Rohm and Haas Company'nin kontrolünün Dow Chemical Company tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi - Karar Sayı 08-63/1045-405

Rekabet Kurumu Başkanlığından,



REKABET KURULU KARARI

Dosya Sayısı : 2008-1-113 (Devralma)
Karar Sayısı : 08-63/1045-405
Karar Tarihi : 12.11.2008
10
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER

Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler : Tuncay SONGÖR, M. Sıraç ASLAN, Süreyya ÇAKIN,
Mehmet Akif ERSİN, Dr. Mustafa ATEŞ.

B. RAPORTÖRLER: F.Yeşim AKCOLLU, Harun GÜNDÜZ.

C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - Dow Chemical Company 20
Temsilcisi Av. M. Togan Turan
Paksoy Sun Plaza, Dereboyu Sk. No:24 Kat:14
Maslak 34398 İstanbul

D. TARAFLAR : - Dow Chemical Company
2030 Dow Center Midland, MI 48674 ABD

- Rohm and Haas Company
100 Indepence Mall West, Philadelphia, PA 19106, ABD
30
E. DOSYA KONUSU: Rohm and Haas Company’nin kontrolünün Dow Chemical
Company tarafından devralınması işlemine izin verilmesi talebi.

F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 5.9.2008 tarih ve 5900 sayı ile intikal eden
ve eksiklikleri 5.11.2008 tarih ve 7220 sayı ile tamamlanan bildirim üzerine, 4054 sayılı
Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile 1997/1 sayılı Rekabet
Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ'in ilgili
hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen 6.11.2008 tarih 2008-1-
113/Öİ-08-FYA sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu 7.11.2008 tarih, REK.0.05.00.00-
120/198 sayılı Başkanlık Önergesi ile 08-63 sayılı Kurul toplantısında görüşülerek 40
karara bağlanmıştır.

G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda; Rohm and Haas Company’nin
kontrolünün Dow Chemical Company tarafından devralınması işleminin,
- 1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesi kapsamında bir devralma işlemi olduğu,
- Butil akrilat (BA), etil akrilat (EA), 2-etil-heksil akrilat (2-EHA), iyon değiştirme
reçinesi (İDR), akrilik etki düzenleyicileri ve MBS etki düzenleyicileri pazarları
bakımından 4054 sayılı Kanun ve 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında izne tabi
olduğu,
- 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve 1997/1 sayılı Tebliğ hükümleri uyarınca bir 50
hakim durum yaratan veya mevcut hakim durumu güçlendiren ve böylece ilgili
pazarlarda rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuran bir işlem
olmadığı, dolayısıyla bildirim konusu işleme izin verilmesi gerektiği,
ifade edilmektedir.

H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. Taraflar
H.1.1. Dow Chemical Company (Dow)

Esas itibarıyla kimya, plastik ve tarım sektörlerinde dünya çapında 175 ülkede faaliyet 60
gösteren Dow, ABD merkezli bir şirkettir. 2007 yılı dünya cirosu yaklaşık (………) ABD
Doları olan Dow halka açık bir şirket olup, tek başına bir kişi ya da teşebbüs tarafından
kontrol edilmemekte, hissedarlarından sadece (……………) (…… oranında) ile
(………) ( …… oranında) şirkette %(…)’in üzerinde hisseye sahip bulunmaktadır.

Dow’un Türkiye’de faaliyet gösteren iki iştiraki bulunmakta, ancak bu şirketlerden
hiçbirisinin bildirim konusu işlem kapsamındaki ilgili ürün pazarlarında faaliyeti
bulunmadığı anlaşılmaktadır. Bu şirketlerden Dow Türkiye Kimya Sanayi ve Ticaret
Ltd. Şti. styrofoam ve poli-üretan sistemleri üretimi ile kimyasal ve plastik arzı
gerçekleştirmekte, Dow Agro Sciences A.Ş. ise kimyasal tarım ürünlerinin üretimi 70
alanında faaliyet göstermektedir.

H.1.2. Rohm and Haas Company (R&H)

R&H’nin ticari faaliyetleri boya ve astar, elektronik ve görüntü teknolojileri, performans
maddeleri (iyon dönüştürme ve biyosideler) ile masa tuzu üretimi ve pazarlaması
olmak üzere başlıca 4 bölüme ayrılmaktadır. Kimya sektöründe faaliyet gösteren ABD
merkezli bir şirket olan R&H’nin 2007 yılı dünya cirosu (……………) ABD Dolarıdır.
Teşebbüsün %5’ten fazla hissesine sahip olan hissedarları ile yönetim kurulu üyelerine
aşağıda yer verilmektedir. 80

Tablo 1: R&H Hissedarlık Yapısı
Hisse Sahibi Hisse Oranı (%)
(………….) tek başına ya da birlikte, diğerleri ile birlikte
yediemin oldukları bağış geliri şirketi (…..)
(………….) ile beraber yediemin oldukları iki gelir şirketi (…..)
(………….) (…..)
(………….) (…..)
(…………….) İşçi Hissedarlık Planlaması (…..)

R&H’nin Türkiye’de faaliyet gösteren iki iştiraki ve Polisan ile beraber kontrol ettikleri
bir ortak girişim şirketi bulunmaktadır. Bu iştiraklerden Rohm and Haas Kimya Ticaret
Ltd. Şti. kimyasal ham madde alım-satımı yapmakta, kimyasalların ve katkı
maddelerinin üretimi ve satımı amacıyla kurulan Rohm and Haas Kimya Sanayi Ltd.
Şti.’nin ise halihazırda herhangi bir üretimi bulunmamaktadır. R&H’nin Polisan ile
beraber kontrol ettiği Rohm and Haas Kimyasal Ürünler Dağıtım ve Ticaret A.Ş.’nin de
üretim faaliyeti bulunmamakta, ortak girişim şirketi Polisan’ın üretimini yaptığı 90
emülsiyon polimerlerin satış ve dağıtımını gerçekleştirmektedir.



H.2. İlgili Pazar
H.2.1. İlgili Ürün Pazarı

İlgili ürün pazarının tespitinde, bildirim konusu işlem bakımından hedef şirket
konumunda olan ve işlem sonrasında kontrolü değişecek R&H’nin faaliyet alanları
dikkate alınmıştır. 100

Bildirim konusu işlem taraflarının faaliyetlerinin örtüştüğü ürün gruplarından olan
akrilik esterler (AE), akrilik asit ile alkolün esterifikasyon adı verilen tepkime sürecine
girmesiyle oluşan esterlere göre yüksek derecede reaktif olması nedeniyle sadece
belirli ürünlerin üretiminde (Boya, kaplama, kumaş, yapıştırıcı, plastik malzemelerin
içeriğinde) kullanılabilmektedir. Esterifikasyon sürecinde kullanılan alkole bağlı olarak
temel AE’leri; butil akrilat, etil akrilat ve 2-etil-heksil akrilat olmak üzere üçe ayırmak
mümkündür:
Butil Akrilat (BA): Ham akrilik asidin butanol ile reaksiyonu sonucunda oluşmakta,
madeni yağ katkı maddeleri ile boya, kaplama, yapışkanlarda bulunan emülsiyon 110
polimerlerin üretiminde ve makine üretimi plastiklerde kullanılmaktadır.
Etil Akrilat (EA): Ham akrilik asidin etanol (veya etilen) ile reaksiyona girmesi
sonucunda oluşur. EA plastik örtü, kumaş (halı örgüsü ve endüstriyel perde
astarlarında), kaplama ve yapışkanlarda kullanılmaktadır.
2-Etil-Heksil Akrilat (2-EHA): Ham akrilik asidin 2-etil-heksanol ile reaksiyonu
yoluyla ortaya çıkmaktadır. Kaplama (BA’dan daha yumuşak, pürüzlü ve
kaplamada ıslak yapıştırma için kullanılır) ve tutkallarda kullanılmaktadır.

Dosya kapsamında yer alan bilgilerden, söz konusu ürünlerin başka ürünlerle ve kendi
aralarında ikame imkanının bulunmadığı, farklı işlev ve kullanım alanlarının olduğu 120
anlaşılmaktadır. Nitekim Rekabet Kurulu’nun 25.12.2003 tarih ve 03-83/999-402 sayılı
kararında; BA, EA ve 2-EHA farklı ürün pazarları olarak tanımlanmıştır.

Tarafların faaliyetlerinin örtüştüğü bir başka ürün olan iyon değiştirme reçinesi (İDR),
yüzeyinde iyonları kolayca hapsedip salıverebilen bölgelerin olduğu çok gelişmiş
gözenek yapısına sahiptir. İyonların hapsedilmesi sadece diğer iyonların aynı anda
salıverilmesiyle gerçekleşebildiğinden, bu işleme iyon değiştirme denilmektedir. İyon
değiştirme reçineleri muhtelif ayrıştırma, arındırma ve dezenfekte etme işlemlerinde
kullanılmaktadır. En yaygın örneği ise su yumuşatmada ve su arındırmadaki kullanım
alanlarıdır. Diğer uygulamaları arasında şeker rafinerisi, gıda arınması, ilaçlar, 130
kimyasal işlemlerde kataliz ve metal kurtarması bulunmaktadır.

Buzlu akrilik asit (BAA), ham akrilik asidin saflaştırılması suretiyle elde edilmektedir.
BAA, yüzey kaplamaları, su arıtması ve kumaş uygulamaları alanlarında kullanılan
poliakrilik asitlerin ve akrilik kopolimerlerin üretiminde kullanılmakla beraber esas
itibariyle süper emici polimerlerin üretiminde kullanılmaktadır. Süper emici polimerler
ise büyük hacimli su ve sıvıları emme ve tutma özelliğine sahip olduğu için öncelikle
bebek bezleri, kadın hijyenik ürünleri gibi hijyenik ve özel bakım ürünlerinde
kullanılmaktadır.
140
Tarafların faaliyetlerinin örtüşmediği ürünlerden olan akrilik etki düzenleyicileri
(AED), BA veya 2-EHA olarak beliren çapraz biçimde bağlı elastomerik özünden ve
polimetilmetakrilat (PMMA)’dan meydana gelen bir termoplastik kabuktan
oluşmaktadır. Akrilikler genellikle UV’ye karşı açık havada mükemmel direnç sağlarlar
ve genellikle PVC kaplamalarında, pencere profillerinde, atık su borularında ve suya
karşı direnç gerektiren başka uygulamalarda kullanılırlar.

Tarafların faaliyetlerinin örtüşmediği bir diğer ürün olan metilakrilat-butadin-stiren
etki düzenleyicileri (MBS), stiren veya butadin bazlı kauçuk benzeri bir özden ve
PMMA’dan meydana gelen termoplastik bir dış kabuktan meydana gelmektedir. Esas 150
olarak PVC’lerde kullanılmasına karşın MBS, aynı zamanda mühendislik
termoplastiğinde de kullanılmaktadır. PVC’de berraklık sunması nedeniyle saydam
paketleme uygulamalarında kullanılmasının yanı sıra uygulama alanları kağıt, şişe,
kredi kartı ve iç cephe profillerini içerir. MBS’nin UV direncinin zayıf olması nedeniyle
dış cephede sınırlı bir kullanımı vardır.

Yukarıda yer verilen ürünlerin yanı sıra, bildirim konusu işlem taraflarından sadece
R&H’nin faaliyet gösterdiği başka kimyasal ürün ve ürün grupları da bulunmaktadır.
Söz konusu ürünlere ve ürün gruplarına ilişkin genel bilgilere aşağıda yer verilmiştir.
160
Sentetik Lateks Polimerler (SLP): Bir çeşit su bazlı polimer olup; kağıt, halı, tekstil ve
boya gibi ürünlerin üretiminde tutucu bileşen olarak kullanılan emülsiyon polimerleridir.
SLP’lerin üretimi, bir veya birden çok muhtelif monomerin reaksiyona girmesiyle
(polimerizasyonuyla) yapılmaktadır. Kullanılan monomerlerin kullanım amaçları ve
kimyalarına bağlı olarak da farklı SLP’ler oluşmaktadır. Polimerizasyon sürecinde
kullanılan farklı kimyasal bileşenlere sahip monomerler ve diğer maddeler büyük
ölçüde lateksin fonksiyonel özelliklerini belirlediği gibi bunun sonucu olarak lateksin
uyduğu kullanımları da belirlemektedir. R&H’nin Türkiye’de satışını gerçekleştirdiği
SLP’ler; saf akrilik, stiren akrilik, vinil akrilik ve hollow sphere(HSP)’dir.
170
Poliakrilatlar (PA): Çoğunlukla buzlu akrilik asitten üretilmekte olan PA’ların temel
özelliği, bakteriyel ve termal bozulmaya karşı dayanıklı olmalarıdır. Deterjan, kağıt, kil,
tekstil, su arıtması, madencilik, yüzey kaplama ve petrol üretimi alanlarında; seyreltici,
koyultucu, akışkan kaybına yol açmayan katkı maddesi gibi işlevleri bulunmaktadır.
Hacim olarak en yaygın kullanımı deterjanlar ve su arıtmasıdır.

Reoloji Dönüştürücüleri: İlave edildikleri maddelerin özelliklerini koyulaştırıcı veya
tamponlayıcı olarak hareket ederek bozulmalarını etkileyen maddeler olup boya,
kaplama, mürekkep, kozmetik ve tutkal sanayinde kullanılmaktadırlar. Reoloji
dönüştürücüleri su bazlı ve solvent bazlı olarak ayırmak mümkündür. R&H, sadece su 180
bazlı dönüştürücüler üretmektedir.

Biyositler: Mikroorganizmaların büyümesini kontrol altına almak, engellemek ve
durdurmak için çok geniş bir kullanım alanı bulunan biyositler genellikle mikropların
boya, tahta, yapı ve inşaat malzemeleri, ev dezenfekte edici ürünler, şampuanlar,
çamaşır yıkama aparatları gibi ürünlere bulaşmasını engellemek için
kullanılmaktadırlar.

Isı Önleyiciler: Isıya maruz kalma esnasında reçinede meydana gelecek termal
düşmeyi önlemek amacıyla kullanılmaktadırlar. Termal düşme sadece işlem sırasında 190
değil bitmiş ürünlerin kullanımı sırasında da önlenir. Isı önleyiciler çoğunlukla PVC ve
PVC karışımlarını dengelemekte kullanılır.

Meyve ve Çiçek Tazeliği İçin Kullanılan Ürünler: Anılan ürünler meyve ve çiçek gibi
tarım ürünlerinin tazeliği korumak için kullanılmakta ve geniş bir yelpazeye sahip
bulunmaktadır. R&H, bu pazarda sadece elmalar için smartfresh markasıyla bitki
koruma ürünleri satmaktadır. Söz konusu ürün meyvelerin depolarda ve raflarda
geçirdiği süre içinde olgunlaşmalarını yavaşlatmaktadır.

Sanayi Tutkalları: Endüstri tutkallarının çok çeşitli kullanım alanları olmakla beraber 200
R&H Türkiye’de, bantlar, etiketler, esnek ambalajlar ve otomobil parçaları için tutkallar
satmaktadır. Bu çerçevede anılan ürünler; bant ve etiket tutkalları, gıda ambalajı
tutkalları ve otomobil tutkalları olarak ayrılabilirler.

Grafik Sanatları Uygulamaları İçin Vernikler: R&H, grafik sanatları uygulamalarında
üst baskı verniği satışı yapmaktadır. Üst baskı verniği, kurutma ve baskılı malzemelere
parlaklık ve yüzey koruması sağlamayan bir kaplamadır.

Plastik İşleme Katkı Malzemeleri: Plastiklerin işlenebilirliğini geliştirme amaçlı plastik
bileşencileri tarafından kullanılan bu ürünler, işleme yardımcıları, lübrikan ve 210
plastikleştiricileri içermektedir. Katkı malzemelerinin işlevselliğine bağlı olarak alt pazar
ayrımları yapmak mümkün olmakla beraber, işlem tarafların bu faaliyet alanında
çakışma olmadığından alt ayrımlar yapılmasına gerek görülmemiştir.

Ambalaj ve Laminasyon Uygulamaları İçin Yapıştırıcılar: Söz konusu ürünler, sert
ve yarı sert ambalajları bağlamak ve tutturmak amacıyla kullanılmaktadır. Bu ürünler
bakımından da alt pazar ayrımlarına gitmek mümkün olmakla birlikte, işlem taraflarının
anılan ürün grubunda faaliyetlerinin çakışmaması sebebiyle alt ayrımlara gidilmesine
gerek görülmemiştir.
220
Sentetik Deri: Döşemelik, giyim, kumaş ve deri benzeri cila kullanımının gerekli
olduğu diğer kullanım alanlarında, deriyi ikame etmesi amaçlanan cilalı bir kumaştır.
PVC ya da polüretan kullanılarak üretilmektedir.

Boyalar ve İşaretleyiciler: R&H’nin bu ürün grubunda, tutulması zor boyalara
alternatif olarak kullanılabilen metal-halojen-sülfürsüz, tek fazlı, konsantre sıvı boya
serileri bulunmaktadır. Bu boyaların sahip olduğu düşük uçuculuk, düşük akışkanlık ve
düşük çözülmezlik özellikleri, makine yağı ve fren sıvılarının, akaryakıt çözücü, cila,
gübre, patlayıcı, mum ve yapıştırıcıların renklendirilmesinde kullanımını sağlamaktadır.
230
Sodyum Borohrid: Beyaz, katı ve genelde toz halde bulunan, ilaçların ve diğer
organik ve inorganik bileşenlerin üretiminde kullanılan aracıların azaltılmasında ve
ayrıca kağıt üretiminde kullanılan özel bir kimyasal maddedir.

Toz Kaplamalar: Çok çeşitli endüstriyel uygulamalarda, metalleri kaplamak için
kullanılan bu ürün, sıvı kaplamalar ile ikame edilebilir nitelikte olduğundan metal
kaplamaların bir kısmını oluşturmaktadır.

Elektronik Materyaller: R&H’nin bu alandaki faaliyetleri, yazdırılmış devre kartı (PCB)
montajında kullanılan ambalaj tamamlayıcı teknolojiler ile devre kartı teknolojilerinden 240
oluşmaktadır.

Dosyadaki bilgiler çerçevesinde; yukarıda kullanım alanlarına ve üretim süreçlerine
ilişkin açıklamalara yer verilen ürünlerin, başka ürünlerle ve kendi aralarında ikame
imkanının bulunmadığı, farklı işlev ve kullanım alanlarının olduğu, dolayısıyla ayrı ilgili
ürün pazarları olarak belirlenmesi gerektiği sonucuna varılmıştır.
Yukarıda yer verilmekte olan bilgiler ışığında, dosya özelinde ilgili ürün pazarları; “butil
akrilat (BA), etil akrilat (EA), 2-etil-heksil akrilat (2-EHA), iyon değiştirme reçinesi (İDR),
buzlu akrilik asit (BAA), akrilik etki düzenleyicileri (AED), metilakrilat-butadin-stiren etki
düzenleyicileri (MBS), saf akrilik, sentetik akrilik, vinil akrilik, hollow sphere(HSP), 250
poliakrilatlar (PA), reoloji dönüştürücüleri, biyositler, ısı önleyiciler, meyve ve çiçek
tazeliği için kullanılan ürünler, bant ve etiket tutkalları, gıda ambalajı tutkalları, otomobil
tutkalları, grafik sanatları uygulamaları için vernikler, plastik işleme katkı malzemeleri,
ambalaj ve laminasyon uygulamaları için yapıştırıcılar, sentetik deri, boyalar ve
işaretleyiciler, sodyum borohrid, toz kaplamalar, elektronik materyaller” olarak
belirlenmiştir.

H.2.2. İlgili Coğrafi Pazar

Dosya mevcudunda yer alan bilgiler çerçevesinde, ilgili ürünler bakımından bölgesel 260
pazar tanımı yapılmasını gerektirecek koşulların var olmadığı ve söz konusu ürünlerin
ihracat yoluyla satışının yapıldığı dikkate alındığında ilgili coğrafi pazar “Türkiye” olarak
kabul edilmiştir.

H.3. Değerlendirme
H.3.1. İşlemin Niteliği

Bildirim konusu işlem sonrasında Dow, %100 hissesine sahip olduğu ve tek başına
kontrol ettiği Ramses Acquisition Corp. (Ramses) aracılığıyla R&H’nin kontrolüne tek
başına sahip olacaktır. Taraflar arasında 10.7.2008 tarihinde imzalanan “Birleşme 270
Sözleşmesi ve Planı” uyarınca; R&H ile Ramses’in, R&H bünyesinde birleşmesi
neticesinde Ramses’in tüzel kişiliği ortadan kalkacak ve R&H’nin kontrolü Dow’a
geçecektir.

Bu bilgiler ışığında, bildirim konusu işlem sonrasında R&H’nin kontrolünün değişeceği
ve bu nedenle anılan işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve 1997/1 sayılı
Tebliğ’in 2(b) maddesi kapsamında bir devralma işlemi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.

H.3.2.Eşikler Bakımından Değerlendirme
280
Bildirim konusu işlemin taraflarının ilgili pazarlardaki faaliyetleri sonucu elde ettiği ciro
rakamları ile pazar paylarına aşağıdaki tablolarda yer verilmiştir:

Tablo 2: Tarafların İlgili Pazarlarda Sahip Olduğu Cirolar (YTL)
Dow R&H Toplam
Akrilik Esterler (………) (………) (………)
Butil Akrilat (………) (………) (………)
Etil Akrilat (………) (………) (………)
2-Etil-Heksil Akrilat (………) (………) (………)
İyon Değiştirme Reçinesi (………) (………) (………)
Buzlu Akrilik Asit (………) (………) (………)
Akrilik Etki Düzenleyicileri (………) (………) (………)
MBS Etki Düzenleyicileri (………) (………) (………)
Sentetik Lateks Polimerler
Saf Akrilik (………) (………) (………)
Vinil Akrilik (………) (………) (………)
Sentetik Akrilik (………) (………) (………)
Hollow Sphere (………) (………) (………)
Poliakrilatlar (………) (………) (………)
Su Bazlı Reoloji Dönüştürücüleri (………) (………) (………)
Biyositler (………) (………) (………)
Isı Önleyicileri (………) (………) (………)
Meyve ve Çiçek Tazeliği İçin
kullanılan Ürünler
(………) (………) (………)
Sanayi Tutkalları
Bant ve Etiket Tutkalları (………) (………) (………)
Gıda Ambalajı Tutkalları (………) (………) (………)
Otomobil Tutkalları (………) (………) (………)
Grafik Sanatları Uygulamaları için
Vernikler
(………) (………) (………)
Plastik İşleme Katkı Malzemeleri (………) (………) (………)
Ambalaj ve Laminasyon
Uygulamaları için Yapıştırıcılar
(………) (………) (………)
Sentetik Deri (………) (………) (………)
Boyalar ve İşaretleyiciler (………) (………) (………)
Sodyum Borohrid (………) (………) (………)
Toz Kaplamalar (………) (………) (………)
Elektronik Materyaller (………) (………) (………)

Tablo 3: Tarafların İlgili Pazarlarda Sahip Olduğu Pazar Payları (%)
Dow R&H Toplam
Akrilik Esterler (………) (………) (………)
Butil Akrilat (………) (………) (………)
Etil Akrilat (………) (………) (………)
2-Etil-Heksil Akrilat (………) (………) (………)
İyon Değiştirme Reçinesi (………) (………) (………)
Buzlu Akrilik Asit (………) (………) (………)
Akrilik Etki Düzenleyicileri (………) (………) (………)
MBS Etki Düzenleyicileri (………) (………) (………)
Sentetik Lateks Polimerler (………) (………) (………)
Saf Akrilik (………) (………) (………)
Vinil Akrilik (………) (………) (………)
Sentetik Akrilik (………) (………) (………)
Hollow Sphere (………) (………) (………)
Poliakrilatlar (………) (………) (………)
Su Bazlı Reoloji Dönüştürücüleri (………) (………) (………)
Biyositler (………) (………) (………)
Isı Önleyicileri (………) (………) (………)
Meyve ve Çiçek Tazeliği İçin
kullanılan Ürünler
(………) (………) (………)
Sanayi Tutkalları
Bant ve Etiket Tutkalları (………) (………) (………)
Gıda Ambalajı Tutkalları (………) (………) (………)
Otomobil Tutkalları (………) (………) (………)
Grafik Sanatları Uygulamaları için
Vernikler
(………) (………) (………)
Plastik İşleme Katkı Malzemeleri (………) (………) (………)
Ambalaj ve Laminasyon
Uygulamaları için Yapıştırıcılar
(………) (………) (………)
Sentetik Deri (………) (………) (………)
Boyalar ve İşaretleyiciler (………) (………) (………)
Sodyum Borohrid (………) (………) (………)
Toz Kaplamalar (………) (………) (………)
Elektronik Materyaller (………) (………) (………)

Tablolarda yer verilen bilgiler ışığında; tarafların butil akrilat pazarındaki toplam
cirolarının 1997/1 sayılı Tebliğ’in 4. maddesinde öngörülen ciro eşiğini; butil akrilat, etil
akrilat, 2-etil-heksil akrilat, iyon değiştirme reçinesi, akrilik etki düzenleyicileri ve MBS 290
etki düzenleyicileri pazarlarındaki toplam pazar paylarının ise yine aynı maddede
öngörülen pazar payı eşiğini aştığı görülmektedir. Dolayısıyla bildirim konusu işlemin,
söz konusu pazarlar bakımından izne tabi olduğu anlaşılmaktadır.

H.3.3. 4054 Sayılı Kanun’un 7. Maddesi Bakımından Değerlendirme

Öncelikle yukarıda yer verilen tablolar ışığında, izne tabi olan ancak Dow’un
faaliyetinin bulunmadığı akrilik etki düzenleyicileri ve MBS etki düzenleyicileri
pazarlarında herhangi bir yoğunlaşmanın meydana gelmeyecek olması nedeniyle
anılan pazarların bildirim konusu işlemden etkilenmeyeceği görülmektedir. Özellikle 300
MBS etki düzenleyicileri pazarında R&H’nin sahip olduğu pazar payının büyüklüğü
dikkate alınmakla birlikte, anılan pazarda sadece mevcut pazar payı devredileceğinden
bildirim konusu işlemin, 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi anlamında bir hâkim durum
yaratılması veya mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesi ve bunun sonucunda ilgili
pazarlarda rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğurmayacağı
anlaşılmaktadır.

İnceleme konusu işlem bakımından eşiklerin aşıldığı diğer ilgili ürün pazarlarında
tarafların ve rakiplerinin sahip olduğu pazar paylarına aşağıdaki tablolarda yer
verilmektedir: 310

Tablo 4: Butil Akrilat (BA) Pazarında Teşebbüslerin Pazar Payları (%)
2005 2006 2007 2008’in ilk yarısı
Dow (………) (………) (………) (………)
R&H (………) (………) (………) (………)
Tarafların Toplamı (………) (………) (………) (………)
Arkema (………) (………) (………) (………)
BASF (………) (………) (………) (………)
Sasol (………) (………) (………) (………)
Formosa (………) (………) (………) (………)
Uzakdoğulu Tedarikçiler (………) (………) (………) (………)
Diğer (………) (………) (………) (………)

Tablo 5: Etil Akrilat (EA) Pazarında Teşebbüslerin Pazar Payları (%)
2005 2006 2007 2008’in ilk yarısı
Dow (………) (………) (………) (………)
R&H (………) (………) (………) (………)
Tarafların Toplamı (………) (………) (………) (………)
Arkema (………) (………) (………) (………)
Sasol (………) (………) (………) (………)
Uzakdoğulu Tedarikçiler (………) (………) (………) (………)
Diğer (………) (………) (………) (………)

Tablo 6: 2-Etil-Heksil Akrilat (2-EHA) Pazarında Teşebbüslerin Pazar Payları (%)
2005 2006 2007 2008’in ilk yarısı
Dow (………) (………) (………) (………)
R&H (………) (………) (………) (………)
Tarafların Toplamı (………) (………) (………) (………)
Arkema (………) (………) (………) (………)
BASF (………) (………) (………) (………)
LG (………) (………) (………) (………)
Uzakdoğulu Tedarikçiler (………) (………) (………) (………)
Diğer (………) (………) (………) (………)



Tablo 7: İyon Değiştirme Reçinesi (İDR) Pazarında Teşebbüslerin Pazar Payları (%) 320
2005 2006 2007 2008’in ilk yarısı
Dow (………) (………) (………) (………)
R&H (………) (………) (………) (………)
Tarafların Toplamı (………) (………) (………) (………)
Lanxess (………) (………) (………) (………)
Purolite (………) (………) (………) (………)
Çinli Üreticiler (………) (………) (………) (………)
Hintli Üreticiler (………) (………) (………) (………)
Diğer (………) (………) (………) (………)

Yukarıdaki tabloların incelenmesi neticesinde göze çarpan ilk husus, tarafların pazar
paylarında 2008 yılında yaşanmaya başlanan düşüşlerdir. Bu duruma gerekçe olarak
taraflar; ürünlere ilişkin pazar koşullarının dünya çapında değişkenlik göstermesi
nedeniyle tedarikçilerin karlarını artırabilecekleri pazarlara yöneldiklerini, bu çerçevede
Dow’un farklı bölgelerdeki satışlardan daha fazla getiri elde etmesi nedeniyle Türkiye
pazarındaki satışlarının azaldığı, Türkiye’de yapılan satışların spot satışlar şeklinde
gerçekleşmesi nedeniyle müşterilerle uzun süreli satış sözleşmelerinin yapılamadığını
öne sürmektedirler. Ayrıca Türkiye’de bu ürünlere yönelik talebin giderek büyümekte
olduğu ve dünya çapında faaliyette bulunulan bir pazar olması sebebiyle bu durumun 330
Türkiye pazarını da etkilediği belirtilmektedir. Son olarak Dow’un, Türkiye’ye satışını
yaptığı EA’nın büyük çoğunluğunu ürettiği tesisteki üretiminin durmuş olmasının da
satışlardaki düşüşü kaçınılmaz hale getirdiği ileri sürülmektedir.

2008 yılının ilk yarısında söz konusu pazar paylarında yaşanan düşüşler daha dikkatli
bir şekilde incelendiğinde; Dow’un pazar paylarında önemli düşüşler yaşandığı ancak
bu arada R&H’nin pazar paylarında artışlar olduğu (BA ve EA pazarlarında), bir başka
ifadeyle Dow’un kaybettiği pazar paylarının R&H tarafından ele geçirildiği
görülmektedir. Ancak aynı dönemde tarafların toplam pazar paylarının BA pazarında
%(…), EA pazarında %(…), 2-EHA pazarında %(…) ve İDR pazarında %(…) azaldığı, 340
dolayısıyla Dow’un pazar payında yaşadığı kayıpların tamamen R&H tarafından elde
edilmediği, ayrıca 2-EHA ve İDR pazarlarında R&H’nin de pazar paylarında düşüşler
olduğu anlaşılmaktadır.

Yukarıda yer verilen tablolara ilişkin olarak göze çarpan bir diğer husus ise, ilgili
pazarda faaliyet gösteren diğer teşebbüslerin pazar paylarındaki değişkenliktir. Bunun
en önemli göstergelerinden birisi, bildirim konusu işlem taraflarından R&H’nin 2005
yılında faaliyet göstermediği BA ve 2-EHA pazarlarında 2007 yılı sonu itibarıyla önemli
pazar payları (sırasıyla %(…) ve %(…)) elde etmiş olmasıdır. Ayrıca bu durum, pazara
giriş engellerinin düşük seviyede olduğunun bir göstergesi olarak da kabul edilebilir. 350

Son olarak, işlem taraflarının söz konusu ürünlere ilişkin Avrupa ve Dünya
pazarlarında 2007 yılı itibarıyla sahip olduğu pazar paylarına aşağıdaki tabloda yer
verilmektedir:

Tablo 8: Tarafların Dünya ve AET Pazar Payları (%) (2007)
Dünya AB
Ürünler Dow R&H Toplam Dow R&H Toplam
BA (…) (…) (…) (…) (…) (…)
EA (…) (…) (…) (…) (…) (…)
2-EHA (…) (…) (…) (…) (…) (…)
İDR (…) (…) (…) (…) (…) (…)

İşleme ilişkin olarak yapılacak değerlendirmede, tarafların işlem sonrasında sahip
olacakları toplam pazar paylarının yanı sıra ilgili pazarın yapısı ile anılan pazarlardaki
ürünlerin niteliklerinin de göz önüne alınması gerekmektedir. Söz konusu ürünlerin 360
üretimi Türkiye’de yapılmamakta, iç talebin tamamı ithal yolla karşılanmaktadır. Dow,
Türkiye’ye yaptığı BA ve EA satışlarının büyük bölümünü ABD Clear Lake fabrikasında
üretmekte, ancak bu fabrikadaki EA üretimi Nisan 2008 itibarıyla durmuş
bulunmaktadır. 2-EHA üretimi yapmayan Dow, anılan ürünü Celanese’nin ABD’deki
fabrikasından ya da başka üreticilerden takas ve satın alma yoluyla tedarik ederek
satışını yapmaktadır. Bildirim konusu işleme ilişkin olarak FTC’ye sunulan taslak
taahhütnamede Dow, akrilik asit işini anılan taahhütnamenin kabul edilmesinden
itibaren 9 ay içinde elinden çıkarmayı önermiştir. Söz konusu akrilik asit işi, Dow’un
Clear Lake fabrikasında üretimini yaptığı akrilik asit ürünlerini de kapsamaktadır.
370
Akrilik esterler (BA, EA, 2-EHA) bakımından Türkiye pazarının bir başka özelliği de,
alıcılara spot satışlar yapılması ve alıcıları bağlayıcı nitelikte uzun dönemli tedarik
anlaşmalarının bulunmamasıdır (AB’de satışlar uzun dönemli anlaşmalarla
yapılmaktadır). Bu nedenle müşteriler, fiyat veya hizmet yönünden memnun
kalmadıkları tedarikçileri çabuk bir şekilde ve fazla bir masrafla karşılaşmadan
değiştirebilmektedirler. Bu durum, yukarıda da değinilen ve pazara yeni giren
oyuncuların kısa sürede önemli sayılabilecek pazar payları elde edebilmesi gerçeğiyle
beraber değerlendirildiğinde, pazara giriş engellerinin düşük olduğu söylenebilir. Bu
durumun aynı zamanda, pazardaki potansiyel rekabetin varlığına da işaret ettiği
düşünülmektedir. BA, EA ve 2-EHA alt pazarlarında dünya çapında yaklaşık 20 380
teşebbüs faaliyet göstermektedir. Bu teşebbüslerden son 5 yıl içerisinde Türkiye’deki
BA pazarına giriş yapanlar ise; Sasol (Güney Afrika merkezli), Formosa (ABD
merkezli), Nippon Shokubai (Japonya merkezli), LG Chemical (Güney Kore) ve Akrylat
(Rusya merkezli)’dır. İDR pazarı bakımından ise özellikle Çin ve Hindistan merkezli
çok sayıda küçük çaplı üretici bulunmakta ve bu üreticilerden Pure Resin Company
Limited, Anhui Wandong, Yangzhou Jinhu, Anhui Sanxing Floor Group Corporation,
Xi’an Electric Power Resin ve Jacobi/Resinex (İsveç merkezli) son beş yıl içinde
Türkiye pazarına giriş yapmışlardır.

Aşağıdaki tabloda, bildirim konusu işlem kapsamındaki ürünlerin Türkiye pazarındaki 390
toplam satış miktarlarına ve değişim yüzdelerine yer verilmektedir:

Tablo 9: Türkiye pazarı satışlar toplamı (metrik ton)
Ürünler 2005 2006 Değişim (%) 2007 Değişim (%)
Akrilik Ester (…) (…) (…) (…) (…)
BA (…) (…) (…) (…) (…)
EA (…) (…) (…) (…) (…)
2-EHA (…) (…) (…) (…) (…)
İDR (…) (…) (…) (…) (…)

Yukarıdaki tablo ışığında; anılan ürünlerin 2006 yılında Türkiye pazarındaki satışlarının
2005 yılındaki rakamlara göre önemli artışlar gösterdiği ve söz konusu pazarların
büyüyen bir pazar özelliğine sahip olduğu söylenebilir. Ancak 2007 yılı açısından
bakıldığında söz konusu artışın devam etmediği, yüzdesel olarak ufak da olsa düşüşler
olduğu, 2-EHA ürününün satış miktarlarında ise 2005 yılından itibaren yaşanan
düşüşün artarak devam ettiği görülmektedir. 400

Nakliye maliyetlerinin, ürünün nihai satış fiyatına oranının yaklaşık olarak %5 - %10
arasında olması sebebiyle alıcılar söz konusu ürünlere daha kolay bir şekilde
erişebilmektedirler. Dow’un 2005 ile 2008 yılları arasında ABD (Houston)’den yaptığı
akrilik ester ithalatı nedeniyle katlandığı nakliye masrafının ürünlerin Türkiye’deki satış
fiyatlarına oranı %4,6 ile %5,8 arasında gerçekleşmiştir. Nitekim Türkiye pazarındaki
talebin tamamının ithal yolla karşılanabiliyor olması da bunun en önemli göstergesidir.

Tarafların müşteri profiline bakıldığında ise karşılarında önemli ölçüde alıcı gücünün
bulunduğu görülmektedir. Aşağıda yer alan tablolarda Dow’un Türkiye’deki en büyük 410
müşterilerinin yaptıkları alımlar yer almaktadır:

Tablo 10: Dow’un Türkiye’deki en büyük 5 müşterisine yaptığı satışların toplam satışlarına oranı (%)
Ürünler 2007 2004-2008
BA (….) (….)
EA (….) (….)
2-EHA (….) (….)
Tüm Akrilik Esterler (….) (….)

Tablo 11: Dow’un Türkiye’deki en büyük 5 müşterisine yaptığı satışların toplam satışlarına oranı (%)

R&H’nin ise; BA pazarında 6 adet müşterisi bulunmakta ve bu müşterilerden (…..),
(………………………..) A.Ş. ile (………………………..) A.Ş.’ye yapılan satışlar
R&H‘nin toplam satışlarının %95’ine; EA pazarında 2 adet müşterisi bulunmakta ve
(………………………..) A.Ş.’ye yapılan satışlar R&H’nin toplam satışlarının %(…)’sına; 420
2-EHA pazarında 3 müşterisi bulunmakta ve (………………………..) A.Ş.’ye yapılan
satışlar R&H’nin toplam satışlarının %(…)’ine tekabül etmektedir.

Tarafların İDR pazarındaki müşterilerine yaptıkları satışların dağılımına bakıldığında;
Dow’un ilk beş müşterisine yaptığı satışlar, toplam satışlarının %(…)’ini
oluşturmaktadır. R&H’nin en büyük müşterilerine bakıldığında ise; toplam satışların
%(…)’inin (……………) (………), %(…)’ünün (………………………..) Ltd. Şti.’ne,
%(…)’sinin (…….)’a ve % (…)’inin (………………………..) A.Ş’ye yapıldığı görülmekte
ve bu dört firmaya yapılan satışların toplamı da %(…)’lik seviyeye ulaşmaktadır.
430
Hem tarafların hem de rakiplerinin pazar paylarındaki değişkenlik, pazara giriş
engellerinin bulunmaması ve potansiyel rekabetin varlığı, tarafların karşısında önemli
oranda alıcı gücüne sahip müşterilerin bulunması, alıcılara spot satışlar yapılması ve
uzun dönemli anlaşmaların bulunmaması, ürünlerin nakliye maliyetlerinin düşüklüğü,
Türkiye’deki talebin tamamının ithal yolla karşılanabilmesi göz önüne alındığında;
gerek pazarın yapısından gerekse ilgili ürünlerin özelliklerinden kaynaklanan
nedenlerle bildirim konusu işlemin rekabetçi anlamda olumsuz sonuçlara yol
açmayacağı sonucuna ulaşılmaktadır.

Bütün bu değerlendirmeler ve yukarıda yer verilen bilgiler ışığında; bildirim konusu 440
işlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi anlamında hakim durum yaratan veya mevcut
bir hakim durumu güçlendiren ve bunun sonucunda ilgili pazarlarda rekabetin önemli
ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak nitelikte olmadığı kanaatine ulaşılmaktadır.


Tüm Akrilik Esterler BA 2-EHA EA
Organik Kimya (…) Organik Kimya (…) Organik Kimya (…) Organik Kimya (…)
Agakim Kimya (…) Agakim Kimya (…) Agakim Kimya (…) Argon Kimya (…)
Argon Kimya (…) Akdeniz Kimya (…) Argon Kimya (…) Dyo Boya (…)
Clariant (…) Clariant (…) Akzo Nobel (…) Akdeniz Kimya (…)
Akdeniz Kimya (…) Argon Kimya (…) Clariant (…) CHT Tekstil (…)
Toplam (…) Toplam (…) Toplam (…) Toplam (…)
I. SONUÇ

Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin, 4054
sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı
“Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında 450
Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde
belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun
güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu
olmadığına, bu nedenle bildirim konusu işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar
verilmiştir.





Full & Egal Universal Law Academy