Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2020-1-020 (Devralma)
Karar Sayısı : 20-21/284-138
Karar Tarihi : 30.04.2020
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Birol KÜLE
Üyeler : Arslan NARİN (İkinci Başkan), Şükran KODALAK,
Hasan Hüseyin ÜNLÜ, Ayşe ERGEZEN
B. RAPORTÖRLER: Ebru İNCE, Melisa AĞYÜZ, Yakup GÖKALP, Alican ŞENTÜRK
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - BP Global Investments Limited
Temsilcileri: Av. Gönenç GÜRKAYNAK, Av. Öznur İNANILIR,
Av. Berfu AKGÜN, Av. Sevgi MUTAFOĞLU
Yıldız Mah. Çitlenbik Sok. No:12 34349 Beşiktaş/İstanbul
(1) D. DOSYA KONUSU: Reliance Industries Limited’in tek kontrolünde olan
Reliance BP Mobility Limited’in ortak kontrolünün BP Global Investments
Limited aracılığıyla BP plc. tarafından devralınması işlemi.
(2) E. DOSYA EVRELERİ: Rekabet Kurumu kayıtlarına 12.03.2020 tarih, 2594 sayı ile
giren ve 13.04.2020 tarih ve 3563 sayı ile tamamlanan bildirim üzerine düzenlenen
16.04.2020 tarih ve 2020-1-020/Öİ sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu görüşülerek
karara bağlanmıştır.
(3) F. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ: İlgili raporda, bildirime konu işlemlere izin verilmesinde
sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir.
G. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
(4) Başvuruda; BP plc.’nin (BP) yüzde yüz iştiraki olan BP Global Investments Limited
(BP GIL) aracılığıyla Reliance Industries Limited’in (RIL) yüzde yüz iştiraki olan
Reliance BP Mobility Limited (RBPML) üzerinde ortak kontrol kurulması işlemine izin
verilmesi talep edilmektedir.
(5) Bildirim konusu işlem iki ana aşamadan oluşacaktır: ilk olarak RIL1, mevcut Hint petrol
perakende pazarlama işini ve Hindistan’daki havacılık yakıt işi ile alakalı olan bazı
taşınır havacılık varlıklarını, hâlihazırda RIL’nin yüzde yüz iştiraki konumunda
bulunan, RBPML’ye devredecektir; ikinci olarak BP GIL, RBPML’deki yeni hisselere
iştirak edecek ve aynı zamanda RIL’den RBPML’de mevcut sermaye hisselerini satın
alacaktır2.
(6) Bildirim konusu işlemin temelini BP GIL, RIL ve RBPML arasında işlemin kapanışında
imzalanması planlanan Ortak Girişim Sözleşmesi oluşturmaktadır. Söz konusu işlem,
BP GIL ve RIL tarafından RBPML üzerinde ortak kontrol kurulmasına ilişkindir. 2010/4
sayılı Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ’in (2010/4 sayılı Tebliğ) 5. maddesinin üçüncü fıkrası hükmü çerçevesinde, bir
1 Bununla birlikte, Bildirim Formunda yapılacak varlık devir anlaşmaları ile RIL’in grubu içerisindeki bazı
başka kuruluşların da RBPML’ye petrol perakende pazarlama ve havacılık yakıtı işi faaliyetleri ile ilgili
olarak varlık devredeceği (anlaşmalar ve çalışanlar dâhil olmak üzere) ifade edilmektedir.
2 Bu işlemler sonucunda ise BP GIL RBPML üzerinde %49 hisse ve oy hakkı devralacaktır. RIL ise
kalan %51 hisse ve oy hakkına sahip olmaya devam edecektir.
20-21/284-138
2/5
ortak girişimin anılan Tebliğ kapsamında bir devralma işlemi sayılabilmesi için i) ortak
kontrol altında bir teşebbüsün bulunması ve ii) ortak girişimin bağımsız bir iktisadi
varlık (tam işlevsel) olarak ortaya çıkması unsurlarının birlikte sağlanması
gerekmektedir.
(7) i) Ortak kontrolün bulunması: Dosyadaki bilgilere göre, RBPML’nin yönetim kurulunda
RIL tarafından aday gösterilecek (…..), BP GIL tarafından aday gösterilecek (…..)
direktör ve her bir tarafın göstereceği (…..) aday olmak üzere (…..) bağımsız direktör
bulunacaktır. Başkan pozisyonu RIL adayı bir direktör tarafından üstlenilecek olup
başkanın ikinci veya belirleyici bir oyu bulunmayacaktır. Bununla birlikte, saklı tutulan
durumlar ile alakalı olanlar hariç3 olmak üzere, kurulun kararları basit çoğunluk esası
ile alınacaktır. Saklı tutulan durumlar olduğunda, (…..), işleme onay vermelidir.
(8) (…..). Bu bilgiler çerçevesinde tarafların ortak girişim (OG) üzerinde ortak kontrol
hakkına sahip olacağı değerlendirilmektedir.
(9) ii) Bağımsız iktisadi varlık olarak kurulması: Bildirim Formunda RBPML’nin tam
işlevsel bir ortak girişim olacağı aşağıda sunulan nedenlerle açıklanmaktadır:
- RBPML, ticari faaliyetlerini kalıcı olarak sürdürebilmesine olanak veren yeterli
kaynaklara sahip olacaktır. Bununla birlikte, Bildirim Formunda finansman sağlama
konusunda özel bir anlaşma bulunmadığı takdirde BP GIL ve RIL’nin, RBPML’ye
herhangi bir finansman sağlama yükümlülüğünün bulunmadığı belirtilmektedir.
- RBPML’nin günlük faaliyetlerini yürütmesi adına kendine ait bir yönetim ekibi ve
çalışanları olacaktır. RIL, mevcut petrol perakende pazarlama işini RBPML’ye
devredecektir, yani RBPML’nin özerk olmaya ve petrol perakende pazarlama işini
sürdürülebilir esasta yürütmeye yetecek kaynakları bulunacaktır. RIL diğer
iştirakleri ile beraber RBPML’ye yaklaşık (…..) çalışan aktaracaktır. Bununla
birlikte, RBPML boş pozisyonları doldurmak adına ana şirketlerden bağımsız
olarak dışarıdan personel alımı yapacaktır.
- Bildirim Formunda RBPML’nin, ürünlerini doğrudan üçüncü şahıs müşterilere
satarak pazarda kendi varlığına sahip olacağı, fiyatlandırmasını belirleyeceği ve
stratejik yapılandırmasını bağımsız olarak kurgulayacağı belirtilmektedir.
- RBPML’nin, ana şirketleri ile bazı tedarik sözleşmeleri olacaktır, ancak bu
sözleşmeler mesafeli olarak (arms length basis) piyasa rayicinden yapılacaktır.
(…..)4.
- Bildirim Formunda OG’nin kalıcı olarak faaliyet göstermesinin beklendiği, tarafların
başta (…..) yıllık bloke süresine tabi olduğu ve bu süre içerisinde ortak girişimin
menfaatlerinin üçüncü şahıslara devredilemeyeceği ifade edilmektedir.
(10) Sonuç itibarıyla başvuru konusu işlemin 2010/4 sayılı Tebliğ’in 5. maddesi
çerçevesinde bir devralma işlemi olduğu kanaatine varılmıştır. Öte yandan tarafların
cirolarının söz konusu Tebliğ’in 7. maddesinin birinci fıkrasında öngörülen eşikleri
aşması nedeniyle, işlemin izne tabi olduğu görülmektedir.
3 Saklı tutulan durumlar Ortak Girişim Sözleşmesi’nde belirtilmiştir. Bu durumlardan bazıları şunlardır:
sermaye değişiklikleri, ortak girişimin ana şirketleri tarafından sağlanan finansmanlar, ödeme ve kar
payları ile ilgili meseleler, feragat, alacaklar ve stoklar ile ilgili hususlar, herhangi bir RBPML
iştiraklerindeki veya devralmalarındaki hisselerin tasfiye edilmesi, devredilmesi ve elden çıkarılması ile
ilgili işlemler veya Kurul tarafından yetkilendirme veya RBPML’nin herhangi bir iştirakinin yönetim
kurulu tarafından yetkilendirme veya yetkilendirme değişiklikleri.
4 (…..).
20-21/284-138
3/5
(11) OG taraflarından RIL, Hint menşeili ve borsaya kayıtlı bir şirket olup hidrokarbon keşfi
ve imalatı, petrol arıtımı ve pazarlaması, petrokimyasallar, perakende satış,
telekomünikasyon ve dijital hizmetleri kapsayan alanlarda faaliyet göstermektedir.
Türkiye’de petrol ve petrokimyasal ürünlerin Türkiye’ye ithalatı alanında faaliyet
gösteren RIL’nin Türkiye’de sadece bir irtibat bürosu bulunmakta olup, kurulu bir
iştiraki veya bağlı şirketi bulunmamaktadır. RIL’nin irtibat bürosunun işlevleri
müşterilere ilişkin bilgi toplamak, dağıtıcıların ve acentelerin anketlerini ve
faaliyetlerini yapmak, yerel mevzuattaki değişiklikleri takip etmek ile RIL’nin faaliyetleri
ve ürünleri hakkında pazara bilgi ve tanıtım sağlamaktır. Bununla birlikte, RIL’nin
irtibat bürosu Türkiye’de herhangi bir ciro elde etmemektedir.
(12) Diğer taraf olan BP ise Türkiye cirosunu doğrudan ve dolaylı satışlardan elde etmekte
olup Türkiye’de ham petrol tedariki, benzin, mazot, akaryakıt, uçak yakıtı, gaz yağı ve
sıvılaştırılmış petrol gazı (LPG) otogazı yerel satışları dâhil olmak üzere petrol ürünleri
tedariki, asetik asit ve saflaştırılmış tereftalik asit tedariki dâhil olmak üzere
petrokimyasal ürünlerin tedariki, yağ tedariki ve yakıt ürünleri için taşıma ve transfer
hizmetleri alanlarında faaliyet göstermektedir.
(13) Hâlihazırda RIL’nin yüzde yüz iştiraki olan OG ise 2015 yılında kurulmuş olup
kuruluşundan bu yana faaliyete başlamamış ve herhangi bir ciro elde etmemiştir.
Planlanan işlemin tamamlanmasından sonra, OG sadece Hindistan’da faaliyet
gösterecek olup yürüteceği faaliyetler aşağıda sunulmaktadır:
- Petrol perakende satış noktaları aracılığıyla kara taşıt yakıtlarının perakende satışı,
- Nakliye segmenti, nakliye dışı segmente benzin (Motor Spirit - MS) ve yüksek hızlı
dizel (High Speed Diesel - HSD) temini,
- Petrol perakende satış noktalarında gerçekleşen yakıt ile ilişkili olmayan işler,
- Yağların perakende satışı ve/veya tedariki,
- RIL’ye servis sağlayıcısı5 olarak, Hindistan’daki havaalanlarına havacılık yakıtının
satışı ve/veya tedariki için RIL’nin havacılık yakıtı depolama ve uçak-içi dağıtım
sistemleri ve işlerinin işletilmesi.
(14) Bildirim Formunda RIL’nin Hindistan’daki perakende faaliyetleri için petrol perakende
pazarlama işini OG’ye devredeceği ifade edilmektedir6. Ayrıca RIL tarafından OG’ye
devredilen varlıkların, RIL’nin, Hindistan'da petrol perakende yakıt pazarlama işi ve
ilgili faaliyetlere sahip olma, işletme ve/veya yürütme işinden ibaret olacağı ifade
edilmektedir. Bildirim Formunda OG’nin, sadece Hindistan’da faaliyette bulunacağı
belirtilmekte olup, Türkiye pazarına giriş yapma planlarının bulunmadığı dile
getirilmektedir.
(15) RBPML’ye Türkiye’den veya Türkiye’de yerleşik herhangi bir iştirak veya bağlı
kuruluştan devredilecek varlık ve iş kolu da bulunmamaktadır. Bu çerçevede OG’nin
faaliyetlerinin sadece Hindistan ile sınırlı olduğu, OG’nin Türkiye’de faal olmayacağı,
ayrıca Türkiye pazarına giriş yapma planlarının da bulunmadığı dikkate alındığında,
5 Bildirim Formunda bu işletmenin RIL’ye ait olmaya devam edeceği ve RBPML’nin bu işi sadece bir
hizmet sağlayıcısı olarak işleteceği (sadece hizmet sağlayıcı olarak yükümlülüklerini yerine
getirebilmesine imkân sağlamak adına belirli havaalanı yerleşkelerindeki sadece belli bazı taşınır
havacılık varlıklarının RIL tarafından RBPML’ye devredilmesi ile) belirtilmektedir. Bununla birlikte,
RBPML’nin RIL’nin müşterilerine hizmet sağlayabilmesi için RBPML’nin mal satın alıp RIL’nin havacılık
yakıt işini işletebilmesi ve sürdürebilmesi adına altyapı kurmasının amaçlandığı ifade edilmiştir.
6 RIL grubunun bünyesindeki diğer bazı kuruluşlar, benzin pazarlama işiyle ilgili varlıkları ayrı varlık
devir anlaşmalarına uygun olarak ayrıca RBPML’ye aktaracaktır.
20-21/284-138
4/5
bildirime konu işlem sonucunda Türkiye’de tarafların ve OG’nin faaliyetlerinde yatay
ve/veya dikey bir örtüşme bulunmayacağı değerlendirilmektedir.
(16) Öte yandan, işlem taraflarının küresel seviyede yürüttükleri faaliyetler göz önünde
bulundurulduğunda BP, Türkiye’de yağ tedariki (%(…..)), motor yakıtlarının
perakende satışı (%(…..)), benzinin ve dizelin toptan tedariki (benzin %(…..), dizel
%(…..)) ile uçak içi havacılık yakıtının tedariki (%(…..)) pazarlarında faaliyet
göstermekte iken, RIL’in Türkiye’de anılan pazarlarda faaliyette bulunmadığı; bununla
birlikte, RIL’in küresel olarak yağ tedariki ((…..)), benzin ve yüksek hızlı dizel
perakende satışları (%(…..)) ve üçüncü kişilere depolama ve uçak içi dağıtım
tesislerinin işletilmesi (Hindistan’daki payı %(…..)) pazarlarında faaliyet gösterdiği
anlaşılmaktadır.
(17) Yukarıda da yer verildiği üzere, mevcut durumda OG faaliyete başlamamış olup
bildirim konusu işlemin tamamlanmasının ardından sadece Hindistan’da faaliyet
gösterecektir. Dolayısıyla OG’nin Türkiye’de herhangi bir faaliyeti bulunmamakta olup
Türkiye pazarına girme planları bulunmamaktadır.
(18) BP’nin Türkiye’de faaliyet gösterdiği pazarlardaki pazar payının düşük olması, anılan
pazarlarda faaliyet gösteren güçlü rakiplerin varlığı7; RIL’ın söz konusu pazarlarda
Türkiye’de faaliyet göstermemesi, küresel pazar paylarının düşüklüğü, OG’nin
faaliyetlerinin sadece Hindistan ile sınırlı olması, OG’nin Türkiye’de faal olmayacağı
ve ayrıca Türkiye pazarına giriş yapma planlarının da bulunmaması hususları göz
önüne alındığında, işlemin herhangi bir rekabetçi endişeye yol açmayacağı
değerlendirilmektedir.
(19) Yukarıda yer verilen bilgiler doğrultusunda, bildirime konu işlem ile 4054 sayılı
Kanun’un 7. maddesi kapsamında herhangi bir pazarda hâkim durum yaratılmasının
veya mevcut hâkim durumun güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde
azaltılmasının söz konusu olmayacağı kanaatine varılmıştır.
7 Exxon Mobil Corporation, TOTAL S.A., Chevron Corporation, Caltex Australia Limited gibi.
20-21/284-138
5/5
H. SONUÇ
(20) Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemlerin
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 2010/4 sayılı
Rekabet Kurulundan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ
kapsamında izne tabi olduğuna; işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde
yasaklanan nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun
güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu
olmaması nedeniyle işlemlere izin verilmesine, gerekçeli kararın tebliğinden itibaren
60 gün içinde Ankara İdare Mahkemelerinde yargı yolu açık olmak üzere, OYBİRLİĞİ
ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy