1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D1/1/A.Ö.-99/9 (Menfi Tespit)
Karar No : 99-27/244-148
Karar Tarihi : 03.06.1999
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr.M.Tamer MÜFTÜOĞLU
Üyeler : Mehmet Zeki UZUN, Sadık KUTLU, Dr.Kemal EROL, İsmet
CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM, Mustafa PARLAK, A.Ersan GÖKMEN, R.
Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER
B- RAPORTÖRLER: Aydın ÖZTUNALI, Abdulgani GÜNGÖRDÜ,
Hasan Hüseyin ÜNLÜ
C- BİLDİRİMDE BULUNAN: - Soda Sanayi A.Ş.
D- TARAFLAR: - Soda Sanayi A.Ş.
Kazanlı Bucağı Yanı PK.654 33004 Mersin
- Camsar Sanayi Ara Malları Pazarlama A.Ş.
Eski Büyükdere Cad. No: 37 Maslak - İstanbul
- Cam Elyaf Sanayi A.Ş.
Çayırova, P.K. 62 41401 Gebze -Kocaeli
- Cromital S.p.A.
Via Diaz 30/32 20090 Opera Milano-İtalya
- Societa Italina per le Imprese Miste All'Estero S.p.A.- SIMEST
Via A.Farnese,4 00192 Roma- İtalya
E- DOSYA KONUSU: Türkiye Şişe ve Cam Fabrikaları A.Ş. kuruluşları ile
Cromital S.p.A. ve SIMEST arasında kurulan Oxyvit Kimya San. ve Tic. A.Ş. ile
ilgili hissedarlık sözleşmesine menfi tespit belgesi verilmesi talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum Kayıtlarına 4.5.1998 tarih, 1005 sayı ile giren
başvuru üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4, 6 ve 8.
maddeleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 31.5.1999 tarih ve
D1/1/A.Ö.-99/9 sayılı Menfi Tespit Ön İnceleme Raporu 31.5.1999 tarih,
REK.0.05.00.00/42 sayılı Başkanlık Önergesi ile 99-27 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: Türkiye Şişe ve Cam Fabrikaları A.Ş. bağlı
kuruluşları (Soda San. A.Ş., Camsar Sanayi Ara Malları Pazarlama A.Ş. ve Cam
Elyaf Sanayi A.Ş.) ile İtalyan menşeli Cromital S.p.A. arasında imzalanan
“Hissedarlık Sözleşmesi”ne, rekabet yasaklarına ilişkin hükümlerinin zorunlu “yan
sınırlamalar” kapsamında yer alması ve söz konusu anlaşma metninde 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4 ve 6. maddelerine aykırı herhangi bir
unsur bulunmaması nedeniyle menfi tespit belgesi verilmesi gerektiği
düşünülmektedir.
2 REKABET KURUMU
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
1. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden; Soda Sanayi A.Ş., Camsar Sanayi Ara
Malları Pazarlama A.Ş. ve Cam Elyaf Sanayi A.Ş.'nin Türkiye Şişe ve Cam
Fabrikaları A.Ş.'nin (Şişecam) bağlı kuruluşları olduğu, söz konusu ana şirket ile
Cromital S.p.A.'nın 10.1.1995 tarihinde hissedarlık sözleşmesi imzalamak suretiyle
Türkiye’de bir ortak yatırıma başladıkları, daha sonra bu anlaşma doğrultusunda
Şişecam kuruluşları (Toplam payı %50), Cromital (%35) ve SIMEST'in (%15) Oxyvit
Kimya Sanayi ve Ticaret A.Ş. adıyla bir şirket kurdukları, söz konusu ortak girişimin
Türkiye’de üretimi bulunmayan Vitamin K3'ün üretim ve pazarlamasını amaçladığı
anlaşılmaktadır.
Dosyada yer alan bilgilerden, Vitamin K3'ün hayvan yemlerine de katılan
kimyasal bir madde olduğu, üretiminde katalizör olarak kullanılan sodyum
bikromatın, Şişecam’a bağlı Soda Sanayii bünyesindeki Kromsan Krom Bileşikleri
Fabrikasında üretilmekte olduğu ve Oxyvit’in söz konusu maddeyi bu fabrikadan
temin edeceği, üretim prosesi sonrasında sodyum bikromatın bir miktar değişikliğe
uğrayıp, farklı bir likit (yeşil likör) olarak Kromsan tarafından geri alınacağı ve bu
maddenin ilave bir işlentiye tabi tutularak deri sanayii tarafından tüketilen bazik krom
sülfat niteliğini kazanacağı anlaşılmıştır
Başvuruya konu “Hissedarlık Sözleşmesi”nin 10.1.1995 tarihinde, Rekabet
Kurulu’nun teşkilatını oluşturmasından önce akdedilmesi nedeniyle, anılan
sözleşmenin ilgili Kanun’un 7. maddesine dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı
Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ kapsamında değil, menfi tespit/muafiyet çerçevesinde değerlendirilmesi
gerekmektedir.
Bu çerçevede oluşturulan ortak girişim şirketine ait Hissedarlık Sözleşmesi’nin
“Rekabet” başlıklı 8. maddesinde;
“Cromital ve bağlı kuruluşları ve Şişecam ve bağlı kuruluşları Şirket ile dünya
pazarında rekabete girmeyeceklerdir. Cromital (bağlı kuruluşları) ve Şişecam (ve
bağlı kuruluşları) Türkiye içinde veya dışında Vitamin K3 ve türevlerinin üretimi için
Ortak Şirketten ayrı olarak tek başlarına veya başka bir şahıs veya şirketle bu
hususta işbirliğinde bulunmayacak ve yatırım yapmayacaklardır. Cromital ve bağlı
kuruluşları ve Şişecam ve bağlı kuruluşları, başka bir şirket tarafından üretilen
Vitamin K3’ü ve türevlerini, Şirket Yönetim Kurulu’nca aksi kararlaştırılmadığı
takdirde, Türkiye içinde veya dışında pazarlamayacaklardır.”
denilmek suretiyle ana işletmelere (Şişecam ve Cromital) genel anlamda ortak
girişim ile rekabet etme yasağı getirilirken, aynı metnin “Teknik İşbirliği” başlıklı 9.
maddesinin 2. fıkrasında yer alan,
“…Şirket hissedarlarından herhangi biri kendisine ait hisselerin tamamını veya bir
kısmını devretse dahi, şirketin teknik bilgi üzerindeki hakları devam eder. Bu
durumda hisselerini devreden ortak, 5 yıl müddetince münferiden veya üçüncü
kişilerle benzer bir ticari faaliyet içine giremez.”
3 REKABET KURUMU
şeklindeki ifadeyle bu faaliyet sınırlamaları, taraflardan herhangi birisinin ortak
girişimdeki menfaatinin bitiminden sonraki 5 yıllık bir dönemi kapsayacak biçimde
genişletilmektedir.
Ana şirketlerin ortak girişimin süresi boyunca şirketle doğrudan veya dolaylı
olarak rakip olabilecek başka oluşumlar veya faaliyetlerin içerisinde yer alması,
sadece söz konusu şirketin iç dinamikleriyle ilgili sorunlar yaratmakla kalmayıp aynı
zamanda piyasadaki diğer aktörler (rakip teşebbüsler, aracılar, nihai tüketiciler vs.)
seviyesinde de karışıklıklara yol açabilecek ve bu şirketlerin tüm yoğunluklarını ortak
şirkete vermelerini engelleyebilecek koşullar yaratabilecektir. Bu çerçevede, ana
şirketlerin ortak girişimin faaliyet alanından çekilmesi ortak girişimin sağlıklı bir
şekilde oluşturulması ve işletilmesi bakımından zorunludur. Dolayısıyla, bu tür
rekabet sınırlamalarını ortak girişim kavramının olmazsa olmaz unsurlarından birisi
olarak nitelendirmek ve “zorunlu kısıtlamalar” kapsamında değerlendirmek
gerekmektedir.
Söz konusu ortaklık sürecinde edinilen gerek teknik bilgi, know-how ve
gerekse pazarlamayla ilgili vasıtaların (müşteri bilgisi ve portföyü, satış stratejileri,
isim, imaj, vs.) kötü niyetle ve ortaklık aleyhine kullanılmasını engellemek amacına
dayalı olan bu tür sınırlamaların süresi , sadece şirket itibarı ve imajı (goodwill) gibi
unsurları içeren işlemlerde daha kısa belirlenirken, teknik bilginin de (know–how,
lisans, isim hakkı, marka) bu sürece dahil edilmesi halinde daha uzun süreler için
izin verilebilmektedir.
Mevcut ortak girişimin üreteceği Vitamin K3’ün üretim teknolojisinin dünya
ölçeğinde beş ya da altı firmada bulunan özel bir yapısının olması, istisnai üretim
koşullarının bir araya gelmesiyle (bikromat temini ve üretim sürecinde ortaya çıkan
yeşil likörün dönüşümünün sağlanması) rekabetçi bir özelliğe sahip olunabilmesi, bu
sinerji sonucunda, Türkiye’de daha önce üretimi yapılamayan, katma değeri yüksek
Vitamin K3 üretiminin gerçekleştirileceği hususları dikkate alındığında, hissedarlık
sözleşmesinde, taraflara şirketteki menfaatlerinin sona ermesinden sonraki 5 yıllık
dönem için öngörülen rekabet yasağı; ortak girişimin varlığının devamı için zorunlu
ve makul bir yan sınırlama olarak değerlendirilmiştir.
Sonuç olarak, Şişecam Topluluğu (Soda San. A.Ş., Camsar Sanayi Ara
Malları Pazarlama A.Ş. ve Cam Elyaf Sanayii A.Ş.) ile Cromital S.P.A. arasında,
Türkiye’de Vitamin K3 üretimini gerçekleştirmek üzere bir ortak girişim şirketinin
kuruluşu amacıyla imzalanan Hissedarlık Sözleşmesi'nde, 4054 sayılı Kanun’un 4 ve
6. maddelerine aykırı herhangi bir hüküm bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
İ- SONUÇ
Yukarıda yer verilen değerlendirmeler ve tespitler doğrultusunda; Türkiye Şişe ve
Cam Fabrikaları A.Ş. kuruluşları Soda Sanayi A.Ş., Camsar Sanayi Ara Malları
Pazarlama A.Ş., Cam Elyaf Sanayi A.Ş. ile Cromital S.p.A. ve Societa Italina per le
Imprese Miste All'Estero S.p.A.-SIMEST arasında kurulan Oxyvit Kimya San. ve Tic.
A.Ş. ile ilgili Hissedarlık Sözleşmesi'ne, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında
Kanun’un 4, 6 ve 7. maddelerine aykırı olmaması nedeniyle aynı Kanun'un 8.
maddesi gereğince talep edilen Menfi Tespit Belgesi'nin verilmesine,
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy