İnceleme ve Değerlendirme : İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığı’nın 05.10.2015 tarihli ve 1491 sayılı yazısı ve eklerinin incelenmesi sonucunda;
Bahse konu yayına ilişkin Uzman Raporunda;
“24 TV isimli medya hizmet sağlayıcıda, hafta içi her sabah saat 11.00'de, canlı olarak "Günün Manşeti" adlı program yayınlanmakta ve gazetelerin köşe yazılarında, manşetlerinde yer alan gündemdeki gelişmeler 24 TV Yayın Danışmanı Ersoy Dede ile Star Gazetesi Yazarı Cem Küçük tarafından yorumlanmaktadır.
Programın, 11.08.2015 tarihli yayınıyla ilgili olarak, Fetullah GÜLEN Vekili Avukat Nurullah ALBAYRAK tarafından Kurulumuza 26.08.2015 tarihli yazıyla başvurulmuş ve yayın kuruluşunun bu yayınında 6112 sayılı Kanun'un 8. maddesinde düzenlenen yayın ilkelerine aykırı davranıldığı iddiasıyla, 24 TV hakkında idari yaptırım kararı uygulanması talep edilmiştir. Yine aynı yazıda; Anayasa'nın 28. maddesinde yapılan atıf üzerine Anayasa 26 ve 27. madda gereği belirlenen sınırların aşıldığı, basın özgürlüğü sınırlarının dışına çıkıldğı, Müvekkilin kişilik haklarının ihlal edildiği, TCK'nın ilgili hükümlerince "Halkı Kin ve Düşmanlığa Tahrik, İftira, Hakaret, Soruşturmanın Gizliliğini İhlal, Adil Yargılamayı Etkilemeye Teşebbüs, Yargı Görevi Yapanı Etkileme" suçlarının işlendiği ifade edilmiştir.
İlgide yer alan şikayet yazısında; söz konusu yayında müvekkili ve sevenleri hakkında "FETÖ Çetesi" ifadesi kullanılarak çeşitli suçlamalarda bulunulduğu, hedef gösterildiği, tarafsızlık ilkesinin ihlal edildiği, iftira niteliğinde iddialar ortaya atılarak kamuoyunda itibarlarının zedelenmesinin hedeflendiği, algı oluşturulmaya çalışıldığı, yargılama süreci devam ederken olayların tek taraflı aktarıldığı, bunun ise bu kişilerin kamuoyu nezdinde mahkum edilmesine neden olacağı belirtilmiştir.
11.08.2015 tarihli yayında; 11.01-11.37 saatleri arasında, şikayette belirtilen ifadelerin yer aldığı 36 dakika 38 saniye süren bölüme ilişkin yayın klibi"Klip-Şikayet"ismiyle raporumuza eklenmiştir. Söz konusu bölümde; "Zekeriya Öz firar etti-Darbeci Savcı Gürcistan'a kaçtı" alt yazısılarıyla gazete haberi yorumlanırken Ersoy Dede ve Cem Küçük'ün yaptığı değerlendirmelerin deşifresi aşağıda verilmiştir:
"C.Küçük:(11.01.20) Zekariya Öz'ün, Celal Kara'nın kaçması, tıpkı diğer kaçanlar gibi bununla alakalı birşey. Bu FETÖ çetesi bir şey yaptı, başarılı olamadı. Başarılı olamayınca şimdi sonuçları da kendi istedikleri gibi olmadı, kontrol edemiyorlar ve hepsi kaçıyor... (11.03.31) Bu çete, bunlardan şimdi Ali Fuat Yılmazer, 22 Temmuz 2014 yılında polislere yönelik operasyon başladığı zaman birsürü polis gözaltına alındı ama bu Fetullahçı Terör Örgütüne karşı yapılan ilk operasyon olduğu için bunlar orda... gözaltına alınacaklarını çok fazla düşünemediler. İlk olaydı kaçamadı, yoksa ki Ali Fuat da kaçardı. Yani Fetullah Gülen ona kaç derdi, bu bir. İki; sonra bunlar olayları öğrenince kritik olan bir sürü imam kaçtı... (11.05.49) Ben o yüzden şöyle bir çağrıda bulunuyorum. 2007 ile 2013 yılları arasında, özel yetkili mahkemelerin baktığı bütün bu davaların, yani FETÖ'cü savcı hakimlerin baktığı bütün davalara bakan savcı ve hakimlere yurt dışı yasağı getirilmesi lazım, bir de bunların kaçma ihtimaline karşı tedbir alınması lazım. Hepsini biliyoruz bu savcıların bir kısmı meslekten el çektirildi... bence hepsine yurt dışı yasağı getirilmeli ve hepsi kaçacak... (11.06.43) Bunlar artık örgüt, bak bulan kaçıyor. Hüseyin Gülerce'nin açıklamaları bile delil mahiyetindedir. Açık açık söylüyor ya... (11.07.29) Bu FETÖ'cü çetenin, bu savcı, hakim, gazeteci, diğer imam kim varsa, ben hepsine yurt dışı yasağı konulup bir an önce beklenmemesi lazım... (11.11.24) Bu şebekenin hakikaten ciddi oranda göçertildi ama çok daha ağır darbeleri de bunların yemesi lazım yani. Kaçacaklar, biz daha duyucaz... (11.21.25) Devlet kendisine darbe yapmak isteyen, bu sisitemi ele geçirmek isteyen FETÖ çetesini, Fetullahçı Terör Örgütünü göçertmiştir. Bu mücadele daha da devam edecek yani.../E.Dede:(11.22.25) Artık geçti belki Zekariya Öz ve Celal Kara için bu geçmiş olabilir ama bugün ne kadar FETÖ örgütü şüphelisi varsa tutuksuz yargılananlar şunlar bunlar hepsi hakkında derhal hiç beklemeksizin yurtdışı çıkış yasağı getirilmeli.../C.Küçük:(11.36.00) Bu çocuğun, oğlunun yaşadığı lüks yaşam da, sadece 200 Bin Dolar'lık saat koleksiyonu var. Belki fazladır... instagram hesabındaki bütün hesaplarını kitlemiş korkusundan... (11.36.25) Sayın FETÖ'cüler, tepenizdeki isimler, zaten herşeyiniz biliniyor, her şeyiniz kayıt altında. Yani göz altındasın, çocuklarınızı bak, kızlarınızı, erkek çocuklarınıza biraz dikkat edin. Biz onlar gibi değiliz, onlar gibi olmadığımız için herşeyi açıklayamıyoruz burda... (11.36.58) Açık söyliyim bak, Şerif Ali Tekalan din eğitimi alan... dini bilen adamlardan biri. Şimdi böyle bir adamın, oğlunun böyle bir yaşamı ... böyle bir yaşamı olabilir mi ya... dilim varmıyor... dinle ilgisi falan yok bu ailelerin çocuklarının. Yani haramın haramına bakmışlar yani. /E.Dede:Neyine? Tam anlaşılmıyor yani./C.Küçük:Anlayan anlamıştır yani... içki meselelerinden tut da diğer mesele daha fazla söylemiyim, o kadar söylüyorum. Dolayısıyla tabandaki insanlar bunu görsün. (11.37.53)..."
İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşme’nin “ifade özgürlüğü” başlıklı 10. maddesinde yer alan “Herkes ifade özgürlüğü hakkına sahiptir. Bu hak, kamu makamlarının müdahalesi olmaksızın ve ülke sınırları gözetilmeksizin, kanaat özgürlüğünü ve haber ve görüş alma ve de verme özgürlüğünü de kapsar...” düzenlemesi ile ifade özgürlüğünün güvence altına alındığı görülmektedir. Yine T.C.Anayasası’nın 25. maddesinde “Düşünce ve kanaat hürriyeti” başlığı altında yer alan “Herkes, düşünce ve kanaat hürriyetine sahiptir. Her ne sebep ve amaçla olursa olsun kimse, düşünce ve kanaatlerini açıklamaya zorlanamaz; düşünce ve kanaatleri sebebiyle kınanamaz ve suçlanamaz.” ve 26. maddesinde “Düşünceyi açıklama ve yayma hürriyeti” başlığı altında yer alan “Herkes, düşünce ve kanaatlerini söz, yazı, resim veya başka yollarla tek başına veya toplu olarak açıklama ve yayma hakkına sahiptir. Bu hürriyet resmî makamların müdahalesi olmaksızın haber veya fikir almak ya da vermek serbestliğini de kapsar.” hükümlerinden anlaşılacağı üzere ifade hürriyeti Türkiye Cumhuriyeti Anayasası ile de güvence altına alınmaktadır. Anayasa’nın “Basın hürriyeti” başlıklı 28. maddesinde düzenlenen “Basın hürdür, sansür edilemez.” ve 5187 sayılı Basın Kanunu’nun 3. maddesinde yer alan “Basın özgürdür. Bu özgürlük; bilgi edinme, yayma, eleştirme, yorumlama ve eser yaratma haklarını içerir.” hükümleri ise basın hürriyetinin güvence altına alındığını göstermektedir. Dolayısıyla; İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşme, Anayasa ve Basın Kanun’unda ifade özgürlüğü ve ifade özgürlüğünün doğal bir sonucu olarak karşımıza çıkan basın özgürlüğünün kullanımına ve sınırlamasına yönelik belirli düzenlemelerin olduğu unutulmamalıdır.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu 2007/7-28 E. ve 2007/34 K. numaralı "İçtihat Metni"nde, demokratik toplumlarda basının önemini vurguladıktan sonra, “Geneli ilgilendiren ya da ilgilendirmesi gereken tüm olaylar hakkında, halkı objektif ve gerçekleri yansıtacak biçimde aydınlatmak, çeşitli sorunlar üzerinde kamuoyunu düşünmeye çağıracak tarzda tartışmalar açmak, onu toplumsal ve siyasal oluşumlar üzerinde doğru ve gerçeğe uygun bilgilerle donatmak, yöneticileri eleştirmek, uyarmak ve bu yöntemlerle denetlemek, ayrıca içinde yaşadığı toplumun ve tüm insanlığın sorunları konusunda bireyi bilinçlendirmek durumunda olan basına, bu ödevlerini yerine getirirken ihtiyaç duyacağı bir kısım haklar da tanınmıştır. Bunlar; bilgi edinme, yayma, eleştirme, yorumlama ve eser yaratma haklarıdır. Temelini Anayasa’nın 28. vd. maddelerinden alan ve 5187 sayılı Basın Yasası'nın 3. maddesinde düzenlenen bu haklar, basın yoluyla işlenen suçlarda, hukuka uygunluk nedenlerini oluşturur. Bilgiyi yayma, eleştirme ve yorumlama haklarının kabulü için, açıklama, eleştiri veya değer yargısı biçimindeki bilginin gerçek ve güncel olması, açıklanmasında kamunun ilgi ve yararının bulunması, açıklanış şekli ile konusu arasında düşünsel bir bağ bulunması, açıklamada “küçültücü” sözlerin kullanılmaması gerekir... Yargılama konusu haber ve yorum metnindeki eleştiri ve değer yargılarının bir kısmı sert ve çarpıcı bir üslupla dile getirilmiştir. Yerleşmiş yargısal kararlarda da vurgulandığı üzere esasen, eleştirinin sert bir üslûpla gerçekleştirilmesi, kaba olması ve nezaket sınırlarını aşması, eleştirenin amacına, psikolojisine, eğitim ve kültür düzeyine bağlı bir olgudur. Ancak kabul edilmelidir ki, basın özgürlüğü, belli ölçülerde abartmayı, hatta kışkırtmaya başvurmayı da içerir. Gazetecilerin yazılarında kullandıkları deyimler “polemik” niteliğinde olsa da, nesnel bir açıklamayla desteklendiğinde, bu ifadeler asılsız kişisel saldırı olarak görülemez.” ifadelerine yer vermiştir.
Yargıtay 8. Ceza Dairesi 2009/7316 E., 2012/17738 K. nolu içtihat metninde “İfade özgürlüğü demokratik bir toplumun esaslı temellerinden birini oluşturup, toplumun ilerlemesi ve her bir bireyin gelişimi için temel koşullardan biridir. İfade özgürlüğü, sadece lehte olduğu kabul edilen veya zararsız görülen veya ilgilenmeye değmez bulunan "haber" ve "düşünceler" için değil, aynı zamanda aleyhte olan, çarpıcı gelen ve rahatsız eden haber ve düşünceler için de uygulanır. Bunlar çoğulculuğun, hoşgörünün ve açık fikirliliğin gerekleri olup, bunlar olmaksızın "demokratik toplum" olamaz. Sözleşme'nin 10. maddesinde belirtildiği üzere, bu özgürlüğün istisnaları vardır; ancak bu istisnalar dar yorumlanmalıdır (23.09.1994 tarihli Jersild - Danimarka kararı; 21.01.1999 tarihli Janowski-Polonya kararı; 25.11.1999 tarihli Nilsen ve Johnsen-Norveç kararı; 25.07.2001 tarihli Perna-İtalya kararı).” ifadelerine yer vermiştir. (Yargıtay Kararlarına, UYAP - Bilgi Bankası, http://emsal.yargitay.gov.tr/VeriBankasiIstemciWeb/, adresinden karar/esas numaraları ile sorgulama yapılmak suretiyle ulaşılabilir.)
Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi de Lingens-Avusturya kararında “Bu bağlamda Mahkeme, Sözleşme’nin 10(1). fıkrasında güvence altına alınan ifade özgürlüğünün, demokratik toplumun ana temellerinden birini ve yine bu toplumun gelişmesi ve her bireyin kendini gerçekleştirmesi için esaslı şartlarından birini oluşturduğunu hatırlatır. İfade özgürlüğü, Sözleşme’nin 10(2). fıkrasının sınırları içinde, sadece lehte olan veya muhalif sayılmayan veya ilgilenmeye değmez görülen "haber" veya "fikirler" için değil, ama aynı zamanda muhalif olan, çarpıcı gelen veya rahatsız eden haberler veya fikirler için de uygulanır. Bunlar, çoğulculuğun, hoşgörünün ve açık fikirliliğin gerekleri olup, bunlar olmaksızın "demokratik toplum" olmaz (bk. yukarıda geçen Handyside kararı, parag. 49). Basın söz konusu olduğunda, bu ilkeler ayrı bir öneme sahiptir. Basının, "başkalarının itibarlarını korumak" gibi çizilmiş sınırları aşmaması gerekmekle birlikte, kamunun menfaatinin bulunduğu diğer alanlarda olduğu gibi, siyasi meselelerde de haber ve fikirleri iletmek, yine basına düşen bir görevdir. Sadece basının bu tür haber ve fikirleri iletme görevi yoktur; halkın da bunları edinme hakkı da vardır (bk. ayrıntılarda farklılıklarla birlikte yukarıda geçen Sunday Times kararı, parag. 30). Bu bağlamda Mahkeme, Viyana Üst Mahkemesinin kararında geçen, basının görevi haber vermek olup bunların yorumu öncelikle okuyuculara bırakılmalıdır (bk. yukarıda parag. 29), şeklindeki görüşü kabul edememektedir.” ifadeleri yer almıştır. (Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi, Lingens-Avusturya Kararı http://www.ifadeozgurlugu.adalet.gov.tr/faaliyetler/17_19_eylul/aihm_ diger_ulke/lingensavusturya_guncelleme.pdf, Erişim Tarihi 03.09.2015)
Yukarıda belirtilen hükümlerden ve kararlardan anlaşılacağı üzere İnsan Hakları ve Temel Özgürlüklerin Korunmasına İlişkin Sözleşme, Anayasa ve Basın Kanunu’nda dolayısıyla hem ulusal hem uluslararası hukuk metinlerinde ifade özgürlüğünün açıkça güvence altına alındığı bu bağlamda gerek Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi’nin kararlarında gerekse Yargıtay kararlarında ifade özgürlüğünün temel alındığı görülmektedir.
Yargıtay Ceza Genel Kurulu 2007/7-28 E. ve 2007/34 K. numaralı içtihadında, basın özgürlüğünün; belli ölçülerde abartmayı, hatta kışkırtmaya başvurmayı da içerebileceğinin kabul edilmesi gerektiğini ve gazetecilerin yazılarında kullandıkları deyimlerin “polemik” niteliğinde olsa da, nesnel bir açıklamayla desteklendiğinde, bu ifadelerin asılsız kişisel saldırı olarak görülemeyeceğini ortaya koymaktadır. Yargıtay 8. Ceza Dairesi’nin 2009/7316 E., 2012/17738 K. nolu içtihat metninde ifade özgürlüğünün aleyhte olan, çarpıcı gelen ve rahatsız eden haber ve düşünceler için de uygulanacağı belirtilmiştir. Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi de Lingens-Avusturya kararında, ifade özgürlüğünün sadece lehte olan veya muhalif sayılmayan veya ilgilenmeye değmez görülen "haber" veya "fikirler" için değil, aynı zamanda muhalif olan, çarpıcı gelen veya rahatsız eden haberler veya fikirler için de uygulanacağının belirtildiği görülmektedir. Mezkur Yargıtay kararları ve Avrupa İnsan Hakları Mahkemesi kararlarından görüldüğü üzere ulusal ve uluslararası hukuk düzeninde, ifade özgürlüğü ve basın özgürlüğü kavramlarının demokrasinin bir sonucu olarak geniş anlamda yorumlandığı değerlendirilmektedir. Sonuç olarak medyada bireylere yönelik olarak küçültücü olmamak ve hakaret içermemek kaydıyla belirli ölçüde abartılı, kışkırtmaya başvuran, muhalif olan, çarpıcı gelen veya rahatsız eden haberler ve iddialar yer alabilmektedir. Bu nitelikte haber ve iddialar basın özgürlüğü çerçevesinde değerlendirilmelidir. Ancak demokratik toplumlarda medyanın sorumluluklarının da bulunduğu unutulmamalıdır. Medyanın; abartılı, kışkırtmaya başvuran, muhalif olan, çarpıcı gelen veya rahatsız eden haberler ve iddiaların muhataplarına cevap ve düzeltme hakkı tanıması ve/veya karşıt görüşlere yer vermesi demokratik toplumun gelişmesine ve kamuoyunda özgürce kanaat oluşmasını sağlayacağı gibi medyanın kamusal sorumluluğunun ve medya etiğinin de gereğidir.
Ayrıca; T.C. Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği resmi internet sitesinde, 30.10.2014, 30.12.2014, 26.02.2015, 29.04.2015, 29.06.2015 ve 02.09.2015 tarihli Milli Güvenlik Kurulu Toplantılarına dair basın açıklamalarında, söz konusu yapıya ilişkin, "Ulusal güvenliğimizi tehdit eden yapılanma... Devlet içindeki illegal yapılanma... Milli güvenliği tehdit eden, kamu düzenini bozan iç ve dış legal görünüm altında illegal faaliyet yürüten paralel yapılanma, illegal oluşumlar... paralel devlet yapılanması... Milli Güvenliğimizi tehdit eden başta paralel devlet yapılanması olmak üzere, tüm yasadışı oluşumlar" şeklinde nitelendirmelerin yer aldığı görülmektedir. (www.mgk.gov. tr/index.php/milli-guvenlik-kurulu/mgk-basin-aciklamalari- arsivi)
Yapılan incelemede; söz konusu yayınlarda, somut nitelikte bir kuruma ya da talepte bulunulan şahsa yönelik küçük düşürücü, aşağılayıcı ve hakaret edici nitelikte ifadelerin bulunmadığı, ifade özgürlüğünün, sadece lehte olduğu kabul edilen veya zararsız görülen veya ilgilenmeye değmez bulunan haber ve düşünceler için değil, aynı zamanda aleyhte olan, çarpıcı gelen ve rahatsız eden haber ve düşünceler için de uygulanacağı, dolayısıyla yayın içeriğindeki tüm söylemlerin de ifade özgürlüğü ve ifade özgürlüğünün doğal bir sonucu olarak karşımıza çıkan basın özgürlüğü kapsamında değerlendirilebileceği düşünülmektedir.
SONUÇ OLARAK:
24 logosu ile yayın yapan, DİNAMİK RADYO TELEVİZYON A.Ş. unvanlı medya hizmet sağlayıcının, 11.08.2015 tarihli, "Günün Manşeti" adlı yayında, 6112 Sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun'a aykırı bir husus olmadığı; ancak ilgilinin 6112 sayılı Kanun'un 18. maddesinde düzenlenen düzeltme ve cevap hakkını kullanabileceği kanaatine varılmıştır.” Şeklinde değerlendirmelere yer verilmiş olduğu
Söz konusu yayın ile 6112 sayılı Kanuna aykırı bir husus bulunmadığı ancak ilgilinin 6112 sayılı Kanun'un 18. maddesinde düzenlenen düzeltme ve cevap hakkını kullanabileceği kanaatinin Daire Başkanlığınca belirtildiği
Konu hakkında karar alınmasını teminen yazının Üst Kurula havale edildiği anlaşılmaktadır.
Gerekçe :Konunun; İzleme ve Değerlendirme Dairesi Başkanlığı’nınyazısı, eki belgeler ve ilgili mevzuat kapsamında Üst Kurulumuzca değerlendirilmesi neticesinde;
Söz konusu yayında; kamuoyunu yakından ilgilendiren bir konunun eleştirel bir dille ekrana getirildiği gözlemlenmiş ve bu durum da ifade özgürlüğü kapsamında değerlendirilmiş olmakla, 6112 Sayılı Radyo ve Televizyonların Kuruluş ve Yayın Hizmetleri Hakkında Kanun'a aykırı bir husus olmadığı kanaatine varılmıştır.
Karar : Yapılan görüşmeler sonucunda, ayrıntıları ve gerekçeleri yukarıda izah olunduğu üzere; 24 logosuyla yayın yapan DİNAMİK RADYO TELEVİZYON A.Ş. hakkında, bahse konu yayını nedeniyle, 6112 sayılı Kanun kapsamında herhangi bir İDARİ YAPTIRIM UYGULANMASINA YER OLMADIĞINA Üst Kurul Üyeleri Esat ÇIPLAK, İsmet DEMİRDÖĞEN, Süleyman DEMİRKAN ve Ersin ÖNGEL’in karşı oyları ve oy çokluğu ile karar verildi.