1 REKABET KURUMU
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : D2/1/İ.S.-99/3 (Menfi Tespit)
Karar Sayısı : 99-38/403-259
Karar Tarihi : 17.8.1999
A- TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
II. Başkan : Dr. Kemal EROL
Üyeler : İsmet CANTÜRK, Nejdet KARACEHENNEM, A. Ersan GÖKMEN,
R. Müfit SONBAY, Kubilay ATASAYAR, Murat GENCER, Mustafa PARLAK
B- RAPORTÖRLER: İlmutluhan SELÇUK, Derya YENİŞEN
C- BAŞVURUDA BULUNAN: Reklamverenler Derneği
Temsilcisi: Prof. Dr. Arif ESİN
Akaretler Sıraevleri Spor Cad., No: 67,
80680 Beşiktaş/İSTANBUL
D- TARAFLAR: Reklamverenler Derneği
Gazeteciler Mah., Keskin Kalem Sok.,
No:15, Esentepe/İSTANBUL
E- DOSYA KONUSU: Reklamverenler Derneği Tarafından Kurulacak İktisadi
İşletmeye İlişkin 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken
Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ Kapsamında İzin verilmesi talebi.
F- DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 16.6.1999 tarih, 1867 sayı ve 12.8.1999
tarih, 2000 sayı ile giren başvuru üzerine, 4054 Sayılı Rekabetin Korunması
Hakkında Kanun’un 7 ve 8. maddeleri ile 1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin
Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri
uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 13.8.1999 tarih ve D2/1/İ.S.-99-3
sayılı İlk İnceleme Raporu, 13.8.1999 tarih, REK.0.06.00.00/21 sayılı Başkanlık
önergesi ile 99-38 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G- RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: Reklamverenler Derneği tarafından iktisadi
işletme kurulması işleminin, 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesi kapsamında bir işlem
olmayıp, teşebbüs birliği kararı niteliğinde olduğu, bu nedenle, Reklamverenler
Derneği tarafından 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında yapılan izin başvurusunun; aynı
Tebliğ'in "Bildirimin Dönüşmesi" başlıklı 8. Maddesinde yer alan, "Bu Tebliğ'e
yapılmış olan bildirimin incelenmesi sonucunda Rekabet Kurulu bildirilen işlemin
birleşme veya devralma olmadığı sonucuna ulaşırsa, bu bildirimi Kanun'un 10 uncu
maddesinin birinci fıkrası anlamında bir bildirim veya Kanun'un 8 inci maddesine göre
menfi tespit başvurusu Kanun'un 5 inci maddesi çerçevesinde muafiyet başvurusu
olarak değerlendirebilir" şeklindeki hükmü gereğince menfi tespit başvurusu olarak
ele alınması ve 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesi kapsamında bir ihlal teşkil etmediği
düşünülen bu teşebbüs birliği kararına menfi tespit belgesi verilmesi gerektiği
düşünülmektedir.
2 REKABET KURUMU
H- İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
1. İlgili Pazar: Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden hareketle işlemin
değerlendirilmesinde iligili ürün pazarı; "televizyon kanalları reklam yeri piyasası",
"yazılı basın izleme araştırması piyasası" ve "yazılı basın reklam piyasası", ilgili
coğrafi pazar ise, "Türkiye Cumhuriyeti sınırları" olarak kabul edilmiştir.
H. 2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Dosya mevcudu bilgi ve belgelerden, Reklamverenler Derneği'nin, genel
olarak birbirinden farklı mal veya hizmet piyasalarında faaliyet gösteren, ancak
faaliyet konuları ile ilgili yazılı ve görsel mecralar aracılığıyla, ürün ve hizmetlerini
tanıtmaya yönelik reklam yayınlatan teşebbüslerin yetkili kişileri tarafından temsil
edildiği ve 2908 sayılı Dernekler Kanunu hükümlerine göre kurulmuş bir dernek
olduğu anlaşılmıştır. Dernek Tüzüğü’nde Reklamverenler Derneği’nin kuruluş amacı,
aşağıdaki şekilde belirtilmiştir:
"
1. Üyeleri arasında bilgi, tecrübe, fikir alışverişi sağlamak,
2. Reklamcılığın ve medyanın standartlarını yükseltmek ve katkıda bulunacak diğer
yerli ve yabancı kuruluşlarla işbirliği yapmak,
3. Yeni imkanlar, teknikler, metodlar yaratmak için gerekli çalışma ve analizleri
yapmak ve yaptırmak,
4. Medya-Reklamveren ilişkilerinde reklamverenlerin menfaatlerini öncelikle
değerlendirerek, uyulması gereken ilkeleri saptamak,
5. Reklamcılar, reklamverenler ve medya arasında doğabilecek anlaşmazlıklarda
hakem, arabuluculuk veya danışmanlık hizmetlerinde bulunmak,
6. Tüketicilerin ihtiyaç ve eğilimlerini izlemek, tüketiciyi yanıltıcı reklamları önlemek
ve tüketiciye karşı sorumlu hareket etmek için gerekli kuruluşlarla işbirliği
yapmaktır."
Yukarıdaki bilgilerden hareketle, Reklamverenler Derneği'nin kısaca, iş
çevrelerinde reklamcılık ve medyanın gelişmesi ve ihtiyaçları konusunda üyeleri
arasında bilgi alışverişinde bulunmak, reklamveren-medya-reklam ajansı ilişkilerinin
sağlıklı yürümesini sağlamak ve reklamverenlerin mesleki sorunları ile meşgul olmak
gibi faaliyetlerde bulunduğu anlaşılmaktadır.
4054 sayılı Kanun’un 3. maddesinde, "Teşebbüslerin belirli amaçlara ulaşmak
için oluşturduğu, tüzel kişiliği haiz ya da tüzel kişiliği olmayan her türlü birlikler"
'teşebbüs birliği' olarak tanımlanmıştır. Söz konusu tanım çerçevesinde, adı geçen
Derneğin tüzüğünde belirtilen faaliyetleri itibarıyla, 4054 sayılı Kanun anlamında, -
her ne kadar dernek üyeleri ayrı ayrı mal ve hizmet piyasalarında faaliyet gösterseler
ve Dernekler Kanunu gereği tüzel kişiler olarak değil, tüzel kişileri temsilen gerçek
kişilerin katılımıyla oluşmuş bir birlik olsa dahi - bir teşebbüs birliği olduğu tespit
edilmiştir.
Bu bağlamda, Reklamverenler Derneği tarafından yapılan izin başvurusunun
incelenmesi sonucunda, Reklamverenler Derneği tarafından bir iktisadi işletme
kurulması işleminin 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında bir birleşme veya devralma
işlemi olmadığı, esasen 4054 sayılı Kanun'un 3. maddesi anlamında bir teşşebbüs
3 REKABET KURUMU
birliği kararı olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu nedenle söz konusu işlem ve bu
işlemin ilgili piyasaları olarak belirlenen "televizyon kanalları reklam yeri piyasası",
"yazılı basın izleme araştırması piyasası" ve "yazılı basın reklam piyasası"ında
yaratacağı etkiler, 4054 sayılı Kanun'un 4. maddesi kapsamında değerlendirilmiştir.
Bu çerçevede dosya mevcudundaki bilgilerden, başvuruya konu işlemle;
Kurulacak iktisadi işletmenin genel olarak faaliyet alanlarının; yayın ve emtia
satışları, eğitim faaliyetleri ve okunurluk-izlenirlik araştırmaları olduğu, bu
faaliyetlerin yürütülmesi ile Derneğe gelir sağlamanın amaçlandığı,
Okunurluk ve izlenirlik araştırmaları yapılmasının veya yaptırılmasının
planlanmasının iktisadi işletmenin kuruluşunun asıl nedenini oluşturduğu,
TİAK ( Televizyon İzleme Araştırma Kurulu) ve BİAK (Basın İzleme Araştırma
Kurulu) ile anlaşmalı araştırma kuruluşlarına alternatif araştırma kuruluşları ile
anlaşma yoluna gidilmeyeceği, araştırma şirketleri ile yapılmış olan anlaşmaların
devam ettirileceği,
Reklamverenler Derneği'nin, uygulamada görsel medyada ölçümleme işini yapan
AGB Anadolu A.Ş.'ye medya kuruluşları tarafından yapılan ödemelerde, ölçüm
işinin aksamasına yol açan aksaklıkların giderilmesi, panel sayısının artırılması,
dolayısıyla bütçelerinin önemli bir kısmını oluşturan reklam harcamalarının daha
sağlıklı verilere dayanarak gerçekleştirilebilmesi amacıyla görsel medyada
ölçümlerin finansman işini üstlenmek istediği,
anlaşılmıştır.
Diğer taraftan işlemi takiben;
- Reklamverenler Derneği'nin izlenme oranları ve okunurluk oranlarına ilişkin
araştırmaların sadece finansmanını üstleneceği,
- Halihazırda AGB Anadolu ve Piar Gallup ile yapılmış olan sözleşmelerin devam
edeceği,
- Bu sözleşmelerde yer alan verilerin bağımsız denetçiler tarafından denetimine
ilişkin kaydın hala yürürlükte olacağı,
- Görsel basında TİAK, yazılı basında ise BİAK organizasyonlarının varlıklarını
devam ettirileceği,
tespit edilmiştir.
Yukarıdaki bu bilgiler çerçevesinde, Reklamverenler Derneği tarafından,
teşebbüs birliği kararı ile ölçümleme faaliyetlerini üstlenecek bir iktisadi işletme
kurulması işleminin, ilgili piyasalarda rekabeti engelleyici, bozucu, kısıtlayıcı
herhangi bir etki yaratmayacağı kanaatine varılmıştır.
I- SONUÇ
Yukarıda yer verilen tespitler ve değerlendirmeler doğrultusunda;
- Reklamverenler Derneği tarafından İktisadi İşletme kurulması işleminin 4054
sayılı Kanun'un 7. maddesi kapsamında bir işlem olmadığına OYBİRLİĞİ ile,
- Söz konusu işlemin bir "teşebbüs birliği kararı" niteliğinde olduğuna
OYÇOKLUĞU ile,
- Bildirim konusu izin başvurusunun 1997/1 sayılı Tebliğ'in 8. maddesi gereğince
menfi tespit başvurusu olarak değerlendirilmesine ve 4054 sayılı Kanun'un 4.
4 REKABET KURUMU
maddesi kapsamında ihlal teşkil etmediği düşünülen bu teşebbüs birliği kararına
aynı Kanun'un 8. maddesi uyarınca menfi tepit belgesi verilmesine OYÇOKLUĞU
ile
karar verilmiştir.
Rekabet Kurulu’nun 17.8.1999 Gün ve 99-38/403-259 Sayılı Karar’ına
KARŞI OY GEREKÇESİ
Bir derneğin belirli gereksinimlerini yerine getirmek ve bu yolla derneğe ekstra
gelir sağlamak üzere yetkili organlarının kararıyla bir işletme oluşturması 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun’un kapsam maddesinde tanımlanan
durumlardan herhangi birine uymamaktadır ve her teşebbüs birliği kararının Rekabet
Hukuku’nu ilgilendirdiğini ileri sürmek mümkün değildir. Konuyla ilgili inceleme
raporunda irdelenen olasılıklar ancak Reklamcılar Derneği’nin, kurulacak işletme
araç olarak kullanmak suretiyle herhangi bir piyasada rekabeti bozucu eylemler içine
girdiğinin saptanması durumunda sözkonusu olabilir ve Kanun çerçevesinde
incelenir. Aksi halde herhangi bir teşebbüs birliği niteliğinde derneğin kuracağı her
işletmeye, uç bir örnek vermek gerekirse, bir sosyal tesis işletmesine, izin verilmesi
yolunda nasıl bir düşünceden kaynaklandığı anlaşılmayan başvuruları da 4054 sayılı
kanun kapsamında incelemeye almak da sözkonusu olabilecektir. Bu bakımdan
sözkonusu işletmenin kuruluşuna ilişkin başvurunun, işlemin 4054 sayılı Kanun
kapsamında olmadığı gerekçesiyle reddedilmesi gerekirdi.
Yukarıda açıklamaya çalıştığım gerekçeyle çoğunluk kararına katılma olanağı
bulamadım.
Murat GENCER
Kurul Üyesi
Sayın Başkanlığa,
(Karşı Oy Açıklaması)
Reklamverenler Derneği tarafından kurulacak, iktisadi işletmeye ilişkin kararın
(ii) fıkrasına aşağıdaki nedenle karşıyım.
Böyle bir işletme kurulması kararı, (i) fıkrası gereğince 4054/7 kapsamında
bir işlem olarak kabul edilmediğine göre, bu kanun kapsamında olmayan bir tasarruf
için, 4054 sayılı yasanın belirlediği bir tarif olan “Teşebbüs Birliği Kararı” olarak
nitelendirilmesine imkan görmüyorum.
Kubilay ATASAYAR
Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy