1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D3/1/Ö.G.-99/3 (Ortak Girişim)
Karar Sayısı : 99-24/214-127
Karar Tarihi : 20.5.1999
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
II.Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU,
Üyeler : Mehmet Zeki UZUN, Sadık KUTLU, Dr. Kemal EROL,
İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM, Mustafa PARLAK, A. Ersan GÖKMEN,
R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER
B- RAPORTÖRLER : Özlem GÜVEN, Kürşat ÜNLÜSOY
C- BİLDİRİMDE BULUNAN: Arçelik A.Ş.
Tuzla, 81719 İSTANBUL
D- TARAFLAR: - Arçelik A.Ş.
Tuzla, 81719 İSTANBUL
- Türk Demir Döküm Fabrikaları A.Ş.
Çamlıca İş Mrk., Ünalan Mah., Ayazma Cad., B-2 Blok,
80224 Üsküdar/İSTANBUL
- Koç Holding A.Ş.
Nakaştepe, Azizbey Sk., No:1, 81207 Kuzguncuk İSTANBUL
- Beko Ticaret A.Ş.
İstiklal Cad., No:349, 80520 Beyoğlu/İSTANBUL
- LG Electronics Inc.
20, Yoidodong, Youngdungpo-gu, Seoul 150-721 KORE
E- DOSYA KONUSU: Koç Topluluğu’nda yer alan Arçelik A.Ş., Türk Demir
Döküm Fabrikaları A.Ş., Koç Holding A.Ş. ve Beko Ticaret A.Ş. ile Güney Kore
Cumhuriyeti uyruklu LG Grubu’nda yer alan LG Electronics Inc.’in Türkiye’de
“Arçelik-LG Klima Sanayi ve Ticaret A.Ş.” unvanlı ortak şirket kurma işlemine
izin verilmesi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına en son 30.04.199 tarih, 1324 sayı ile
intikal eden bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7.
maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca düzenlenen 30.4.1999 tarih,
D3/1/Ö.G.-99/3 sayılı Birleşme Ön İnceleme Raporu 17.5.1999 tarih,
REK.0.07.00.00/24 sayılı Başkanlık önergesi ile 99-24 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: Söz konusu ortak girişim işleminin 1997/1 sayılı
Tebliğ kapsamında izne tabi bir işlem olmakla birlikte, 4054 sayılı Rekabetin
Korunması Hakkında Kanun’un 7. maddesi anlamında hakim durum yaratmadığı
veya mevcut bir hakim durumu güçlendirmediği ve bunun sonucunda ülkenin bütünü
2 REKABET KURUMU
yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki rekabetin önemli
ölçüde azaltılması sonucunu doğurucu nitelikte olmadığı anlaşıldığından, bildirime
konu işleme izin verilmesi gerektiği; öte yandan işlemin taraflarının ortak girişimden
bağımsız bir biçimde, hem ortak girişime hem de birbirlerine rakip olarak, “Ana
Sözleşme”de faaliyet konusu olarak öngörülen ilgili ürün piyasası dışındaki ürünlerle
ilgili coğrafi pazara girmesi halinde; ortak girişimin bu yönüyle 4054 sayılı Kanun'un
7. maddesi anlamında yoğunlaşma doğurucu olmaktan çıkıp, Kanun'un 4. maddesi
kapsamında işbirliğine dönüşeceği hususunun taraflara bildirilmesinin yerinde
olacağı düşünülmektedir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
1. İlgili Pazar
Ürün Pazarı: İlgili ürün pazarı; ev tipi klima cihazları pazarı olarak tespit edilmiştir.
Coğrafi Pazar: İlgili ürünlerin ülke genelinde talep edilmesi ve pazarlanması dikkate
alınarak Türkiye Cumhuriyeti sınırları ilgili coğrafi pazar olarak belirlenmiştir.
Türkiye’de klima pazarı gittikçe büyüyen bir pazar olarak karşımıza
çıkmaktadır. İthal markaların ağırlıkta bulunduğu pazarda yoğun bir rekabet
yaşanmakta ve marka sayısı hızla artmaktadır. Pazarın yüzde 20-30’unu yerli
imalatın oluşturduğu göz önünde bulundurulursa yerli sanayinin 40-50.000.000
Amerikan Doları düzeyinde üretim yaptığı söylenebilir. Pazarda 50-80 firma faaliyet
göstermekte olup, sözkonusu ürüne olan talebin son yıllarda artış trendine girmesi,
son beş yıl içinde sektörde faaliyet gösteren firma sayısının hızla artmasına yol
açmıştır. Pazarda Koç grubu şirketler (Arçelik A.Ş., Türk Demirdöküm Fabrikaları
A.Ş. ve Beko Ticaret A.Ş.) %… paya sahiptir (Klimaların bir bölümü LG Electronics
Inc. tarafından üretilmektedir). Öte yandan, Mitsubishi-Temsa %…, Fujitsu-Raks
%…, Alarko %… pazar payı ile Koç Grubu şirketleri izlemektedirler.
Ortak girişime taraf olan Koç Grubu şirketleri Arçelik A.Ş., Türk Demirdöküm
Fabrikaları A.Ş. ve Beko Ticaret A.Ş. dayanıklı tüketim malları alanında faaliyet
gösteren firmalardır. Bunlardan Arçelik A.Ş., çamaşır makinası, klima, buzdolabı,
bulaşık makinası ve elektrikli süpürge üretimi gerçekleştirmektedir. Ayrıca; Arçelik
A.Ş., üretim gamında bulunmayan ürünlere ilişkin iç piyasadan ve ithalat ile fason
tedariği gerçekleştirmektedir.
Türk Demirdöküm Fabrikaları A.Ş., döküm radyatör, kat kaloriferi, döküm
kazan, döküm soba ve hidrofor, panel ve çelik radyatör, şofben, termosifon, kombi,
doğalgazlı soba ve elektrikli yağlı radyatör üretmektedir. Ayrıca; Türk Demirdöküm
Fabrikaları A.Ş. 1997’den bu yana Arçelik’ten sağladığı ve kendi ithal ettiği klimaları
kendi markası altında pazarlamaktadır.
Arçelik A.Ş. ürettiği ve ürettirdiği ürünleri, iç piyasada, aynı ekonomik bütünlük
içinde bulunan Beko ticari markası ile Beko Ticaret A.Ş. aracılığıyla, Arçelik ticari
markası altında pazarlamakta ve ayrı olarak kendi ürünlerinin ihracatını da
gerçekleştirmektedir.
LG Electronics Inc. ise, Güney Kore Cumhuriyeti tabiyetli LG Grubu’na bağlı
olan bir şirkettir. Şirket; klima, çamaşır makinası, buzdolabı ve mikro dalga fırın gibi
dayanıklı tüketim ürünleri üretmekle birlikte, multi medya ürünleri olarak adlandırılan
3 REKABET KURUMU
bilgisayar, CD-ROM, bilgi iletişim ekipmanları, optik data sistemleri, ses ekipmanları,
video, görüntü kayıt cihazları ve manyetik teyp gibi ürünlerin üretimiyle de
uğraşmaktadır. Bu ürünlerin yanı sıra, LG Electronics’in görüntü ekipmanları
kategorisinde yer alan renkli televizyon, renkli televizyon tüpleri ve bilgisayar
monitörü üretimi de bulunmaktadır. Firmanın bir diğer ana faaliyet alanı ise LCD
olarak adlandırılan likit kristal görüntü ekipmanlarıdır. Bu kategoride de dizüstü
bilgisayar ekranları ve duvara monte edilen televizyon ekranları üretmektedir. Ayrıca;
LG Electronics, Arçelik A.Ş.’den çamaşır makinaları, Beko Elektronik A.Ş’den
televizyon satın almakta ve bunları yurt dışında pazarlamaktadır. Bunun dışında , LG
Electronics ülkemizde UFOTEK Bilgisayar Sanayi A.Ş. firmasına CD-ROM ünitesi ve
PC monitörü satmaktadır.
Bildirim konusu işlemin gerçekleşmesi sonucunda Koç Grubu Şirketleri ve LG
Electronics, ortak girişim üzerinde %50’şer paya sahip olacak ve ortak girişimin
stratejik ticari kararlarına etki etmek suretiyle sözkonusu şirketi müşterek olarak
kontrol edebileceklerdir.
Dosya mevcudu bilgilerden, diğer klima üreticileri ile rekabet ederek pazarda
yerini alması düşünülen ve süresiz olarak kurulan Arçelik-LG Ortak Girişimi’nin, uzun
süreli olarak faaliyette bulunabilmesi için yeterli finansal ve diğer kaynaklara sahip
ve sonuç olarak daimi temele dayalı olarak kurulmuş tam-işlevsel bir ortak girişim
olacağı anlaşılmaktadır.
Bir ortak girişimin rekabetçi davranışların koordinasyonuna yol açmaması
için, tarafların ortak girişim ile aynı ilgili ürün pazarı ve coğrafi pazarda
bulunmamaları gerekmektedir. Rekabet Kurulu’nun 19.3.1998 tarih ve 57/424-52
sayılı Metro-Migros Kararı’nda; “… Metro AG veya Migros Türk T.A.Ş.’den ancak
yalnızca birinin ortak girişimle Türkiye’deki herhangi bir il veya ilçe merkezindeki ilgili
ürün piyasasında faaliyet gösterebilmesi koşuluyla…” ortak girişime izin verilmesine
karar verilmiştir.
Mevcut durumda, Arçelik A.Ş. düşük miktardaki üretiminin yanısıra, bazı klima
tiplerini LG Electronics Inc.’den ithal edip ürün gamına dahil etmektedir. Bildirimde,
LG Electronics Inc.’nin ilgili coğrafi pazarda klima üretim tesisi bulunmadığı ve
Arçelik A.Ş.’ye sattığı klimalar dışında klima alanında herhangi bir faaliyeti olmadığı
belirtilmektedir.
Bildirime konu işlem sonucunda; ev tipi klimaların üretimi, montajı, yurtiçi ve
yurtdışında pazarlanması, satışı ve dağıtımı ile ilgili işleri Arçelik-LG ortak girişimine
transfer edecek olan Koç Grubu şirketleri ve LG Electronics Inc., Arçelik-LG Klima
San. Ve Tic A.Ş. ortak girişimine ev tipi klima faaliyeti alanında Türkiye sınırları
içerisinde rakip olmayacaklardır. Bu itibarla, ortak girişimin oluşturulması taraflar
arasında veya taraflarla ortak girişim arasında rekabetçi davranışların koordine
edilmesine yol açmayacaktır.
Yukarıda yer verilen açıklamalar ışığında; Koç Grubu şirketleri ile LG
Grubunda yer alan LG Electronics Inc.’in %50’şer sermaye kontrolüne sahip olacak
şekilde Türkiye’de “Arçelik-LG Klima Sanayi ve Ticaret Anonim Şirketi” unvanlı ortak
şirket kurma işlemi; 1997/1 sayılı Tebliğ’in hangi hallerin birleşme ve devralma
sayılacağının belirlendiği 2. maddesi’nin (c) bendinde yer alan; “Amaçlarını
4 REKABET KURUMU
gerçekleştirmek üzere işgücü ve malvarlığına sahip olacak şekilde bağımsız bir
iktisadi varlık olarak ortaya çıkan ve taraflar arasındaki veya taraflarla ortak girişim
arasındaki rekabeti sınırlayıcı amacı veya etkisi olmayan ortak girişimler (joint
venture)” hükmü çerçevesinde değerlendirildiğinde, bu işlemin yoğunlaşma
doğurucu bir ortak girişim olduğu anlaşılmaktadır.
Ortak girişim işlemine ilişkin bildirimde, Arçelik, Beko ve Demirdöküm
markalarıyla satışa sunulan ev tipi klimaların toplam tahmini pazar payının %34
olduğu ve LG Electronics’in, Arçelik A.Ş.’ye yaptığı tedarikler haricinde ilgili ürün
pazarında herhangi bir payının bulunmadığı belirtilmektedir.
Ayrıca, LG Electronics’in ilgili ürün pazarında doğrudan bir faaliyeti olmadığı
için bildirimde bulunan tarafların 1998 yılına ilişkin toplam cirosu, Koç Grubu
şirketlerinin ilgili pazardaki cirosu ile sınırlanarak, 14,600,000,000,000 TL tutarında
gerçekleşmiştir.
Bu nedenle, tarafların toplam cirosunun 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesine
dayanılarak çıkarılan 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı Tebliğ’de belirtilen
25.000.000.000.000 TL’lik ciro sınırının altında kaldığı, ancak toplam tahmini pazar
payının aynı Tebliğ’de aranan %25’lik pazar payı limitinin üstünde olduğu
görülmektedir. Bu bağlamda, bildirime konu olan ortak girişim işleminin pazar payı
itibarıyla 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi bir işlem olduğu anlaşılmaktadır.
Kanun’un 7. maddesinde hukuka aykırı bulunarak yasaklanan işlemler; “hakim
durum yaratmaya veya hakim durumlarını daha da güçlendirmeye yönelik olarak,
ülkenin bütünü yahut bir kısmında herhangi bir mal veya hizmet piyasasındaki
rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu” doğuracak birleşme ve
devralmalardır.
Ev tipi klima cihazları pazarı olarak tespit edilen ilgili ürün pazarına, üretim
tesisi kurulması, komponent montajı tamamlanmış aksam (SKD) ithalatı ile aksam
montaj sanayi tesisi kurulması, tamamlanmış ürün (CBU) ithalatı şeklinde üç çeşit
giriş olanağı bulunmaktadır.
İlgili ürün pazarına her üç şekilde de girilmekte ve pazara girişte firmaların
önünde ciddi bir hukuki ve fiili engel bulunmamaktadır. Mevcut durumda Türkiye’de
üretim tesisi kurmuş teşebbüsler bulunmakla birlikte, özellikle son dönemlerde SKD
ithalatı ile montaj sanayii tesisi kurmuş veya halihazırda bu doğrultuda fizibilite
çalışmalarını yürüten teşebbüsler bulunmaktadır. CBU ithalatında ise, ithalatı
engelleyici tedbirler veya diğer pazar dışına itici eylemlerin olmadığı görülmektedir.
Yoğun bir rekabetin hüküm sürdüğü klima piyasasında, gerek mamül gerekse
yarı mamül bazında önemli ölçüde ithalat yapılmaktadır. Klima cihazlarının ileri
teknoloji gerektiren ürünler olması, ithalatı üretimden daha cazip hale getirmektedir.
Özellikle ev tipi klimanın bir çeşidi olan ve son yıllarda artan bir şekilde talep edilen
split klima alanında giderek artan bir ithalat söz konusudur. Bu nedenle de,
Türkiye’de son beş yılda sektörde faaliyet gösteren firma sayısında büyük bir artış
olmuş ve bu sayı yaklaşık 80’e ulaşmıştır.
Ayrıca, ilgili coğrafi pazar olarak Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde kalan
alan dikkate alındığında, pazara girişi engelleyen hukuki ve yapısal engeller
bulunmamaktadır. Uluslararası çapta ticareti yapılan klima markalarının Türkiye
5 REKABET KURUMU
pazarına girerek etkin biçimde klima ürünlerindeki rekabeti şekillendirmiş bulunması,
potansiyel rekabet ve ilgili pazara giriş anlamında ciddi bir engelin bulunmadığı
yargısını güçlendirmektedir.
1998 yılı itibariyle Koç Grubu Şirketleri tarafından LG Electronics’den ithal
edilen klima ürününe ilişkin ithalat tutarıyla sınırlı olan LG Electronics’in dolaylı
pazar payı dikkate alındığında, söz konusu işlem ile ilgili coğrafi pazarda hakim
durum yaratmaya veya mevcut bir hakim durumu güçlendirmeye yönelik bir değişiklik
olmayacağı görülmektedir.
Öte yandan, Birleşme Ön İnceleme Raporu’nda; Arçelik-LG ortak girişiminin
taraflarından her ikisinin ortak girişimden bağımsız bir biçimde, hem ortak girişime
hem de birbirlerine rakip olarak, “Ana Sözleşme”de faaliyet konusu olarak öngörülen
ilgili ürün piyasası dışındaki ürünlerle ilgili coğrafi pazara girmesi halinde; ortak
girişimin bu yönüyle 7. madde anlamında yoğunlaşma doğurucu olmaktan çıkıp, 4.
madde kapsamında işbirliğine dönüşeceği, dolayısıyla söz konusu durumun 4054
sayılı Kanun’un ilgili hükümleri çerçevesinde değerlendirileceği hususunun taraflara
bildirilmesi gerektiği belirtilmişse de, Kurul'ca böyle uyarıya ihtiyaç bulunmadığı
kanaatine varılmıştır.
İ- SONUÇ
Koç Topluluğunda yer alan Arçelik A.Ş., Türk Demir Döküm Fabrikaları A.Ş., Koç
Holding A.Ş. ve Beko Ticaret A.Ş. ile Kore Cumhuriyeti uyruklu LG Grubunda yer
alan LG Electronics Inc.’in Türkiye’de “Arçelik-LG Klima Sanayi ve Ticaret Anonim
Şirketi” ünvanlı ortak şirket kurmalarına ilişkin bildirimin değerlendirilmesi
sonucunda;Söz konusu işlemin, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanunun 7. maddesine dayanılarak çıkarılan 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişik 1997/1
sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ” kapsamındaizne tabi bir ortak girişim olduğuna, ancak, bu ortak
girişim sonucunda, aynı Kanunun 7. maddesinde belirtilen bir hakim durumun
yaratılması veya mevcut bir hakim durumun güçlendirilmesi ve böylece rekabetin
olumsuz yönde etkilenmesinin sözkonusu olmadığına, bu nedenle de bildirim konusu
ortak girişim işlemine izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile,
karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy