1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D4/1/M.Y.-99/8 (Muafiyet)
Karar Sayısı : 99-38/400-256
Karar Tarihi : 17.8.1999
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
İkinci Başkan : Dr. Kemal EROL,
Üyeler : İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM,
Mustafa PARLAK, A.Ersan GÖKMEN, R. Müfit SONBAY Kubilay ATASAYAR,
Murat GENCER
B- RAPORTÖRLER : Mehmet YANIK, Şebnem KULAKSIZOĞLU, Kerem TOMUR
C- BİLDİRİMDE BULUNAN: Baytur Motorlu Vasıtalar Tic. A.Ş.
D- TARAFLAR: - Baytur Motorlu Vasıtalar Tic. A.Ş.
Fahrigizden Sk., No:6, Gayrettepe/İSTANBUL
- Gözaçan Motorlu Araçlar San. ve Tic. Ltd. Şti.
Fenerbahçe Mah., Fenerkalamış Sk., Nur Apt., No:9/1,
Kadıköy/İSTANBUL
- diğer yetkili satıcılar
E- DOSYA KONUSU: Baytur Motorlu Vasıtalar Tic. A.Ş. (Baytur) ile Gözaçan
Motorlu Araçlar San. Tic. Ltd. Şti. (Gözaçan) ve diğer yetkili satıcılar arasında
akdedilen “Yetkili Satıcılık Anlaşması”na 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun’un 5. maddesi uyarınca muafiyet tanınması talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına, 5.5.1998 tarih, ÖKM 1076 sayı ile giren
Baytur ile bayileri arasında rekabet mevzuatına uygun bayilik sözleşmesi
düzenlenmesine ilişkin çalışmaların sürdüğüne ilişkin yazı ve 19.4.1999 tarih, 1183
sayı ile giren, yeniden düzenlenen ve yürürlükten kalkan sözleşmelerin ekli
bulunduğu bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un 4.
ve 5. maddeleri çerçevesinde yapılan inceleme sonucu düzenlenen 23.7.1999 tarih,
D4/1/M.Y.-99/8 sayılı Muafiyet Ön İnceleme Raporu 13.8.1999 tarih,
REK.0.08.00.00/69 sayılı Başkanlık önergesi ile 99-38 sayılı Kurul toplantısında
görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: Baytur ile Gözaçan arasında 9.2.1999 tarihinde
akdedilen Yetkili Satıcılık Sözleşmesinin, 1997/3 sayılı Tek Elden Dağıtım
Anlaşmalarına İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği kapsamında olduğu,
Baytur ile Gözaçan arasında 4.2.1997 tarihinde imzalanan ve 9.2.1999 tarihli
sözleşmeden önce yürürlükte olan bayilik sözleşmesine ilişkin olarak;
- 1997/2 sayılı Tebliğ ile öngörülmüş olan bildirim yükümlülüğünü yerine
getirmemiş olan taraflar hakkında 4054 sayılı Kanun’un idari para cezalarını
2 REKABET KURUMU
düzenleyen ve 1998/1 sayılı Tebliğ ile miktarları yeniden belirlenen 16. maddesinin
birinci fıkrasının (c) bendinde yer alan cezanın uygulanması gerektiği,
- Sözleşmeye taraf olan teşebbüslerin yönetim organlarında görev alan kişiler
hakkında da Kanun’un 16. maddesinin üçüncü bendinde yer verilen, “Tüzel kişiliği
olan teşebbüs ve teşebbüs birliklerinin birinci fıkrada belirtilen para cezalarına
çarptırılmaları halinde, bu tüzelkişiliğin yönetim organlarında görev alan gerçek
kişilere de şahsen verilen cezanın yüzde onuna kadar ayrıca para cezası uygulanır.”
hükmünün tatbik edilmesi,
- 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesine aykırı hükümler içeren sözleşme ile ilgili
olarak, aynı Kanun’un 40. maddesi hükmü uyarınca soruşturma açılması,
gerektiği düşünülmektedir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Baytur tarafından, muafiyet talebiyle, 1998/3 sayılı Motorlu Taşıtlar Dağıtım ve
Servis Anlaşmalarına İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği'ne uygun olarak yeniden
düzenlenmiş olduğu ifade edilen 9.2.1999 tarihli yetkili satıcılık sözleşmesi ile daha
önce yürürlükte bulunan 4.2.1997 tarihli aynı nitelikteki sözleşmenin bildirimleri
yapılmıştır.
Söz konusu başvuruya ilişkin formda, muafiyet talebinin 9.2.1999 tarihli yetkili
satıcılık sözleşmesinin 1. ve 5. maddelerinde yer alan;
1) Satıcının aynı ticari ünvan ile aynı mekan dahilinde rakip mamulleri satışa
sunmama, aracılık yapmama, bilfiil satmama,
2) Satıcının değişik tipte araçları teşhir amacıyla teşhir mağazasında sürekli olarak
bulundurma,
yükümlülüklerine ilişkin olduğu belirtilmektedir.
Sözleşme, sadece araç ve yedek parça dağıtımını düzenlemesi ve yer alan
hükümlerin uygunluğu nedeniyle, 1997/3 sayılı Tek Elden Dağıtım Anlaşmalarına
İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği çerçevesinde değerlendirilmiştir.
Baytur’un muafiyet talebinde bulunduğu her iki madde de Grup Muafiyeti
Tebliği'nde sayılmış olan yükümlülüklerdendir.
Buna göre, 1997/3 sayılı Tebliğ’in 3. maddesinin b/1 fıkrasında “Anlaşma
konusu mallarla rekabet halindeki malları üretmeme veya dağıtmama” grup muafiyeti
kapsamına giren yükümlülükler arasında sayılmış olup, bu yükümlülük yukarıda yer
verilen sözleşmenin, “…Yetkili satıcı ayrıca Baytur’un yazılı muvafakati olmaksızın
rakip mamul niteliğinde, fabrikadan yeni çıkma motorlu araçları ve bunların yedek
parça, aksesuar ve komponentleri aynı ticari unvan altında ve aynı mekan dahilinde
satışa sunmamayı, aracılığını yapmamayı yahut bilfiil satmamayı taahhüt eder”
şeklinde düzenlenen 1. maddesini kapsamaktadır.
Ayrıca Baytur’un muafiyet talebinde bulunduğu diğer hüküm, anlaşmanın 5.
maddesinde “Stok Bulundurma” başlığı altında, “Yetkili satıcı BAYTUR tarafından
ithal edilerek satışı yapılan SUBARU markalı değişik tipte araçları ve bunlara ait
komponentleri ve aksesuarları, yine BAYTUR tarafında tesbit ve tavsiye edilecek
3 REKABET KURUMU
miktarlarda, müşterilerine sunabilmek üzere teşhir mağazasında sürekli olarak
bulunduracaktır.” şeklinde yer almaktadır. 1997/3 sayılı Tebliğ’in Grup Muafiyeti
Kapsamına Giren Yükümlülükler başlıklı 3. maddesinin c/3 bendi ile “Reklam
yapmak, stok bulundurmak, satış ağı oluşturmak, garanti sağlamak, nitelikli eleman
çalıştırmak gibi satış artırma uygulamalarında bulunma.” yükümlülüklerine muafiyet
tanınmıştır. Bu çerçevede, teşhir amaçlı araç bulundurma zorunluluğu da ilgili
maddede belirtilen yükümlülüklerdendir.
Ayrıca, Baytur ile Gözaçan arasında imzalanmış olan 9.2.1999 tarihli yetkili
satıcılık sözleşmesinin diğer maddelerinin incelenmesi sonucunda, 1997/3 sayılı
Tebliğ’e aykırı bir düzenlemeye rastlanmamıştır.
Bu çerçevede D4/1/M.Y.-99/8 sayılı Menfi Tespit Raporu ile dosya mevcudu
bilgi ve belgeler üzerinde yapılan incelemeler sonucunda Baytur’un muafiyet
talebinde bulunduğu sözleşmenin grup muafiyeti kapsamında bir anlaşma olduğu
sonucuna ulaşılmıştır.
Öte yandan, Baytur’un yetkili satıcıları ile yapmış olduğu, muafiyet talebinde
bulunulmayan, ancak, yenilenen sözleşme ile birlikte bildirilen 4.2.1997 tarihli
sözleşmenin 3. maddesinde, “Yetkili Satıcı faaliyetini kendi nam ve hesabına icra
eder. Satışını yaptığı SUBARU araçlarının, bunlara ait komponent ve aksesuarların
fiyatlandırılmasında ise, BAYTUR tarafından tespit edilerek bildirilen politikalara
uymayı taahhüt eder. İşletmesinde yapılan ticari satışların ve diğer ticari işlemlerin
sorumluluğu bütünüyle yetkili satıcıya aittir.” şeklinde ifade edilen, Baytur’un bayiinin
yeniden satış fiyatını belirlemesini sağlamaya yönelik düzenleme, 4054 sayılı
Kanun’un 4. maddesinin ikinci fıkrasının (a) bendinde belirtilmiş olan ve anlaşma,
uyumlu eylem veya teşebbüs birliği kararıyla, “Mal veya hizmetlerin alım ya da satım
fiyatının, fiyatı oluşturan maliyet, kar gibi unsurlar ile her türlü alım yahut satım
şartlarının tespit edilmesi”ni yasaklayan hükme aykırı bulunmaktadır. Söz konusu
düzenleme mevcut grup muafiyeti tebliğleri kapsamında yer almadığı gibi, 4054
sayılı Kanun’un “Muafiyet” başlıklı 5. maddesinde belirtilen şartları taşımaması
nedeniyle bireysel muafiyet tanınması da mümkün değildir.
Bununla birlikte, Baytur’un, 1997/6 sayılı Rekabet Kurumu Teşkilatının
Oluşturulmasından Sonra Teşebbüslerin ve Teşebbüs Birliklerinin 4054 sayılı
Kanun’dan Doğan Hak ve Yükümlülüklerine İlişkin Tebliğ’in 6. maddesinin ikinci
fıkrasındaki, grup muafiyeti tebliğlerinde öngörülen koşullara uygun olmayan
anlaşma, uyumlu eylem ve kararlara ilişkin düzenlemede belirtilen 6 aylık bildirim
süresinin sonu olan 05.05.1998 tarihinde kurumumuza intikal eden başvuru
dilekçesinde, 4.2.1997 tarihli sözleşmenin mevzuata aykırı hükümlerini
değiştireceklerinin ve bu hususu bayilerine gönderdikleri taahhüt mektupları ile
duyurduklarının belirtilmesi ve bahis konusu mektupların birer suretinin dilekçeye
eklenmesi, daha sonra Kurumumuzun 18.12.1998 tarihli eksikliklerinin
tamamlanmasına yönelik yazısı üzerine, teşebbüsün 19.4.1999 tarihli yazısı ekinde
gönderilen 9.2.1999 tarihli yeni yetkili satıcılık sözleşmesinin 1997/3 sayılı Tebliğ’e
aykırı bir düzenlemeyi içermemesi, diğer bir anlatımla yeni sözleşmenin grup
muafiyeti kapsamında bir sözleşme olması ve 4.2.1997 tarihli anlaşmanın
teşebbüsçe yapılan taahhüde uygun olarak tadil edilip, ilgili Tebliğ’e aykırı sözleşme
hükümlerinin ortadan kaldırılması hususları gözönünde bulundurularak; 4.2.1997
4 REKABET KURUMU
tarihli yetkili satıcılık sözleşmesi hakkında 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin ihlali
nedeniyle soruşturma başlatılmasına gerek bulunmadığı kanaatine varılmıştır.
İ- SONUÇ
Yukarıda yer verilen tespit ve değerlendirmelerin ışığında; Baytur Motorlu
Vasıtalar Tic. A.Ş.’nin 5.5.1998 tarihli başvurusunda, 4.2.1997 tarihli sözleşmenin
tadil edileceği taahhüdünde bulunulması ve bu durumun bayilere duyurulduğunun
belirtilmesi karşısında ve sonradan Kurum’un talebi ile 9.2.1999 tarihli yeni
sözleşmenin gönderilmesi, böylelikle 5.5.1998 tarihli başvuruya konu 4.2.1997 tarihli
sözleşmenin tadil edilerek ortadan kaldırılması nedeniyle 4.2.1997 tarihli sözleşme
hakkında soruşturma açılmasına gerek olmadığına ve aynı nedenlerle 4054 sayılı
Kanun’un 16. maddesinin birinci fıkrası (c) bendine göre ceza verilmesine gerek
bulunmadığına;
9.2.1999 tarihinde Baytur Motorlu Vasıtalar Tic. A.Ş. ile Gözaçan Motorlu
Araçlar San. Tic. Ltd. Şti. arasında imzalanmış olan “yetkili satıcılık sözleşmesi”nin,
1997/3 sayılı Tek Elden Dağıtım Anlaşmalarına İlişkin Grup Muafiyeti Tebliği
kapsamında olduğuna;
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy