1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D4/2/K.T.S.-99/10 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 99-33/315-195
Toplantı Tarihi : 6.7.1999
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU
Üyeler : Mehmet Zeki UZUN, Sadık KUTLU, Dr. Kemal EROL,
İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM, Mustafa PARLAK, A. Ersan GÖKMEN,
R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER.
B- RAPORTÖRLER: K.Tahir SU, Oğuzkan GÜZEL, Mehmet ÖZDEN
C- ŞİKAYET EDEN: Sadrettin ELÇİ
İsmet Paşa Cd. Çilek Sk. No:7/1 Pendik/İstanbul
D- HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILANLAR
- Milli Eğitim Bakanlığı Özel Öğretim Kurumları Genel Müdürlüğü
Milli Eğitim Bakanlığı Kampüsü Beşevler/Ankara
- Özel Sürücü Kursları
E- DOSYA KONUSU: Özel Sürücü Kursları’nın, M.E.B. Özel Öğretim Kurumları
Genel Müdürlüğü emir ve talimatları doğrultusunda, bir sonraki yıla ilişkin
sürücü kursu ücretlerini bir önceki yılın Mayıs ayında belirleyip basın yoluyla
ilan etmek suretiyle, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4.
maddesini ihlal ettiği iddiası.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 31.8.1998 tarih, 2861 sayı ile giren
başvuru Kurulumuzun 16.2.1999 tarih, 99-7 sayılı toplantısında görüşülmüş ve 4054
sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4. ve 6. maddelerinin ihlaline ilişkin
bir soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının belirlenmesi amacıyla, Kanun'un
40/1 inci maddesi uyarınca, 64-21 sayı ile önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
İlgili karar uyarınca düzenlenen 24.6.1999 tarih, D4/2/K.T.S.-99/10 sayılı
Önaraştırma Raporu 2.7.1999 tarih, REK.0.08.00.00/49 sayılı Başkanlık önergesi ile
99-33 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: Motorlu taşıtlar sürücü kursları ücretlerinin her yıl
Mayıs ayında belirlenmesi ve ilan edilmesi hususlarının 625 sayılı Özel Öğretim
Kurumları Kanunu’nun ve ilgili mevzuatın gereği olması ve bu ücretlerinin anlaşma,
uyumlu eylem ya da teşebbüs birliği kararları ile belirlendiğine dair bulguya
rastlanılmamış olması dikkate alındığında, adı geçen teşebbüsler hakkında 4054
sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığı
düşünülmektedir.
2 REKABET KURUMU
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
625 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu'nun 1. maddesinde yer alan
“...okul öncesi eğitim, ilköğretim, orta öğretim kurumları ve bu düzeyde haberleşme
ile öğretim yapan kuruluşlar, çeşitli kurslar, dershaneler...in eğitim, öğretim, yönetim,
denetim ve gözetimi konularındaki hükümleri kapsar” ifadesiyle sürücü kursları da
anılan Kanun kapsamına alınmıştır. Kanun'un 2. maddesinde ise özel eğitim
kurumlarının gözetimi ve denetimi görevi Milli Eğitim Bakanlığı’na verilmiştir.
Başvuru konusu açısından önem taşıyan madde ise şüphesiz kanunun 31.
maddesidir. Bu maddede “Özel eğitim kurumlarının ücretleri, her yıl Mayıs ayında
tespit ve ilan olunur. Bu ücretlerin hangi esaslara göre tespit, tayin, ilan ve tahsil
edileceği yönetmelikle belirlenir” hükmü getirilmektedir.
Söz konusu madde hükümleri doğrultusunda, fiyat tespit, tayin, ilan ve
tahsilinin hangi esaslara göre yapılacağını düzenlemek amacıyla, “Özel Öğretim
Kurumları Öğrenci Ücretleri Tespit ve Tahsil Yönetmeliği” çıkarılmış ve 17.7.1998
tarih ve 23405 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.
Yönetmeliğin “Kapsam” başlıklı 2. maddesindeki “Bu yönetmelik, ücretlerin tespit ve
tahsili bakımından bütün öğretim kurumlarını kapsar.” ifadeleri de sürücü kurslarının
da bu yönetmelik kapsamında olduğunu göstermektedir. Yönetmeliğin “Ücretlerin
Tespit ve Tahsili” başlıklı 5. maddesinin “a” bendinde yer alan düzenleme ile, tespit
edilen fiyatların her yıl Mayıs ayında basın yoluyla ilan edilmesi; “d” bendinde yer
alan hükümle ise, ilan yapılmadan öğrencilerden ücret tahsil edilemeyeceği
öngörülmektedir. Bu hükümlerden anlaşılacağı üzere, fiyatların tespit ve ilanı özel
sürücü kurslarının serbest iradelerine bırakılmamış, konunun taşıdığı önem
nedeniyle, Bakanlık bu konuda uyulması zorunlu düzenlemeler yapmıştır. Anılan
yönetmeliğin 5. maddesinin (g) bendinde “Kurumlar ilan ettikleri ücretleri bir sonraki
ilan tarihine kadar değiştiremezler.” hükmü yer almaktadır. Bu ifadeden de
anlaşılacağı üzere, önaraştırmaya konu olan kurslar ilan ettikleri fiyatlarla bir sonraki
ilan dönemine kadar bağlıdırlar
Keza, söz konusu yönetmeliğin 6. maddesinde sürücü kurslarının fiyatları
belirlenirken, hangi faktörlerin göz önünde bulundurulması gerektiği açıklanmaktadır.
Buna göre “Kurumlar öğrenci ücretlerini 625 sayılı kanunun 2. maddesine uygun
olarak;
a)Sağladıkları eğitim-öğretim imkanlarına,
b)Gelişmelerine de imkan verecek yatırım ve hizmetlere,
c)Personel ve işletme giderlerine,
ç)Devlet İstatistik Enstitüsü’nün Nisan ayı itibariyle ilan etmiş olduğu o ildeki
yıllık tüketici fiyat endekslerine,
göre tespit ve ilan ederler. Kurumlar ücretlerini yukarıdaki esaslara göre tespit ve
ilan ettiklerini yetkili makamlara belgelendirmek zorundadırlar.”
1739 sayılı Milli Eğitim Temel Kanunu, 2918 sayılı Karayolları Trafik Kanunu
ile 625 sayılı Özel Öğretim Kurumları Kanunu hükümlerine dayanılarak hazırlanan ve
30.10.1997 tarih, 23155 sayılı Resmi Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe giren
Motorlu Taşıt Sürücüleri Kursu Yönetmeliği ile “motorlu taşıt sürücüleri kurslarının
açılış ve işleyişi” ile ilgili esaslar düzenlenmiştir. Bu yönetmeliğin “Kursların süreleri”
3 REKABET KURUMU
başlıklı 6. maddesinde, her sınıf sürücü belgesi için gerekli olan derslerin süreleri
belirlenmiştir. Özel sürücü kursları tarafından, kurs maliyetleri belirlenirken, bu
yönetmelik hükmü de göz önünde bulundurulmak zorundadır.
Milli Eğitim Bakanlığı ile sürücü kursları temsilcileri arasında yapılan
çalışmalar neticesinde “ücret tespitine esas katsayı” belirlenmiş ve bu sayının
memur maaş katsayısı ile çarpımı sonucu bir kursiyerin ders saati ücreti olarak kursa
maliyeti tespit edilmiştir. Böyle bir katsayıya ihtiyaç duyulmasının nedeni, akaryakıt
fiyatlarında yıl içinde meydana gelen fiyat artışlarından dolayı, teşebbüsler
tarafından ileriye dönük sağlıklı bir ücret tespiti yapılamamasıdır. Bu çalışmaların
sonucunda, anılan Bakanlık bünyesindeki Özel Eğitim Kurumları Genel
Müdürlüğü’nce bir genelge çıkarılarak valiliklere gönderilmiştir. Bu genelgenin 3.
paragrafının üçüncü cümlesinde yer alan “Kurumlar uygun görecekleri kar miktarını
da bu fiyatlara ekleyerek ücret ilan edeceklerdir.” ifadelerinden, kurumların
maliyetlerin üstüne uygun bir miktar kar eklemekte serbest oldukları sonucu
çıkmaktadır.
Dosya mevcudu bilgiler çerçevesinde, yapılan şikayetin, Milli Eğitim
Bakanlığı’nın emri doğrultusunda Milli Eğitim Müdürlükleri’nce özel sürücü kursları
temsilcileri toplantıya çağrılarak, uygulanacak eğitim fiyatlarında Bakanlıkça
belirlenen “sürücü adayı eğitim asgari maliyetleri”nin altına inilmemesi ve
uygulanacak ücretlerin her yıl Mayıs ayı sonuna kadar topluca ilan edilmesi
hususlarının talimat olarak bildirilmesine ilişkin olduğu anlaşılmıştır.
Sonuç olarak, şikayetçinin iddiaları çerçevesinde, sürücü kursu asgari
ücretleri 625 sayılı Kanun’un emriyle ve sürücü eğitiminin taşıdığı önem nedeniyle,
4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun nazarında teşebbüs sayılmayan
ilgili idare (Milli Eğitim Bakanlığı) tarafından belirlendiğinden, “fiyat tesbiti yoluyla
rekabetin engellenip engellenmediği” hususuna yönelik soruşturma açılmasına gerek
olmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
İ- SONUÇ
Yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmelerin ışığında;
- Sürücü kursu ücretlerinin basın yoluyla ilanı uygulamasının ve sürücü kursu
ücretlerinde uyulması gereken bir “alt sınır” tespit edilmesinin, sürücü eğitiminin
taşıdığı önem münasebetiyle, 625 sayılı Kanun’un bir gereği olduğu kanaat ve
sonuçlarına ulaşılarak, adı geçen teşebbüsler hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41.
maddesi uyarınca soruşturma açılmasına gerek olmadığına;
- Sürücü kurslarının, kurs ücreti alt sınırına kar eklemek suretiyle belirledikleri kurs
ücretlerinin anlaşmayla, uyumlu eylemle ya da teşebbüs birliği kararlarıyla
belirlendiğine dair bulguya rastlanmamış olması dikkate alındığında, adı geçen
teşebbüsler hakkında 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma
açılmasına gerek olmadığına;
- Milli eğitim mevzuatında yer alan ve yukarıda değinilen bir kısım düzenlemelerin,
4054 sayılı Kanun’a aykırılık taşıdığı intibaı uyandıran hükümlerinin kamu yararına
uygun oldukları gözetilerek, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un
27. maddesinin (g) bendi uyarınca Rekabet Kurulu tarafından düzeltici mahiyette
görüş hazırlanması gereğinin de bulunmadığına;
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy