1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D3/1/Y.K.-99/4 (Menfi Tespit/Muafiyet)
Karar Sayısı : 99-27/242-146
Karar Tarihi : 03.06.1999
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU
Üyeler : M. Zeki UZUN, Sadık KUTLU, Dr. Kemal EROL,
İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM, Mustafa PARLAK, A. Ersan GÖKMEN,
R.Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER
B- RAPORTÖRLER: Yüksel KAYA, Meltem BAĞIŞ
C- BAŞVURUDA BULUNAN: Hendrickx Radiatoren N.V
Vekili Av. Ümit HERGÜNER
Spor Cad. No. 95-97 Akaretler Sıraevler
Beşiktaş/İSTANBUL
D- TARAFLAR: - Hendrickx Radiatoren N.V.
Herenthouseweg 210, B 2200, Herentals/BELÇİKA
- Gazi GAZİOĞLU
Hamit Vehbi Sok. No:18, Yeniköy/İSTANBUL
E- DOSYA KONUSU: 18.3.1999 tarih, 99-16/112-47 sayılı Kurul kararı ile izin
verilmiş olan Termo Teknik Ticaret ve Sanayi A.Ş.’nin %85 oranındaki
hissesinin Hendrickx Radiatoren N.V. tarafından devralınması işlemi ile ilgili
olarak tarafların "rekabet etmeme" yükümlülüğünü düzenledikleri "Hisse
Satınalma" ve "Hissedarlar" Anlaşmalarına menfi tesbit belgesi verilmesi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 22.2.1999 tarih, 555 sayı ve 15.3.1999
tarih, 867 sayı ile giren bildirim üzerine; 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca yapılan
inceleme sonucunda düzenlenen 17.3.1999 tarih, D3/1/Y.K.-99/4 sayılı Devralma
Ön İnceleme Raporu 17.3.1999 tarih, REK.0.07.00.00/8 sayılı Başkanlık önergesi ile
99-16 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve 99-16/112-47 sayılı karar ile dosya
konusu devralma işlemine izin verilmiştir.
Söz konusu devralma işlemi ile ilgili anlaşmalara, "rekabet etmeme"
yükümlülüğünün düzenlenmesi nedeniyle menfi tesbit belgesi verilmesi ise, 1.6.1999
tarih, REK.0.02.00.00/917 sayılı Başkanlık Önergesi ile 99-27 sayılı Kurul
toplantısında 4054 sayılı Kanun'un 8. maddesi çerçevesinde tetkik edilerek, karara
bağlanmıştır.
2 REKABET KURUMU
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: Devralmaya ilişkin anlaşmalarda bulunan rekabet
etmeme yükümlülüklerinin devralmanın zorunlu, objektif ve makul yan sınırlamaları
olarak değerlendirilmesi gerektiği düşünülmektedir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
1. İlgili Pazar
Ürün Pazarı: İlgili ürün pazarı, apartman gibi yüksek ısı verimine ihtiyaç duyulan
mekânlarda kullanılan ve taraflarca üretilen tüm ısıtma ürünlerini kapsayacak
genişlikte ısıtma ürünleri pazarı olarak belirlenmiştir.
Coğrafi Pazar: Ülke geneli olarak ele alınmıştır.
2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Hendrickx Radiatoren N.V. (Hendrickx)'nin Termo Teknik Ticaret ve Sanayi
A.Ş. (Termo Teknik A.Ş.)’nin hisselerinin %85’ini devralması ile ilgili olarak taraflar,
Hissedarlar Anlaşması ve Hisse Satınalma Anlaşması olmak üzere iki anlaşma
imzalamışlardır. Aşağıda anılan anlaşmalarda rekabet etme yasağına ilişkin olarak
düzenlenen maddelere yer verilmiştir.
Hissedarlar Anlaşmasının Maddeleri
Anlaşmanın 6. maddesinin "Satıcı Hissedarın Üçüncü Şahıs Alıcıya Satış
Hakkı" başlıklı 11. bölümünün (b) bendi, “Üçüncü Taraf Alıcısı (veya kendisinin
herhangi bir hissedarı), Devam Eden Tarafın veya Şirketin doğrudan veya dolaylı
olarak önemli bir rakibi olamayacaktır.” şeklindedir.
9. madde ile düzenlenen hükümler ise aşağıdaki gibidir:
"1. Genel Olarak Rekabet Etmeme: Gazioğlu, İş ile rekabet içindeki her hangi bir işi
kendi adına veya bir üçüncü taraf adına doğrudan veya dolaylı olarak kurmamayı,
onunla iştigal etmemeyi veya herhangi bir tarzda başka suretle ilgilenmemeyi kabul
eder. Gazioğlu, İş ile iştigal eden herhangi bir şirketin hissedarı, görevlisi, müdürü,
danışmanı olamayacak veya her hangi bir sıfatla böyle bir işle ilgilenmeyecektir.
Gazioğlu’nun kendi grubu ile olan ilişkisi ve faaliyetleri işbu hükmü ihlal
etmeyecektir. Ancak, Grubun işinin ve faaliyetlerinin, yaygın biçimde iş ile rekabet
edecek biçimde değiştirilmemesi gereklidir.
2. İstisnalar: İşbu madde 9’un hükümleri, Gazioğlu’nun a) bir şirketin iş ile iştigal
eden herhangi bir borsada kote edilen yüzde üçünden daha az tutardaki hisseleri
satın almasını veya edinmesini; b) İşin ilgili şirketin veya işletmenin yıllık satışlarının
yüzde beşinden daha az katkıda bulunması haline, İş ile iştigal eden bir şirket veya
işletmedeki hisseleri satın almasını veya elinde bulundurmasını etkilemeyecek veya
yasaklamayacaktır (ancak; eğer Gazioğlu bu nevi hisseleri satın alacak veya elinde
bulunduracak olursa, satınalma veya taahhütten itibaren oniki ay içinde söz konusu
şirket veya hissedarlığını bırakması gereklidir.)
3. Rekabet Etmeme Süresi: İşbu madde 9’da belirtilen rekabet etmeme
yükümlülükleri, Gazioğlu herhangi bir hisse üzerindeki kontrolünü sürdürmeye
devam etmedikçe (ki böyle bir durumda, Gazioğlu’nun her hangi bir Hissenin dolaylı
kontrolünü sona erdirdiği günü izleyen üç yıl boyunca yükümlülükler yürürlükte
3 REKABET KURUMU
kalmaya devam edecektir.) Gazioğlu’nun Hissedarlıktan ayrıldığı günden itibaren üç
yıl boyunca yürürlükte kalmaya devam edecektir.
4. Suç İşlememe: Rekabet Etmeme Dönemi süresince, Gazioğlu, doğrudan veya
başka bir tüzel kişilik vasıtasıyla dolaylı olarak (I) Şirketin herhangi bir çalışanını
Şirketteki işinden ayrılmaya ikna etmeyecek veya ikna etme girişiminde
bulunmayacak ya da Şirket ile Şirketin herhangi bir çalışanı arasındaki ilişkiye
herhangi bir biçimde müdahale etmeyecek, (II) Şirketin tartışmalı olduğu veya
Şirketin iş yapmadığı herhangi bir potansiyel müşteri, tedarikçi, lisans alan, lisans
veren, “franchise alan” veya “franchise veren” Şirket ile iş yapmama veya Şirketin bir
rakibini kiralama yönünde teşvik etmeyecek veya böyle bir girişimde bulıunmayacak,
(III) her hangi bir müşteri, tedarikçi, lisans alan, lisans veren, “franchise alan”,
“franchise veren” veya Şirketin diğer ilişkisini Şirket ile iş yapmaya sona erdirme
yönünde teşvik etmeyecek veya bu yönde girişimde bulunmayacak ya da böyle her
hangi bir müşteri, tedarikçi, lisans alan, lisans veren, “franchise alan”, “franchise
veren” ya da Şirketin iş ilişkisine herhangi biçimde müdahale etmeyecek, (IV)
Şirketin şu anda veya işbu anlaşma tarihinden önce iki yıl içinde Şirketin müşterisi
olan herhangi bir Kişinin işini kendisinin veya Şirket dışındaki herhangi bir kişi veya
tüzel kişilik adına talep etmeyecek, (V) Şirketin menfaati için olmak dışında, Şirket ile
ilgili herhangi gizli bir bilgiyi açıklamayacak veya kullanmayacak, ya da, (VI)
herhangi bir üçüncü tarafa Şirketin hizmetlerinden herhangi birinin itibarını sarsacak
veya eleştirecek yönde herhangi bir edimde bulunmayacak veya Şirketin iş
ilişkilerine zarar veren ya da engelleyen herhangi bir diğer edimde bulunmayacaktır."
Hisse Satınalma Anlaşmasının Maddeleri
Anlaşmanın “Rekabet Yasağı” başlıklı bölümü “Kapanış tarihinden itibaren üç
yıl süreyle (Rekabet Etmeme Dönemi), Satıcı, Şirketin iş yaptığı veya iş yapma
ehliyetine sahip olduğu herhangi bir yargı bölgesinde veya pazarlama alanında,
Şirketin işiyle rekabet içinde olan (kendisi tarafından veya herhangi bir Kişi, firma,
şirket veya diğer iş organizasyonu ya da her hangi bir başka tüzel kişilik ile birlikte
olması dahil olmak üzere) herhangi bir Kişiye doğrudan ya da dolaylı olarak sahip
olmayacak, yönetmeyecek, işletmeyecek, kontrolü altına almayacak, onun tarafından
istihdam edilmeyecek, ona iştirak etmeyecek, ona danışmayacak, onun için hizmet
vermeyecek veya onunla birlikte herhangi bir iş ile iştigal etmeyecektir.” şeklinde
düzenlenmiştir.
Anlaşmanın “Teşvik Etmeme” başlıklı kısmında yer alan hükümlerin ise,
Hissedarlar Anlaşması’nın yukarıda yer verilen “Suç İşlememe” başlıklı kısmı ile aynı
nitelikte olduğu tesbit edilmiştir.
Termo Teknik A.Ş.'nin devralma öncesi %60 oranında hissesine sahip olan
Gazi Gazioğlu’nun, işlem sonrasında adı geçen Şirket'te %15 oranında hissesi
bulunacaktır. Ayrıca Gazioğlu’nun Şirket'te murahhas üye olması, Hendrickx
tarafından onaylanmak koşuluyla ekibini seçmesi, 5 kişiden oluşan yönetim
kurulunun bir üyesini ataması, yönetim kurulu başkan yardımcısının göstereceği
direktörler tarafından atanması öngörülmektedir. Dolayısıyla işlem sonrasında
hissedarlığın yanı sıra Gazioğlu’nun Şirket yönetiminde etkisi devam edecektir.
4 REKABET KURUMU
Diğer taraftan Hissedarlar Anlaşması'nın yatırımlarla ilgili kısmında yer alan
Hendrickx'in fon, tesis veya makina katkısında bulunabileceğine; Termo Teknik
A.Ş.'nin yatırımda bulunmak için yeterli fona sahip olmaması halinde, tarafların
şirketin yatırım yapabilmesini teminen katkıda bulunabileceklerine ve bu katkının da
hissedarlık oranında olacağına ilişkin madde hükümlerinden, devralma sonrasında
tarafların, teknik işbirliğinde bulunmayı ve yeni yatırımlar yapmayı planladıkları
anlaşılmaktadır.
Ayrıca Hisse Satın Alma Anlaşması'nın "Fikri Mülkiyet Hakları" başlıklı
kısmında yer alan ifadelerden, devralmanın maddi varlıkların yanısıra maddi
olmayan varlıkları da kapsadığı görülmektedir.
Yukarıda ifade edilen hususlar gözönünde bulunduruldurularak, ilgili pazara
yeni girecek Hendrickx'in, devralmadan dolayı elde ettiği maddi ve maddi olmayan
varlıklardan azami yararı sağlayabilmesi açısından, devralma sonrası, hissedarlık
süresi ve hissedarlığın sona ermesini takiben 3 yıllık dönem için Gazioğlu’na
getirilen rekabet etmeme yükümlülüklerinin makul ve zorunlu sınırlamalar olduğu
kanaatine varılmıştır.
İ- SONUÇ
Termo Teknik Ticaret ve Sanayi A.Ş. hisselerinin %85'inin Hendrickx
Radiatoren N.V. tarafından devralınmasına ilişkin anlaşmalarda bulunan hissedarlık
süresince ve hissedarlığın sona ermesinden itibaren 3 yıl süre ile rekabet etmeme
yükümlülüklerine ilişkin hükümlerin, devralmanın zorunlu kıldığı kısıtlamalar
içermeleri nedeniyle, bildirim konusu "Hisse Satın Alma" ve "Hissedarlar"
anlaşmalarına 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 8. maddesi
gereğince menfi tespit belgesi verilmesine
OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir.
KARŞI OY GEREKÇESİ
Rekabet Kurulu’nun 3.6.1999 tarih ve 99-27/242-146 sayılı kararının konusu
olan devralma işleminde şirketteki hisselerini devreden Gazi GAZİOĞLU’na Hisse
Satınalma Anlaşması ile getirilen rekabet yasağının know-how içermemesi ve işlemin
niteliğine göre 2 yıl süre ile sınırlandırılması, gerek Avrupa Birliği uygulamalarına
gerekse Rekabet Kurulu’nun önceki kararlarına daha uygun olacağından kararın bu
kısmında sayın çoğunluğun görüşüne katılmıyoruz.
Dr.Kemal EROL Necdet KARACEHENNEM R.Müfit SONBAY
II.Başkan Kurul Üyesi Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy