1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D3/T.E.-99/10 (Muafiyet/Menfi Tespit)
Karar Sayısı : 99-47/507-323
Karar Tarihi : 12.10.1999
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. M. Tamer MÜFTÜOĞLU
Üyeler : Dr. Kemal EROL, Mehmet Zeki UZUN, Sadık KUTLU,
İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM, Mustafa PARLAK, A. Ersan GÖKMEN,
R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR
B- RAPORTÖRLER: Tarkan ERDOĞAN, Pelin UYANIK
C- BAŞVURUDA BULUNAN: Sezginler Gıda San. ve Tic. A.Ş.
Vekili: Av. Erhan Baki SELEK
İnönü Cad. Işık Apt. No:69/71 Gümüşsuyu
80090 İSTANBUL
D- TARAFLAR: - R.J. Reynolds Reklam ve Paz. A.Ş.
(R.J. Reynolds Paz. ve Dağ. A.Ş.)
Yıldırım Oğuz Göker Cad. Maya Tower Kat: 4
Akatlar/İSTANBUL
- Pasaş Pasta ve Şekerleme San. ve Tic. A.Ş.
(Pasaş Pazarlama Dağıtım ve Reklam Hizmetleri A.Ş. )
İSTOÇ Toptancılar Çarşısı 7. Ada No: 102-108
Mahmutbey İSTANBUL
E- DOSYA KONUSU: R.J. Reynolds Pazarlama ve Dağıtım A.Ş. ile Pasaş
Pazarlama Dağıtım ve Reklam Hizmetleri A.Ş. arasında akdedilmiş olan
distribütörlük sözleşmesine menfi tespit belgesi verilmesi veya muafiyet
tanınması talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 5.5.1998 tarih, 1157 sayı ve 31.5.1999
tarih 1655 sayı ile giren başvuru üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun’un 5 ve 8. maddeleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda
düzenlenen 7.10.1999 tarih, D3/T.E.-99/10 sayılı Menfi Tespit/Muafiyet Ön İnceleme
Raporu 8.10.1999 tarih, REK.0.07.00.00/93 sayılı Başkanlık önergesi ile 99-47 sayılı
Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili başvurudaki sözleşmenin 1997/3 sayılı Grup
Muafiyeti Tebliği kapsamında değerlendirilebilmesi için Tebliğ kapsamında olmadığı
kanaatine varılan;
- 4. maddesinin sadece aktif satışların engellenmesine yönelik olarak Tebliğin 3.
maddesinin üç nolu alt bendi hükümleri gözönünde bulundurularak düzenlenmesi,
2 REKABET KURUMU
- Distribütörün yeniden satış fiyatını belirleyen 3. maddede sağlayıcınn bildirdiği
satış fiyatlarının tavsiye niteliğinde olduğunun belirtilmesi,
- Distribütörün satış koşullarının belirlendiği 22, 23 ve 24. maddelerdeki satış
koşullarına ilişkin rekabet ihlali içeren hususların sözleşmeden çıkarılması,
- Sözleşmenin sona ermesi halinde distribütöre getirilen en az iki yıl rekabet
etmeme yükümlülüğünü düzenleyen 12. maddesinin (c) bendinin sözleşmeden
çıkarılması suretiyle tadil edilmesi
ve kendilerine tanınacak makul bir süre içinde tadil edilmiş sözleşmenin Kurum’a
gönderilmesi gerektiği düşünülmektedir.
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
1. İlgili Pazar
Ürün Pazarı: Dosya mevcudu bilgi ve belgeden ilgili ürün pazarı, Amerikan harmanı
sigara pazarı olarak belirlenmiştir.
Coğrafi Pazar: Pasaş Pazarlama Dağıtım ve Reklam Hizmetleri A.Ş., sağlayıcı R.J.
Reynolds Pazarlama ve Dağıtım A.Ş.'nin Ankara, İstanbul ve Aydın illeri
distribütörlüğünü yapmaktadır. Bu nedenle ilgili coğrafi pazar, söz konusu ürünlerin
dağıtıldığı bu iller olarak tespit edilmiştir.
2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Pasaş Pazarlama Dağıtım ve Reklam Hizmetleri A.Ş.'nin Sezginler Gıda
Sanayi ve Ticaret A.Ş. ile ekonomik bütünlük içinde olduğu dosya mevcudu bilgi ve
belgeden anlaşılmaktadır.
R.J. Reynolds Pazarlama ve Dağıtım A.Ş. ile Pasaş Pazarlama Dağıtım ve
Reklam Hizmetleri A.Ş. arasında akdedilen distribütörlük sözleşmesi, taraflardan
birinin anlaşma konusu malları ülkenin belirli bir bölümünde yeniden satışı için diğer
tarafa sağlamayı kabul etmesi nedeniyle tek elden dağıtım anlaşması niteliğindedir.
Bu tür anlaşmaların münhasır bölge, rakip malları dağıtmama gibi rekabet
sınırlamaları içerdikleri dikkate alındığında bildirim konusu sözleşmeye menfi tespit
belgesi verilemeyeceği açıktır.
Anlaşmanın 1997/3 sayılı Tek Elden Dağıtım Anlaşmalarına İlişkin Grup
Muafiyeti Tebliği çerçevesinde değerlendirilmesi sonucunda, aşağıdaki hususlar
tesbit edilmiştir:
Sözleşmenin 4. maddesinde “Distribütör sadece, şirketin kendisine dağıtım
bölgesi olarak verdiği yerleşim bölgelerinde dağıtımı gerçekleştirecektir, bu bölgeler
dışına herhangi bir nedenle herhangi bir şekilde satış yapmak ya da şirket ürünlerini
göndermek ancak şirketin önceden alınmış yazılı iznine bağlıdır.” ifadesine yer
verilmiştir. 1997/3 sayılı Tebliğ'in "Grup Muafiyeti Kapsamına Giren Yükümlülükler"
başlıklı 3. maddesinin b (3) bendi uyarınca distribütöre bölgesi dışında müşteri
aramama, şube açmama, depo kurmama gibi aktif satış yapmama yükümlülükleri
getirilebilmektedir. Ancak aktif satışın yanısıra pasif satışın da sözleşmenin bu
hükmü marifetiyle izne tabi tutulması ve bu suretle engellenmesi, her bir distribütör
için aynı hükmün geçerli olması halinde, distribütörlere mutlak topraksal koruma
sağlayacaktır. Dolayısıyla sözleşmenin yukarıda belirtilen hükmünde, 1997/3 sayılı
3 REKABET KURUMU
Tebliğ ile muafiyet tanınan rekabet kısıtlamalarını aşan bir yükümlülük
öngörülmüştür.
Sözleşmenin 3. maddesinde “Distribütör, şirketin sahibi olduğu ve Türkiye’de
halen piyasada bulunan ya da zamanla piyasaya sunulacak olan marka ve stillerinin
de distribütörlüğü kendisine verildiği takdirde, kendisine dağıtım alanı olarak verilen
ve bu sözleşmenin özel koşullar kısmında belirtilen bölgede sigara satış belgesi olan
ya da sigara satmak için belge söz konusu olmadığı durumlarda, şirketin göstereceği
ya da kendisinin bulacağı her yerde şirketin tatmin duyacağı ölçüde ve şirketin
belirlediği satış fiyatlarından dağıtımını yapmakla yükümlüdür.”; 22. maddesinde,
“Distribütör kendi müşterilerine vadeli satış yapamaz, tüm satışları peşin yapmak
zorundadır.”; 23. maddesinde, “Distribütöre tüketici liste fiyatı üzerinden %10,5
indirim yapılarak fatura kesilir. Bu miktarın yine tüketici liste fiyatı üzerinden minimum
%6’sı perakendeciye aktarılır. Her fiyat değişikliğinde iskonto oranı aynı kalır, şirket;
distribütör ve perakendeci satış fiyatlarını belirler ve distribütöre yazılı olarak bildirir.”;
24. maddesinde “Distribütörün tali bayi atamak istediği bölgeleri, şirket onaylarsa,
distribütör şirketin kendisine tanıdığı kâr marjının %50’sini tali bayiye aktarmayı
peşinen kabul eder.” ifadeleri yer almaktadır. Bu maddelerde öngörülen distribütörün
satış fiyatı ve satış koşulları ile perakendecinin satış fiyatının sağlayıcı tarafından
belirlenmesi, 1997/3 sayılı Tebliğ'de muafiyet tanınan sınırlamalar arasında yer
almamaktadır.
Son olarak, distribütörlük sözleşmesinin kontratın sona ermesiyle ilgili 12.
maddesinin (c) bendinde, “Bununla beraber işbu sözleşme süresi boyunca
Distribütörlüğün herhangi bir şekilde sona ermesi ya da erdirilmesinin ardından en az
iki yıl süre ile olmak üzere, distribütör başka bir sigara şirketinin mamüllerini
pazarlamayacağı gibi; … yapması (durumunda) bu sözleşme hükmünce miktarı özel
şartlarda belirtilecek olan tazminatı hiçbir başka hükme gerek kalmaksızın def’aten
ve bir kerede şirkete ödemek zorundadır." hükmü düzenlenmiştir. 1997/3 sayılı
Tebliğ'de sayılan grup muafiyeti kapsamına giren yükümlülükler arasında
sözleşmenin sona ermesinden sonra rekabet etme yasağı getirilmesi
bulunmamaktadır.
Yukarıda yer verilen açıklamalar çerçevesinde; R.J. Reynolds ve Pasaş
Pazarlama arasında akdedilen distribütörlük sözleşmesinin; 3, 4, 12, 22, 23 ve 24.
maddelerinde öngörülen sınırlamalar nedeniyle, 1997/3 sayılı Tebliğ kapsamında
olmadığı kanaatine varılmıştır.
İ- SONUÇ
R.J. Reynolds Pazarlama ve Dağıtım A.Ş. ile Pasaş Pazarlama Dağıtım ve
Reklam Hizmetleri A.Ş. arasında akdedilen distribütörlük sözleşmesinin 1997/3 sayılı
Tebliğ kapsamında değerlendirilebilmesi için, Tebliğ kapsamında olmadığı kanaatine
varılan;
Sözleşmenin 4. maddesinin sadece aktif satışların engellenmesine yönelik olarak
1997/3 sayılı Tebliğin 3. maddesinin b (3) bendi hükümleri doğrultusunda yeniden
düzenlenmesine,
Distribütörün yeniden satış fiyatını belirleyen 3. maddesinde sağlayıcının
bildirdiği satış fiyatlarının tavsiye niteliğinde olduğunun belirtilmesine,
4 REKABET KURUMU
Distribütörün satış koşullarının belirlendiği 22, 23 ve 24. maddelerindeki satış
koşullarına ilişkin rekabet ihlali içeren hususların sözleşmeden çıkarılmasına,
Sözleşmenin sona ermesi halinde distribütöre getirilen en az iki yıl rekabet
etmeme yükümlülüğünü düzenleyen 12. maddesinin (c) bendinin sözleşmeden
çıkarılmasına
- Tarafların tebliğ tarihinden itibaren 60 gün içinde sözleşmenin öngörülen şekilde
tadil edildiğini Kuruma tevsik etmeleri kaydıyla, 1997/3 sayılı Grup Muafiyeti
Tebliği'nden yararlanacağına;
- Aksi takdirde 4054 sayılı Kanun’un 56. maddesi uyarınca sözleşmelerin geçersiz
olacağının, Kurulumuzca öngörülen düzeltmeler yapılmadan uygulamaya devam
edilmesi halinde haklarında soruşturma açılacağının ve aynı Kanun’un 16. ve 17.
maddeleri uyarınca işlem yapılacağının taraflara bildirilmesine;
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy