Rekabet Kurumu Başkanlığından,
REKABET KURULU KARARI
Dosya Sayısı : 2010-2-266 (Devralma)
Karar Sayısı : 10-81/1688-641
Karar Tarihi : 29.12.2010
A. TOPLANTIYA KATILAN ÜYELER
Başkan : Prof. Dr. Nurettin KALDIRIMCI
Üyeler :Doç. Dr. Mustafa ATEŞ, Mehmet Akif ERSİN, İsmail Hakkı 10
KARAKELLE, Murat ÇETİNKAYA, Reşit GÜRPINAR
B RAPORTÖRLER : Alper Fevzi KARA, Sinan ÇÖRÜŞ, Esma GÜNDOĞDU
C. BİLDİRİMDE
BULUNAN :- Nokia Siemens Network B.V.
Temsilcisi: Av. Handan OKTAY WELDİSHOFER
Cumhuriyet Cad. Gezi Apt. No: 9/9-10 Taksim 80090 İstanbul
D. TARAFLAR :- Nokia Siemens Network B.V. 20
Werner von Siemensstraat 7 2712 PN Zoetermeer,
HOLLANDA
- Alfrano Holding B.V.
Prins Bernhardplein 200, 1097 JB Amsterdam, HOLLANDA
- Hıdır Mete GÖKDEMİR,
Kazım Özalp Sok. No:46/6 Nazar Apt. Kadıköy/İstanbul
- Şerife Esra GÖKDEMİR,
Kazım Özalp Sok. No:46/6 Nazar Apt. Kadıköy/İstanbul
- Emine Duygu BRUCE
Ayşe Sultan Korusu, Çiftçiler Apt. No:2 D:10 Bebek/İstanbul 30
- Matts Walter Johan BRUCE
Çitlenbik Sok. No:38 D:9 Beşiktaş/İstanbul
- Sabri Galip ÜLGEN
HV-BNB Mehmet Sok. Örer Apt. 2/8 Suadiye/İstanbul
E. DOSYA KONUSU: İRİS Telekomünikasyon ve Mühendislik Hizmetleri A.Ş.’nin
hisselerinin tamamının Nokia Siemens Network B.V. tarafından devralınması
işlemine izin verilmesi talebi.
F. DOSYA EVRELERİ: Kurum kayıtlarına 11.11.2010 tarih ve 8686 sayı ile intikal 40
eden ve eksiklikleri en son 9.12.2010 tarih ve 9325 sayı ile tamamlanan bildirim
üzerine, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında Kanun ve 1997/1 sayılı Rekabet
Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında Tebliğ’in ilgili
hükümleri çerçevesinde yapılan değerlendirme sonucunda düzenlenen 24.12.2010
tarih ve 2010-2-266/Öİ-10-138.AFK sayılı Devralma Ön İnceleme Raporu,
27.12.2009 tarih ve REK.0.06.00.00-120/640 sayılı Başkanlık Önergesi ile 10-81
sayılı Kurul toplantısında görüşülerek karara bağlanmıştır.
10-81/1688-641
2
G. RAPORTÖRLERİN GÖRÜŞÜ: İlgili Rapor’da; bildirim konusu devralma işleminin
1997/1 sayılı Tebliğ kapsamında olduğu, 4054 sayılı Rekabetin Korunması Hakkında 50
Kanun’un 7. maddesi anlamında, bir hâkim durum yaratmaya veya mevcut bir hâkim
durumu güçlendirmeye yönelik olarak rekabetin önemli ölçüde azaltılması sonucu
doğurmayacağı, işleme izin verilmesinde bir sakınca bulunmadığı ifade edilmiştir.
H. İNCELEME VE DEĞERLENDİRME
H.1. İlgili İşlem
Bildirim konusu devralma işlemi, Alfrano Holding B.V., Hıdır Mete GÖKDEMİR, Şerife
Esra GÖKDEMİR, Emine Duygu BRUCE, Matts Walter Johan BRUCE ve Sabri Galip
ÜLGEN’in sahibi oldukları İRİS Telekomünikasyon ve Mühendislik Hizmetleri A.Ş.
(İRİS) hisselerinin tümünün devir yoluyla Nokia Siemens Network B.V. (NSN) ve 60
NSN’ce kontrol edilen şirketler tarafından iktisap edilmesinden oluşmaktadır. Bu
bağlamda İRİS’in Özbekistan ve Belarus’taki iştirakleri de bildirim konusu devralmaya
dahildir
H.2. Taraflar
H.2.1. Devreden Taraf:
Alfrano Holding B.V. şirketi ile Hıdır Mete GÖKDEMİR, Şerife Esra GÖKDEMİR,
Emine Duygu BRUCE, Matts Walter Johan BRUCE ve Sabri Galip ÜLGEN adlı
şahıslar dosya konusu devralma işleminde devreden tarafı oluşturmaktadır.
Devralma işlemi öncesinde devralınan teşebbüsteki ortaklık payları aşağıdaki
tablodaki gibi dağılmaktadır: 70
Tablo 1: Devralma İşlemi Öncesinde İRİS’in Ortaklık Yapısı
Hissedarın Adı Grup Hisse Adedi Hisse Oranı
(%)
Alfrano Holding B.V. A
B
183.680
183.680
64
Hıdır Mete GÖKDEMİR C 189.420 33
Şerife Esra GÖKDEMİR A 5.460 1,0
Emine Duygu BRUCE D
E
5.740
5.734
1,9
Matts Walter Johan
BRUCE
E 6 0,0
Sabri Galip ÜLGEN A 100 0,1
TOPLAM 574.000 100
H.2.2.Devralan Taraf: NSN
Devralan taraf NSN’nin hisselerinin %50,01’i Nokia Corporation (Nokia)’a, % 49,99’u
da Siemens AG (Siemens)’ye ait olduğu ve Nokia’nın dolaylı olarak NSN’yi tek
başına kontrol ettiği ifade edilmektedir. Dosya mevcudu bilgilere göre, Nokia dünya
çapında aşağıdaki üç konuda faaliyet göstermektedir:
i) Cihaz ve hizmetler bağlamında yürütülen faaliyetler: Nokia’nın tüm ana
kullanıcı kesimi için yaptığı mobil cihaz portföyünün geliştirilmesi ve
yönetimi dışında, uygulama ve içerik de dahil olmak üzere hizmetlerin
tasarımı ve geliştirilmesi, 80
10-81/1688-641
3
ii) NAVTEQ kapsamında yürütülen faaliyetler: Geniş kapsamlı dijital harita
bilgileri ve ilgili lokasyon bazlı içerik ile otomotiv navigasyon sistemlerine
yönelik hizmetler, mobil navigasyon cihazları, internet tabanlı haritacılık
uygulamaları, resmi ve ticari çözümlere yönelik hizmetler,
iii) NSN’nin yürüttüğü faaliyetler: Operatörlere ve servis sağlayıcılara mobil ve
sabit şebeke çözümleri ve ilgili servislerin sunulması, iş modeli yenilikleri,
şebekelerdeki kompleksiteyi azaltma, müşteri tabanlarını artırma ve
müşteri kayıplarını azaltmak şeklinde sunduğu hizmetler.
Nokia’nın Türkiye’de Nokia Komünikasyon A.Ş. adında; NSN’nin de Nokia Siemens
Networks İletişim A.Ş. (NSN Türkiye) adında birer iştiraki bulunmaktadır. 90
NSN Türkiye’nin faaliyet konusu elektrikli ve elektromanyetik dijital ekipmanların,
bilişim ve telekomünikasyon ekipman ve sistemlerinin üretimi, alım ve satımıdır.
H.2.3. Devredilen Taraf: İRİS
İRİS’in ana faaliyet konusu, Türkiye, Doğu Avrupa ve Orta Asya’daki GSM
operatörlerine ve cihaz satıcılarına şebeke tasarımı ve optimizasyon hizmetleri ile
uygulama (implementation) hizmetleri sunmaktır. İRİS bu çerçevede, tam kapsamlı
kurulum yönetimi (overall deployment management), radyo ve transmisyon şebeke
tasarımı, saha kiralama, lojistik ve depo yönetimi ve müteahhitlik işleri,
telekomünikasyon ekipmanları kurulumu ve devreye alınması, inşaat işleri de dahil
olmak üzere anahtar teslim şebeke kurulum hizmetlerinin verilmesi işleri ile iştigal 100
etmektedir.
H.3. İlgili Pazar
H.3.1. Pazara İlişkin Genel Bilgiler
Tarafların GSM operatörlerine ve GSM alanında faaliyet gösteren diğer şirketlere
sunduğu hizmet temel itibariyle, telekomünikasyon mühendisliği alanında ‘know-how’
ve uzmanlık bilgisi sağlamaktır. Taraflar bir GSM şebekesinin kurulumu,
genişletilmesi ve optimizasyonunun sağlanması alanında GSM operatörlerine
destekte bulunmaktadırlar1.
Taraflar, faaliyet alanları dikkate alındığında faaliyetlerin şebeke kurulum hizmetleri
ve şebeke yönetim hizmetleri olmak üzere iki ana gruba ayrılabileceğine dikkat 110
çekmektedirler. Tablo 2’de bu alanlara ilişkin bazı bilgiler sunulmaktadır.
1 GSM operatörleri bu ihtiyaçlarının giderilmesi noktasında alanında uzmanlaşmış bu şirketlere
başvurabildiği gibi, şirket-içi (in-house) çözümlere de yönelebilmektedirler.
10-81/1688-641
4
Tablo 2: Tarafların faaliyetleri hakkında bazı bilgiler
Şebeke Kurulum Hizmetleri Şebeke Yönetim Hizmetleri
Nominal Şebeke Planlaması: Hedeflenen
kapsama alanı ve kapasitesine ulaşılması için
gerekli olan telekom sahalarının tespit edilmesi
Şebeke Tasarımı ve Optimizasyonu: Şebeke
planından başlayarak ve saha parametrelerini
gözeterek, şebekenin devreye alımı öncesi
optimizasyonu ile operatörün kullanıcı profilinde
beklenen gelişmeler dikkate alınarak bu
optimizasyonun süreklilik kazanmasının
sağlanması
Saha Kiralaması: Proje planına göre kurulması
gereken telekom sahaları için gereken uygun bina
ve arazilerin belirlenmesi
Şebeke Operasyonları: Şebeke operasyonlarının
merkezden - uzaktan yönetim ya da sahadan
yerinden yönetim gibi usullerle - kontrolünün
sağlanması için gereken günlük operasyon
faaliyetleri
İnşaat İşleri: Şebeke ekipmanlarının zamanında
ve uygun kalitede oluşturulması için gereken
tasarımın ve saha inşasının gerçekleştirilmesi
Uygulama: Operatörün süreçleri, standartları ve
proje süresi dikkate alınarak, şebekenin
uyarlanması
Proje Yönetimi: Operatörün ihtiyaçlarını
karşılayacak şekilde ve standartta projenin
devreye sokulması, mevcut şebekenin modernize
edilmesi ve/veya genişletilmesi
Pazarda birbirinin üstüne binen ikili bir yapı olduğu görülmektedir. NSN, Ericsson,
Huwaei, Alcatel-Lucent ve ZTE gibi şirketler yatay anlamda birbirinin rakibi
konumundadırlar. Şebekelerde kullanılacak cihaz ve ekipmanları sağlayan bu
şirketler aynı zamanda yukarıda bilgisi verilen mühendislik hizmetlerini de
sunabilmektedirler. Bununla birlikte bu şirketler bu hizmetlerin sunumu sırasında yerli
firmaları taşeron olarak kullanmayı da tercih edebilmektedirler. İRİS, LCC
International, ONS İletişim, INTA Mühendislik, ETC Telekomünikasyon gibi şirketler
bu alanda kendi aralarında rekabet içerisinde olup küresel ölçekte faaliyet
göstermekte olan firmalara taşeronluk hizmeti vermektedirler. 120
H.3.2. İlgili Ürün Pazarı
Taraflar, faaliyetlerinin ‘Şebeke Tasarımı ve Planlama, Şebeke Optimizasyon
Hizmetleri ve İlk Bakım Hizmetleri’ alanlarında örtüştüğünü belirtmişlerdir.
İşlem özü itibarıyla dikey bir nitelik taşımaktadır. Küresel ölçekte köklü firmalarla
rekabet halinde olan NSN, dönem dönem taşeron olarak kullandığı bir teşebbüsün
kontrolünü devralmaktadır. Dosya konusu işlemin yoğunlaşma doğurucu bir niteliği
olmadığından, dosya kapsamında bir pazar tanımı yapılmamıştır.
H.4. Yapılan Tespitler ve Hukuki Değerlendirme
H.4.1. İşlemin 4054 sayılı Kanun ve 1997/1 sayılı Tebliğ Kapsamında Olması
1997/1 sayılı Tebliğ’in 2. maddesinin (b) bendinde, “herhangi bir teşebbüsün ya da 130
kişinin diğer bir teşebbüsün malvarlığını yahut ortaklık paylarının tümünü veya bir
kısmını ya da kendisine yönetimde hak sahibi olma yetkisi veren araçları devralması
veya kontrol etmesi” devralma işlemi olarak nitelendirilmiştir.
Bildirim konusu devralma işlemi ile İRİS hisselerinin tümü hisse devri yoluyla NSN ve
NSN’ce kontrol edilen şirketler tarafından iktisap edilecek ve söz konusu teşebbüsün
10-81/1688-641
5
kontrolü tamamıyla NSN’ye geçecektir. Bu itibarla dosya konusu işlem 1997/1 sayılı
Tebliğ’in 2. maddesinin (b) bendi kapsamında bir devralma işlemidir.
H.4.2. İşlemin 1997/1 sayılı Tebliğ Kapsamında Bildirime Tabi Olması
Dosya konusu devralma işlemine konu İRİS’in 2009 yılı cirosunun (……..) TL olduğu
görülmektedir. NSN Türkiye’nin ise, ilgili ürün pazarındaki cirosunun (……..) TL 140
olduğu belirtilmektedir.
Bu doğrultuda dosya konusu işleme taraf teşebbüslerin ilgili ürün pazarındaki 2009
yılındaki ciroları itibarıyla Tebliğ’de belirtilen eşiğin aşıldığı ve dosya konusu
devralma işleminin izne tabi olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
H.4.3. İşlemin 4054 sayılı Kanun’un 7. Maddesi Çerçevesinde Değerlendirilmesi
Yukarıda ilgili pazar hakkında yapılan açıklamalarda belirtildiği üzere, NSN, Ericsson,
Huwaei, Alcatel-Lucent ve ZTE gibi şirketler yatay anlamda birbirinin rakibi olup
şebekelerde kullanılacak cihaz ve ekipmanları sağlamakta ve bu hizmetlerin sunumu
sırasında yerli firmaları taşeron olarak kullanmayı da tercih edebilmektedirler. Bu
çerçevede İRİS, LCC International, ONS İletişim, INTA Mühendislik, ETC 150
Telekomünikasyon gibi şirketler bu alanda kendi aralarında rekabet içerisinde olup
küresel ölçekte faaliyet göstermekte olan firmalara taşeronluk hizmeti vermektedirler.
NSN ve İRİS’in örtüşen faaliyet alanları, şebeke tasarımı ve planlaması anlamında
şebeke kurulum hizmetleri, ilk bakım ve şebeke optimizasyonu anlamında ise bakım
ve gözetim hizmetleri sağlanmasıdır. Bunun dışında NSN ve İRİS’in gözetim
hizmetleri dahil toplam tahmini pazar paylarının %(….) olduğu belirtilmektedir. Ayrıca
ilgili pazardaki pazar payı dağılımının tahminen aşağıdaki tablodaki gibi olduğu
bildirilmiştir:
Tablo 3: İlgili Pazarda 2009 Yılı Tahmini Pazar Payları
Faaliyet Alanları Şirket İsimleri Tahmini Ortalama Pazar
Payları (%)
Ericsson (….)
Huwaei (….)
Alcatel-Lucent (….)
NSN-İRİS (….)
Şebeke Tasarım ve Planlama
Hizmetleri
Şebeke Optimizasyon
Hizmetleri
Şebeke Kurulum Hizmetleri
Şebeke Bakım ve Gözetim
Hizmetleri
Diğer (….)
Pazarın yukarıdaki yapısı göz önüne alındığında devralma işleminin, bir hâkim durum 160
yaratılması veya mevcut bir hâkim durumun güçlendirilmesi suretiyle rekabetin
önemli ölçüde azaltılması sonucunu doğuracak nitelikte bir işlem olmadığı sonucuna
varılmıştır.
H.4.4. Bildirime Konu Anlaşmada Yer Alan Yan Sınırlamalar Açısından
Değerlendirme
Dosya konusu devralma işleminin tarafları arasında imzalanan Hisse Devir
Sözleşmesi’nin 11.1, 11.2 ve 16.7 maddelerinde satıcılara rekabet etmeme,
ayartmama ve gizliliğe riayet hükümleri getirildiği görülmektedir. Söz konusu
yükümlülüklerin yoğunlaşma ile doğrudan ilgili ve gerekli olan sınırlamalar olduğu,
10-81/1688-641
6
süre (rekabet etmeme ve kışkırtmama yükümlülüğü için (….)) ve taraflar açısından da 170
orantılılık kriterlerini sağladığı kanaatine varılmıştır.
I. SONUÇ
Düzenlenen rapora ve incelenen dosya kapsamına göre, bildirim konusu işlemin
4054 sayılı Kanun’un 7. maddesi ve bu maddeye dayanılarak çıkarılan 1997/1 sayılı
“Rekabet Kurulu’ndan İzin Alınması Gereken Birleşme ve Devralmalar Hakkında
Tebliğ” kapsamında izne tabi olduğuna, işlem sonucunda aynı Kanun maddesinde
belirtilen nitelikte hakim durum yaratılmasının veya mevcut hakim durumun
güçlendirilmesinin ve böylece rekabetin önemli ölçüde azaltılmasının söz konusu
olmaması nedeniyle işleme izin verilmesine OYBİRLİĞİ ile karar verilmiştir.
Full & Egal Universal Law Academy