Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2005-1-170
Karar Sayısı : 06-32/396-M
Karar Tarihi : 4.5.2006
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER:
Başkan : Mustafa PARLAK 10
Üyeler : Prof. Dr. Zühtü AYTAÇ, Rıfkı ÜNAL,
Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI, M. Sıraç ASLAN,
Süreyya ÇAKIN, Mehmet Akif ERSİN.
B. RAPORTÖRLER: Murat ÇETİNKAYA, Şahin YAVUZ, Haluk ARI, Hilal
YILMAZ, Nazlı AKSOY
C. BAŞVURUDA BULUNANLAR: - Veysi MUNGAN
Ethem Efendi Cd. Çamlı Köşk Sk. 12/10
Erenköy Kadıköy İstanbul 20
- Uğur YURTSEVER
Adressiz başvuru
- 4 adet isimsiz başvuru
Adressiz başvuru
D. HAKKINDA İNCELEME YAPILAN TEŞEBBÜS:
- Roche Müstahzarları A.Ş.
Büyükdere Cd. No: 181 Levent 80640 İstanbul
E. DOSYA KONUSU: Roche Müstahzarları A.Ş. hakkında Kurumumuza intikal 30
eden muhtelif şikayet yazılarının değerlendirilmesi.
F. İDDİALARIN ÖZETİ: Kuruma gönderilen şikayet dilekçelerinde özetle,
bioyteknoloji ürünlerinde (özellikle Neorecormon, Neupogen, Roferon-A, Kytril ve
Setron isimli ilaçlarda) Roche Müstahzarları A.Ş. (Roche)’nin Beşer Ecza Deposu
dışındaki diğer depoların SSK ihalelerine katılmasına engel olduğu, böylece hakim
durumunu kötüye kullandığı, Roche’un pazar paylaşımı içine girdiği ve fiyat
belirlediği, depolar arasında ayrımcılık yaptığı, ihalelerde ulusal rekabet mevzuatına
aykırı davrandığı, Roche’un iç denetim raporunda da rekabet kurallarının ihlal
edildiğinin belirlendiği, Başbakanlık Teftiş Kurulu’nun konu ile ilgili hazırlamış olduğu 40
raporda da bu durumların teyit edildiği ifade edilmektedir.
G. DOSYA EVRELERİ : 27.10.2005 tarihi ile 20.3.2006 tarihleri arasında muhtelif
zamanlarda Kurum kayıtlarına giren dilekçeler üzerinde yapılan inceleme sonucunda
düzenlenen 24.4.2006 tarih ve 2005-2-170/BN-06-MÇ sayılı Bilgi Notu 25.4.2006
tarih ve REK.0.05.00.00-110/68 sayılı Başkanlık önergesi ile 06-32 sayılı Kurul
toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
H. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ : İlgili Bilgi Notunda;
1- Roferon-A, Neupogen ve Neorecormon adlı biyotek ürünlere ilişkin; 50
06-32/396-M
2
- 25.10.2005 tarihli Veysi Mungan imzalı (27.10.2005 tarih ve 7524 sayı ile
kayıtlı),
- 14.12.2005 tarihli Veysi Mungan imzalı (15.12.2005 tarih ve 8917 sayı ile
kayıtlı),
- 30.12.2005 tarihli Veysi Mungan imzalı (3.1.2006 tarih ve 45 sayı ile
kayıtlı),
- Roche eski çalışanı tarafından gönderilen tarihsiz (3.1.2006 tarih ve 67
sayı ile kayıtlı),
- “Bu ülkeden sorumlu bir vatandaş” rumuzlu tarihsiz (18.1.2006 tarih ve 324
sayı ile kayıtlı), 60
- Tarihsiz ve isimsiz (1.2.2006 tarih ve 641 sayı ile kayıtlı),
- 1.2.2006 tarihli Uğur Yurtsever tarafından gönderilen (2.2.2006 tarih ve
644 sayı ile kayıtlı)
dilekçelerde yer verilen iddiaların, Rekabet Kurulu’nun 20.9.2004 tarih ve 04-60/866-
205 sayılı (İlk İnceleme) ve 19.11.2004 tarih ve 04-72/1042-257 sayılı (Önaraştırma)
kararları ile aynı kapsam ve nitelikte olması ve adı geçen kararlarda, şikayet
dilekçelerinde yer verilen iddiaların karara bağlanmış olması sebebiyle yeni bir Karar
alınmasına gerek bulunmadığı,
2- Kytril ve Setron adlı ürünlere ilişkin,
- 14.12.2005 tarihli Veysi Mungan imzalı (15.12.2005 tarih ve 8916 sayı ile 70
kayıtlı),
- 30.12.2005 tarihli Veysi Mungan imzalı (3.1.2006 tarih ve 44 sayı ile kayıtlı),
dilekçelerde yer alan iddiaların ise yürütülmekte olan soruşturmanın kapsamını
etkileyecek nitelikte yeni bir bilgi içermediği,
3- Neorecormon, Neupogen, Roferon-A, Kytril ve Setron adlı ürünlere ilişkin olarak,
- 6.2.2006 tarihli Veysi Mungan imzalı (7.02.2006 tarih ve 765 sayı ile kayıtlı),
- 27.3.2006 tarihli ve 29.3.2006 tarihli
dilekçelerde yer verilen iddialardan, Neorecormon, Neupogen ve Roferon-A adlı
ilaçlara ilişkin olanların Rekabet Kurulu’nun 20.9.2004 tarih ve 04-60/866-205 sayılı
(İlk İnceleme) ve 19.11.2004 tarih ve 04-72/1042-257 sayılı (Önaraştırma) kararları 80
ile aynı içerikte olması ve adı geçen kararlarda, şikayet dilekçelerinde yer verilen
iddiaların karara bağlanmış olması sebebiyle yeni bir karar alınmasına gerek
bulunmadığı, Kytril ve Setron konusundaki iddiaların ise yürütülmekte olan
soruşturmanın kapsamını etkileyecek nitelikte yeni bir bilgi içermediği
ifade edilmektedir.
I.İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
Roche hakkında Kuruma çeşitli dönemlerde intikal eden şikayet dilekçeleri,
20.9.2004 tarih ve 04-60/866-205 sayılı ve 19.11.2004 tarih ve 04-72/1042-257 sayılı
Kurul kararlarında değerlendirilmiş ve sonuçlandırılmıştır. Kytril ve Setron adlı ilaçlara 90
ilişkin olarak, açılan soruşturma sonunda hazırlanan Soruşturma Raporu 20.1.2006
tarihinde tamamlanmış olup, soruşturma süreci halen devam etmektedir.
06-32/396-M
3
Kuruma intikal eden yazılardaki iddaialar aşağıdaki şekilde özetlenmiştir;
1- 25.10.2005 tarihli Veysi Mungan imzalı dilekçe NeoRecormon isimli ilaçla ilgilidir.
Dilekçede Roche ile ilgili olarak yapılan önaraştırma neticesinde alınan 19.11.2004
tarihli Kurul Kararı ile reddedilen iddialarla ilgili olarak mahkeme ve emniyette alınan
ifadelerin ek olarak verilmek suretiyle Roche’un diğer depoların SSK ihalelerine
katılmasına engel olduğu ve böylece hakim durumunu kötüye kullandığı iddia
edilmektedir.
2- 14.12.2005 tarihli Veysi Mungan imzalı dilekçe Neorecormon isimli ilaçla ile ilgilidir. 100
Söz konusu dilekçede 25.10.2005 tarihli bir önceki dilekçede belirtilen hususlara ilave
olarak, Roche firmasında hazırlanan iç denetim raporu ve Kurumumuza 22.12.2005
tarih ve 9077 sayı ile intikal eden T.C. Başbakanlık Teftiş Kurulu Başkanlığı’nın
21.12.2005 tarihli yazısı ekinde yer alan 29.11.2005 tarih ve 18/2005-3 sayılı T.C.
Başbakanlık Teftiş Kurulu Raporu’na (T.C. Başbakanlık Teftiş Kurulu Raporu) ilişkin
Başbakanlık Makamı’nın Olur yazısı gönderilmiştir.
3- 30.12.2005 tarihli Veysi Mungan imzalı dilekçe Neorecormon isimli ilaca ilişkindir.
30.12.2005 tarihli dilekçede yer alan Roche’un pazar paylaşımı içine girdiği ve fiyat
belirlediği, depolar arasında ayrımcılık yaptığına ilişkin iddiaların aynısı bu defa
Neorecormon adlı ilaç için ileri sürülmüştür. 110
4- Kurum kayıtlarına 3.1.2006 tarih ve 67 sayı ile giren “Roche eski çalışanı” ünvanı
ile gönderilen tarihsiz dilekçe Neupogen ve Roferon-A isimli ilaçlara ilişkindir.
Neorecormon ile ilgili Roche’un ihalelere yönelik olarak yalnızca Beşer ecza deposu
ile çalıştığına yönelik iddiaların aynısı Neupogen ve Roferon-A ilaçları için de ileri
sürülmektedir.
5- Kurum kayıtlarına 18.01.2006 tarih ve 324 sayı ile giren “Bu ülkeden sorumlu bir
vatandaş” rumuzlu tarihsiz dilekçede herhangi bir somut iddianın yer almadığı,
Roche’un ihalelerde ulusal rekabet mevzuatına aykırı davrandığına yönelik genel
bilgiler içeren bir internet sitesinde yer alan haberin ek olarak verildiği görülmektedir.
6- Kurum kayıtlarına 01.02.2006 tarih ve 641 sayı ile giren tarihsiz ve isimsiz 120
dilekçede, Referans gazetesinde Başbakanlık Teftiş Kurulu Raporu ile ilgili olarak yer
alan habere atfen Kurum’un yeterli değerlendirme yapmaksızın karar verdiği iddia
edilmektedir.
7- Uğur Yurtsever tarafından gönderilen 1.2.2006 tarihli e-postada, bir önceki
dilekçede ileri sürüldüğü gibi, Referans gazetesinde Başbakanlık Teftiş Kurulu
Raporu ile ilgili olarak yer alan habere atfen Kurum’un yeterli değerlendirme
yapmaksızın karar verdiği iddia edilmektedir.
8- 22.2.2006 tarihli Veysi Mungan imzalı dilekçe Roferon-A isimli ilaca yöneliktir. Söz
konusu dilekçede özetle, Roche’un hakim durumda olduğu, ihalelerde yalnızca Beşer
Ecza Deposu ile çalıştığı, Kytril ve Setron ile ilgili gönderilmiş olan delillerden 130
yararlanılabileceği belirtilerek ve Başbakanlık Teftiş Kurulu Raporu’nun ilgili bölümü
ek verilerek, aynı iddialar Roferon-A isimli ilaç için tekrarlanmaktadır.
Anılan dilekçelerde yer verilen iddiaların, Rekabet Kurulu’nun 20.9.2004 tarih ve 04-
60/866-205 sayılı (İlk İnceleme) ve 19.11.2004 tarih ve 04-72/1042-257 sayılı
(Önaraştırma) kararları ile aynı kapsam ve nitelikte olması ve adı geçen kararlarda,
şikayet dilekçelerinde yer verilen iddiaların dikkate alınmış olması nedeniyle söz
konusu dilekçeler ile ilgili olarak herhangi bir işlem yapılmasına gerek bulunmadığı
kanaatine varılmıştır.
06-32/396-M
4
Kytril ve Setron adlı ürünlere ilişkin, 140
- 14.12.2005 tarihli Veysi Mungan imzalı (15.12.2005 tarih ve 8916 sayı ile kayıtlı),
- 30.12.2005 tarihli Veysi Mungan imzalı (3.1.2006 tarih ve 44 sayı ile kayıtlı),
Neorecormon, Neupogen, Roferon-A, Kytril ve Setron adlı ürünlere ilişkin olarak,
- 6.2.2006 tarihli Veysi Mungan imzalı (7.2.2006 tarih ve 765 sayı ile kayıtlı),
- 27.3.2006 tarihli ve 29.3.2006 tarihli
dilekçelerde yer alan iddiaların ise, 21.4.2005 tarih ve 05-26/298-M sayılı Kurul kararı
ile yürütülmekte olan soruşturma kapsamında değerlendirilmesi gerektiği sonucuna
ulaşılmıştır.
J. SONUÇ 150
Düzenlenen Bilgi Notuna ve incelenen dosya kapsamına göre:
1) Roferon-A, Neupogen ve Neorecormon adlı biyotek ürünlere ilişkin;
- 25.10.2005 tarihli Veysi Mungan imzalı (27.10.2005 tarih ve 7524 sayı ile
kayıtlı),
- 14.12.2005 tarihli Veysi Mungan imzalı (15.12.2005 tarih ve 8917 sayı ile
kayıtlı),
- 30.12.2005 tarihli Veysi Mungan imzalı (3.1.2006 tarih ve 45 sayı ile kayıtlı),
- Roche eski çalışanı tarafından gönderilen tarihsiz (3.1.2006 tarih ve 67 sayı ile
kayıtlı), 160
- “Bu ülkeden sorumlu bir vatandaş” rumuzlu tarihsiz (18.1.2006 tarih ve 324
sayı ile kayıtlı),
- Tarihsiz ve isimsiz (1.2.2006 tarih ve 641 sayı ile kayıtlı),
- 1.2.2006 tarihli Uğur Yurtsever tarafından gönderilen (2.2.2006 tarih ve 644
sayı ile kayıtlı)
dilekçelerde yer verilen iddiaların, Rekabet Kurulu’nun 20.9.2004 tarih ve 04-
60/866-205 sayılı (İlk İnceleme) ve 19.11.2004 tarih ve 04-72/1042-257 sayılı
(Önaraştırma) kararları ile aynı kapsam ve nitelikte olması ve adı geçen
kararlarda, şikayet dilekçelerinde yer verilen iddialar dikkate alınmış olduğundan
söz konusu dilekçeler ile ilgili olarak herhangi bir işlem yapılmasına gerek 170
olmadığına, şikayetlerin reddine,
2) Kytril ve Setron adlı ürünlere ilişkin,
- 14.12.2005 tarihli Veysi Mungan imzalı (15.12.2005 tarih ve 8916 sayı ile
kayıtlı),
- 30.12.2005 tarihli Veysi Mungan imzalı (3.1.2006 tarih ve 44 sayı ile kayıtlı),
Neorecormon, Neupogen, Roferon-A, Kytril ve Setron adlı ürünlere ilişkin olarak,
- 6.2.2006 tarihli Veysi Mungan imzalı (7.2.2006 tarih ve 765 sayı ile kayıtlı),
- 27.3.2006 tarihli ve 29.3.2006 tarihli
dilekçelerde yer alan iddiaların ise 21.4.2005 tarih ve 05-26/298-M sayılı Kurul kararı
ile yürütülmekte olan soruşturma kapsamında değerlendirilmesine, 180
06-32/396-M
5
OYÇOKLUĞU ile karar verilmiştir.
06-32/396-M
6
(Rekabet Kurulu’nun 04.05.2006 tarih ve 06-32/396-M sayılı Kararı)
KARŞI OY GEREKÇESİ
Roche Müstahzarları A.Ş. hakkında Kurumumuza intikal eden muhtelif şikayet
yazılarının değerlendirildiği Rekabet Kurulu Kararı’na aşağıda belirttiğim gerekçe ile
katılmıyorum.
Söz konusu şikayet dilekçelerinde özetle, biyoteknoloji ürünlerinde (özellikle;
Neorecormon, Neupogen, Roferon-A, Kytril ve Setron isimli ilaçlarda) Roche
Müstahzarları A.Ş. (Roche)’nin Beşer Ecza Deposu dışındaki diğer depoların SSK
ihalelerine katılmasına engel olduğu, böylece hakim durumunu kötüye kullandığı,
Roche’un Pazar paylaşımı içine girdiği ve fiyat belirlediği depolar arasında ayrımcılık
yaptığı ihalelerde rekabet mevzuatına aykırı davrandığı, Roche’un iç denetim
raporunda da rekabet kurallarının ihlal edildiğinin belirlendiği, Başbakanlık Teftiş
Kurulu’nun konu ile ilgili hazırlamış olduğu raporda da bu durumların teyit edildiği
ifade edilmektedir.
Kurul şikayet dilekçelerinde belirtilen hususların, Kurul’un eski kararlarında
incelenen konular ile aynı kapsam ve nitelikte olması sebebiyle herhangi bir işlem
yapılmasına gerek olmadığı ve Kytril ve Setron adlı ürünlere ilişkin iddiaların ise
yürütülen soruşturma kapsamında değerlendirileceğini Karara bağlamıştır.
İki yıla yakın süredir çeşitli şekillerde, Kurul kararlarının basın organlarında ve
farklı zeminlerde tartışılması ve en son Başbakanlık Teftiş Kurulu’nun inceleme
Raporunun Kurumumuza ulaşmasından sonra tarafımızdan, önemine binaen
konuların daha önce görevi gereği bu konular ile ilgilenmemiş Başkan Yardımcısı,
ilgili Daire Başkanı ve personeli dışında görevlendirilecek bir daire başkanı ve
personelden oluşturulacak bir çalışma grubu tarafından tercihen, düşük iş
yoğunluğunun imkan vermesi sebebiyle Araştırma Dairesi Başkanı başkanlığında
oluşturulacak bir grupça; harici, objektif, tarafsız bir gözle incelenmesi ve varsa
olabilecek Kurumsal eksikliklerin de tetkik ettirilmesi Kurum Başkanı’ndan Kurul
toplantıları sırasında istenmiş olmasına rağmen, Başkanlık’ça oluşturulan konu ile
ilgili Daire Başkanı ve aynı daire uzmanlarını da içinde bulunduran bir çalışma
grubunun yaptığı çalışma esas itibariyle, ilaç ve geniş anlamda sağlık sektöründe
faaliyet gösteren teşebbüsler için rekabet hukuku uygulamalarının ne anlam ifade
ettiği, dünya ve diğer ülke uygulamalarının nasıl olduğu incelenmeden, yapılabilecek
uygulama değişiklikleri değerlendirilmeden sadece, mevcut Yasa ve muafiyet sistemi
çerçevesinde geçmiş Kurul kararlarının doğruluğu teyit edilmeye çalışılmıştır.
Rekabet Kurulu’nun verdiği kararların sonraki kararlar ile yeniden
değerlendirmeye açılması ile revize edilmesi veya ortadan kaldırılmasının mümkün
06-32/396-M
7
olmadığı görüşü şahsımın da iştirak ettiği Kurul’un hakim görüşüdür ve Kurul’un red
kararlarına karşı Danıştay’ın yargısına başvurulması yegane yoldur ve bu konu
kapsamında da eski Kurul kararları tekrar tartışılmamalıdır.
Fakat, Rekabet Kurulu kararlarının farklı sektörlerde farklı uygulama
sonuçlarına neden olabileceğini özellikle, bahse konu sağlık sektöründe olduğu gibi
piyasada ana alıcı, kamu sektörünün bulunması ve esas itibariyle, kamu alımı
ihalelerinin sektörün birincil tedarik yolu olmasına karşın, ilaç üreticisi veya satıcıların
veya ecza depolarının yatay veya dikey düzlemde yaptığı anlaşmalara verilen
muafiyet ve menfi tespit belgelerinin, rekabet ihlallerine yol açabileceği ve mevcut
durumda aktörler arasında yaratılan koordinasyon riskinin rekabet şartlarını bozduğu
ve nihayetinde kamu kaynaklarında kayıplara yol açabildiği, bu sebeple sektör için
muafiyet sisteminin yeniden tümüyle ele alınması, gerektiğinde kaldırılması veya
yeniden düzenlenmesi ihtiyacı değerlendirme dışı tutularak sektördeki olabilecek
aksaklıklarda Kurul kararlarının ihale işlemlerinde piyasa aktörlerince yanlış algılanıp
ibra nedeni olarak görülmekte olması sebebiyle söz konusu Karar’a iştirak imkanı
bulamadım.
Rıfkı ÜNAL
Kurul Üyesi
Full & Egal Universal Law Academy