1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D3/1/Ş.Y.-99/2 (Devralma)
Karar Sayısı : 99-27/245-149
Karar Tarihi : 3.6.1999
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Tamer MÜFTÜOĞLU
Üyeler : Dr. Kemal EROL (İkinci Başkan), M. Zeki UZUN, Sadık KUTLU,
İsmet CANTÜRK, Necdet KARACEHENNEM, Mustafa PARLAK, A. Ersan GÖKMEN,
R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER
B- RAPORTÖRLER : Şefkat YÜKSEL, Burak BÜYÜKKUŞOĞLU
C- BİLDİRİMDE BULUNAN: J.T. International Holding B.V.
Vekili Av.Tolga Karataş
Lamartine Cad. No:10 Taksim 80090 İSTANBUL
D- TARAFLAR: - J.T. International Holding B.V.
Vreelandseweg 46 1216 CH Hilversum HOLLANDA
- R.J. Reynolds Tobacco International Holdings B.V.
46 Vreelandseweg 1218 Hilversum HOLLANDA
E- DOSYA KONUSU: Japan Tobacco Inc. Grubu’nun bağlı bir şirketi olan J.T.
International Holding B.V. (J.T. International)’nin, R.J. Reynolds Nabisco Inc.
Grubu’nun bağlı bir şirketi olan R.J. Reynolds Tobacco International (R.J.
Reynolds)’ın hisselerini devralması işlemine izin verilmesi talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına en son 14.5.1999 tarih, 1507 sayı ile
giren bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 7.
maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve
Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili hükümleri uyarınca düzenlenen 27.5.1999 tarih,
D3/1/Ş.Y.-99/2 sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu 31.5.1999 tarih,
REK.0.07.00.00/31 sayılı Başkanlık önergesi ile 99-27 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: Söz konusu devralma işleminin, tarafların ilgili
pazardaki toplam ciroları yönüyle 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesine dayanılarak
çıkarılan 1998/2 sayılı tebliğ ile değişik 1997/1 sayılı “Rekabet Kurulu’ndan İzin
Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ” kapsamında izne tabi
bir devralma işlemi olduğu, ancak, bu işlem sonucunda anılan Kanun maddesinde
belirtilen, ilgili ürün pazarında hakim durumun yaratılması ya da hakim durumun
güçlendirilmesine yönelik olarak rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının sözkonusu
olmaması nedeniyle bildirim konusu devralma işlemine izin verilmesinin uygun
olacağı düşünülmektedir.
2 REKABET KURUMU
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
1. İlgili Pazar
Ürün Pazarı: Üretim şekilleri, tütün kalitesi, fiyat, tüketici tercihleri gibi hususlar
dikkate alınarak, ilgili ürün pazarı %85 oranında flue-cured (Virginia) ve burley
tütünleri ile %15 oranında da şark tipi tütünlerin kullanıldığı ”Amerikan Harmanı”
sigaraların üretim ve satışı pazarı olarak belirlenmiştir.
Coğrafi Pazar: İlgili ürünün dağıtımı ve satışının ülkemizin tümünde yapılıyor olması,
kolayca taşınabilen ve kolayca bozulmayan bir ürün olması ve farklı homojen
pazarlar oluşmaması gibi hususlar dikkate alınarak, ilgili coğrafi pazar Türkiye
Cumhuriyeti sınırları olarak tespit edilmiştir.
2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Devralma işlemine taraf olan J.T. International’ın ve bağlı bulunduğu Japan
Tobacco Incorporated'ın Türkiye’de faaliyeti bulunmazken devralmanın diğer tarafı
olan R.J. Reynolds ilgili ürünün üretimi ve pazarlanması faaliyetlerini ülkemizde de
yürütmektedir. Devralma sonucu Japan Tobacco Incorporated, R.J. Reynolds'ın
bağlı bulunduğu RJR Nabisco Incorporated'ın uluslararası tütün faaliyetlerini, ABD
tütün piyasası faaliyetleri hariç olmak üzere devralacaktır.
Bildirime göre ülkemizde, R.J. Reynolds’ın Türkiye’de faaliyet gösteren, bağlı
şirketleri devralmaya konu olacaktır. Bu şirketler, R.J. Reynolds Pazarlama ve
Dağıtım A.Ş., Reytek Tütün Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve R.J. Reynolds Tütün Sanayi
A.Ş.’dir.
Devralınan şirketlerin devralma öncesi ve devralma sonrası ortaklık yapıları
şu şekildedir:
Şirketler DEVRALMA ÖNCESİ DEVRALMA SONRASI
Hissedarlar Paylar Hissedarlar Paylar
RJR Tütün
Sanayi A.Ş.
RJR Mac. Donald
Inc. (Kanada)
Diğerleri
% 99.99
% 0.01
J.T. International
Diğerleri
% 99.99
% 0.01
RJR
Pazarlama ve
Dağıtım A.Ş.
RJR Tobacco
B.V. (Hollanda)
Diğerleri
% 99.99
% 0.01
J.T. International
Diğerleri
% 99.99
% 0.01
Reytek Tütün
Sanayi ve
Ticaret A.Ş.
RJR Tobacco
B.V.
TEKEL
Genel Müdürlüğü
Diğerleri
% 50.83
% 48
% 1.17
J.T. International
TEKEL
Genel Müdürlüğü
Diğerleri
% 50.83
% 48
% 1.17
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesi birleşme ve devralma sayılan halleri
sıralamıştır. Buna göre “Herhangi bir teşebbüsün ya da kişinin diğer bir teşebbüsün
mal varlığının yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir kısmını ya da kendisine
yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması veya kontrol etmesi”ni
Kanun kapsamında bir devralma olarak kabul eden ilgili madde hükmü gözönüne
alındığında bildirime konu işlemin bir “devralma” işlemi olduğu anlaşılmaktadır.
3 REKABET KURUMU
Birleşme ve devralmalara uygulanacak pazar payı ve ciro eşiği ise, 1997/1
sayılı Tebliğ’in 1998/2 sayılı Tebliğ ile değişiklik yapılan 4. maddesinde, “Ülkenin
tamamında veya bir bölümünde ilgili ürün piyasasında, toplam pazar paylarının,
piyasanın %25’ini aşması halinde veya bu oranı aşmasa bile toplam cirolarının
yirmibeş trilyon Türk Lirası’nı aşması halinde Rekabet Kurulu’ndan izin almaları
zorunludur.” şeklinde belirlenmiştir.
R.J. Reynolds Nabisco Inc. grubunun 1998 yılında dünyadaki cirosu
16.000.000.000 ABD Doları'dır. Öte yandan teşebbüsün ilgili ürün pazarındaki cirosu
(üç bağlı şirketin toplam cirosu) 126.172.644.000.000 TL., ilgili pazardaki payı ise
%7.5'tir, Devralan taraf olan J.T. International Holding B.V.’nin ise toplam cirosu
2.621.000.000.000 Japon Yeni olup, Türkiye’de faaliyeti bulunmamaktadır. Bu
bilgiler ışığında, bildirime konu olan devralma işleminin, 1997/1 sayılı Tebliğ’de yer
alan pazar payı eşiğini aşmadığı, ancak ciro eşiğini aşması nedeniyle Rekabet
Kurulu’dan izin alınmasının zorunlu olduğu anlaşılmaktadır.
Devralma işleminin gerçekleştiği sigara sektöründe yasal ve teknik
engellerden ötürü yeterince rekabet yaşanmamakta olup, ilgili pazarda halihazırda
üretim yapan üç adet firma bulunmaktadır. Ancak J.T. International’ın Türkiye’de
faaliyettte bulunmaması, devralma ile Türkiye’deki şirketlerin bağlı bulunduğu ana
şirketlerin değişmemesi sonucunda Türkiye’deki şirketlerin hissedarlık yapısında
herhangi bir değişiklik meydana gelmeyecek olması, R.J. Reynolds Tobacco
Incorporated’ın pazar payının %25 eşiğinin altında bulunması, bu şirketlerin dünya
pazarlarıyla bütünleşmiş olmaları ve ilgili piyasada halihazırdaki durumun
değişmeyecek olması nedenleriyle devralma işleminin mevcut pazardaki rekabeti
olumsuz yönde etkilemeyeceği sonucuna ulaşılmıştır.
İ- SONUÇ
Yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmelerin ışığında; bildirime konu olan
J.T. International Holding B.V.’nin, R.J. Reynolds Tobacco International’ın hisselerini
devralması işleminin 4054 sayılı Kanun'a dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı Tebliğ
kapsamında izne tabi bir devralma işlemi olduğuna; ancak ilgili pazarda hakim
durum yaratılması ya da var olan hakim durumun güçlendirilmesi sonucunu
doğuracak bir işlem olmadığından devralma işlemine izin verilmesine;
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy