Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2004-4-65 (Önaraştırma)
Karar Sayısı : 04-56/754-190
Karar Tarihi : 19.8.2004
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Mustafa PARLAK
Üyeler : Tuncay SONGÖR, A.Ersan GÖKMEN, Murat GENCER,
Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI,
M.Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN
B. RAPORTÖRLER : Serpil YANIK, Mehmet ÖZDEN
C. ŞİKAYET EDEN : Uluslararası Nakliyeciler Derneği
Nispetiye Cad. Seher Yıldızı Sok. No:10
80630 Etiler/istanbul
D. HAKKINDA ÖNARAŞTIRMA
YAPILANLAR : UN Grubu
(UN Ro Ro İşletmeleri A.Ş., UN Denizcilik A.Ş., UN Deniz
Taşımacılığı A.Ş., UN Deniz İşletmeciliği A.Ş., UN Gemicilik
Sanayi ve Ticaret A.Ş.)
Salacak İskele Arkası Sok., Kız Kulesi Villaları, A-1 No:15
Üsküdar/İstanbul
Ulusoy Grubu
(Ulusoy Ro Ro İşletmeleri A.Ş., Ulusoy Martı Ro Ro
İşletmeleri A.Ş., Ulusoy Gemi İşletmeleri A.Ş., Ulusoy Deniz
Yolları İşletmeciliği A.Ş., Ulusoy Deniz Taşımacılığı A.Ş.,
Ulusoy Lojistik Taşımacılık ve Konteyner Hizmetleri A.Ş.)
Gazeteci Ümit Deniz Sok., No:16
3.Levent/İstanbul
Ege Ro Ro Grubu
(Ege Ro Ro Kombine Taşımacılık A.Ş,, Ege Ro Ro Trakya
Shipping BV, Ege Ro Ro İstanbul Shipping BV., Ege Ro Ro
Anadolu Shipping BV)
Olympic Plaza Fred. Roeskestraat 123, 1076 EE
Amsterdam/HOLLANDA,
Karadeniz Ro Ro İşletmesi A.Ş. ve Ortakları
Fahrettin Kerim Gökay Cad., No:22, A Blok Zemin Kat
Altunizade/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Ro-Ro gemi işletmecilerinin kartel oluşturmak suretiyle 4054
sayılı Kanun’u ihlal ettikleri iddiası.
04-56/754-190
2
F. İDDİALARIN ÖZETİ
Şikayetçi tarafından, Ege Ro-Ro ve UN Ro-Ro grupları arasında yapılan anlaşma
ile Ege Ro-Ro’nun İzmir-Trieste hattından çekildiği, İstanbul-Trieste hattında da
bu gruplar arasında havuz oluşturulduğu, İstanbul-Trieste hattında çalışan UN
Ro-Ro Grubu ve Ege Ro-Ro ile İzmir-Trieste hattında çalışan Ulusoy Grubu’nun
bir yıl içerisinde aynı tarihlerde ve aynı oranlarda 3 defa zam yaptıkları ve liman
hizmetleri ücretlerinde T.C. Ulaştırma Bakanlığı’nın kararı ile %50’lere varan
indirimler yapılırken, bir başka deyişle hakim durumda bulunan bu teşebbüslerin
sefer maliyetleri azalırken taşıma ücretlerine zam yapmaları sonucunda tekelci
fiyat oluşumuna ortam yaratıldığı, Ulusoy Grubu ile Cenk Denizcilik Grubu
tarafından kurulan Karadeniz Ro-Ro İşletmesi A.Ş. isimli ortak girişim şirketinin
4054 sayılı Kanun bakımından hukuka aykırı olduğu ve aralarında bu ortak
girişimin de bulunduğu Doğu Karadeniz’de faaliyet gösteren Ro-Ro gemi
işletmecilerinin kartel oluşturdukları iddia edilmiştir.
G. DOSYA EVRELERİ
Kurum kayıtlarına 1.4.2004 tarih, 1649 sayı ile giren başvuru üzerine hazırlanan
30.4.2004 tarih, 2004-4-65/İİ-04-SY sayılı İlk İnceleme Raporu, 13.5.2004 tarih,
04-34 sayılı Kurul toplantısında görüşülmüş ve 4054 sayılı Kanun’un 4. ve 6.
maddelerinin ihlaline ilişkin soruşturma açılmasına gerek olup olmadığının
belirlenmesi amacıyla, Kanun'un 40/1. maddesi uyarınca önaraştırma
yapılmasına 04-34/383-M sayı ile karar verilmiştir.
İlgili karar uyarınca düzenlenen 4.8.2004 tarih, 2004-4-65/ÖA-04-SY sayılı
Önaraştırma Raporu 9.8.2004 tarih, REK.0.08.00.00/186 sayılı Başkanlık
önergesi ile 04-56 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖR GÖRÜŞÜ
İlgili raporda;
- Ege Ro-Ro Grubu’nun UN Grubu ile anlaşarak Çeşme hattına girmediği
iddiasına yönelik olarak ciddi ve yeterli kanıt olmadığından soruşturma açılmasına
gerek olmadığı,
- UN Grubu ve Ege Ro-Ro’nun
a) 30.10.2001 tarihinde amaç ve etkileri itibarıyla rekabeti sınırlayıcı
teşebbüsler arası bir anlaşma yaparak 4054 sayılı Kanun’un 4. maddesinin
(a), (b) ve (c) bendleri çerçevesinde rekabeti sınırladıkları,
04-56/754-190
3
b) Söz konusu anlaşmanın süresi içerisinde Kurumumuza bildirimi
yapılmadığından Kanun’un 16/1. maddesinin (c) bendi çerçevesinde idari
para cezası uygulanması gerektiği,
c) Halen yürürlükte olan anlaşmanın tarafları hakkında Kanun’un 41. maddesi
çerçevesinde soruşturma açılması gerektiği,
- Ulusoy Grubu ve UN Grubu arasında 12.10.2000 yılında yapılan Protokol’ün,
a) Kanun’un 4. maddesi çerçevesinde rekabeti kısıtlayıcı teşebbüsler arası
anlaşma niteliğinde olduğu ve uygulamaları itibarıyla da rekabeti kısıtladığı,
b) Söz konusu protokol muafiyet için Kurumumuza bildirilmemiş olmakla
beraber Kanun’un 19. maddesi uyarınca belirtilen 3 yıllık zamanaşımı
süresi geçtiği için idari para cezası uygulama imkanı bulunmadığı,
c) Halen uygulanmakta olan bu anlaşma ile ilgili olarak tarafları hakkında
Kanun’un 41. maddesi uyarınca soruşturma açılması gerektiği,
- UN Grubu, Ege Ro-Ro ve Ulusoy Grubu’nun ilgili pazarda uyguladıkları fiyatların
aşırı olduğuna dair ciddi ve yeterli bulgu olmadığından Kanun’un 6. maddesi
çerçevesinde aşırı fiyat uygulayarak hakim durumun kötüye kullanıldığına ilişkin
soruşturma açılmasına gerek olmadığı,
- Karadeniz hatlarında Ro-Ro taşımacılığı yapan ve Cenk Denizcilik Grubu
Ortakları ile Ulusoy Martı Ro-Ro İşletmeleri A.Ş.'nin %50, %50 ortak olarak
kurdukları ve 2004 Haziran ayında faaliyetleri fiilen sona ermiş olmakla birlikte
hukuki olarak tüzel kişiliği devam eden Karadeniz Ro-Ro İşletmesi A.Ş.'nin işbirliği
doğurucu bir ortak girişim olduğu, bu ortak girişimin kurulmasına dayanak olan
15.3.1997 tarihli Protokol'ün de işbirliği doğurucu bir anlaşma olduğu ve
süresinde bildirimde bulunulmaması nedeniyle 4054 sayılı Kanun 16. maddesi
uyarınca idari para cezası uygulanması gerekmekle birlikte, Kanun’un 19.
maddesi uyarınca belirtilen 3 yıllık zamanaşımı süresi geçtiği için uygulanma
imkanı bulunmadığı,
- Halen de bildirimde bulunulmamış olan bu anlaşmanın hükümlerinin de 4054
sayılı Kanun’un 4. maddesinin (a), (b) ve (c) bendlerinde sayılan örneklerle
uyumlu olduğu ve yasak kapsamında bulunduğu, ayrıca birlikte hakim durumda
bulunan ana teşebbüslerin bu ortak girişim aracılığıyla uyguladıkları fiyatların
rakip firmanın fiyatlarından aşırı yüksek yüksek olması dolayısıyla Kanun’un 6.
maddesinin genel hükmü çerçevesinde birlikte hakim durumlarını kötüye
kullandıkları, dolayısıyla 4054 sayılı Kanun’un 41. maddesi uyarınca anılan
gruplar hakkında soruşturma açılması gerektiği,
görüşlerine yer verilmiştir.
04-56/754-190
4
I. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
I.1. İlgili Pazar
I.1.1. İlgili Ürün Pazarı
Ro-Ro taşımaları kapsamında; lokomotifler, vagonlar, kendi tekerleğiyle hareket
edebilen veya çekilebilen bütün araçlar, makineler ve nakil vasıtaları yer
almaktadır. İnceleme konusu bakımından öne çıkan Ro-Ro taşıma türü ise, ihraç
ve ithal malları uluslararası TIR anlaşmaları çerçevesinde taşıyan TIR
kamyonlarının deniz yolu ile yabancı ülkelere taşınmasıdır. Örneğin,
karayolundan Romanya, Bulgaristan, Macaristan gibi birkaç ülkeyi geçerek Orta
ve Batı Avrupa’ya ulaşmak yerine, deniz yolu ile İtalya-Trieste limanına ulaşıp
daha sonra karayolundan devam ederek Türk ihracat mallarını ihracat yapılan
ülkelere ulaştırmak, uluslararası nakliye ile iştigal eden teşebbüslerin tercih ettiği
bir yöntemdir.
Ro-Ro “tekerlekli ve mobil yük” gemileri kendi tekerleği ile hareket edebilen
araçların taşınmasına müsait olacak şekilde, bu amaca özgü olarak inşa
edilmektedir. Dolayısıyla Ro-Ro tekerlekli yük taşımacılığı, deniz yolu ile yapılan;
kuru yük, dökme yük, konteyner, tanker gibi taşımalardan ayrılmaktadır. Solas
Konvansiyonu’na göre Ro-Ro yük gemilerinde personel dışında en fazla 12 kişi
taşınabilmektedir. Bu bakımdan Ro-Ro yük taşıması otomobil ve yolcu taşıyan
feribotlardan da farklılık arz eder. Bu açıklamalar ışığında ilgili ürün pazarı,
"tekerlekli ve mobil yük taşıyan Ro-Ro gemileri ile yapılan tarifeli deniz
taşımacılığı pazarı" olarak belirlenmiştir.
I.1.2. İlgili Coğrafi Pazar
İlgili coğrafi pazar, "İstanbul-Trieste (Haydarpaşa ve Ambarlı Limanları birbirine
ikame) ve Çeşme-Trieste’den ibaret olan (Türkiye-İtalya) Akdeniz Ro-Ro hatları”
ile “Samsun-Novorossisky (Rusya) ve Zonguldak-Evpatoria (Ukrayna) hatlarından
ibaret olan Karadeniz Ro-Ro hatları" olmak üzere ayrı ayrı belirlenmiştir.
I.2. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
Şikayet başvurusunda ileri sürülen hususların, İstanbul-Trieste hattında çalışan
UN Grubu ile İzmir-Trieste hattında çalışan Ulusoy Grubu arasında navlun
fiyatlarının beraberce belirlenmesine yönelik bir anlaşma bulunduğuna ilişkin iddia
hariç- daha önce Kurul tarafından değerlendirilerek 27.6.2002 tarih ve 02-41/468-
196 sayı ile karara bağlanan iddialar ile aynı olduğu tespit edilmiştir.
Anılan Kurul kararında, -yukarıda belirtilen ve Ulusoy Grubu ile UN Grubu
arasında imzalanan 12.10.2000 tarihli protokole ilişkin olan yönü dışında-
tarafları, konusu ve maddi vakaları bu dosya ile aynı olan başvuru nedeniyle
şikayet konusu teşebbüsler hakkında soruşturma açılmasına gerek görülmemiştir.
04-56/754-190
5
Bu defa, aynı şikayetçi tarafından gönderilen son başvuruda da yer verilen bahse
konu iddiaların, dayandırıldığı maddi vaka ve deliller bakımından, konunun
yeniden değerlendirilmesini sağlayacak farklılık arz etmemesi nedeniyle yeni bir
karar istihsaline yer olmadığı kanaatine ulaşılmıştır.
J. SONUÇ
Düzenlenen rapora, toplanan delillere ve incelenen dosya kapsamına göre;
Ulusoy ve UN grupları arasında 12.10.2000 tarihinde imzalanan protokole ilişkin
olan yönü dışında, şikayet dilekçesinde yer verilen iddiaların daha önce Kurul’ca
değerlendirilerek karara bağlanmış iddialar ile aynı olduğu anlaşıldığından, bu
iddialara yönelik olarak yeniden 4054 sayılı Kanun’un ihlal edilip edilmediğinin
değerlendirmesine girerek bir karar istihsaline yer olmadığına, Kurul üyesi
Süreyya ÇAKIN’ın farklı gerekçesi ile OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
04-56/754-190
6
Rekabet Kurulu’nun 04-56/754-190 Sayılı Kararına;
AZLIK OYU
Ulusoy Grubu ve UN Grubu arasındaki 12.10.2000 tarihli Protokol’ün, 4054
sayılı Yasanın 4 üncü maddesi çerçevesinde rekabeti kısıtlayıcı teşebbüsler arası
anlaşma niteliğinde olup, uygulamaları itibariyle rekabeti kısıtlayıp kısıtlamadığı
iddialarının da daha önce Rekabet Kurulu’nca değerlendirilerek karara bağlamış
olduğu iddiaların bu yönüyle de soruşturmaya gerek bulunmadığı görüşüyle
karara karşıyım.
Süreyya ÇAKIN
Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy