Rekabet Kurumu - Karar Sayı 99-41/435-274(a)

1 REKABET KURUMU



REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : D3/1/A.Ç.-99/3
Karar Sayısı : 99-41/435-274(a)
Karar Tarihi : 06.09.1999

A- DOSYA KONUSU: Pınar Entegre Et ve Yem San. A.Ş. ve Yaşar Birleşik
Pazarlama A.Ş.’nin, Güneri Gıda Ltd. Şti.’ne Mc Donald’s Restaurantları A.Ş.
(Mc Donald’s) restoranlarında kullanılan et ürünlerini satmayı reddederek bu
pazardaki hakim durumlarını kötüye kullanmak suretiyle 4054 sayılı Kanun’u
ihlal ettikleri iddiası.

B- a) TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:
Başkan : Prof.Dr. Tamer MÜFTÜOĞLU
Üyeler : Dr.Kemal EROL (İkinci Başkan), Mehmet Zeki UZUN,
Sadık KUTLU, İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM, Mustafa PARLAK,
A.Ersan GÖKMEN, R.Müfit SONBAY, Murat GENCER.
b) TOPLANTIYA KATILMAYAN ÜYE: Kubilay ATASAYAR.

C- ŞIKAYET EDEN: Güneri Gıda ve Turizm İşletmeleri Ltd. Şti. (Güneri Gıda) (Cihan
Sok., 27/5, Sıhhiye/ANKARA).

D- HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA YAPILANLAR:
1) Pınar Entegre Et ve Yem San. A.Ş. (Pınar Et)
(Ankara Asfaltı, ., Kemalpaşa/İZMİR).
2) Yaşar Birleşik Pazarlama A.Ş. (Yaşar Pazarlama)
(Ankara Asfaltı, ., Kemalpaşa/İZMİR).
E- RAPORTÖRLER: Aydın ÇELEN, Ali İhsan ÇAĞLAYAN.
F- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: - McDonald's ile Pınar Et arasında akdedilen fason
üretim sözleşmesi gereğince faaliyet gösterdiği pazardaki ekonomik parametreleri
belirleme gücüne sahip olmayan Pınar Et'in hakim durumda olduğunun ileri
sürülemeyeceği,
2 REKABET KURUMU
- Pınar Et'in hakim durumda olduğu varsayılsa dahi, Pınar Et ile Güneri Gıda
arasında herhangi bir ticari ilişkinin bulunmaması nedeniyle, mal vermeyi
reddetmenin hakim durumun kötüye kullanılması olarak değerlendirilemeyeceği,
- Franchise alanlara, restoranlarda kullanılan et ürünlerini Serlog Servis Lojistik Dış
Ticaret Ltd. Şti.'nden (Serlog) alma zorunluluğunun getirilmesinin, franchise ağının
ortak kimliğini, kalitesini ve ününü korumak için gerekli olduğu,
- Franchise alanların, restoranlarda kullanılan veya satılan su gibi bazı ürünleri
Serlog dışındaki başka teşebbüslerden alabildikleri,
- Dolayısıyla, McDonald's restoranlarında kullanılan Pınar Et ürünlerini Güneri
Gıda'ya satmayı reddetmesinin Kanun'un 6 ncı maddesi uyarınca hakim durumun
kötüye kullanılması olarak değerlendirilmemesi gerektiği,
- Pınar Et tarafından üretilen taze et ürünlerinin dağıtımı ile iştigal eden Yaşar
Pazarlama'nın McDonald's restoranlarında kullanılan et ürünleri ile herhangi bir
ilişkisinin bulunmadığı,
- Bu nedenlerle, Pınar Et ve Yaşar Pazarlama hakkında Kanun'un 41inci maddesi
uyarınca soruşturma açılmasına ve dolayısıyla şikayet başvurusunda talep edilen
Kanun'un 9uncu maddesi uyarınca geçici tedbir kararı alınmasına gerek olmadığı.

G- İDDİALARIN ÖZETİ:
(1) Güneri Gıda'nın Kurum kayıtlarına 08.04.1999 tarih, 1084 sayı ile intikal eden
şikayet dilekçesinde özetle;
- Pınar Et’in McDonald's tarafından sağlanan “know-how” ile McDonald’s
restoranlarının ürün ihtiyacını karşılamak üzere McDonald’s hamburger eti,
McExtra eti, McNuggets tavuk parçaları, BigMac sosları, dondurmalar için
çikolata, çilek ve karamel sosları, “barbecue” ve acı hardal sosları ile milk-shake
için çikolata ve vanilya şurupları ürettiği, sözkonusu ürünlerin üretilmesinin
ardından, Pınar Et’in doğrudan veya Yaşar Pazarlama aracılığı ile ürünlerin
McDonald's’a bağlı Serlog’a ulaşmasını sağladığı, burada toplanan ürünlerin
Serlog aracılığı ile McDonald’s restoranlarına dağıtıldığı,
- Güneri Gıda ve diğer franchise alan teşebbüslerin Pınar Et tarafından üretilen
McDonald’s ürünlerine bağımlı olduğu,
- piyasada McDonald’s ürünlerini aynı kalitede ve özellikte üretebilecek birçok
işletme bulunmasına rağmen, sözkonusu ürünlerin sadece Pınar Et tarafından
üretildiği ve Serlog’a gönderildiği,
- 18.11.1998 tarihinde Pınar Et ve Yaşar Pazarlama’ya yukarıda belirtilen ürünleri
bedeli karşılığı satın almak istediklerine dair noterden ihtarname çekildiği, ancak
her iki firmanın da bu talebi reddettiği,
- Pınar Et’in McDonald’s ürünleri pazarında hakim durumda olduğu ve Güneri
Gıda’ya ihtiyaç duyduğu ürünlerin satışını yapmayarak hakim durumunu kötüye
kullandığı,
- geleneksel olarak mal verdikleri müşterileri karşısında sağlayıcıların hakim
durumda olduklarının Avrupa Komisyonu tarafından da kabul edildiği,
- McDonald’s ürünlerini piyasa koşullarına göre Pınar Et ve Yaşar Pazarlama’dan
temin edemeyen Güneri Gıda’nın satacak ürün bulamaması nedeniyle iki
restoranının işletmesini 02.12.1998 tarihinde durdurmak zorunda kaldığı ifade
edilmekte ve
3 REKABET KURUMU
- Pınar Et ve Yaşar Pazarlama’nın kendilerine mal vermeyerek McDonald’s
ürünleri pazarındaki hakim durumlarını kötüye kullanmaları nedeniyle sözkonusu
firmaların RKHK’nun 16ncı maddesi uyarınca cezalandırılmaları,
- nihai karara kadar telafi olunamayacak zararların ortaya çıkma ihtimali nedeniyle
RKHK’nun 9uncu maddesi uyarınca geçici tedbir kararı verilmesi ve bu amaçla
Pınar Et’in Güneri Gıda’nın ihtiyacı olan ürünleri soruşturma sonuçlanana kadar
piyasa koşullarına göre Güneri Gıda’ya temin etmesinin sağlanması talep
edilmektedir.

H- DOSYA EVRELERİ:

(2) Sözkonusu başvuru üzerine, Kurum raportörleri tarafından hazırlanan 31.05.1999
tarih, D3/1/A.Ç.-99/3 sayılı ilk inceleme raporu Rekabet Kurulu’nun 15.06.1999 tarihli
toplantısında görüşülmüş ve soruşturma açılmasına gerek olup olmadığını
belirlemek amacıyla önaraştırma yapılmasına karar verilmiştir.
(3) Önaraştırma sonucunda hazırlanan 23.07.1999 tarih ve D3/2/A.Ç.-99/5 sayılı
önaraştırma raporu, Rekabet Kurulu'nun 06.09.1999 tarihli toplantısında görüşülmüş
ve ayrıntıları aşağıda açıklanan 99-41/435-274(a) sayılı nihai karar verilmiştir.

İ- İNCELEME ve DEĞERLENDİRME:

1. McDonald's Franchise Sistemi

(4) McDonald's’ın halen Türkiye’nin 23 farklı yerleşim biriminde toplam 115 hızlı servis
restoranı bulunmaktadır. 115 restorandan 42’sinin işleticiliğini McDonald's kendisi
yaparken, geri kalan 73’ünü bağımsız 49 işletmeci işletmektedir. Restoranlardan
66’sı İstanbul’da, 16’sı Ankara’da, 6’sı İzmir’de, 3’ü Adana’da, 2’si Bursa’da, 2’si
Marmaris’de, 2’si Bodrum’da ve 1’er adeti İzmit, Eskişehir, Trabzon, Gaziantep,
Balıkesir, Kayseri, Edirne, Sapanca, Bolu, Konya, Afyon ve Denizli’de faaliyet
göstermektedir.
(5) McDonald's, restoranlarda kullanılan ürünlerin dağıtıcılığını McDonald's’tan bağımsız
bir şirket olan Serlog’a devretmiştir. Serlog, restoranlarda kullanılan ürünleri
üreticilerden alarak, Türkiye’nin 23 farklı yerleşim biriminde faaliyet gösteren
McDonald’s restoranlarına ulaştırmaktadır. Serlog et ürünlerini Pınar Et’ten;
ekmekleri East Balt’tan; sos, vanilya-çilek şuruplarını Pınar Süt’ten; ayranları Mis
Süt’ten; soğuk içecekleri Maksan’dan ve ketçapları Tat Konserve’den almaktadır.
Ancak Serlog, üretici firmalar ile sözkonusu ürünlere ilişkin herhangi bir pazarlık
yapmamakta, özellikle ürünlerin fiyatlarına ilişkin tüm ilişkiler McDonald's tarafından
yürütülmektedir. Başka bir ifadeyle, üretici firmaların ürünleri Serlog’a satış fiyatları,
McDonald's ile üretici firma arasında yapılan görüşmeler sonucu belirlenmektedir.
Serlog bu fiyatın üzerine nakliye masrafını ve dağıtım ücretini ilave ederek
restoranlara ürünleri satmaktadır. Dağıtım ücreti kilogram bazında, McDonald's ile
Serlog arasında yapılan görüşmeler sonucunda belirlenmekte ve dağıtımı yapılan
her ürün için sabit kalmaktadır. Başka bir ifadeyle, Serlog restoranlara dağıttığı et,
patates, ekmek ya da diğer herhangi bir ürün için aynı dağıtım ücretini almaktadır.
(6) McDonald’s restoranlarına ürünlerin tümünü Serlog sağlamamaktadır. Örneğin,
restoranlarda satılmakta olan ayranların sipariş toplama işini Serlog yaparken,
4 REKABET KURUMU
dağıtımı Mis Süt kendisi yapmaktadır. Ayrıca restoranlar, herhangi bir özelliği
olmayan ve etraftaki satıcılardan tedarik edilebilecek su benzeri bazı ürünleri başka
satıcılardan alabilmektedir. Serlog, McDonald’s restoranlarında kullanılan ürünlerin
tek dağıtıcısı konumunda bulunmasına rağmen, Serlog ile McDonald's arasında
akdedilmiş herhangi bir yazılı anlaşma bulunmamaktadır.
(7) Pınar Et, McDonald’s restoranlarının ihtiyacı olan dört çeşit et ürününü
McDonald's'ın sağlamış olduğu “know-how”ı kullanarak McDonald's'ın kontrolü ile
üretmektedir. Dolayısıyla bu ürünler, Pınar Et'in Yaşar Pazarlama kanalıyla
dağıtımını yaptığı ve genellikle tüketicilere satılan diğer ürünlerle beraber
değerlendirilmemektedir.
(8) Serlog, McDonald's restoranlarına lojistik hizmet vermek amacıyla kurulan, ancak
McDonald's’tan tamamen bağımsız bir kuruluştur. Şirket tarafından restoranlara
dağıtılan ürünler McDonald's Satın Alma Müdürlüğü tarafından onaylanmış
ürünlerdir. Bu ürünlerin fiyat ve ödeme şartları da yine McDonald's Satın Alma
Müdürlüğü tarafından belirlenmektedir.
(9) Alpha Management GmbH, Administration & Logistics & Production Holding,
merkezi Duisburg (Almanya)’da bulunan bir holding şirketidir. Bünyesinde Serlog
dahil 28 firma bulunduran, bu firmalara finansman ve danışmanlık konularında
hizmet veren bir Alman firmasıdır. Bu firmaların 24’ü Avrupa’nın değişik ülkelerindeki
3000’e ulaşan McDonald's restoranlarına dağıtım ve lojistik hizmet vermektedir.

1. İlgili Pazar
2.1. İlgili Coğrafi Pazar

(10) McDonald's, tüm Türkiye için restoranlarda kullanılan et ürünlerini üretme hakkını
Pınar Et’e vermiştir. Benzer biçimde, dağıtıcı firma olan Serlog’un görevi,
McDonald’s restoranlarında kullanılan ürünlerin tüm Türkiye’deki restoranlara
dağıtımını yapmaktır. Bu çerçevede, ilgili coğrafi pazar Türkiye Cumhuriyeti olarak
tanımlanmıştır.

2.2. İlgili Ürün Pazarı

(11) Pınar Et dört çeşit McDonald’s ürününü McDonald's’ın sağlamış olduğu know-how ile
üretmektedir. Şikayet başvurusunda, restoranlarda kullanılan et ürünlerinin tek
üreticisinin Pınar Et olması nedeniyle, Pınar Et’in sözkonusu McDonald’s ürünlerinde
kullanılan et ürünleri pazarında hakim durumda olduğu ileri sürülmektedir.
İlgili ürün pazarını, en basit haliyle, belirli bir ürün ve onunla yüksek ikame
edilebilirliği olan diğer mallardan oluşan bir pazar olarak tanımlamak mümkündür.
Esasen, alıcı konumundaki teşebbüsler tarafından birbirleri yerine kullanılabilen
ürünler aynı ilgili ürün pazarında değerlendirilmektedir. Örneğin, “et pazarı”, “köfte
pazarı”, “tavuk eti pazarı” duruma göre tanımlanabilecek ilgili ürün pazarları olabilir.
Ancak, sözkonusu bu ilgili ürün pazar tanımları Pınar Et’in McDonald’s restoranları
için üretmekte olduğu “et ürünleri” için yeterli değildir. Restoranlarda kullanılan et
ürünleri, McDonald's’ın sağlamış olduğu “know-how” ile, özel işlem süreçlerinden
geçerek özel formüller ile üretilmektedir. Dolayısıyla, her bir restoran, farklı
özelliklere sahip olan bu et ürünlerini restoranlarda kullanmak zorundadır. Çapraz
talep esnekliği açısından değerlendirildiğinde ise restoranların Pınar Et’in ürettiği
5 REKABET KURUMU
ürünlerin dışında başka bir ürünü kullanmalarının mümkün olmadığı görülmektedir.
Üretim ikamesi açısından ise, restoranlarda kullanılan et ürünlerini üretme hakkına
sadece Pınar Et’in sahip olması nedeniyle, McDonald's’ın başka bir üreticiye
sözkonusu et ürünlerini üretme hakkı vermediği sürece, sözkonusu üretim faaliyeti
ne kadar kârlı olursa olsun, başka bir üreticinin bu ürünlerin üretimi ile
uğraşamayacağı anlaşılmaktadır. Sonuç olarak, McDonald's’ın, restoranlarda belli
özelliklere sahip et ürünlerinin kullanılmasını zorunlu kılması ve sözkonusu et
ürünlerini üretme hakkını yalnızca Pınar Et’e tanıması nedeniyle, ilgili ürün pazarı,
“McDonald’s restoranlarında kullanılan et ürünleri” şeklinde tanımlanmıştır.

J- HUKUKİ DEĞERLENDİRME

1. Mal Vermeyi Reddetme Bakımından;

(12) Şikayet başvurusunda, Pınar Et ve Yaşar Pazarlama’nın McDonald’s ürünlerini
Güneri Gıda’ya satmayı reddederek hakim durumlarını kötüye kullandıkları iddiasına
yer verilmektedir.
Pınar Et ve Yaşar Pazarlama, McDonald’s ürünlerinin satışını yapmayı reddetmemiş,
McDonald’s ürünlerinde kullanılan et ürünlerinin satışını yapmayı reddetmiştir.
Dolayısıyla, Pınar Et ve Yaşar Pazarlama’nın hakim durumda olup olmadığının
değerlendirileceği pazar, önceki bölümde de ifade edildiği üzere, “McDonald’s
restoranlarında kullanılan et ürünleri pazarı”dır.
(13) 4054 sayılı Kanun’un 6 ncı maddesinin uygulamasında, ilgili pazarı kesin olarak
tanımladıktan sonra, teşebbüslerin sözkonusu ilgili pazarda hakim durumda olup
olmadıklarının değerlendirilmesi gerekmektedir. Kanun’un 3 üncü maddesinde,
hakim durum, belirli bir piyasadaki bir veya birden fazla teşebbüsün, rakipleri ve
müşterilerden bağımsız hareket ederek fiyat, arz, üretim ve dağıtım miktarı gibi
ekonomik parametreleri belirleyebilme gücü olarak tanımlanmaktadır. McDonald’s
restoranlarında kullanılan et ürünleri pazarında Pınar Et dışında faaliyet gösteren
başka bir teşebbüs bulunmamaktadır. Sözkonusu ürünleri üretme hakkını
McDonald's’ın sadece Pınar Et’e vermiş olması nedeniyle, bu pazardaki üretimin
tamamını da Pınar Et gerçekleştirmektedir. Pazardaki üretimin tamamını Pınar Et
gerçekleştirmesine rağmen, Pınar Et’in bu pazarda hakim durumda olduğunu ileri
sürmek mümkün değildir. Zira, McDonald’s restoranlarında kullanılan et ürünlerinin
üretimi konusunda McDonald's ile Pınar Et arasında fason üretim sözleşmesi
imzalanmıştır. 10.12.1998 tarihinde imzalanan bu sözleşmede; üretimi yapılan dört
çeşit McDonald’s ürününe ilişkin olarak tanımlayıcı bilgilere yer verilerek, fason
olarak üretilen ürünlerin McDonald's veya göstereceği nakliyecisinin araçlarında
Pınar Et rampasından teslim alınacağı ifade edilmektedir. Sözleşme hükmünden de
anlaşıldığı üzere, restoranlarda kullanılmak üzere üretilen ürünlerin kime satılacağı
McDonald's tarafından belirlenirken, bu ürünlerin franchise alanlara doğrudan
satılamayacağına ilişkin herhangi bir kısıtlama tespit edilememiştir. McDonald’s
restoranlarında kullanılan et ürünlerinin fiyatları konusunda da Pınar Et bağımsız
hareket edememektedir. Restoranlarda kullanılan et ürünlerinin fiyatları McDonald's
ile Pınar Et arasında yapılan görüşmeler sonucunda belirlenmekte ve Pınar Et de
Serlog’a bu fiyattan ürünleri satmaktadır. Esasen, fason üretim yapan firmaya
sözkonusu ürünleri belli müşterilere satma yükümlülüğü getirilmesi ve hangi fiyatla
satacağının belirlenmesi son derece doğaldır ve bu tip bir sınırlamayı rekabet ihlali
6 REKABET KURUMU
olarak nitelendirmek mümkün değildir. Zira, fason üretim yapan firma diğer firmanın
adına ve genellikle onun sağlamış olduğu olanaklarla üretim yapmaktadır.
(14) Sonuç olarak, McDonald’s restoranlarında kullanılan et ürünleri pazarında tek üretici
olan Pınar Et’in fason üretim yapması ve sözkonusu et ürünleri ile ilgili ekonomik
kararları almada bağımsız hareket edememesi nedeniyle, sözkonusu üretici firmanın
hakim durumda olduğu ileri sürülemeyeceği gibi, sözkonusu et ürünlerinin franchise
alanlara doğrudan Pınar Et tarafından satışının engellendiğine ilişkin herhangi bir
tespitte de bulunulmamıştır.
(15) Güneri Gıda tarafından Pınar Et’e 18.11.1998 tarihinde gönderilen ihtarnamede,
McDonald’s ürünlerinde kullanılan ve Pınar Et tarafından üretilen ürünleri
16.11.1998 tarihine kadar Serlog’dan tedarik ettikleri, ancak bu tarihten itibaren
Serlog ile aralarında çıkan anlaşmazlıklar nedeniyle sözkonusu ürünleri alamadıkları
ifade edilerek, bu ürünleri, tek üretici konumunda bulunan Pınar Et’ten almak
istedikleri ifade edilmiştir. Aynı içerikte bir ihtarname Yaşar Pazarlama’ya da
gönderilmiştir. Pınar Et, Güneri Gıda’nın ihtarnamesine cevaben, Güneri Gıda’nın
sözkonusu ürünleri Serlog’dan sağladığını, bu iki firma arasında doğan sorunun
tamamen tarafları ilgilendirdiğini, kendilerinin bu ticari ilişkiye herhangi bir şekilde
taraf olmadığını ve sorunun yine taraflar arasında çözülmesi gerektiğini ifade
etmiştir. Görüldüğü üzere Pınar Et, McDonald’s restoranlarında kullanılan et
ürünlerini Güneri Gıda’ya satmayı reddetmiştir. Ancak, Güneri Gıda’nın Pınar Et’in
müşterisi olmadığı, daha öncesinde iki firma arasında herhangi bir ticari ilişkinin
cereyan etmediği açıktır. McDonald’s restoranlarında kullanılan et ürünleri pazarında
tek üretici Pınar Et iken, üreticinin tek müşterisi de Serlog’dur. Dolayısıyla, AT
uygulamaları ışığında değerlendirildiğinde, hakim durumda olduğu varsayılsa bile
Pınar Et’in, daha öncesinde herhangi bir ticari ilişki içerisinde bulunmadığı Güneri
Gıda’ya mal satmak zorunda olduğunu ileri sürmek mümkün değildir.

2. Franchise Sistemi Bakımından;

(16) McDonald's’ın diğer franchise alanlar gibi Güneri Gıda ile akdetmiş olduğu franchise
sözleşmeleri incelendiğinde, franchise alanların mal alabilecekleri noktalar
konusunda bazı hükümlere yer verildiği görülmüştür.

2.1. Franchise sözleşmelerinin “Tüm Sistem ile Uyum” başlıklı 12nci maddesinde,
Lisans Alan’a franchise sisteminin bütünlüğünü sağlamak amacıyla şu kısıtlamalar
getirilmektedir:

“Lisans Alan, belirlenmiş yiyecek ve meşrubat ürünleri mönüsü, yiyecek
şartnamelerinin yeknesaklığı, hazırlama yöntemleri, kalite, temizlik ve görünüş ve
tesis hizmetlerinin yeknesaklığı dahil olmak üzere McDonald’s Sisteminin herbir
parçasının Lisans Veren bakımından ve Restoranın McDonald’s restoranı olarak
işletilmesi için önemli olduğunu teyiden beyan etmektedir. Lisans Veren, Lisans
Alan’ın Restorandaki faaliyetlerinin McDonald’s Sisteminin standartları ve politikaları
ile uyum halinde bulunduğundan emin olmak için Restoranı makul zamanlarda teftiş
etmek ve Restoranda kullanılan gıdalardan ve gıda-dışı maddelerden örnekler almak
hakkına sahip olacaktır.
7 REKABET KURUMU
Lisans Alan aşağıdaki hususlar dahil ancak bunlarla sınırlı olmamak üzere, tüm
McDonald’s Sistemine uyacaktır:
(a) Restoranı, Kalite, Hizmet ve Temizlik konularındaki belirli standartlara uygun
olarak temiz ve sağlıklı bir şekilde işletecek; Lisans Veren ve McDonald’s tarafından
konulan tüm çalışma prensipleri, uygulamaları ve yöntemlerine uyacak; Restoranda
sadece McDonald’s tarafından halen belirlenmiş veya ilerde belirlenecek olan
yiyecek ve meşrubat ürünlerini sunacak; bina, teçhizat ve park alanını iyi, temiz ve
sağlıklı bir durumda, tamiri yapılmış ve iyi ışıklandırılmış şekilde ve McDonald’s veya
Lisans Veren tarafından zaman zaman öngörülecek standartlara uygun olarak
muhafaza edecektir;
...
(h) Yiyecek ürünlerinin dağıtılmasında ve satışında: (i) sadece onaylanan
markaları taşıyan ve McDonald’s Sistemi şartnamelerine ve kalite
standartlarına uygun olup McDonald’s veya Lisans Veren tarafından zaman
zaman belirlenecek olan kapları, kartonları, torbaları, peçeteleri ve diğer kağıt
malzeme ve ambalajları; (ii) McDonald’s veya Lisans Veren tarafından zaman
zaman belirlenecek McDonald’s Sistem şartnamelerini ve standartlarını
karşılayan tatlandırıcıları, garnitürleri ve gıda ve meşrubat katkı maddelerini ve
(iii) sadece McDonald’s veya Lisans Veren tarafından zaman zaman
belirlenecek gıda hazırlama ve elden geçirme yöntemlerini kullanacaktır...”

2.2. Franchise sözleşmelerinin önemli ihlallerin belirtildiği 20 nci maddesinde, iki
önemli ihlal şu şekilde tanımlanmıştır:
“...
(i) Lisans Alan’ın (i) McDonald’s veya Lisans Veren tarafından belirlenenler
dışında, (ii) yiyecek ve meşrubat ürünleri için McDonald’s Sistem
şartnamelerine uymayan, veya (iii) McDonald’s veya Lisans Veren tarafından
konulmuş yöntemlere uygun olarak hazırlanmamış yiyecek ve meşrubat
ürünlerini satması.
(j) Lisans Alan’ın Lisans Veren tarafından belirlenen ürünleri satmaması...”
(17) Franchise anlaşmalarında yer alan bu hükümlerden de anlaşılacağı üzere,
McDonald’s franchise sisteminin yeknesaklığını, bütünlüğünü ve ününü korumak
amacıyla, franchise alanlara, franchise veren tarafından belirlenmiş olan yiyecek,
meşrubat, tatlandırıcı ve garnitür gibi belirli bir kalitede malzeme kullanma
zorunluluğu getirilmektedir. 1998/7 sayılı Franchise Anlaşmalarına İlişkin Grup
Muafiyeti Tebliği’nin 5 inci maddesi (a) ve (b) bendleri uyarınca, franchise verenin
fikri ve sınai mülkiyet haklarını korumak ve franchise ağının ortak kimliğini ve ününü
sürdürmek için gerekli olmaları koşuluyla, franchise alanlara, franchise veren
tarafından veya onun belirlediği üçüncü kişiler tarafından imal edilen malları satma
yükümlülüğü getirilebilmektedir. Başka bir ifadeyle, McDonald's'ın tüm restoranlarda
Pınar Et tarafından üretilen et ürünlerini kullanma zorunluluğu getirmesi Tebliğ
kapsamındadır. Pınar Et tarafından üretilen et ürünlerini nereden alacaklarına ilişkin
olarak McDonald's Franchising Sistemi'nde herhangi bir zorlama olmamasına
rağmen, franchise alanlar kaynak olarak dağıtıcı firma olan Serlog'u tercih
etmektedirler. Pınar Et ise kendisinden sözkonusu ürünleri almak isteyen Güneri
Gıda'ya aralarında herhangi bir ticari ilişki olmadığını ileri sürerek mal vermeyi
8 REKABET KURUMU
reddetmiştir. Dolayısıyla, 1998/7 sayılı Tebliğ açısından da herhangi bir hukuka
aykırı durum sözkonusu değildir.

K- SONUÇ

(18) Açıklanan nedenlerle;
1- Pınar Et’in, firmalar tarafından üretilen ve McDonald’s restoranlarında kullanılan
et ürünlerini Güneri Gıda’ya satmayı reddetmesinin Kanun’un 6 ncı maddesi
uyarınca hakim durumun kötüye kullanılması olarak değerlendirilemeyeceğine,
2- Pınar Et tarafından üretilen taze et ürünlerinin dağıtımını yapan Yaşar
Pazarlama’nın McDonald’s restoranlarında kullanılan et ürünleri ile herhangi bir
ilişkisinin bulunmadığına,
3- Dolayısıyla, Pınar Et ve Yaşar Pazarlama hakkında Kanun’un 41inci maddesi
uyarınca soruşturma açılmasına ve dolayısıyla şikayet başvurusunda Kanun’un 9
uncu maddesi uyarınca talep edilen geçici tedbir kararının alınmasına gerek
olmadığına,

OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.



Full & Egal Universal Law Academy