgiler rekabet ortamı açısından üst düzeyde hassas bilgiler olarak kabul edilmektedir. (36) Öte yandan, pazarı şeffaflaştırabilecek nitelikte olan, teşebbüslerin ticari stratejilerine ilişkin bilgi verebilecek geçmiş ve cari veriler de stratejik bilgi kapsamına girebilmektedir. Başka bir deyişle geçmiş veya cari fiyatlar, satışlar, üretim maliyetleri 14 OECD, Policy Roundtables, Information Exchanges Between Competitors under Competition Law, 54.
25-46/1150-645 10/22 gibi veriler, firmaların gelecekte izlemesi muhtemel davranış şekli hakkında fikir verebileceğinden, stratejik belirsizliğin giderilmesine ve bu bakımdan rakipler arasında ortak bir anlayış geliştirilmesine yardımcı olabilmektedir15. (37) İletişimin anlaşma/uyumlu eylemi ortaya koymadaki kritik önemi, piyasada rekabeti tetikleyen temel dinamiğin, teşebbüsler arasında birbirlerinin ne şekilde davranacağına ilişkin yaşanan belirsizlik olduğunun kabulüne dayanmaktadır. Dolayısıyla teşebbüsler arasındaki iletişim veya iletişimi sağlayan uygulamalar ve davranışlarla, teşebbüslerin gelecekteki davranışlarına yönelik belirsizliğin azalması durumunda teşebbüs davranışının bağımsız değil koordineli olacağı, bu nitelikteki davranışın da 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği sonucuna ulaşılabilmektedir16. Bu bağlamda, özellikle fiyat, arz miktarı, satış stratejisi, maliyet gibi rekabete duyarlı stratejik verilere ilişkin bilgiler içeren iletişimler tek taraflı olarak sunulduğunda dahi rekabet ihlali olarak değerlendirilebilmektedir. Nitekim belirtilen nitelikte bir iletiyi alan teşebbüs, rekabeti sınırlayıcı bir uzlaşmanın tarafı olmayacağını derhal ve açıkça karşı tarafa bildirmediği sürece uzlaşmaya zımnen irade göstermiş sayılmaktadır. Zira rakiplerinden, değinilen unsurları taşıyan bir ileti alan teşebbüsün, kendi ticari politikalarını belirlerken, sözü edilen bilgileri dikkate aldığı karine olarak kabul edilmektedir17. Bir başka ifadeyle, rakiplerinin fiyatlarını arttıracağını veya sabit tutacağını bilen bir teşebbüs için geleceğe ilişkin belirsizlik azalmakta, fiyatlama kararları bu bilgiye göre şekillenmekte, bu durum ise teşebbüsün rekabet hukuku anlamında rakiplerinden bağımsız karar vermediği anlamına gelmektedir18. (38) Dolayısıyla teşebbüsler arasındaki koordinasyon yoluyla rekabetin engellendiğinin tespit edilmesi için, her durumda hayata geçirilmiş somut bir planın varlığına ihtiyaç duyulmamaktadır. Teşebbüslerin, rakiplerinin pazardaki davranışlarını etkilemeyi veya rakiplerine gelecekte pazarda alacakları ve/veya alabilecekleri kararlara ilişkin bilgi vermeyi ve bu suretle rekabetten doğan belirsizliği ortadan kaldırmayı amaçlayan doğrudan veya dolaylı iletişimleri uyumlu eylem kapsamında değerlendirilmektedir. Avrupa Birliği Genel Mahkemesi (Genel Mahkeme)’nin “Cimenteries” kararı, ortaya konulan bu yaklaşımı özetleyen iyi bir örnektir. Genel Mahkeme’ye göre, teşebbüsler arasında bağımsız karar alma mekanizmalarının yerine geçen bir koordinasyonun ve böylelikle bir uyumlu eylemin varlığının kabulü için, teşebbüslerin bir veya daha fazla rakibine belirli bir şekilde davranacağını taahhüt ettiğinin veya tarafların gelecekte belirli bir şekilde davranmak üzere anlaştıklarının her durumda ortaya konulması gerekmemektedir. Teşebbüslerin, gerçekleştirdikleri doğrudan veya dolaylı bilgi değişimleri ile pazarda çizecekleri yöne veya ortaya koyacakları davranışlara ilişkin rakipleri nezdindeki belirsizlikleri ortadan kaldırmaları veya azaltmaları koordinasyonun varlığını göstermek için yeterlidir19. (39) Daha önce yukarıda bahsedildiği ve Yatay Kılavuz’da da ortaya konulduğu üzere bilgi paylaşımı, teşebbüslerin birbirlerinin pazar stratejileri hakkında karşılıklı bilgi veya belge paylaşmak suretiyle sektörde rekabetçi açıdan endişe doğurabilecek yapay bir 15 Pişmaf, Ş. (2012), İktisadi ve Hukuki Açıdan Teşebbüsler Arası Bilgi Değişimi, Uzmanlık Tezi, s.12 Rekabet Kurumu, Ankara. 16 Kurulun 07.03.2011 tarihli ve 11-13/243-78 sayılı kararı, s. 91; 14.01.2016 tarihli ve 16-02/44-14 sayılı kararı para. 162 ve 177; 18.04.2011 tarihli ve 11-24/464-139 sayılı kararı s. 43. 17 Bkz. Case C-49/92 Anic Partecipazioni, ECLI:EU:C:1999:356, para. 121. 18 Kurulun 18.04.2011 tarihli ve 11-24/464-139 sayılı kararı s. 58; 29.03.2018 tarihli ve 18-09/180-85 sayılı kararı para. 52; 23.01.2020 tarihli ve 20-06/61-33 sayılı kararı; 07.01.2021 tarihli ve 21-01/18-8 sayılı kararı; 01.07.2021 tarihli ve 21-33/446-222 sayılı kararı; 25.04.2022 tarihli ve 22-19/310-135 sayılı kararı; 28.12.2023 tarihli ve 23-61/1205-429 sayılı kararı. 19 Case T-25/95, para. 1592
25-46/1150-645 11/22 şeffaflık yaratmaktadır. Bilgi değişiminin rekabet üzerindeki etkisi; pazarın yoğunlaşma derecesi, şeffaflığı, istikrarı, karmaşıklığı ve pazardaki teşebbüslerin benzerliği (simetri) gibi pazarın yapısına ilişkin unsurlara göre değişmektedir. Ayrıca bilgi paylaşımının olası olumsuz etkisi, ilgili pazarı rakipler arası koordinasyona elverişli hale getirebilmesi nedeniyle paylaşılan bilginin niteliğine de bağlıdır20. (40) Bunun yanı sıra, Yatay Kılavuz’da da belirtildiği üzere rakipler arasında bilgi değişimi, fiyat veya miktar tespiti amacına sahip bir anlaşma niteliği taşıdığında kartel olarak kabul edilerek cezalandırılır21. Ayrıca tarafların, üzerinde uzlaşılan kurallara uyup uymadığının takibini sağlayarak kartelin işleyişini kolaylaştıran bilgi değişimleri de kartelin bir parçası olarak değerlendirilir. Normal şartlar altında teşebbüslerin, rakiplerinin mevcut ya da beklenen davranışlarına göre basiretli bir biçimde kendilerini uyarlaması ihlal olarak değerlendirilmemektedir. Ancak rakipler arasında, pazardaki olağan koşullardan farklı rekabet koşulları yaratma amacına veya etkisine sahip olan doğrudan ya da dolaylı her türlü iletişim ihlal olarak değerlendirilmekte ve yasaklanmaktadır. Bu noktada, yapılan bilgi değişimi, rekabete duyarlı bilgilerin değişimi ile pazardaki belirsizliği azaltıyor ve/veya rekabeti kısıtlayıcı iş birliğini kolaylaştırıyorsa, 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi kapsamında rekabet ihlali teşkil edebilecektir. Teşebbüsün posta, e-posta, telefon görüşmeleri, toplantılar gibi vasıtalarla rekabete duyarlı bilgilerini, bunları açıkça veya zımnen kabul eden rakiplerine tek taraflı olarak açıklaması ile çok sayıda teşebbüsün, amaçları ve planları hakkında birbirlerini bilgilendirmesi arasında fark bulunmamaktadır. Nitekim rakibinden rekabete duyarlı bilgiyi alan teşebbüsün böyle bir bilgiyi almak istemediğine dair net karşılık vermemesi durumunda, teşebbüsün bu bilgiyi kabul ettiği ve pazardaki davranışlarını buna göre değiştirdiği varsayılmaktadır. (41) Yatay Kılavuz’a göre geleceğe ilişkin fiyat, miktar ve benzeri stratejik bilgilerin değişimi, pazardaki şeffaflığı yapay olarak artırarak, rakiplerin rekabetçi davranışlarının koordinasyonunu kolaylaştırmakta ve bu şekilde rekabeti kısıtlayıcı etkilere neden olmakta ve bu durum üç şekilde ortaya çıkmaktadır. (42) İlk olarak, bilgi değişimi, firmaların koordinasyonun koşullarına ilişkin olarak ortak bir anlayışa varmalarını sağlayabilmektedir. Bu durum ortada açık bir anlaşma bulunmasa dahi pazarda anlaşmalı sonuçlara neden olabilmektedir. Firmaların bu tür bir ortak anlayış geliştirmesine imkân verme ihtimali en yüksek olan bilgiler, gelecekte uygulanması planlanan davranışlarla ilgili olanlardır. (43) İkincisi, bilgi değişimi pazardaki anlaşmalı sonuçların içsel istikrarını yükseltebilmektedir. Bu durum, bilgi değişimi sayesinde yeterince şeffaf hale gelen bir piyasada, firmaların anlaşmadan sapanları tespit edebilme ve zamanında misilleme yapabilme imkânına kavuşmalarından ileri gelmektedir. Hem mevcut hem de geçmiş verilerin paylaşılması, bu tür bir tespit mekanizmasını oluşturabilir. Firmalar bu şekilde normal koşullarda ulaşamayacakları anlaşmalı sonuçları elde edebilir veya mevcut anlaşmalı sonucun istikrarını artırabilirler. (44) Son olarak bilgi değişimi, anlaşmalı sonuçların dışsal istikrarının korunmasını da sağlayabilmektedir. Anlaşma içerisinde olan firmalar, bilgi değişimi nedeniyle artan şeffaflık düzeyi sayesinde, diğer firmaların pazara ne zaman, ne şekilde giriş yapacaklarını kestirebilmekte ve doğrudan yeni gireni hedef alacak stratejiler geliştirebilmektedirler. 20 Yatay Kılavuz para. 42, 43 21 Yatay Kılavuz para. 44
25-46/1150-645 12/22 (45) Yukarıda yapılan açıklamalardan da anlaşılacağı üzere, teşebbüsler arası iletişim ve bilgi paylaşımı; fiyat tespiti, müşteri paylaşımı, arzın kısıtlanması vb. şeklindeki belli bir davranışa yönelik olarak teşebbüsler arasında yapılmış bir anlaşma ya da uyumlu eylemin unsuru, delili veya göstergesi olabileceği gibi; teşebbüsler arasındaki anlaşma veya uyumlu eylemin bizatihi konusu olabilmektedir. (46) 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesi hakkında yapılan teorik açıklamalar ve söz konusu maddenin uygulanmasına ilişkin esaslar çerçevesinde, dosya kapsamındaki tespitler aşağıda değerlendirilmektedir. I.2.2. PAREX Hakkında Elde Edilen Belgelere Yönelik Değerlendirme (47) PAREX’te yapılan yerinde incelemede elde edilen ve 05.10.2022 tarihli Delil 1’in, PAREX Doğu Bölge Müdürü (.....) ile (.....)’ın mobil cihazında “(.....)” olarak kayıtlı olan ve ilgili tarihte KOROPLAST Satış Temsilcisi olduğu tespit edilen (.....) arasında gerçekleşen ve içeriğinde Koroplast markasına ait, geleceğe yönelik (11.10.2022 tarihli) fiyat listesini içeren bir ileti olduğu anlaşılmaktadır. (48) KOROPLAST’ta yapılan yerinde incelemede elde edilen Delil 2, 18.08.2023-30.04.2024 tarihleri arasında KOROPLAST Marmara-Karadeniz ve Doğu Anadolu Bölge Müdürü (.....) ile PAREX Satış Müdürü (.....) arasında farklı zamanlarda gerçekleştirilen WhatsApp yazışmalarını konu almaktadır. 18.08.2024 tarihli iletiden PAREX Satış Müdürü (.....)’in KOROPLAST Marmara-Karadeniz ve Doğu Anadolu Bölge Müdürü (.....)’dan Parex markasının Wondero isimli temizlik seti ürününe ilişkin yeni fiyat listesini talep ettiği, KOROPLAST Marmara-Karadeniz ve Doğu Anadolu Bölge Müdürü(.....)’ın aynı dakikalar içinde bu talebe karşılık verdiği ancak ilgili iletinin içeriğinin silindiği görülmektedir. PAREX Satış Müdürü (.....) tarafından KOROPLAST Marmara-Karadeniz ve Doğu Anadolu Bölge Müdürü (.....)’ın fiyat listesine ilişkin talebine cevaben gönderilen iletinin içeriğine ulaşılamadığı için fiyat listesinin gönderilip gönderilmediği belirsizdir. Ancak yazışmanın bir bütün olarak değerlendirilmesi hâlinde ulaşılamayan iletilerde yeni fiyat listeleri olması kuvvetle muhtemeldir. Zira PAREX Satış Müdürü (.....)’in KOROPLAST Marmara-Karadeniz ve Doğu Anadolu Bölge Müdürü (.....)’ın talebine aynı dakikalar içerisinde cevap verdiği ve KOROPLAST Marmara-Karadeniz ve Doğu Anadolu Bölge Müdürü (.....)’ın buna cevaben teşekkür ettiği anlaşılmaktadır. Nitekim yazışmanın devamında yeni fiyat listelerinin taraflar arasındaki görüşmelere konu olduğu ve listenin gönderildiği görülmektedir. (49) İleti dizisinin devamında, 28.08.2023 tarihinde KOROPLAST Marmara-Karadeniz ve Doğu Anadolu Bölge Müdürü (.....)’ın PAREX Satış Müdürü (.....)’e fiyat geçişi olup olmadığını sorduğu, PAREX Satış Müdürü (.....)’in henüz fiyat listesinin yayımlanmadığını ancak %20-25 oranında bir zam beklendiğini, yeni liste gelince listeyi paylaşacağını ifade ettiği anlaşılmaktadır. Bu görüşmeden bir gün sonra, 29.08.2023 tarihli iletilerden PAREX Satış Müdürü (.....)’in KOROPLAST Marmara-Karadeniz ve Doğu Anadolu Bölge Müdürü (.....)’ı yeni listenin yayımlandığı hususunda bilgilendirdiği ve tarihi belli olmayan bir fiyat listesini (.....) ile paylaştığı dikkat çekmektedir. Söz konusu listenin içeriğine ulaşılamamakla birlikte ilgili WhatsApp yazışması bir bütün olarak ele alındığında listenin Parex markasına ait ürünlerin fiyatlarına ilişkin olduğu değerlendirilmektedir. (50) Yazışmanın devamından, 06.09.2023 tarihinde PAREX Satış Müdürü (.....) ile KOROPLAST Marmara-Karadeniz ve Doğu Anadolu Bölge Müdürü (.....) arasında Vileda markasına ait 01.10.2023 tarihli, Vindex markasına ait Haziran 2023 ile Ağustos 2023 tarihli fiyat listelerini konu alan Excel tablolarının paylaşıldığı, ileti dizisinin
25-46/1150-645 13/22 devamında ise 20.12.2023 tarihinde PAREX Satış Müdürü (.....)’in KOROPLAST Marmara-Karadeniz ve Doğu Anadolu Bölge Müdürü (.....)’ı listeler yayımlandıktan sonra yeni fiyatların hemen uygulanmayacağı yönünde bilgilendirdiği ve ardından Parex markasına ait 01.02.2024 tarihli fiyat listesini içeren Excel tablosunu paylaştığı görülmektedir. (51) İleti silsilesinin son kısmından ise, 30.04.2024 tarihinde PAREX Satış Müdürü (.....)’in Vileda markasına ait 01.03.2024 tarihli fiyat listesini KOROPLAST Marmara-Karadeniz ve Doğu Anadolu Bölge Müdürü (.....) ile paylaştığı ve ardından PAREX’in ve KOROPLAST’ın yeni fiyatlarının uygulanıp uygulanmadığı hususunda karşılıklı olarak bilgi paylaştıkları anlaşılmaktadır. (52) KOROPLAST’ta yapılan yerinde incelemede elde edilen Delil 4, 20.12.2023-17.04.2024 tarihleri arasında farklı zamanlarda KOROPLAST Marmara ve Karadeniz Bölge Müdürü (.....), KOROPLAST Marmara-Karadeniz ve Doğu Anadolu Bölge Müdürü (.....), KOROPLAST Trabzon Satış Yöneticisi (.....), KOROPLAST Marmara-Karadeniz Bölgesi Satış Yöneticisi (.....) ve KOROPLAST Samsun Satış Yöneticisi (.....) arasında gerçekleşen WhatsApp yazışmalarını içermektedir. Anılan belgeden, Parex markalı ürünler bakımından %25 ila %30 oranında zam yapılacağının 20.12.2023 tarihli iletişime konu edildiği; 17.04.2024 tarihli iletilerden ise, fiyatlara yönelik bilgi edinmek amacıyla rakiplerin raf satış fiyatlarında değişiklik olup olmadığının sorgulandığı, KOROPLAST çalışanı (.....)’ın sorumlu olduğu Trabzon ilinde KOROPLAST’ın aksine rakiplerin fiyatlarında herhangi bir güncellemeye rastlanmadığı, bununla birlikte KOROPLAST çalışanı(.....)’ın sorumlu olduğu Marmara-Karadeniz bölgesinde PAREX’in Nisan ayında yeni fiyat listesini uygulamaya başlayarak KOROPLAST ile aynı oranlarda zam yaptığı ve diğer rakiplerin fiyatlarında henüz bir değişiklik görülmediği gibi söz konusu rakiplerden de haber olmadığı, KOROPLAST çalışanı (.....)’in sorumlu olduğu Samsun ilinde rakiplerin fiyatlarını güncellemediği, KOROPLAST Marmara ve Karadeniz Bölge Müdürü (.....)’un PAREX’in yeni bir fiyat listesi yayımlamadığını belirtmesi üzerine KOROPLAST çalışanı (.....)’ın PAREX’in Mart ayında yayımladığı fiyat listesini kullandığını belirttiği, adı geçen çalışana cevaben KOROPLAST Marmara ve Karadeniz Bölge Müdürü (.....)’un PAREX’in Şubat ayından beri yeni bir fiyat listesi yayımlamadığını ancak Mayıs ortası veya Haziran başı gibi bir güncelleme planladıklarını ve Cook markasının fiyat değişikliği hakkında ise herhangi bir bilgisinin bulunmadığını ifade ettiği, son olarak ise KOROPLAST çalışanı(.....)’ın iletiyi “beni yemişler o zaman ☺” şeklinde cevapladığı anlaşılmaktadır. Bu kapsamda, söz konusu belgedeki ifadelerden, KOROPLAST çalışanlarının PAREX’in fiyatlarını güncelleyeceği yönünde bilgisinin olduğu yönünde şüphe oluşmaktadır. Nitekim “Parex liste geçiyor %25/30 arası”, “Nisan’da bir tek Parex geçti bizimle aynı oranlarda.. diğerlerinde henüz bir geçiş ve haber yok..”, “Parex mart fiyat listesinden devam ediyo fiyat geçişi henüz olmamış”, “Aynen subatta geçtiler en son fiyat mayis ortasi haziran basi gibi geçiş planliyorlarmis” gibi ifadelerden PAREX’in gelecekte uygulamayı planladığı fiyat değişiklikleriyle ilgili KOROPLAST çalışanlarının bilgisi olduğu anlaşılmaktadır. (53) Yukarıda yer verilen bilgiler, bulgular ve açıklamalar çerçevesinde PAREX ve KOROPLAST arasında oldukça kapsamlı alt ürün kategorilerine ait güncel ve geleceğe ilişkin fiyat listelerinin, fiyat artış oranlarının ve zamanlarının paylaşıldığı görülmektedir. (54) Mevcut dosya rakipler arası bilgi değişimini konu almaktadır. Bu bakımdan güncel ve geleceğe yönelik bilgi paylaşımının pazarda stratejik belirsizliği azaltıcı nitelikte olması, bilgi değişiminin tarafı olan teşebbüslerin üretimini/tedarikini gerçekleştirdikleri ürünler bakımından rakip konumda bulunmaları önem arz etmektedir. Bu bağlamda gerek
25-46/1150-645 14/22 teşebbüslerden elde edilen bilgiler gerekse Delil 1 ve Delil 2’de WhatsApp yazışmalarına konu fiyat listeleri dikkate alındığında; PAREX ile rakiplerinin üretimini/tedarikini gerçekleştirdiği ürünlerin yüksek oranda örtüştüğü, söz konusu teşebbüslerin birçok ürün bakımından rakiplik ilişkisi içinde bulundukları değerlendirilmektedir. Dosya kapsamında rakipler arasında paylaşılan fiyat ve fiyata ilişkin diğer veriler, Yatay Kılavuz çerçevesinde stratejik niteliğinin en yüksek seviyede olduğu belirtilen bilgilerdir22. Yine bu verilerin geleceğe dönük olması, iletişime konu bilginin stratejik önemini arttırmaktadır. Soruşturma kapsamında tespit edilen, KOROPLAST Marmara-Karadeniz ve Doğu Anadolu Bölge Müdürü ile PAREX Satış Müdürü arasındaki iletişimlerin konusunun, stratejik niteliği en yüksek olan fiyat bilgilerini (fiyat listelerini, fiyat artış oranlarını ve zamanlarını) ihtiva ettiği ve söz konusu fiyatların güncel ve geleceğe ilişkin olduğu anlaşılmaktadır. (55) Mevcut dosya bakımından yer verilen deliller bütüncül olarak değerlendirildiğinde, PAREX’in ve KOROPLAST’ın rekabete hassas bilgileri değiştiği tespit edilmiştir. I.3. Genel Değerlendirme (56) Dosya kapsamında tespit edilen ve yukarıda yer verilen bulgulara dayanılarak, PAREX’in23 ve KOROPLAST’ın güncel ve gelecekte uygulanması planlanan piyasa fiyatlarına, fiyat zam oranlarına ve zamanlamalarına ilişkin iletişim içerisinde oldukları değerlendirilmektedir. İlgili bölümde değinildiği üzere gerek ülkemiz uygulamasında gerek mehaz mevzuatta ve gerekse doktrinde rakipler arasında gelecekteki davranışlarına yönelik belirsizlikleri ortadan kaldırabilecek nitelikte olan bilgi paylaşımlarının rekabete aykırı olarak değerlendirilmesi gerektiği ifade edilmektedir. Söz konusu rekabete hassas bilgi; geleceğe ilişkin fiyat veya buna ilişkin stratejik bir bilgi olduğu takdirde, rekabeti ihlal etme amacının ayrıca irdelenmeye ihtiyaç göstermeyecek şekilde ortada olduğu da kabul edilmektedir. Yatay Kılavuz; fiyata ve miktara ilişkin bilgilerin stratejik niteliğinin en yüksek olduğunu24, rakiplerin gelecekte uygulamayı planladıkları fiyat bilgisini aralarında değişmelerinin genellikle fiyat tespiti amacını taşıyacağını25 öngörmektedir. Dosya kapsamında tespit edilen rakipler arasındaki geleceğe yönelik fiyat bilgisi değişiminin de bu çerçeve dâhilinde stratejik önemi haiz verilerin değişimi niteliğinde olduğu değerlendirilmektedir. (57) Yukarıdaki tespit ve değerlendirmeler ışığında, PAREX’in KOROPLAST ile rekabete hassas bilgi değişiminde bulunmak suretiyle 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. maddesini ihlâl ettiği kanaatine ulaşılmıştır. I.4. PAREX’in Uzlaşma Talebine İlişkin Değerlendirme (58) 16.06.2020 tarihinde kabul edilen 7246 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanunda Değişiklik Yapılmasına Dair Kanun ile 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesine ek fıkralarla (beşinci ila dokuzuncu fıkralar) uzlaşma usulü getirilmiştir. 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin dokuzuncu fıkrasında uzlaşmaya ilişkin usul ve esasların Kurul tarafından çıkarılan yönetmelik ile belirleneceği hüküm altına alınmıştır. Bu kapsamda Kurulca çıkarılan Uzlaşma Yönetmeliği 15.07.2021 tarihli ve 31542 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir. (59) Uzlaşma Yönetmeliği’nin 4. maddesinin ilk üç fıkrasında; 22 Yatay Kılavuz, para.67 23 PAREX hakkındaki ilk belgenin tarihi 05.10.2022, son belgenin tarihi 30.04.2024’tür. 24 Para. 67 25 Para. 57
25-46/1150-645 15/22 “(1) Kurul, soruşturmaya başlanmasından sonra, soruşturma taraflarının talebi üzerine veya resen uzlaşma usulünü başlatabilir. (2) Kurul, uzlaşma usulünün başlatılmasında, soruşturma sürecinin hızlı bitirilmesinden doğacak usuli faydaları ve ihlalin varlığına veya kapsamına ilişkin görüş farklılıklarını dikkate alır. Bu çerçevede Kurul aşağıdaki hususları göz önünde bulundurabilir: a) Soruşturma taraflarının sayısı, b) Soruşturma taraflarının önemli bir kısmının uzlaşmaya başvurup başvurmadığı, c) İhlalin kapsamı ile delillerin niteliği, ç) Soruşturma taraflarıyla ihlalin varlığına ve kapsamına ilişkin ortak bir kanaate ulaşmanın mümkün olup olmadığı. (3) Kurul, ihlalin varlığı ile kapsamını kabul eden soruşturma tarafları ile soruşturma raporunun tebliğine kadar uzlaşabilir.” hükümlerine yer verilmiştir. (60) Uzlaşma Yönetmeliği’nin 5. maddesinin birinci fıkrasında; “(1) Soruşturma tarafları uzlaşma taleplerini yazılı olarak Kuruma iletir. Kurul, 4 üncü maddenin ikinci fıkrasındaki hususları dikkate alarak bu talebi kabul veya ret edebileceği gibi varsa diğer tarafların da uzlaşma görüşmelerine davet edilmesine karar verebilir.” hükmüne yer verilmiştir. (61) PAREX tarafından gönderilen ve 01.08.2025 tarih ve 71611 sayı ile Kurum kayıtlarına intikal eden yazı incelendiğinde, teşebbüsün uzlaşma usulünün başlatılmasına ilişkin talebinin Uzlaşma Yönetmeliği’nde belirlenen usule uygun bir şekilde yapıldığı görülmektedir. I.5. Ceza Yönetmeliği Kapsamında Yapılan Değerlendirme (62) 27.12.2024 tarih ve 32765 sayılı Resmî Gazete ile Ceza Yönetmeliği güncellenmiş ve aynı tarihte yürürlüğe girmiştir. Böylelikle, 15 Şubat 2009 tarih ve 27142 sayı ile Resmî Gazete’de yayımlanan aynı isimli yönetmelik (Mülga Ceza Yönetmeliği) yürürlükten kaldırılmıştır. Teşebbüs tarafından yapılan savunmalara geçmeden önce güncellenen Ceza Yönetmeliği ile birlikte rekabet hukuku ihlallerinin ceza rejiminde esaslı değişiklikler yapıldığının belirtilmesi gerekmektedir. (63) Yenilenen Ceza Yönetmeliği ile temel ceza oranının “kartel” ve “diğer ihlaller” şeklinde sınıflandırılmış ihlal türlerine bağlı olarak belirlendiği yaklaşımdan vazgeçilmiş olup özellikle ihlalin niteliğinin ve rekabet üzerindeki olumsuz etkisinin dikkate alındığı yeni bir yöntem benimsenerek “kartel” ve “diğer ihlaller” ayrımına dayanan alt ve üst sınırlar da kaldırılmıştır. (64) Ayrıca Ceza Yönetmeliği ile ihlalin süresine bağlı artırımda dikkate alınacak zaman aralıkları kısaltılmıştır. Diğer yandan cezanın teşebbüsün sübjektif koşullarına göre uyarlanmasına imkân tanımak amacıyla ve Kurul içtihadı dikkate alınarak, ağırlaştırıcı ve hafifletici unsurlar gözden geçirilmiş; ağırlaştırıcı unsurlara bağlı artırım oranının alt sınırı ile hafifletici unsurlara bağlı indirim oranlarının alt ve üst sınırları kaldırılmıştır. (65) Ceza Yönetmeliği’nin 4. maddesinde idari para cezası belirlenirken öncelikle temel para cezasının hesaplanacağı; ardından ağırlaştırıcı ve hafifletici unsurlar göz önünde
25-46/1150-645 16/22 bulundurularak temel para cezasının arttırılmasının ve/veya cezadan indirim yapılmasının söz konusu olacağı düzenlenmektedir. Bu bilgiler akabinde teşebbüsün ceza takdirine ilişkin savunmalarına ve bu savunmalar kapsamında yapılan değerlendirmelere yer verilmektedir. (66) 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrasında: “Bu Kanun’un 4, 6 ve 7 nci maddelerinde yasaklanmış davranışlarda bulunanlara, ceza verilecek teşebbüs ile teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyelerinin nihai karardan bir önceki mali yıl sonunda oluşan veya bunun hesaplanması mümkün olmazsa nihai karar tarihine en yakın mali yıl sonunda oluşan ve Kurul tarafından saptanacak olan yıllık gayri safi gelirlerinin yüzde onuna kadar idarî para cezası verilir.” hükmüne yer verilmiştir. (67) Teşebbüs hakkında ceza tayini yapılırken, Ceza Yönetmeliği’nin 5. maddesinin birinci ve ikinci fıkralarında yer alan “(1) Temel ceza oranı, başlangıç ceza oranına, koşulları bulunuyorsa, ihlalin süresi nedeniyle artırım yapılarak tespit edilir. (2) Başlangıç ceza oranı, özellikle, ihlal dolayısıyla gerçekleşen veya gerçekleşmesi muhtemel zararın ağırlığı ile ihlalin niteliğinin açık ve/veya ağır olup olmadığı gözetilmek suretiyle belirlenir. (…)” hükümleri göz önünde bulundurulmalıdır. (68) Ceza Yönetmeliği’nin 5. maddesinin birinci ve ikinci fıkrası uyarınca başlangıç ceza oranının belirlenmesinde ilgili teşebbüslerin “ihlal dolayısıyla gerçekleşen veya gerçekleşmesi muhtemel zararın ağırlığı ile ihlalin niteliğinin açık ve/veya ağır olup olmadığı” gibi hususların dikkate alınması gerekmektedir. (69) PAREX ile gerçekleştirilen uzlaşma görüşmesinde ve PAREX tarafından gönderilen 25.08.2025 tarihli ve 72520 sayılı yazıda, idari para cezası belirlenmesinde esas alınacak ciroya ilişkin olarak dört farklı talep ileri sürülmüştür. Söz konusu taleplerde özetle: 1) PAREX hakkında dosya kapsamında elde edilen Delil 1 ve Delil 4’ün PAREX ve KOROPLAST arasında fiyat listelerinin paylaşılmasından ibaret olduğu, söz konusu fiyat listelerinde yer alan bilgilerin geleceğe yönelik olmadığı, zira bu listelerin iki üç hafta öncesinden bayilerle ve perakendecilerle paylaşıldığı belirtilerek söz konusu eylemlerin rekabeti kısıtlayıcı bir etkisinin bulunmadığı ve bu delillerin ihlalin ispatına dayanak teşkil edilmemesi gerektiği, buna karşılık Delil 2’de yer alan yazışmaların yalnızca PAREX’in Wondero isimli ürününe ilişkin olduğu dikkate alındığında, idari para cezasına esas alınacak cironun yalnızca Wondero satışlarından elde edilen ciro olması gerektiği, 2) İlk talebin kabul edilmemesi durumunda set sistem alt pazarına ait cironun esas alınması, 3) PAREX tarafından sunulan 2024 yılına ilişkin mali onaylı gelir tablosunda teşebbüse ait cironun (.....) TL olduğu görünse de esas cironun (.....) TL olduğu, bu farkın, satış iskontoları hesabına kaydedilmesi gereken iadelerin, pazarlama satış ve dağıtım giderleri altında gösterilmesinden kaynaklandığı ve bu durumun Yeminli Mali Müşavir raporu ile Kuruma sunulduğu belirtilerek, ilk iki talebin
25-46/1150-645 17/22 kabul edilmemesi hâlinde, PAREX’in rekabet hukuku esaslarına uygun şekilde hazırlanan 2024 yılı yurtiçi net satış tutarı olan (.....) TL’nin esas alınması ve 4) PAREX’in 2024 yılı yurt dışı satış geliri olan (.....) TL’nin toplam cirosundan düşürülmesi gerektiği hususları talep edilmektedir. (70) PAREX birinci ve ikinci talebinde özetle, Delil 1’de ve Delil 4’te yer alan fiyat listelerinin esasında iki-üç hafta öncesinde bayilere ve perakende satıcılara bildirildiğini, dolayısıyla söz konusu listelerdeki fiyatların geleceğe dönük olmadığını ve bu delillerin ihlalin ispatında delil olarak kullanılmamasını gerektiğini ileri sürmekte, devamında ise bu durumun sonucu olarak cironun Delil 2 dikkate alınarak belirlenmesi gerektiği, söz konusu delilinde PAREX’in toplam cirosunun içinde sınırlı payı olan Wondero isimli ürünü konu aldığı dikkate alınarak idari para cezasına esas alınacak cironun yalnızca Wondero satışlarından elde edilen ciro olması, bunun mümkün olmaması hâlinde ise set sistem alt pazarına ait cironun esas alınması gerektiği ifade edilmektedir. (71) Gerçek anlamda kamuya açık bilgilerin değişiminin genellikle rekabet hukuku kapsamında endişe doğurması beklenmemektedir. Ancak Yatay Kılavuz’un 72. paragrafında, gerçek anlamda kamuya açık bilgiler, bilgiye erişim maliyetleri bakımından bütün rakiplerce ve müşterilerce aynı derecede erişilebilir olan bilgiler olarak tanımlanmıştır. Yani, bilginin gerçek anlamda kamuya açık olması için, bilgi değişiminin tarafı olmayan müşterilerin ve teşebbüslerin bilgiye erişim maliyeti, taraf olan teşebbüslerinkinden daha fazla olmamalıdır. (72) Aynı şekilde bir bilgiyi satış noktalarından, distribütörlerden ve müşterilerden toplama imkânının bulunması, bu bilginin rakipler için kolay erişilebilir bir pazar verisi olduğu anlamına gelmemektedir. Normal koşullar altında rakiplerin, piyasadan kolaylıkla toplayabilecekleri verileri değişmeyi tercih de etmeyeceği varsayılmaktadır. Yine rekabet hukuku kapsamında rakiplerin fiyat listelerinin kamuya açık bilgi kaynaklarından elde edilmesi bir sorun teşkil etmeyecekken, rakip teşebbüsler arasında stratejik bilgi niteliğindeki herhangi bir içeriğin paylaşılması rekabet hukuku açısından sakıncalı görülebilecektir. İşbu dosya kapsamındaki belgelerde geçen ifadelerden geleceğe yönelik olan bilgilerin pazardan ve müşterilerden iktisap edilmesinin ek bir çaba veya maliyet gerektirdiği açıkça anlaşılmaktadır. Zira PAREX ve KOROPLAST tarafından satışı gerçekleştirilen farklı ürün grupları ve her bir ürün grubunun altında çok sayıda ürün bulunmaktadır. Söz konusu ürünlerin her birine ilişkin fiyat bilgisinin elde edilmesi teşebbüslerce katlanılması gereken ek bir çaba ve maliyet gerektirmektedir. Bu itibarla, PAREX’in Delil 1 ve Delil 4’ün dikkate alınmaması yönündeki taleplerinin kabul edilmesi mümkün görülmemektedir. Bu nedenle PAREX’in idari para cezasına esas alınacak cironun Wondero satışlarından elde edilen ciro olması, bunun mümkün olmaması hâlinde ise set sistem alt pazarına ait cironun esas alınmasına yönelik talepleri de kabul edilemeyecektir. (73) PAREX’in üçüncü talebinde, yukarıda belirtilen gerekçeler doğrultusunda, Gelir İdaresi Başkanlığına sunulan Kurumlar Vergisi Beyannamesindeki ciro tutarı yerine, Yeminli Mali Müşavir raporu ile sunulan ve fiili durumu daha doğru yansıttığı ifade edilen ciro tutarının esas alınması istenmektedir. 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrasında "Bu Kanunun 4, 6 ve 7 nci maddelerinde yasaklanmış davranışlarda bulunanlara, ceza verilecek teşebbüs ile teşebbüs birlikleri veya bu birliklerin üyelerinin nihai karardan bir önceki mali yıl sonunda oluşan veya bunun hesaplanması mümkün olmazsa nihai karar tarihine en yakın mali yıl sonunda oluşan ve Kurul tarafından saptanacak olan yıllık gayri safi gelirlerinin yüzde onuna kadar idarî para cezası verilir."
25-46/1150-645 18/22 hükmü yer almaktadır. Bu çerçevede, idari para cezasının hesaplanmasına esas alınacak ciroya ilişkin nihai takdir yetkisi Kurula aittir. (74) PAREX’in dördüncü talebi, 2024 yılına ait yurt dışı satış gelirlerinin temel para cezasına esas cirodan düşürülmesi yönündedir. Ancak idari para cezasına esas alınan yıllık gayri safi gelirler içinde yurt dışı satış gelirlerinin bulunması, Yeni Ceza Yönetmeliği’nin “Hafifletici Unsurlar” başlıklı 7. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde indirime sebep olabilecek unsurlar arasında düzenlenmiştir. Dolayısıyla Yeni Ceza Yönetmeliği’ne göre ihracat gelirlerinin temel para cezasına esas cirodan hariç tutulması mümkün olmayıp, yalnızca Kurulun takdiriyle hafifletici bir unsur olarak değerlendirilebilmektedir. (75) Yukarıda yer alan tespit ve değerlendirmeler neticesinde, PAREX bakımından dosya kapsamında yer alan deliller teşebbüsün rakibi KOROPLAST ile rekabete hassas bilgi değişiminde bulunduğuna işaret etmektedir. (76) PAREX ile gerçekleştirilen uzlaşma görüşmesinde ve PAREX tarafından gönderilen 25.08.2025 tarihli ve 72520 sayılı yazıda, dosya kapsamındaki ilgili ürün pazarları incelendiğinde; pazarlarda marka bağlılığının bulunmadığı, pazarda giriş engelinin olmadığı, piyasada sayısı 450’yi aşan küçük ölçekli teşebbüsün faaliyet gösterdiği, sektörde bedavacılık sorununun olduğu, PL ürünlerinin güçlü konumda bulunduğu, KOROPLAST ve PAREX’in lider konumda oldukları ürünlerin/ürün gruplarının farklılık gösterdiği, teşebbüslerin pazar paylarında yıllar itibarıyla yüksek dalgalanmaların yaşandığı, pazarların çok katmanlı ve asimetrik yapısı nedeniyle liste fiyatlarının rekabete duyarlı bilgi niteliğini yitirdiği dikkate alındığında, söz konusu pazarların rakipler arasında anlaşma veya koordinasyon oluşumu açısından elverişli bir zemin teşkil etmediği hususları belirtilmiştir. (77) Her ne kadar PAREX, ilgili pazarların yapısal özelliklerinin, rakipler arasında anlaşma veya koordinasyon sağlanmasına uygun olmadığını ileri sürse de dosya kapsamındaki deliller, PAREX ile KOROPLAST arasında rekabete hassas bilgilerin sistematik biçimde paylaşıldığını ortaya koymaktadır. Özellikle güncel ve geleceğe dönük fiyat listelerinin, fiyat artış oranlarının ve zamanlarının paylaşılması, Yatay Kılavuz’da stratejik niteliği en yüksek düzeyde kabul edilen bilgi değişimi türü olup, bu bilgilerin paylaşılmasının rekabeti doğrudan kısıtlayıcı etki yaratma potansiyeli bulunmaktadır. Dolayısıyla, pazarın parçalı yapısı veya marka bağlılığının zayıflığı gibi hususlar, bu tür bilgi değişimlerinin rekabeti bozucu niteliğini ortadan kaldırmamaktadır. (78) Sonuç olarak, PAREX bakımından temel para cezasının belirlenmesinde dosya kapsamında elde edilen belgelerin ve bulguların dikkate alınması gerektiği değerlendirilmiş ve başlangıç ceza oranı %(.....) olarak takdir edilmiştir. (79) Ceza Yönetmeliği’nin 5. maddesinin üçüncü fıkrasında ise ihlalin süresinin temel para cezasının tespitinde dikkate alınacağı düzenlenmiştir. Anılan maddede; “(3) Başlangıç ceza oranı; a) Bir yıldan uzun, iki yıldan kısa süren ihlallerde beşte biri oranında, b) İki yıldan uzun, üç yıldan kısa süren ihlallerde beşte ikisi oranında, c) Üç yıldan uzun, dört yıldan kısa süren ihlallerde beşte üçü oranında, ç) Dört yıldan uzun, beş yıldan kısa süren ihlallerde beşte dördü oranında, d) Beş yıldan uzun süren ihlallerde bir katı oranında, artırılır.” hükmüne yer verilmiştir. (80) Mevcut dosya kapsamında, PAREX bakımından ihlale esas alınabilecek tarih aralığının 05.10.2022 (Delil 1) – 30.04.2024 (Delil 2) olduğu görülmektedir. Bu
25-46/1150-645 19/22 kapsamda, PAREX için ihlalin süresinin bir yıldan uzun iki yıldan kısa olduğu anlaşılmaktadır. Dolayısıyla Yeni Ceza Yönetmeliği’nin 5. maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendi uyarınca, PAREX için belirlenen temel para cezası miktarının beşte biri oranında artırılması gerektiği değerlendirilmiş ve ceza oranı %1,2 olarak tespit edilmiştir. (81) Diğer yandan Ceza Yönetmeliği’nin 6. maddesinde ağırlaştırıcı unsurlar; 4054 sayılı Kanun’un 4. ve/veya 6. maddesinin ihlal edildiğinin Kurul tarafından tespit edilmesinden sonra aynı teşebbüs veya teşebbüs birliği tarafından 4054 sayılı Kanun’un 4. ve/veya 6. maddesinin tekrar ihlal edilmesi, soruşturma kararının tebliğinden sonra ihlale devam edilmesi, ihlalde belirleyici etkinin bulunması ile Uzlaşma Yönetmeliği’nin 12. maddesinin üçüncü fıkrasında yer alan gizlilik yükümlülüğünün ihlal edilmesi olarak sayılmaktadır. Bu kapsamda PAREX’in ihlale konu eylemleri bakımından herhangi bir ağırlaştırıcı unsurun bulunmadığı değerlendirilmektedir. (82) Bununla birlikte temel para cezasının indirilmesini gerektirecek haller Ceza Yönetmeliği’nin 7. maddesinde; - Yasal yükümlülüklerin yerine getirilmesi haricinde, yerinde incelemenin daha kısa sürede tamamlanmasını veya daha etkin şekilde gerçekleştirilmesini sağlayan fiziksel ve/veya teknik imkânların sunulması suretiyle ya da yerinde inceleme esnasında inceleme konusuyla bağlantılı olan ilave bilgi veya belgelerin incelenen tarafça kendiliğinden sunulması suretiyle yerinde incelemeye yardımcı olunması, - İhlalde diğer teşebbüslerin zorlamasının bulunması, - İhlale katılımın sınırlı olması, - İhlal konusu faaliyetlerin yıllık gayri safi gelirler içerisindeki payının düşük olması, - İdari para cezasına esas alınan yıllık gayri safi gelirler içinde yurt dışı satış gelirlerinin bulunması şeklinde örnek olarak sayılmıştır. Ceza Yönetmeliği’nin 7. maddesinde bahsi geçen hafifletici sebepler tahdidi olmayıp örnek olarak sayılmıştır. Bu kapsamda ilgili maddede bahsedilmeyen bir husus da teşebbüs tarafından somut şekilde ortaya konulduğu takdirde hafifletici unsur olarak dikkate alınabilecektir. (83) PAREX tarafından, soruşturma süreci boyunca Kurum ile tam bir iş birliği içinde hareket edildiği; tüm bilgi ve belgelerin eksiksiz, zamanında ve şeffaf şekilde sunulduğu; yerinde incelemelerde Kurum yetkililerine her türlü kolaylığın sağlandığı; ayrıca PAREX’in kurumsal rekabet uyum kültürü çerçevesinde çalışanlarına sürekli eğitim verdiği; iddiaların yalnızca Wondero isimli ürünle sınırlı olduğu ve bu ürünün toplam ciro içindeki payının son derece düşük olduğu hususlarının hafifletici neden olarak dikkate alınması talep edilmektedir. (84) PAREX tarafından sunulan hafifletici nedenler arasında Wondero isimli ürünün toplam ciro içindeki payının son derece düşük olduğu ileri sürülmektedir. Ancak dosya kapsamında elde edilen delillerin yalnızca Wondero ürününe ilişkin olmadığı, Delil 1 ve 4’te PAREX ve KOROPLAST arasında oldukça kapsamlı alt ürün kategorilerine ilişkin güncel ve geleceğe yönelik fiyat listelerinin paylaşıldığı tespit edilmiştir. Dolayısıyla ilgili talebin Yeni Ceza Yönetmeliği’nin 7. maddesinin birinci fıkrasının (ç) bendi uyarınca hafifletici unsur olarak kabul edilemeyeceği değerlendirilmektedir.
25-46/1150-645 20/22 (85) PAREX tarafından ileri sürülen hafifletici nedenlerden bir diğeri ise soruşturma süreci boyunca Kurum ile tam bir iş birliği içinde hareket edildiği, tüm bilgi ve belgelerin eksiksiz, zamanında ve şeffaf şekilde sunulduğu ve yerinde incelemelerde Kurum yetkililerine her türlü kolaylığın sağlandığı yönündedir. Ancak, Yeni Ceza Yönetmeliği’nin 7. maddesinin birinci fıkrasının (a) bendinde yalnızca yasal yükümlülüklerin ötesinde bir iş birliğinin hafifletici unsur olarak değerlendirilebileceği belirtilmiş olup, PAREX’in ileri sürdüğü bu hususların, yasal yükümlülüklerin yerine getirilmesinin ötesine geçmediği değerlendirilmektedir. (86) Diğer yandan PAREX’in 2024 yılı yurt dışı satış geliri (.....) TL olup, bu tutar toplam gelirinin yaklaşık %(.....)’sine karşılık gelmektedir. Yeni Ceza Yönetmeliği’nin 7. maddesinin birinci fıkrasının (d) bendinde, yurt dışı satış gelirlerinin bulunmasının ispatlanması hâlinde temel para cezasında indirime gidilebileceği düzenlenmiştir. Bu çerçevede, PAREX’in toplam gelirleri içindeki yurt dışı satış payı dikkate alınarak ilgili husus hafifletici bir unsur olarak değerlendirilmiştir. Tüm bu değerlendirmeler çerçevesinde, dosya kapsamında %(.....) oranında hafifletici oran uygulanmış ve ceza oranı %(.....) olarak tespit edilmiştir. (87) Yukarıda yer verilen açıklamalar kapsamında, Mülga Ceza Yönetmeliği ve Ceza Yönetmeliği’nin bütüncül şekilde değerlendirilmesi ve teşebbüs lehine olan düzenlemenin uygulanması gerekmektedir. (88) Dosya kapsamında PAREX’e isnat edilen ihlal, Mülga Ceza Yönetmeliği’nin 3. maddesi kapsamında “diğer ihlal” niteliğindedir. Dolayısıyla Mülga Ceza Yönetmeliği’nin 5. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi uyarınca temel para cezasının %0,5’i ile %3’ü aralığında bir oran esas alınmak suretiyle başlangıç ceza oranı %(.....) olarak tespit edilmiştir. İhlalin bir yıldan uzun beş yıldan kısa sürmesi nedeniyle Mülga Ceza Yönetmeliği’nin 5. maddesinin üçüncü fıkrasının (a) bendi uyarınca, PAREX için belirlenen temel para cezası oranı yarısı oranında artırılması gerektiğinden temel para cezası oranı %(.....) olarak tespit edilmiştir. PAREX hakkında uygulanabilecek herhangi bir ağırlaştırıcı unsur bulunmamaktadır. Dosya kapsamında değerlendirilen hafifletici unsurlar dikkate alınarak %(.....) oranında indirim uygulanmış ve ceza oranı %(.....) olarak tespit edilmiştir. (89) Mülga Ceza Yönetmeliği ve Ceza Yönetmeliği birlikte değerlendirildiğinde teşebbüs açısından Ceza Yönetmeliği’ne göre hesaplanan ceza oranı (%(.....)) lehe olduğundan, Ceza Yönetmeliği dikkate alınmıştır. I.6. Uzlaşma Yönetmeliği Kapsamında Yapılan Değerlendirme (90) Uzlaşma Yönetmeliği’nin 7. maddesi; “Kurul, uzlaşma görüşmelerinin tamamlanmasını takiben sürece ilişkin ara kararını verir. Kararda aşağıdaki hususlara yer verilir: (…) e) Uzlaşma metninin Kuruma gönderilmesi için verilecek ve on beş günü aşmayacak kesin süre, f) Uzlaşma metninin süresi içinde gönderilmemesi halinde, Kurulun ara kararda yer verilen hususlarla bağlı olmayacağı.” hususlarını hüküm altına almaktadır. (91) PAREX tarafından gönderilen uzlaşma metninin süresi içinde Kuruma ulaştığı değerlendirilmektedir.
25-46/1150-645 21/22 (92) Öte yandan Uzlaşma Yönetmeliği’nin “Uzlaşma metni” başlıklı 8. maddesinin birinci fıkrasında; “1) Uzlaşma tarafı, uzlaşma ara kararında bildirilen hususları kabul etmesi halinde, aşağıdaki unsurları içeren bir uzlaşma metnini sunar: a) Uzlaşma tarafının ihlalin varlığını ve kapsamını kabul ettiğine dair açık beyanı, b) Kurulun uzlaşma tarafına ihlal nedeniyle verebileceği azami idari para cezası oranı ve miktarı ile tarafın uzlaşma usulü çerçevesinde bu ceza oranını ve miktarını kabul ettiği, c) Uzlaşma tarafının hakkındaki iddialar konusunda yeterli derecede bilgilendirildiği ve kendi görüşlerini ve açıklamalarını aktarmak için tarafa yeterli imkân tanındığı, ç) İdari para cezasının ve uzlaşma metninde yer alan hususların uzlaşma tarafınca dava konusu yapılamayacağı.” hükmüne yer verilmiştir. (93) PAREX tarafından gönderilen uzlaşma metni incelendiğinde uzlaşma metninin Uzlaşma Yönetmeliği’nin 8. maddesinin birinci fıkrasında yer alan tüm unsurları içerdiği görülmektedir. (94) Uzlaşma Yönetmeliği’nin 9. maddesinin birinci fıkrasında ise; “Uzlaşma metninin Kurum kayıtlarına girmesinden itibaren on beş gün içinde, Kurul tarafından ihlal tespitinin ve idari para cezasının yer aldığı bir nihai kararla ilgili taraf bakımından soruşturma sonlandırılır.” hükmüne yer verilmiştir. (95) Yukarıda yer verilen açıklamalar doğrultusunda, Kurulun yukarıda belirtilen uzlaşma ara kararı ile PAREX tarafından sunulan uzlaşma metni çerçevesinde; Ceza Yönetmeliği kapsamında hesaplanan idari para cezasının %25 oranında indirilmesi, teşebbüse 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesini ihlal ettiği gerekçesiyle 2024 yılı gayri safi gelirleri üzerinden %(.....) oranında idari para cezası uygulanması ve teşebbüs hakkındaki soruşturmanın uzlaşma ile sonlandırılması sonuçlarına varılmıştır
25-46/1150-645 22/22 J. SONUÇ (96) Rekabet Kurulunun 20.12.2024 tarihli ve 24-54/1189-M sayılı kararı uyarınca Koroplast Temizlik ve Ambalaj Ürünleri San. ve Dış Tic. AŞ, Provel Tüketim Ürünleri San. ve Tic. AŞ ve VND Global Plastik AŞ hakkında açılan soruşturma kapsamında verilen 25-45/1112-MUA sayılı uzlaşma ara kararına istinaden Provel Tüketim Ürünleri San. ve Tic. AŞ tarafından gönderilen uzlaşma metni; 01.08.2025 tarihli ve 71611 sayılı ile süresi içerisinde Kurum kayıtlarına intikal etmiştir. Uzlaşma metinlerinde ihlalin varlığı ve kapsamı ile uzlaşma ara kararlarında öngörülen azami idari para cezası oranı ve tutarı teşebbüs tarafından açıkça kabul edilmiş olup 1. Provel Sanayi ve Ticaret AŞ tarafından soruşturma taraflarından Koroplast Temizlik ve Ambalaj Ürünleri San. ve Dış Tic. AŞ ile rekabete duyarlı bilgi değişimi gerçekleştirmek yoluyla 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlal edildiğine, 2. Bu nedenle, Provel Sanayi ve Ticaret AŞ’nin 4054 sayılı Kanun’un 16. maddesinin üçüncü fıkrası ve 27.12.2024 tarih ve 32765 sayılı Resmî Gazete’de yayımlanan “Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar İle Hâkim Durumun Kötüye Kullanılması Halinde Verilecek İdari Para Cezalarına İlişkin Yönetmelik”in 5. maddesinin birinci fıkrası, ikinci fıkrası, üçüncü fıkrasının (a) bendi ve 7. maddesi uyarınca 2024 yılı gayrisafi geliri üzerinden %(…..) oranında olmak üzere 11.249.398,65-TL idari para cezası uygulanmasına, 3. 4054 sayılı Kanun’un 43. maddesinin yedinci fıkrası ve “Rekabeti Sınırlayıcı Anlaşma, Uyumlu Eylem ve Kararlar ile Hâkim Durumun Kötüye Kullanılmasına Yönelik Soruşturmalarda Uygulanabilecek Uzlaşma Usulüne İlişkin Yönetmelik”in 4. maddesinin dördüncü fıkrası uyarınca uzlaşma usulü sonucunda teşebbüse verilecek idari para cezasında %25 oranında indirim uygulanmasına, 4. Bu kapsamda uzlaşma usulü sonucunda teşebbüse 2024 yılı gayrisafi geliri üzerinden nihai olarak %(…..) oranında ve 8.437.048,99-TL tutarında idari para cezası uygulanmasına, 5. Böylece Rekabet Kurulunun 20.12.2024 tarihli ve 24-54/1189-M sayılı kararları uyarınca yürütülen soruşturmanın Provel Tüketim Ürünleri San. ve Tic. AŞ bakımından uzlaşma usulü ile sonlandırılmasına gerekçeli kararın tebliğinden itibaren 60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.


Full & Egal Universal Law Academy