Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2007-1-128 (Devralma)
Karar Sayısı : 07-86/1080-417
Karar Tarihi : 15.11.2007
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI 10
Üyeler : M. Sıraç ASLAN, Mehmet Akif ERSİN,
Dr. Mustafa ATEŞ, İsmail Hakkı KARAKELLE
B. RAPORTÖRLER: Cengiz SOYSAL, Çiğdem ÜNAL
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN : - KazMunaiGaz PKOP Investment B.V.
Temsilcisi Prof. Dr. Ercüment ERDEM
Şehit Nevres Bul. No. 10/7 Deren Plaza 35210 Montrö - İzmir
20
D. TARAFLAR : - KazMunaiGaz PKOP Investment B.V.
PrinsBernhardplein 200 1097JB Amsterdam - HOLLANDA
- Rompetrol Holding S.A.
38, Route de Chantemerle, 1763 Granges-Paccot,
Fribourg - İSVİÇRE
E. DOSYA KONUSU: Rompetrol Group N.V.’nin ortaklık paylarının %75’inin
KazMunaiGaz PKOP Investment B.V. tarafından devralınması işlemine izin
verilmesi talebi.
30
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 24.10.2007 tarih ve 6939 sayı ile giren
bildirim üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun'un 7. maddesi ile
1997/1 sayılı Rekabet Kurulu'ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar
Hakkında Tebliğ'in ilgili hükümleri uyarınca yapılan inceleme sonucunda düzenlenen
7.11.2007 tarih, 2007-1-128/Öİ-07-CS sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu,
9.11.2007 tarih, REK.0.05.00.00-120/198 sayılı Başkanlık önergesi ile 07-86 sayılı
Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili raporda;
Bildirim konusu işlemin, 4054 sayılı Kanun'un 7. maddesine dayanılarak 40
çıkarılan 1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında Rekabet Kurulu’nun iznine tabi
olduğu,
Söz konusu devralma işlemi sonucunda ilgili pazarda hakim durumun
yaratılması veya mevcut hakim durumun güçlendirilmesi ve böylece rekabetin
önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu olmadığı,
Dolayısıyla söz konusu devir işlemine 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi
çerçevesinde izin verilmesi gerektiği
ifade edilmektedir.
05-01/3-3
2
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME 50
H.1. Taraflar
H.1.1. Devralınan: Rompetrol Group N.V. (Rompetrol Group)
Hollanda Kanunlarına göre kurulmuş, merkezi Amsterdam’da bulunan bir anonim
şirket olan Rompetrol Group; temel olarak bazı Avrupa Birliği ülkeleri, Gürcistan,
Arnavutluk, Moldova, Ukrayna ve Türkiye’de ham petrolün rafine edilmesi ve rafine
edilmiş petrol ürünlerinin satışı alanında faaliyet göstermektedir. Rompetrol Group’un
hisselerinin tamamına İsviçre Kanunlarına göre kurulmuş olan ve merkezi İsviçre’de
bulunan Rompetrol Holding S.A. (Rompetrol Holding) sahiptir.
Rompetrol Group çatısı altında yer alan devre konu 15 adet iştirak bulunmaktadır.
Dosyada; petrol ürünlerinin toptan ve perakende satışı, hammadde satın alımı, 60
tamamlayıcı ürünler ve hizmetler ile çimento ve çimentolama hizmetleri, rafineri
işletmesi, özel bitumen üretimi, petrol sondaj ve kuyu açma hizmetleri, petrol arama
ve çıkarma alanlarında faaliyet gösteren şirketlerden sadece P&G Consulting
(Overseas) Ltd.’nin kontrolünde olan Vector Energy S.A.’nın Türkiye Cumhuriyeti
sınırları içerisinde rafine petrol ve petrol harici ürünlerin toptan satışı ve alanında
faaliyet göstermekte olduğu, Rompetrol Group’a bağlı diğer şirketlerin ise Türkiye’de
faaliyetinin bulunmadığı belirtilmiştir.
H.1.2. Devralan: KazMunaiGaz PKOP Investment B.V. (KMG)
Hollanda merkezli ve söz konusu devralma işlemi için kurulmuş bir şirket olan
KMG’nin hisselerinin tamamı JSC Trade House KazMunaiGaz’a aittir. JSC Trade 70
House KazMunaiGaz ise tamamen Kazakistan Devleti sermayeli JSC NC
KazMunaiGaz Holding S.A (KMG Holding)’nın %100 iştirakidir.
Dosyada, KMG Holding’in doğal gaz ve petrol sondajı alanında faaliyet gösteren on
üç adet bağlı ortaklığı, ham petrol üretimi ve satışı alanında faaliyet gösteren on üç
bağlı ortaklığı bulunduğu, Kazakistan’da iki adet rafineri işletmekte olduğu ve Avrupa
Birliği ve Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde rafine petrol ürünleri satışı alanında
faaliyeti bulunmadığı belirtilmiştir.
H.2. Devralma İşleminin Niteliği
Bildirime konu edilen devralma işlemi, KMG ve Rompetrol Holding arasında
23.8.2007 tarihinde imzalanan “Rompetrol Group N.V.’nin %75 Hissesinin Alım-80
Satımına İlişkin Hisse Alım Sözleşmesi” uyarınca gerçekleştirilecektir. Devir işlemi
çerçevesinde Rompetrol Holding’in maliki olduğu Rompetrol Group’un sermayesinin
%75’ini temsil eden 750 adet pay KMG’ye satılacaktır.
H.3. İlgili Pazar
H.3.1. İlgili Ürün Pazarı
Petrol endüstrisini dikey yapılanma itibarıyla iki alt pazara (‘upstream’ ve
‘downstream’) ayırmak mümkündür: Zincirin ilk halkasını petrolün aranması, ham
petrol üretimi ve bunlarla ilgili yan ürün ve hizmetlere ilişkin pazarları kapsayan ham
petrol pazarı oluşturmaktadır. Dikey zincirin daha aşağı bölümünde ise, ham petrolün
rafine edilmesinden başlayarak rafine edilen ürünlerin satış ve dağıtım ve 90
pazarlamasının yer aldığı pazar grupları bulunmaktadır.
İşlemde devralan taraf olan KMG, ham petrolün çıkarılması ve üretimi alanlarında
(ham petrol pazarı) faaliyet göstermektedir. KMG’nin gerek Avrupa Birliği gerekse
Türkiye Cumhuriyeti sınırları içerisinde, ham petrol rafinesi, rafine ürünlerin satışı da
dahil olmak üzere, herhangi bir faaliyeti bulunmamaktadır.
05-01/3-3
3
Devredilen taraf olan Rompetrol Group ise, ham petrolün rafine edilmesinden rafine
edilen petrol ürünlerinin satışına kadar pazarın değişik seviyelerinde faaliyet gösteren
bir petrol şirketidir.
Bu bilgiler ışığında, tarafların özellikle Türkiye pazarı açısından çakışan faaliyetlerinin
bulunmadığı görülmektedir. Bu noktada, ilgili ürün pazarı olarak, devredilen taraf olan 100
Rampetrol Group’un faaliyetlerinin dikkate alınmasının yerinde olacağı
düşünülmektedir. Rampetrol Group’un faaliyetleri ele alındığında, ilgili ürün pazarının
ham petrolün rafine edilerek satılması aşamasına ilişkin belirlenmesinin yeterli
olacağı görülmektedir. Bu aşamada, söz konusu pazarların akaryakıt ürünlerine
ilişkin rafinaj, akaryakıt dışı ürünlere ilişkin rafinaj, toptan akaryakıt satışı ve
perakende akaryakıt satışı gibi alt sınıflara ayrılması mümkün olsa da, mevcut dosya
bakımından Rekabet Kurulu’nun 21.10.2005 tarih ve 05-71/981-270 sayılı
TÜPRAŞ’ın özelleştirme yoluyla devredilmesine ilişkin devralma kararında da temel
alınmış olan ‘rafinaj pazarı’, ilgili ürün pazarı olarak belirlenmiştir.
H.3.2. İlgili Coğrafi Pazar 110
Rafinaj sektörünün ulusal ve global yapısı ve rafine edilmiş ürünlerin kullanım
alanlarının ülke geneline yayılmış olması göz önüne alınarak, ilgili coğrafi pazar,
“Türkiye Cumhuriyeti sınırları” olarak belirlenmiştir.
H.4. Değerlendirme
H.4.1. Kontrol Değişikliğinin Değerlendirilmesi
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin (b) bendine göre, herhangi bir teşebbüsün ya
da kişinin diğer bir teşebbüsün malvarlığını ya da ortaklık paylarının tümünü veya bir
kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması
veya kontrol etmesi 4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi çerçevesinde teşebbüsler arası
birleşme ve devralma kabul edilmektedir. 120
Taraflar arasında 23.8.2007 tarihinde imzalanan Hisse Alım Sözleşmesi uyarınca
gerçekleştirilecek devir işlemi sonrasında, Rompetrol Group üzerinde KMG’nin %75,
Rompetrol Holding’in ise %25 ortaklık hakkı bulunacaktır. Dolayısıyla, ilgili işlem
neticesinde Rompetrol Group, KMG’nin kontrolüne geçecek olup; işlem 1997/1 sayılı
Tebliğ’in 2. maddesinin birinci fıkrasının (b) bendi anlamında bir devralma işlemidir.
H.4.2. Yoğunlaşma Değerlendirmesi
Daha önceki bölümlerde de değinildiği üzere, devralan taraf olan KMG’nin ve bağlı
bulunduğu KMG Holding’in Türkiye’de ilgili ürün pazarında faaliyeti bulunmamaktadır.
Bu nedenle devralma işleminin izne tabi olup olmadığının değerlendirilmesi
bakımından bildirime konu işlem çerçevesinde devredilen taraf olan Rompetrol 130
Group’un faaliyet gösterdiği rafinaj pazarı incelenecektir.
Bildirimde yer alan bilgilere göre, Rompetrol Group’un ilgili ürün pazarındaki pazar
payı, 1997/1 sayılı Tebliğ’de yer alan %25’lik pazar payı eşiğinin altında kalmaktadır.
Rompetrol Group’un ve KMG’yi barındıran KMG Holding’in rafinaj pazarında 2006
yılına ilişkin ciro bilgileri ise aşağıdaki tabloda yer almaktadır:
Tablo 1: Tarafların 2006 yılı ciroları
Dünya Türkiye Cumhuriyeti
KMG Holding (……………..) YTL (…..) YTL
Rompetrol Group (……………..) YTL (……………..) YTL
Tablodan da görüldüğü üzere, KMG Holding’in Türkiye’de bir faaliyeti bulunmamakla
birlikte, Rompetrol’ün sahip olduğu (………………) YTL tutarındaki ciro itibarıyla
05-01/3-3
4
Rompetrol Group’un hisselerinin KMG tarafından devralınması işlemi 1997/1 sayılı
Tebliğ kapsamında izne tabi bir devralma işlemidir. 140
Rafinaj pazarının yapısı bakımından Türkiye pazarı ele alındığında, Rekabet
Kurulu’nun TÜPRAŞ’ın özelleştirilmesine ilişkin 21.10.2005 tarih ve 05-71/981-270
sayılı kararında yer alan bilgilere göre, ATAŞ’ın kapatılmasının ardından, TÜPRAŞ’ın
yurt içi üretim paylarının tüm ürünlerde %100 olduğu görülmektedir. Bununla birlikte,
TÜPRAŞ’ın Türkiye’deki pazar gücünün görülebilmesi bakımından, yurt içi
satışlarının esas alınması gerekmektedir. İthalat ve ihracatın net etkisi dikkate
alındığında, tüm akaryakıt ürünlerini kapsayacak şekilde TÜPRAŞ’ın sahip olduğu
pazar payının 2005 yılı verileri kapsamında %70,1 olduğu görülmektedir. Bu bilgiler
ışığında TÜPRAŞ’ın rafinaj pazarı bakımından hakim durumda olması nedeniyle,
Rompetrol Group’un bu alanda hiçbir faaliyeti bulunmayan KMG tarafından 150
devralınması işlemi sonucunda, yeni bir hakim durum yaratılması ya da mevcut
hakim durumun güçlendirilmesi söz konusu olmayacaktır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu Kanun’a dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı
“Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ” kapsamında bir işlem olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde
belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun 160
güçlendirilmesinin ve böylece ilgili pazarda rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının
söz konusu olmadığına, bu nedenle bildirim konusu işleme izin verilmesine
OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy